Skip to main content

Full text of "Scriptores ordinis praedicatorum recensiti, notisque historicis et criticis illustrati"

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 



Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at http://books.qooqle. com/ 




Digitized by 



y 



T 



l 



Digitized by 



mmt 



Digitized by 



Google 



SCRIPTORES 

O R D I N I S 

PRjEDI C ATORUM 

RE C E N SITI- 

TOMVS PRIMV& 



l, i 
f 1 



Digitized by 



Google 



* fcf 



* - 

■ £ : 
J- L 



r 
v. 



i 



ivl U 



r 



I 



T /" 

►' r J 



CJL * l — I J i 



Digitized by 



Google 



SCRI.PTORES 



ORDINIS 



2.G' 



PRiEDIGATO.R.UM 

RECENSITL 

NOTISQUE HISTORICIS ET CRITICIS 

ILLUSTRATI, 

O P U S dUO SINGULORUM VITA, 
Pneclarequegefta rcferuntur , Chronologia infupcr,fcutcmpus quo quuque floruit ccrto ftatuitur : 

F AB U L£ EXPLODUNTUR: 

5CRIPTA GENUINA, DUBIA , SUPPOSITITIA EXPENDUNTUR, 

Rccentiorum de iis judicium aut probatur , aut cmendatur : 

CODICES MANUSCRIPTI , VARL£QUE E TYPIS EDITIONES, 

& ubi habcantur , indicantur: 

ALUMNID0MINICANI,QUOS ALIENI RAPUER ANT>VINpiCANTUR> 
Dubii , 5c extranei , falfoquc afcripti ad cujufque fcculi fincm rcjiciuntur , & fuis rcftituuntur : 

PRJEMITTITVR IN P RO L E G O M EITI S 

NQTITIA ORDINIS Q.UALIS FUIT AB INITIOAD AN. MD. 
7*»Series Capitulorum gcncralium iis annis l^itorum,D«wf** Indcx eorum ^ui ad ccclefiafticas 
dignitatcs promoti faerunt, vcl in hoc Tomo laudatorum , velalias ab aliis omilTorum. 

IncboAvitK. P. F. Jacobus Qubtif S. T. P. abfilvie R. p. F. J acobus Echard, 
ambo conventus SS. Annunciationis Parifienps ejufdem ordinis alumni. 

T O MUS PRIMUS- 





LUTETI £ P ARISIORUM, 

^J-B-Christophorum Ballard» Chriftianiffimi Regis Monotypographum , &o 
Apud s v & Joannis-Bcllovacenfis , fub figno Montis-Parnafli. 

/ ET 

-N icolaum Simart, Sereniflimi Delphini Typographum , via Jacobxa , 

fub figno Delphini coronati. 

M. D C C X I X. 

Cum AfProhatlone , & Privilego. 



Digitized by 



Google 



? 



€ 

/L 



'f •• #i I I 
JLvl V J 



*•-■. .. y • - " 
i J. - , ^ • ) : •' 



1 ,H 



T J t U ■:: O .1 



.... ,i 



t r r r T * * '"■> v ■ - ; • • i - ■ . -> < - t • • 



"> T Y *• .( r u {•' "i r i v ' / , — 



<-' <- 



i *.i U () ■ ,"' » «.' ' , r ' • 'r - - TT <r 
• •rnuflc/n '"/■■ •••••• - r - • **-*■* •* 



j n ■ - , 

'.' ~ • ".• ' ' : ' -• « '-• • ; A J J >. T. } ' t ■ o h '•■ «"; t;;* .-; ~ - ** ' \ 



« T "f f ■■ < I Z M ■ A 

' ■'•; •': c 



« ■■ A » ' v y . 1 



Digitized by 



Google 



REVERENDISSIMO PATRI 

F ANTONINO CLOCHE* 

SACRJE THEOLOGI^ PROFESSORI, 
AC TOTIUS ORDINIS FF. PRBDICATORUM 

GENERAU MAGISTRO. 




"DVOtAT ecce in gremium tuum REVERENDlSSIME 
P A T E R Opus te aufpice inceptum , te fivente , adjuvan- 
te 3 inftante promotum , ac tandem abfolutum , eoque vel 
folo nomine debitum tibi , quod ajfumtus ad ficri Pradi- 
catorum ordinis regimen annos ab binc amplius triginta 9 
Spartam hanc ut ornares , nihil omififti. *Ajferend* regulari 
" difciplins quantopere incubueris , non morabor •• infigne fint 
argumentum filuberrim* ilU ordinationes in generalibus comitiis a te coaftis fin-, 
cit£ , qtue quidem comitia plura habuifti , frequentiora multo habiturus more ma* 
forum 3 fiper iniqua hxctempora licuifiet : memor fcilicet ea maxime ratione fir- 
tnari legum obfervationem , & perrarum illum in focietatibus , qn* ex omnibus 
populis & hnguis coalefcunt 3 in noftra autem femper qmfitum morum confenfum , 
cum fodalibus undecunque in unum convenientibus , uno yelut ore damnatur fi quid 
in dtjfidium vergit, labantia prifcorum patrum inftituta conftabiliuntur , cavetuu 
que ut nihil innovetur nifi quod traditum eft. 

Sed tuam in excitandis & ad fummum provehendis ftudiis folertiam # dilU 
gentiam qui explicem pro merito * Noverat eam eminentijfimus cardiualis Cafina- 
ta>. Hac illi caufa fuit , ut quod ipfe fibi apud animum fuum propojuerat ex <viris 
«$*. Thoma dofitnn* addiftis collegium inftituere , opime dotare , & ditijfima fiabU 
bliotheca locupletare , tandem exoheret , curijque tuis committeret exequendum» 



Digitized by 



Google 



E P I S T O L A. 

tfequefdnt fpem ejus fefellifii, imo complevifii. Vix enim fupremum obieratdiem 
vir immortalis apud nos memorm , cum reponencU ipfius bibliotbec* fam refertif- 
fim*,fedqnam in dies augere non cejjas , «des magnificentijfimas extruxifii :vu 
ros ad b*c ex omnibus Europ* Chrifiian* regnis felectos , & facra eruditione pr*f- 
tantes %omam accivifii , quibus ut fidei adverjus ingruentes errores tuend* , doc- 
trimque Thomiftica fart* tefaque fervand* fedulam navent operam , otium iUud 
facis litteris tam commodum quam necejfarium. 

JQtfquam non intentus ad eas in religionis bonum promovendus quofcunque e 
noftris hominibus nofti earum amantes , identidem commonefacis fe ut Ecclefituti- 
les prkftent : qui hiftori* ecclefiafiic* dilucidandx incumbunt , omni favore proje- 
queris : linguarum JanBarum peritos , & in Tatrum Grtcorum leUione exercitatos 
hortaris , ut eorum operibus emaculandis , nondumque editis in lucem promendis 
& Latine vertendis elaborent , nullis parcens Jumtibus , ut qu* funt iis opus an- 
tiqua monumenta ex Vaticano dejcripta tranjmittas : addis omnibus animos , ne 
quod tibi fitmme cordi eft } S. Thomam antefignanum nofirum , 0" fcholarum omnium 
communem magiflrum inultum , ejujve ditta in pravos detorta fenfus adverfariis 
dimittant. Hinc prodiit accuratijfima illa , & ex primis genuinifque documentis de- 
promta Congregationum de zAuxiliis Jitb fummis pontificibus Clemente VIII & Pau- 
lo V hifioria , ex qua palam fit , Prtdicatorum ordo quamjbrenue pro gratia per 
fe ejficaci , ceu pro Ecclefia Palladio a majoribus accepto , veroque folo chriftia- 
norum Jblatio decertarit. 

eAccedit ardentijfimus ille tuus REVERENDISSIME PATER, 
pene dixerim immenfus iiflus quo ^latuses ad mittendos ubique terrarum in Do- 
mini mejfem operarios. Occidentales Indias putereo , tametfi jam apud illas effio- 
refcens a duobus amplius feculis ordo nofier, te felicius providente incremen- 
tum plurimum fumfit , & fanEtorum faftos in dies auget : Sedde Orientalibus file- 
re gravitas rerum non finit. Ecquas enim illic oras non pervadant , quas regiones 
non adeunt apoflolici peforis viri Roma a te mijfi ? Magnum eis in Perfide oftium 
apertum efiejamque evangelium ab eis palam pntdicari litteris ipfi fuis fignifi. 
cant : in Tunchino & Cochinchina mcarios agunt apofiolicos , invitiique inter ad- 
<verfa omne genus feu ab infidelibus feu etiam a falfis fratribus UUtajruZtum 
(hrifio multum afferunt. §uid autem apud Sinas? ^uotinibi a nofiris exantlati labo- 
res ? $uot adita perimla , quot perlata incommoda , dum profitentes fe nihil aliud 
fctre nifijhefum (hrifium <$) hunc crucifixum , cum ambitiofa fuperfiitione beUum 
gererefomter^ animofe perfeverant ? Tibi <vero PATER REVERENDISSIME 
qualegaudium fuit 3 cum audifti eos e Sinenfiillo regno exturbari potius maluijfe \ 
r^refertisidololatriaritibus tolerandis afentirit ^uantate votuptateperfudit, 
quod non tnodo legati apofiolici eminentijfimi Turnonii decretis fe pubuerint obfe- 
^enttjfimos , fed & eumdem carcere detentum omnibus ojficiis capitis etiam periculo 



Digitized by 



E P I S T O L A. 

profecuti fuerint? ^uam acri porro quam magno animo nihil motus inflantiffi- 
mis Tjirorum primx not* foUicitationibns apud fitnStam fedem egifli 3 ut caufa illa. 
de Sinicis ritibus afeptuaginta annis drciter pendens , & potentiffimorum homimm 
artibus fulta finiretur , quod a fummo pontifice Clemente XI folemni tandem 
judicio obtinuifii. 

E>um tuenda , illuftrand<e , propagand* fidei pro inftituto ordinis tui primario, 
fic fiudes y ordo interim ipfe cutarum fibi tuarum maximam vindicat partem , non 
eo ta.ntu.rn ut hunc regas eximia iUa fapientia , qute fuavijfimte conjunciahumanitan 
te Jummis pontificihus regibufque chrifitanis interfe etiam diffidentibus conftanter 
gratum 3 te amulandum politicis exemplar 3 te ordinis amorem ac delicias facit ^ 
fed ut decus huic novum Jplendoremque quotidie accerfas : quafi confittutum tibi 
ejfet nihil adgloriam ejus defiderandum relinquere , deceffqrefque tuos quemad- 
modum Juperas diuturnitate regiminis , h* & magnitudine laborum 3 gj fufeepta- 
rum rerum laude omnibus anteire. 

Uanc tuam mentem luculente declarant , qua Jbdalibus imponh * 0 *tfici/>nda opcr». 
aAliis enim annales ordinis committis : zAliis ut Sanftorum , Beatorum , $uftrium 
hominum nofirorum aBa lingua quifque Jua dejcribant injungis. nAlios delegas^ 
qui BuUas fummorum pontificum & regia diplomata in gratiam ordinis data cotyi- 
gant. Alios jubes ad coercendam laxiorem de moribus doEhinam hac noflra tetate 
in Ecclefi* fcandalum exundantem , antiquos purioris dofitrin* fcriptores noftros 
notris & accuratioribus typis edere , cujufmodi funt fancti Raimundus de Pennaforti 
jam pralo datus , qui brevi fub oculis tuis prodibit Antoninus , uterque fapien* 
tum omnium calculo inter canonici juris peritos doUiffmi pariter & fapientiffimi. 

Me quoque omnium minimum ,RE VERENDISSIME P ATER, 
in laboris & laudis confbrtium vocafti 3 provinciamque demandafti 3 arduam iUam quL 
dem , fed ordinis gloria perutilem imo necejfariam 3 ut nempe Scriptorum qui per 
annos ab ejus infiitutione quingentos in eo claruerunt 3 feriem texerem , praclare 
ab eis gefia proderem , opera eorum undequaque difperfa coUigerem , fpuria & fa+ 
buloja abjudicarem , certa ajfererem 3 in commodum rei litterari* pro eruditorum 
yotb in lucem darem. Opus inquam arduum , in quo jam a <viginti annis totus Jum , 
quippe quod nonnifi difcuffis innumerarum bibliothecarum arcanis , labore immen- 
fo , @jr folis expertis aftimando abfohi potuit. Opus tamen necefiarium , ut inter 
tot fabulas qua Jenfim irrepunt , & in dies crefcunt , quid certum , quid dubium 3 
quid probandum f, quid abjiciendum habeatur. Opus addo iUufirando ordini perop- 
portunum. Enimvero quam fpeciofafacie fufpidendus <venit 3 quam idonea ad com~ 
pa.ra.ndam exifiimationem , beneyolentiam , reverentiam ! cum ab incunabulis often- 
dit Je tantorum totque virorum parentem : qui ftudiis quafi additii & confecrati 
ornni fcientiarum genere floruerunt , academias ubique rexerunt (djr coUuflrarunt , 
fkcr<e Jcriptur* textum amendis quanotariorum ofcitatione irrepferant expurgarunt, 
ex Hebraico Grtco Latinum fecerunt , eumdemque commentariis egregiis diluci- 
da.mnt:'adverjus h&refes feu antiquas , feu Juis temporibus exortas acriter im- 
pigre verbo & fcripto decertarunt : JutUomm pervicaciam ex ipfo ab eis agnito 
canone & ipfa eorum lingua revicerunt : ethica chriflianx temperatam evangeliife- 



Digitized by 



Google 



E P I S T O l A. 

veritatem a duritia pariter & mollitudine alietiam ajferuerunt : Urminos & lcges 
pofuerunt fcholaftica theologia , exegeticam @- paraneticam toteditis voluminibus 
ditarunt : atatis fua hiftoriam utramque ecclefiafticam & profanam memvrix pof. 
terorum commendarunt , philologiam denique &faentias etiam tum natura/es tunt 
mathematicas excoluerunt , tradideruntque ceu anciUas do&riw facr* famulantes. 
Jjlua fingula hoc opere demonftrantur. 

Nec <vero hac fola fuerit ejus utilitas. v&tente ft legerint fbdales noftri 3 futu- 
rum fpero ut prater pleniffimam hiftoria nofira notitiam duos infuper capiant fruc* 
tus. Vnus eft ut commonente incitante patrum exemplo piaculi inftar habeant 
ptio defidiofo marcefcere , feque turptter degeneres ingratos putent ,nifi pariter 
•pocati ad ferendum Ecclefia auxilium 3 pari ftudio conentur umfquifque pro virili 
utilem ei operam dare. Altereft ut abundantius «mulatores paterna traditionis ne~ 
fas ducant a S. Thoma placitis tecede^ ' ve * (*tum unguem. Hoc enim in fcholanof- 
tra fan> «b ejus etfordii* obftrvatum 3 omnes etiam ingenii acumine 

dotirina pr«fi»mijjimos magiftrum fibi unum voluiffe vtquinatem 3 unum audiife, 
unanimes & «*» ft*fa q»od ab eo acceperant 3 pofteris tradidiffe : fiqui ab eo def 
civerint , tantumdem fibi afciviffe dedecoris , nec levem gioriefu* maculam afperfiffe. 

Vnumfupereft REVERENDIS SI M£ P A T E R \quod fupplex exoro t 
at opus hoc pro paterna tua benevolentia benigne fuftipias , (§£ fiquidem ex tua 
fententia conft&umfit, quod mihi ut agerem pra oculis femper fuit , iUud in otn- 
nium manus venire cures , fi qua in tanta fcriptorum multitudine exciderint , //- 
fanter moneas , errata omiffa corrigere & fupplere paratijfimum , quifum 



KEVBKENDJSSIMJB PATEKNITATIS TVM 



DemifluTimus & oWequentiffimus 
fcrvusac fikus 
F. Jacobws Echard. 



E conventu SS. annunciationij 
Parifienfis xA. julii 1719. 



Digitized by 



Google 




P R JE F A T I O 

Raditio qua fidei Chriftiante non exigua pars innititur, 
; non alia racione certius comprobatur , quam fcriprorum eccle- 
' fiafticorum conftanti per feculorum feriem in fuis operibus 
teftimonio. Hinc qui jam a nafcentis Eeclefia? primordiis in 
ea floruerinc fcriptores, quaeve eorum fuerint opera certa & 
indubitata cognofcere curarunt viri cruditi , eorumque noti- 
tiam pofteris fervare ftuduerunt. Sic Eufebius Cafareenfis partem hiftoriae! 
Eccleuafticar cenluit , fcriptores qui ad fuam statem Ecclefiam cfperibus 
iuis illuftrarant , memoriac commendare» Sic poft Eufebium Hieronymus 
fyllabum auclorum qua Grscorumqua Latinorum qui ad feculi quinti 
Chriftiani initia quid fcripto ediderant, confeciu lllis iuccentdriarunt dein* 
ceps non pauci , Gcnnadius, Ifidorus , Sigebertus , Henricus de Gandavo & 
alii. Venim cum fiicceflii temporis notariorum incuria in hiftoriam hanc 
litterariam multa irrepfiflec conrufio , qus & a nata feculo xv Typographia 
plurimum au6fca , dum fub nomine fanftorum. Patrum excufa iunt opera 
plane illis foppofita , & aliis quorum nomina vel obUvione vel ignorantia 
exciderant fublata : hanc partem erudicionis ecclefiaftica? elucubrare , ex* 
purgare , & illuftrare aggreffi funt feculo ultimo prpxime elapfb viri docti 
& peripicaces , ad eamque accurationem promoverunt t ut quac genuina cu- 
jufque audtoris finc opera , jam fere pateat , libri a fanclis Patribus. certo 
icripti , illis aflerti , mppofititii partim reje&i , partim fius au&oribiis reftU 
tuti, plurium quorum nomina cxciderant , memoria fufcitata , chronologia» 
adincudem revocata, fcrioque &ad unguem emendata. Jamdiu eft, quod 
a viris eruditis expeclatur , ut quique ordines regulares , qui haud ignobilis 
liinc Ecclefi* pars , idem in indice fiiorum (cripcorum przftenc ; quos falfo 
fibi vindicarunc , reftituant , mulciplicacionem ejufdem auctoris in duosxrcfve, 
ieu ctiam variorum in unum confulionem corrigant , certam cujufque chrono- 
logiam quoad fieri poteft ftatuanc , ica denique hanc hiftoria fua? parterrk 
illuftrent , ut quidjam certum cenendum habeacur. 

- Id accendens R. P. Jacobus Quetif Parifinus ordinis Pra?dicatorUm domus 
SS. Annuhciationis Parifienfis alumnus , noftrofque qui bibliothecam ordinis 
a feculo xvi accurarunc , in iftis hon parum aberrafle vidcns , eam emendan-> 
idam fibi propofiiir , nullifquc laboribus ut verum aflequereturpepercit. Vir 
eratadhoc opus obeundum aptiflimus , firmas valecudinis , lectionis immen- 
fk 3c indefeflae , inre litteraria & chronologica peritiflimus : hiftorias Sc anna- 
les non iblum ordinis , fed & excrancas ecctefiafticas & civiles regnorum 6c 
urbium Italiae ? Hifpaniic , Germaniar , Belgii , Magns Britannia? & Hyberniar, 
Galliac candem diligenter evolverat : fcriptores qui bibliothecas variarum 
nationum , vel (peciales civitacum, aut eciam ordinum regularium cdiderant, 
feu etiara indices. bibliochecafum famofiorum comparavcrac ^ quatad jrem 
Tom. I. a ij 



Digitized by 



Google 



P R B P A T I O. 

litterartam noftram attinebant excerpferat , & acri quo valcbat criterio cx- 
pciidcrat. Ad hzc itinera plura fufcepic , in Bclgium , in Gcrmaniam faltem 
ad Rheaum , ift varias Galli* provincias , ubiquc b&liothecas qu* ei patue- 
runt luftrans , riam & quxdam ei ocelufs , ut & alii viri do&i fibi accidiffc 
qucruntur : cum viris rei litterari* peritis in Hifpania ltalia & Bclgio 
epiftolarum commercium iniit; nihil demum omifk , ut accuratam au&orum 
noftrorum,eorumque ccrtorum opcrum notitiam adipifcerewr. Viri erudiri 
Parifiis agcrites , queifcum magna ei interceffit ftudiorum neccftitudo , dili- 
gentia: ejus & acerrimi judicii J apprime gnari , opusejus fiimmo defiderio ex- 
pectab*ntv & qt prqpc edendutn quidam rei htteraria» romciarunt ; Verum 
cum Sc mjltis $Iiis juris canonici , cujus ut 6c rcgularis peritiflimus erat, 
negotiis diftradU^ fuerit nohnifi oclingentorifm circiteT fcriptorum noftro- 
,rum elogia finierat , cum anno astatis lxxvih morte coliedtus eft , nec in iis 
antiquiorum noftrorum Vincentii BcllovacenuY , Alberti Magni , S. Thomse 
de Aquino, S. Antonini & aliorum fcecundiorum fcriptorum chronologiam 
aut opcra expenderac , quid in dies de.iis accufatius Je .adcpturum fperans. 
Csterum aliorum plufquam duorum millium ingencem in adver&riis luppeL 

leCtilem undique colle&am reliquit. 

Hxc omnia mihi Jacobo Ecbard ( vel ut Itaiis pronunciationem levem 
Eciard) eju&em domus Pariilenfis.alumno , fcd ad tam cximium. virum longe 
impari , concinnanda. &c adornanda anno mdcxcix commifla funt. Verum 
cum in tanta colle&ionum multitudine quid adhuc deetfe animadverterem, 
quod R. P. Jacobo Quetif obvium & commodum.non fuerat , addendum 
putavi. Kimirum cumordo Praedicatqrum ducenxis fere ante natajn typogra> 
phiam annis iloruerit , &fcriptores xui & xim feculi opera fua MSTdiquc- 
rint , bibliothecas ihquibus iervari fiifpicatus fum iuftrandas. cenfui. Regiam 
bumaniftime mihi apcruerunt cjus prsfectus D. abbas de Lpuvqy, Sc cuftodes 
elariflimi viri Clement & Boivin erga rem licterariam & ei accurands incwm 
bent.es prqpenfiiTimi. Hanc itaque feraciflirnam , & cui nulla alia in Europa 
ieu codicum ms feu impreflbrum copiam fpcctes , veniac conferenda , totam 
perfcrucatus ium , non fojum bibliothecae indices , ut ahis non, paucis excidic 
exinde in errores indu&is , ied &c ipibs codices revolvens , unde certa aucloris 
eruicur noticia, quod &c idem in fequentibus egi. Hinc in Colbcrtinam inter 
«Europas ditiMimas etiam numerandam permittente illuftriftimo Ecciefla? prirs- 
cipe J^cobo Colbert archiepifcopo Rotomagcnfi cujus tum erat, defcendi, & 
benigmflime aflentiente D. du Cbefhe cuftode integram etiam luftravi : hinc 
in alias Parifienfes , quas codicibnsMS feculoium quibus.opus crac abundare 
novcram , me contuli : Vidorinam in qua admille & quingcmos & amplius 
codices, quos evoivere conceffic ejus ecclefia: canonicus mentiflimus YX 
Vion d Hersval : Sorbonicam in qua ad.miik .fifi ducentps& amplius codiccs, 
quos fapientiflimi hujus collegii lacra? theoiogijr magiftrj non foium evorvcfc 
re permiferunt, fed &c cum ab eorum fbcio viro dodtiflimo D. Bertbe biblib- 
theca? prxfedto reiciviAenc, mc in iftis fciiptis Gothicis leclu difficilibus exeri 
citacum,ut cidem in indice codicum conficiendo opccam roeam commoda- 
rem , oraycrunc : Navanrcam ejufdcm circitcr quoad codices feracitatis^ 
quam etiam affencientibus Dr Chcnu prajfcc^o S» & focii» qus rcsii 

gymnafii DD. Baccakureis totam verfavi : in Gcrvafkvnam fcu gymnafii 
dicli Qervais 66 in Chokceam rae comiter adrxu>dum duxit D. abbas 

d^Argentre S. :T. M. & ibcius Sarboniqus regi ab eicc«»ofynis vir admodum 
officiofus, non copiofas ittas quidcm, fed pramantibus xiu feculi & qui rcrn 
meam cangebant jcodicibus quibufdam divitcs. Ditiflimam Sangermaneam 
afcetarura Maureorura a^wruit Domnus Btaugukte* } 8i feculorum xni&xuu 



Digitized by 



Goggle 



i 



P R JE F A T I O. 

codiccs luftrare ofEciofiffime conceffit. Auguftinianam ad poncem hovum 
in qua ad trecencos & amplius codices ejus aecatis quam qusrebam ingredi, 
& hngulos diiigentcr peripicere humanimme annuerunt R. P. Prior 4 & Wu 
bliothecx cuftos. Sanjacofcea noftra alias ex donis regiis S. Ludovici & fuc*. 
cenorum , vei ctiam fodalium qui in eo gymnafio vixerunt , icripta fua con* 
fecerunt & morientes reliquerunt , intcr opulentas numeranda , nunc vero 
ieu viciffitudine temporum , feu venditione quam cogunt aliquando annonas 
penuria & caritas certis annis & non raris contingens., feu direptione quaro 
ieculo xvi ubique in hoc potiffimum genere furentes exercueront Luthcrani, 
(eu cuftodum incuria prafertim initio nafcentis typographi* , quo codices ms 
ignaris viles efle ccepcrunt , & ipfi bibliopols bibliothecas invalerunt & au- 
aader depeculati tunt , ut fiiis lioris chartaceis compingendis hxc pcrgame- 
na ms defervircnt , quacunque tandera ex caufa adpauperiem fere redadta 
eft. ln ea tamen luperfiint quxdam antiqua monumenta , qua? omnia recen- 
fuL Non numeropiures extra Parifios a nie hiftratas ,* 8c in hoc opere ubi fe 
dac occafio , indicatas , ubicumque enim me ex itinere adefle contigit , fi ex.> 
tabat bibliotheca , hanci ingrediendi & libros evolvcndi facultatem a prslato» 
exorabam &c obtinebam. ' 

Eruditiffimum afcetam Maureum Bernardum Montfauconium omittere 
fcelus enet , qui perq^uam humaniter plutes indices accuratiores codicum ms 
in variis bibliothecis fervatorum mihi commodavit , maxime Florentinis 
Medicca , noftra S. Marci , & SS. Annunciationis Servitarum. Jndices alios 
habui , ut Ecclefia* Carnotcnfis agente D. Gueau canonico in gratiam mearr* 
hunc laborem corairer iuicipiente , domus noftra? Tolofon* a RR. PP. iacrs& 
theoiogia profefloribus Jofcpho Koux , te Antonino 4Mou viris accuratis, 
domus etiam noftne ClaromOncana in Arvernis , in qua codices trecenti 
feptuaginta novem ms clegantes etiamnum habentur, hunc mihi rnific R. P. 
prior Joannes Koignm vir religiofiffitnus-^&ourbaniffimus. Indices variarum 
Europat bibkothecarum Angiia? , Auguft* <Vintfelicorum > Bafileae, Lipfia* , Sue- 
cuc , & aiiarum regionum & urbium , vt catalogos au&orum variarum 
nationum , qui vel R. P. Jacobum jhtetiffugcmnt , vel a morce ejus lucem 
viderunt , noa pretermifi fed diligencius expendt , ex omnibus profeci , fed 
Sc aliquando emendavi. Belgka; provinria? operi plus emolumenti acculerunt, 
quam c*cera? ordinis. Nam cutn R. P. Ghitbertus de U Hayi Infulenfis 
vir labor iofiffimus utia 6c diligentiffimus ac criterii exquifiti icriptores noftros^ 
Belgas illuftrare conftitouTet , Belgium fere totum percurric , biblipthecas* 
luftravre , codices Msevoivit, libros e prario excufos veteresdd novos perqui- 
fivic , editiones bmnes fcrutatus eft , ex his vero opug confccic cui titulum? 
indklit , Btbliotkec* Relgo-Dotmnxcdnx , fed morte pr^vemus non edidic. Hanc 
ms mihi commodarunt fbdales Iniulenfes , quam ut vidi accuratam, annotatis 
plerumque ex cabulis cujufque domus (cfiptorum annis profeffionis aut faltem 
itiortis & aliquando &tatis , totam m hoc opus mucaco tamert ftylo conva- 
favi, His & aliis qu« nunc .omttto , fiquidcm ex fequentibus patcbunt , fub^ 
fidiis adjutus , opus confecuTe pucabam , radco uc jam prselo paratum vidc^ 
^etur. 

Id cdm medicarcr , & confiiium imm viris erudiris conferrem , iifqucc 
quararione R. P. Quecifopos adornarat , ipfeque ejus veftigra iecUtus pro-. 
feqoucns faeram ordine icilicer nominum fcriptorum alphabctico figninca^ 
rerri :.tum reclarrwrunc omnes , 6c ordine chronologico aftruendum edixe- 
runc Reponebam bibliothecas fere Ottlnes- regnorum , nationuffi , urbium, 
©rdinum regularium pcr alphabeti Ikteras concinnatafr elte , huncque ordi- 
nem leclroribus apprime comraodum videai. Faffi funt , fi orio Prasdicato- 

a iii 



Digitized by 



Google 



I 11 £ I A T 1 O. 

rum ab uno tantum fcculo , vel ad fummum fefqul feculo ortus eflec , id 
forte ferendum efle : fed cum ' a quinque jam feculis integris iri Ecclefia 
fioreat , rationi confentaneum non efle , ut au&ores feculi xui V. G. cum 
au&oribus xvii & xvin confufi viderentur : illud abfurdum lecuturam.nam 
hoc.inter alia exemplum opponebant, S. Thomam de Aquino ad finem Fere 
hujus collectionis amandandum, cum innumeri ejus commentatores ratione 
nominis ab initio jam prauviflent. Addebant faciliorem exinde pofteris forc 
operis continuationem, dum florentes annis fequuturis au&ores foli addendi 
eflent, velfi qui feculorum & annorum elapfbrum diligentiam fugerant, ini- 
tio fiipplendi & prefigendi. Dodtilfimorum virorum confiliis non acquiefcere 
nefas duxi , etfi poft tantum laboris ha&enus exantlati novus mihi fubeun- 
dus eflet : nam totum fere opus dilacerandum , & integrum ab ovo refu- 
xnendum & exfcribendum , ut novo hoc ordine chronoiogico concinna- 
rem. . 

Ordoitaque hujusoperis hic eft. Primo fcriptores ad annum mortis , cum 
certo refcire potui, alligavi , {i magiftros ordinis excipias, qUos ad annum 
quo ad regimen aflumti iiint , collocavi , ut qui fub iis flor uerint au&ores le&o- 
ri pateret , vel etiam paucos alios , ut Albertum Magnum , quem ad annum 
quo maxime florebat aftrinxi , quod ejus notitia neceflaria eflet adpleniorem 
S. Thomas ejus difcipuli notitiam , qui fex annis tamen ante magiftrum vita 
fun&us eft. Quorum annum mortis retegere non potis iuit , ad annum quo 
certo floruifle fcivi,eos retuli. Quorum leculum tantumquo vixerunt aflecu- 
rus fum , non autem annos feculi , quibus vixerint , vel morrui fint , hos ad 
finem cujufque feculi relegavi , & ordine alphabetico recenfiii. lis fubjunxi 
qui mihi dubii fuerunt , an noftrates effent , & in ultimum ordinem aman- 
oavi ad quodque feculum , quos ab incautis bibliothecariis falfb noftris af 
criptos deprenendi. Yiros jam fcriptis fuis fatis illuftres , infulis etiam ornatos 
fuifle fi adderetur , fuerunt per omnes states <jui laudi ducerent : quafi vero 
homini honorem tribuas , an potius illudas , cum dignitatem ei affingis , qua 
vel ipfe fcit fe , vel ipfe fcis eum nunquam ornatum. Quos itaque ex au6to, 
rum aequalium teftimonio , velex tabulis Ecclcfiarum ad infulas eve&os 
agnovi , hanc. eis dignitatem aflerui : fecus vero dehis quos vela noftris vel 
abextraneis fcriptoribus epifcopos falfb laudatos compertum mihi mit. Dfc 
nique in univerfb hoc opere in nunc finem fblum collimavi , quod & Reve^. 
rendiffimus magifter ordinis Antoninus Cloche pro fiia fapientia injunxerat, 
quodque nifi licuiflet , nunquam fufcepiflem , ut veritatemubiqueaflequereri 
& fabulas quantumcumque antiquas & vulgatas ( nam ut in hiitoriis omnium 
gentium fic & in hiftoriis omnium ordinum regularium. fiia: funt fabula* ,_fic 
aecurfu temporis firmatae , ut iis fidem non adnibere , quibufdam religio fit) 
ipfe vero longe aliter fentiens, & eas dehoncftamentum hiftoria2,non orna- 
mentum habens irejeci . > ccrta certo , dubia dubie retuli : ubi defecerunt 
antiqua & aequalia . documenta , fcriptorcs &l eprum fcripta in fide eorum 
qui eos vel ea laudant > adoptavi nihil aflerens , fed fbdales cujufque domus 
excitans , ut veritatem: diligentius indagent , huicque operi addant, 

Quaedam adhuc dehac editione veniunt monencfa. Ubi ad caput cujufque 
fcriptoris annum tantum in margine notatum vidcris , hoc elogium. a R. P* 
Jacobo guetif integrum. adornatum fcias , .et£L plerumque ubi habeantur, 
codices ms , aut librorum impreflbrum varias cditiones. addiderini Ubi in 
margine fupra annum afterifcus apparet , hacc a me Qmnia:prodierunt.: Ubi 
vero ad annum jungitur crucula , hafc partim ex advei fariis di&i Jacobi. 
Quetir, pactim ex amplioribus notitiis aliundemea diligcntia .colleclis con-. 
cinnata efle nbveris. Sk eoim ornnia diftingucnda eflc judicavi, jie.viri* cru^ 



Digitized by 



Googk 



P R M F A T I O. 

ditiflimi elegantes lucubraciones quis mihi arrogaret , ac ne quantuni in hoc 
opere laboris impenderit , poftcris ignotum eflet. 

Audtorum omnium , quos in hoc opere conficiendo uterque confoluimus, 
indicem hic prodere , & fufius eflet & fupervacaneum , cum ubique citen- 
cur: pauca fblum ne le&or aberret , occurrunc addenda. Cum Leander Al- 
bcrtus qui ex nomenclatoribus noftris accuratior eft , in fuo de wiris illuflribus 
ordinis Pradicatorum opere citatur , ne frequentius id repetere moleftum eflet, 
LAnndet fii. t&li a *vel b , id eft pagina prima vel altera indicandus vifus eft. 
Cum alia ejus opera pndertim Italiac defcriptio , tum id diftincte notatur. 
Cum Antonius Senenfis , qui in hac parte ex diligcntioribus eft , hcet non 
in paucis abcrrarit, laudatur in lua ordinis bibliotheca, tumcommuni & ufi- 
tato apud noftrates vocabulo hufitanus fimpliciter dicitur , e Lufitania enim 
originem duxit. Cum Ambrofius Taegius Leandri Albcrti aequalis , qui ob 
antiquoram ordinis monumentorum diligentem & accuratam colkctionem 
de ordine optime meritus eft , & nunquam fatis commendandus , fex enim 
majores & non parva? molis codices norum monumentorum ms reliquir, 
citatur , his tantum voculis & litteris defignatur Taegius P. P. M. 0. vel //. 
P. &c. id eft prima parte monumenrorum ordinis vel fecunda dcc. ut mi- 
rum fit quofdam , inrer quos Soegius nofter in Anno Dominicano Gallico, 
quia apud Lufitanum aliquando viderunt omiflo nomine Tatgti citari P. P. 
Mon, O. duas priores litteras fic intcrpretatos efle , quafi_q u idam Petms 
rpi&Avinus au&or incognitus & revera haitius laudaretur. Micnael Pius inter 
hiftoricos noftros non parum nominatus , fecunda potiflimum hiftoriarum 
fuarum parte in hoc opere nobis u(ui fuit, & fic citatur Pius P. II. col. tali s 
ubi vero omittitur P, II,quod non raro contingit , hanc tamen lecundam 
partem citari certum haoeas. Cum bibliothecam Sorbonicam iuftrare per- 
miflum mihifuit , tum codices ms variis numeris notati erant in dorfo , in 
latere, prima pagina pura , hunc tertium ut fecuriorem elegi , & ubique an- 
notavi. Vir eruditus D. 4 Francifcus Salmon doctor & ibcius Sorbonicus , qui 
jam huic bibliothecas praeft , novos numeros appoiuit , fed hos ut collige- 
rem nec otium fuit , nec permifit valetudo. 

Viros eruditos veteres & recentiores , qui hiftoria? ecclefiafticae vel etiam 
litterariae expurganda? & accurandae incubuerunt , vel etiamnum incumbunt, 
omni qua par eft reverentia prolequor & ubique laudo , ceu ex quorum lucu- 
brationibus non parum profecerim. Inter alios nominandi veniunt eruditi 
Actorum Sanclorum , qua» Antveroia? in dies prodeunt editores , quofque 
gratus animus oblivifci non finit , cum multa ordinis monumenta e tenebris 
eruerint , quorum apud nos nulla jam extabat memoria. Cum tamen ordinis 
Praedicatorum regimen nec illinec aliianobis extrates calleanc , ut n.ec re£ 
cire illis obvium eft, ficubi a vero aberrant , quod aliquando contingit , eos ea 
libertatc emendo , quam permittic veritatis amor , quo fe unice flagrare 
prarftant , & quo uno flagrare omnes tenemur , nullo vero contendendi aftec^u 
a quo fum alieniflimus. Idem omnibus eruditis integrum de hoc opere judi- 
cium relinquo , tantumque abeft , ut fi aliquoties erraverim , emendari sgre 
patiar , quin idipfum totis prarcordiis exoptem , ut hiftoria noltra litteraria 
quam puriflima tandem & ab omnibus fphalmatis expurgatiflima prodeat. 

Ut majorem huic operi lucem afferam duplex cuique volumini notitia prar- 
miccenda vifa eft , prima ftacus ordinis , provinciarum nempe ex quibus con- 
ftac, & domorum in quaque extantium , altera comitiorum fcu ut loquimur 
capitulorum gencralium ab inicio ad hoc ultimum quo vivimus (eculum , addi* 
ta praeter diem menfis & anni cujufque ratione. tt primo quidem huic tomo 
prasmitticur notitia provinciarum ab anno mccxx ad md, quibus feculis 

a iv 



Digitized by 



Google 



P KM F A X I O. 

eadem fere pcrmanfit earum divifio, licetjfeculoxv quidam diviia» fuerinr^ 
uc Dalmacia ab Hungaria, Sicilia.rrans pharum a Regno Sicilie cicra pharum, 
Luficania ab Hifpania , Scotia ah Anglia , furrexerint, eciam variae congrega- 
tiones feveriorem legum noftrarum obfervationem amplexae , fed cpx ltatum 
provinciarum non immutabant, Akera eft feries^ capitulorum generalium ab 
anno m c c x x ad annum m d habitorum longe accuratior , quara vel a Mi- 
chaele Pio in prolegomenis lusc fecunda: partis , vel a Vincentio Maria Fon- 
tana inicio fui operis cui ciculus , ^V&cIarattomcs conftitutiomm daca fit : ceu 
quam ex actis ipfis , vel ex duobus antiquis codicibus mss Lingonenii uno, 
alrero Vi&orino ejus aetatis eruimus. AlteriTomo prajfigetur notitia provin- 
ciarum , auarum numerus ab arano md ad hoc ultimum leculum plurimum 
au<5tus eft leu ex quarumdam divifione , ieu ex domorum novarum eredione, 
ex quibus jam ordo coalcfcic Tum fequecur leries capitulorum generalium 
ab anno m d ad pweientem annum m d c c x i x habitorum. £x hac duplici 
notitia & plures faiftoria? nodi fblvuntur , & cujus provincia? cujufve domus 
<jui£rae fcriptor fuerit , quiyis facile deprehendec. . 

Denique quod fupereft x ifle unius iandte Catholic* Romanaeque Ecclefia? 
filium addicliihmum prp^teftor omnia in univerfb hoc opere dicla ejuscenfura? 
animo demiftifimo fu,bjicere ; & (i qua; mihi exciderint ab ea non probata , 
quamvis nullius mihi conicius fim , ea me jara ex nunc revocare. 

APDENDA ET EMENDAND A IN HOC TOMO. 



• In ftrie capitutorum gtntralium «d fintm : 
. Ad mccccxcviii dtlt 1 1 1 junii. Scribt xx ; junii 
contra morem ob difficultatem tcmporunu 

Jn ftrte opifcoporum in Sitecia addendi 
- Maranns Sxytte cp. Aboentis. 

Thomas Anglus ep. Finlandenfis. 

Dt HtrotjHt vide p. 428. 

/n ferie archiepifcoporum addendi 

Heinricus cx provinciali Przdicatorum art. Ard- 
machanus in Hybernia, inde ad Culmenfem fe- 
dem in Pruflia tranflatus fcrvato in bullis apoftoli- 
cis archiepifcopi titulo , mortuus anno mccliv die 1 * 
julii. Vide Atia SS. 7". VII maii p. 60$ & 607 a. 

Petrus Phiiippi arc Upfalenfis XLV. Vide hujut 
Tomi p. 418. 

In ferie p ttriarcharum addeudus 

Elias Regienfis Antiochenus qui fedita Mccxt 
ad Mcct. 

Stc reftrt in catalogo patriarcharnm Antiochia 
Rodericns de AcnrU archiepifcopus Bracharenfis 
Tratlatus de Primatn Brachar. Eccleji* p. xox. 
Edittts eft in fol. Brachartt tjpis Joan. RoderiCi 
16 ji. 

. P. 4044, uhi de Guidone de Turre adde: 

Ccrtiffimum eft Guidonem dc Turre fuum tcfta- 
mentum fcciflc apud Oratorium anno mcclxxxv 
ftylo veteri, novu txxxvi. Oratorium ( Gallice 
Oux.oir fnr Trtx.fe) oppidum cftdiarcefis Autiffio- 
dorenfis paftus circiter mille a Ligeri diffitum. In 
Ecclefia vcrb S. Marrini cjus loci parochiali etiam- 
num vifitur tumulus , cui infculpta cffigies epifcopt 
cum hoc epitaphio lcdtu difficili : 

Uic jacet D. D. Cuido de Turre qvon- 
dam epifcopus Claromontenfis. 



Notae hujus tumuli prxfertim infiila indicant opus 
efle feculi xin exeuntis. Hinc conftarc videtur 
Gttidontm apud Oratorium obiifle , & primo ibi- 
dcm fepultum t unde Claromontium ad Bafilicam 
fnajorem CorjpUS ejus tranflatum fuerit , fi verura cft 
quod vuigo fertur , m ea jam ad majus altare jaeere. 

Hie Tomtts jam pralum exitrst^ cum hanc no- 
titiam 4 R. P. Domno Jacoko Bojer afceta Bene- 
diftino .viro accurato , & diligenti rei anttquariai 
fcrutatore accepi. Vidit ille & tumklum indicatum 
& ttjfamtnti inftrumtnta ftu apud canonicos tc~ 
clejta Claromontan* ftu apud noftros ibidem ferva- 
ta. Singuiaris hujus notiti* gratiam illi debet me- 
cum ordo ttnrVerfus. 

P. 529 a d opera fohannis a S. Geminiano addtnda 

Vita S» Fina virginis in Etruria. Hanc tx cod. 
ms ejus aetatis Florenti* fervato editam habcs in 
A&is SS. T. II martii ad diem xn p. ijtf. 

Dnm pralum fudaret , auidam fcriptores incaute 
duplicatifuerunt. 

Ahtonius de Naeario bislaudatur adp. aio b , tum, 
ad p. 795 b. 

GeorgiuS de Peyra bis ad p. 7Z5 a , tum ad 901 a. 

Giuilelmus Brunyardus bis ad 634 b , tum ad 701 b. 

Horum articutorum alteruter delendus eft. 

Errata anadam omijfa in Indice erratorttm. 

P. 849. b lin. 5 & 6 ante fta. ubi de Alano de Ru- 
pe dele B. M. lege F. 

P. 914 in inferiori margine col. a lin. 7 ir«Tjrr»T» 
legc **T{OT»m. 

In Indice nominum alphabetico. 

Bernardus de Claromonte dele 784 lege 584. 

Fcdcricus Frezzius dele 578 lege 7j8. 

Gaftthaldus Tcutonicns dele vide Godefxidus» 
tege 634 b. 



NOTITIA 



Digitized by 



/Google 
1 




AAAjA. AAM AAAA A AAAAAA AA 

NOTITIA 

PROVINGIARUM ET DOMORUM 

» • « • ■ ' 

ordinis Pradicatorum 

*Ab inttio ad annum M D. , .- 

Duplex hujuimodi . notitia nobis (ervata eft apud Befriardurrr Cuidonis , t>rima 
amiquior led genefalis tantuni , qua domus eujufquc provinciae in.globo tantum 
recenfentur cxcepta provincia Provinciae cujus domos figillatim refert. Altera efll 
ftatus ordinis ab anno mccCiii , quo divifis quibufdam provinciis , au&us cft 
carum numcrus- Utraquc (equitur. 

NOTITXA PRIMA ET ANTIQUA ORDINIS. 

Anno Domini mcclx^VIi* ih capitulo Gcricrali Buraegatis cclebrato erant 
convcntus Fratrum 8c fororum tot. 

CHORVS S/rfiStE R. 

' 1. "*f"N provlncia Provincix -eonventus Frirrunt 
Aquadraginta duo , monafterium Sororum 
onum feilket Pruliahum a B» Dominico fundarum< 



CHORVS DEXTER* 

i. TN provincia Hifpanix xxxv eraht cohvehtui 
JLFratrum, duo monafteria SorOrum , quorum 
ahiim cft in Calaroga ViUanativitatiS B. Domulici 
xiobiliter fundatum. Habebat Fratres defun&o» 
miraculis corufcantes multos. 

l. In prpvincia Francix conventus Fratrum quin- 
qUagihta dtlp , mohafteria Sdrohim quatuor > urium 
ih Monte - Argil , hbi jacet dbmiha Amicta : fecutv-' 
dum fundavic rex fan&us LudoVicuS Rotomagi, 
tertium facerdos quidam in Lotarihgia > &- quar- 
rum comituTa Flandris in Infula. 

3. In provinciaTufcix cohventus Fratrum triginta 
duo > mohafteria trla in Urbe, in Florentia, in Pifis. 

4. Ih provincia Teutonix conventuS Fratrum 
quinquagfnta tres , monafteria feu clauftra Soro- 
nun , pfout ipfi Teutbnici vocaht <l , quorum fex 
funcinfuburbio Argentmenfr. ■ " '-^ ■ 

> 5. Inprovlncm Poionls «onventus Ffatrum xxxvt, 
monaftetia Sororum duO. I» Cra<Jovienfi ^acet Fra- 
ter lafcon porens in mar&uV fufcitandis , te Vitui 
«pifcopus porens in mirawuV pjrtrandis» 
: ff.- In provincia Grxcfe 'ConVemtis Fratrunv fepi 
tcra,quotum unumeftinCreta. :A, :..... 



2. lh provincia Lombardix convehtus Frarriirrt 
JtLVi , monafteria Sororum tria, quorum unum eft 
S. Agnetis ( Bononis ) 3 B. Domiuico fundaturnj 
aliud in Revulis ( ad Florentianj. ) 



' Ih provincia Urtgrfii cohvehtuJ Ftarrurrt ttH 

2inta, monafteria Sorortun duo. 

• .4. fn provincia Anglic convcnruv Fratrum qua» 

draginu. 



5. Inprovihcia Daciae cohventuS Fratrum viginti 
octo , monaftcria Sororum unum tanmm. 



6. In provmcia Tdrrat Sahctae cdnventuS FratrUnt 
tres , fcilicet ih Achon > ih Nicofia , in Tripoli. 



c In fequcnti capitulo generali apud Mcdiolanum • cclebrato annb Mec Lxxviii 
conceflk funt domus provinciis- 



Hifpaniat duai < 

Tufciac fen.RdmaoaV una . . 

Teutoniz duae 

Polonix qua: & Boehux dux 



Provincix duX 
Lombardi» du* 
Ungarix dux 



^rantquc tunc omncs conventus ordinds numero quadringcnfi decerrt tc C&crtli 



T&M. r. 



Digitized by 



N O T 1 T I A 



NOTtTIA S PJBC I AL I S PROK INCIA? PROV / NC/4 
ante divifionem fachm antto mccciiim eodem Bernardo Cmdonis exceptx. 

Anno Dtaiini Mcccxi fic tenetontloca (ua irtcapitilo Aovlnciak prior provinciali$ 
& priorcs convcntualcs in rxovincia Provintiz ordfiusPrxdicatorum : 

PRIOR PROVINCIALIS/ 

A D M XT R I S 

Priotet tonventualet. 

t. Tolofanus. Primusptior S. Romani appcttarut 
v if. Dominicus anno Domini mccXvi. / 

»4 Montiipcflulani anno Domini mcczz. 

. < - 

Anicienfis anno Doraini Mccxxl. 

4. Narboncafis. 

5. Avciuonenfis. 
S. Ardatenfit. 

. 7. Nicienfis. 

8. Perpiruarii. 

9. Ciiuriccnfis. 



10. Carcaflbncnfis. Locus fiiit datus a S. Ludo- 
vico anno Domini mccxlvii > eravenras amera fuic 
ibi pofitus in capitulo provinciali Monrifpeflnlani an- 
no Domini mcclii. Primusprior inftitutus F. Ferra- 
rius Catatanus. Primus fuppriorF. Lucas Figia* 
cenfis. Primus lc_tor F. Petrus Regis de Fano- 
jovis. 

_ ti. Orthefienfis. Locus fuit receptus in capitulo 
provinciali Narbonenfi anno Domini mccl, fed con- 
vcntus fuit pofitus in capitulo provinciali Lcmovi- 
cenfianno Domini mccliii. 

11. Figiacenfis. 



tj. Caftrcnfis. Locus fuit conceflus per rnagif- 
trum Humbertum Sc diffinitorcs capiruli generalis 
anno Domimi mcclviii : conventus verotuit pofirus 
in capirulo provinciaU MafliHx anno mccix. Primus 
prior F. Petrus Hilpanus Lemovicenfis , primos fiip- 
prior F. Elias de Brivia Lemovicenfis. 

14. Condomi_nfis anno Doraini Mcctxi. 



A S I NISTR tS 

Prioret ctnventuAlet. 

t. Lemovkcnfis. Locus fuit receptusa F. Petro 
Celbmi , qui fuit focmi B. Dominici , miflufque fuit 
illuc ab codcm de Parifius anno Domini mccxix. 
Hic fuit ibidem primus prior. 

2. Baionenfis mccxxi. Hunc conventumaccepta- 
vit F. Pontius Samatano. 

3. Caturcenfis. 

4. Burdegalenfis anno Domini mccxxx; 

5. Maflilienfis. * 

6. Petragoricenfis annoMccxii. 

7. Valenrinus. 

S. Biterrcnfis. • _ _ 

9. Agennienfis coriventus fuft pofitus in capitulo 
wwinciaii .MonofpciTulani anno Dpmini tfS&UU 
Prior ibidem infhtutus F. Guillelmus de Blavia. 
Leftor affignatusF.Galhardus dcUrfi faltu/Or/iw/f.' 

10. Aleftenfit. ' ' ' v 



tt. Moririfalbarii m capitulo provindali LemOvi^ 
cenfi anno Doraini mccliii. 



tx. Tarafconenfis. Conventus fuit pofitus in capi- 
tulo provinciali Avenionenfi anno mcclvi. Prior ibi-> 
dcm inftjtotus F. Galhardus d'Orfault. 

"13. Ncraaufenfis. 



• t j. BtAgc.iaccn.ts. > Locus fidt teccprus jn capftulo 
provinciafi Narbonenfi anno Domini mcclxii , con- 
ventusvero fuitpofitusin capirulo provinciali Ave- 
nionehfi anno MccLXim.Primusprior F. Nfilhdlmus 
de fan&o Afterio , lcclor aflignftms F. Jo. dc Chaf- 
tant Lemovicenfis. 

\6. Albenaci. Convcnrus fuit pofims in capitulo 
ptovinciali Lemovicenfi anno Domini mcclxvi. Pri- 
p» j*Mr ibidcm rnftitutut JF. ; 6ipUcimus Vha- 
lis > prunus leftor affignaru» F. Gnfllclmus Petri 
Aftoaldi. 

17. Auraficenfis. Convenms fuit ibi pofitus in 
«apituio provinciali Monuspcflulani armo Domini 



14. Brivcnfis. Vioarius fuit affignams loco Bri< ' 
venfi F. Bernardus de Cella Lemovicenfis , & Fra-« 
tres in capituio provineiali Tolofe anno Donrini 
MccLxm fed antc eranr; ibi ad- promovendum lo- 
cum. Convcmus fuit ibipofitus in capituk) provin-t 
ciali Avenionenfi anno.MccLXnii. Prkw ibiinftimms 
F. P. dc. Plavis > iedox affignanis F. Joannes de * 
Montecuto , fed non vcnit ncc legit , idem F. Pe» 
trus fuit prior & le&or fimul. 

15. SancH Emfliani.- Locps Tccepn» m capkulo . 
provinciali Narbqnenfi anso Domim moclxv , con> 
venrus vero fuit poiitus 1n capituio provinciali Mon- 
rifpeflulani anno mcclxv. Prior ibidcm mftitums 
F. G. de Arfis , lector affignaxus F^Gnillehxtus Aof- 
terit. 

16. Appamienfis. Hmcloco promovendo fiierunc 
affignariFF. Peregrihus & Gmllelmus Blancinca- 
pftmo pfiDvifldau' jBitcrrrnfi, anno Domini mcclxuc, 
convcnrus vero fuit pofims in cap. prov. Ciftaricenfi 
anno MCCLXx. Prior ibid. inftimtus F. Guittelrhue 
Qurini dc Fanojovis , ledtor affignatus F.P. Durandi. 

17. Modanenfis. Locus conceflus fuit in capitulo 
gen«rali Yitctbii aflno MctixViit , locus vero fuit 



Digitized by 



Googk 



ORDINIS fkMDtC AT0&1&M. 



Mccim. Psunus prior ibidem inftirutus F. Guillel- 
xnusiJetri de Gigondacio , primus leftor affignatua 
Pctru* HyfianTofisv 

18. Rivenfis. Ad prdmbvendum tocrira Rivenfeni 
furc affignatus vicarius F. R* de Pontc in cap. prov. 
Narbon* annoMccixkn. Dc Jocoifto ruit commif- 
lum duobui prdoribus ad ihquirendum in eap. proV» 
Caturcenfi anno xcctxxiiu Locus fuk aecepnts , Se 
F. P. Bcrtrandi Caftrenfis vicariui pofirus in capj 
provinc. Tolofie anno MCCLXxiiiit Conventus fbie 
ibi pofitus in cap* prov. Perpiniani ahho mcclxxv. 
Prior ibidem inltitutus F. R. de Ponte , lector afli- 
gnatus F. R. Huhaudi. . . 

19. Graftehfis. Ad promdvendiim obnuirn Grat 
fittuem fiut aflxgnatus vkarius F. B. dl? Portali in 
cap.prov. Narbonenfi anno Doraini mcclxxii. Lo> 
cus fuit acceptus in eap. prov, Tolofie mcclxxi ju 5 
& vicarius ibidem pofuus F. Guilielmus Dbminici. 
Converitus aurem fuit ibi pofitui rin cap* prov. Pet- 2 
piniani mcclXxv. Prior ibide.m inftitutus F. PetraJ 
Hyfiuifolis > \tt\ot affignatu* F. Joannes AsraoJtU dtf 
Montcpeflulano. 

10. AmiUavi. Locos firit tcceprus in «ap. prpvV 
Caftrenfianno Domini mcclxxix, Vicarius roidem 
pofitus F> Guillebnusde Rupe de MontepeiT. Cdh- 
Vcntus vero fuft pofitus in cap. proV. Catcaftpbenfi 
mcclxxxii. Priot F, Bcrnardus Garini Narbonenfis, 
lcOot affignatus F. P. de BayraCO, 

21. SanCtj Severi. ConvcntuS fuit pofitus to cap. 
pxov. Carcaflonehfi anno Domini Mcctxxxn. Prior 
fcidem inftmitus F. Petrus de Salvatcrra , U&ot 
4fign*tu* I*. Odo de Marcino. 



ti. Rutkenehiis. Anno Domihi Mccix**m eranf 
ibi Fratres ad promovehdura locum ut moris eft*- 
ConventuS fuit pofinis in cap. prov. Pirpiniani 
kccLfexxiiii. Pribr ibidera inftitutUs F. Joanjics dc 
Vcyreriis Caturcehfis* le&ot aflighatus f« GniUcl- 
mus Aymerki Tblofanui* 

X). Le&orenfis. Locusfuit cdnciuus conditiona- 
lirer in cap» proV* Cohdomiehfi annb Ddmini 
kccLxxxV , fcilicet fi Fratribus ad hoc nriffis illttd 
videretur expedieni. Cohvenrui vero fiiit pofitus 
in cap. prov, Burdigalerifi poft geherale lbidera 
"anno mcclxxxVh. Priot ibiderh ihftitums F. Pe- 
truS de Tapia , l«&c* aflignanul Fj Petrus d« 
Xabacut. 

24. Cauquiliberi. tbcui fuitreeeotus 8c cohVeiK 
tus ibi pofirus ad petirionem regis Majoricarum ifl 
cap. prov. Appamjenfi anno Domini Mcoitc. Prior 
ibidem inftituws F. P. MivuTe , lector aflignams F. 
Jacobusde Arulis, quipoftmodum tranfivit adprav* 
iicandum gcntibiis. 

15. SahiSti MaXHnmi. Locus fuit dawi ortiihi, 
fimulqiw conVentus pofitus ncr, D. Bonifacium pa-> , 
pam VIII pctcnte 6c procurante , imp totum fa«> 
cicntc D. Katolo II rege Slcill*. Prior fuit ibi 
/nftiturus per eumdcm. D. papam F. Guillclmus de 
Tonehth , fed mtnime prsefuit ibi. Quo abfolutcf 
laceus firit prjor F. Radulphus de Fc^tefenionim 
Ciftaricenfis. F. Petrus de Aiamauone cpifi;opuj. 
Giftaricenfis ex commiflionfl fibi fafta a fiiinmo 
ponrifice inftituit ibi fubpriorem 8c afGgnavit Ffatres. 
Anno Domini mccxcv ih cap. prov. Cafttenfi in 
fcfto S. Joannis Baptifts celebrato venit rumor,& 
litrera prxfati domini epifcopi Ciftaricenfis ad pro- 
vincialc.m 6c diffinitorcs contincns vcritatenj. 



receptus in cap. prov. Biterrenfi anno itccLXix» 
conventus vero fliit pofims in cap. prov. Catrircenfi 
anpp Mccixxin. Prior ibidem iritioitus} F: B> de 
Villa , leftor affignatds F r G. Arnaldl dc Malbtebrie. 

18. Aquenfis. Ad promovehdum locum Aquenfera 
tueruht aflignati FF. GuHleimiis: Bcrnardl 8c Hugo 
BJanauerii in cap. jjrov. Narbonenfi annb Domini 
MfccLxieir. Locus fuit receptus in fequenti cap. prov. 
Caturcenfi mcclxxiu , vitarius ibidejtn. aflignarus 
F. R. Magiftri, conventus verofijk pdfitusin Ce- 
^uenti eap. prov. Tolbfie mcclxxiiii. Prior ibideia 
inftitutus F» RiearduS , le&or aflignatus F. R. Ma- 
giftri. 

t Altaviliaris. Lbcus fuit receptus & cohvehtus 
finriwer pofitus ih cap. prov. Pirpuriahi anno Dotai- 
iri MccuxxV. Prior ibidejpa ihftitutus F. Arnaldus dd. 
PoatiacQ Condbmcnfis , lec^ot aflignarasFi Ro/ 
GuUIelmi de Vifla Franca. 



id. ^lbiehfis. Act prbnidveridum iocuni nteriirlf 
afllgnati Fraxres in cap. pjrov. Pirpiniani anho Do- 
mjcji MCCLxxv. tocus firit receptus & convehnis 
ibi tfofirus ih eap. prov. Agehnenh MeCLxxvi. Prior 
ibidera inftinmis F* Bernardus de Bociacis , letV>r 
affighattiS Fi GmUdlmuS Ahdreae de Marolbgio. 

11. Marolbgiii Locus fuit receptus in cap. provj 
Monriipcflulanj ahrib Domini Mccttxvin Vicariui 
fectus F^ Joahh^ de* Balmellis , pro lettbre affi- 
ehatus F, Perrus de 1 Frayfleheeo. Corivenms verd 
rail ibi pdfitus iri cap". pYov: Maffilia* Mccxxxxf: 
Prier ibidcra iflftiturus F: Joannei de BalmeUis, 
lcdor affigharus F. Jdannes Gobi Aleftenfis. 

XI. Dlenfis. Locus fuit refcCpms & ad ptdmotio- 
hem ejus Fratres affignati in ca^ pYbVi Pirpihiani 
anno Dcroim Mccu^tv, Corivehtusi Vero hiit ibi 
pofinis in Cap; prov. Carcafionac Mccixixrf. Prior 
ibidem inftiwtus F. Jacdbus de Upafid j leftel affi- 
gnatus F. Petras Tardini. 

13. Podii-Cefdani. Locris fuitf receptus' , 6^ cori- 
venms finrihter pofitus ad petitionem domini regisj 
Majoriearum in cap. proV: Biterrenfi anno Domini 
iiccxci.Prioribidem inftitums F. BernardttSGuilkl-' 
mide Vilhfranca , ledkor affignacas F* Gaillelmusj 
Pagani. 

L+i Sahdi Garidentiii Ldcus fuit recepras in cap. 
prov> Brivenfi anno Doraini mccxch, vicarius K>t 
pofirus F; Arnaldus de Mcriahis , fed anee quafi per 
duoS anhos erant tbi Fratres ad promorionem loci. 
Cdriventtas verd fuii ibi pdfitus in cao. prov. Car^ 
fcaflonae kccxcm< Prior ibidem inftitutas F« Ber- 
riardus de Campd Bernardi , lettor affignatus ?* 
. Ademarius de fanfto Paulo, 



Digitized by 



y - N O T i • T I A 

NOTITIA ALTERA STATUS ORDINIS». 

' Qualis erat anno mccciii pofi ereftionem fex novarum provinciarum ex divu 
fione toiidem antiquarum ex Bemardo Guidonis : ", qui fingulas cujujque domut 
enumerat aliquando per regna , aliquando fuxta ordinem quo earum priores 
in comitiis ptovincialibus fedebant ;, fcilicet juxta antiquitatem ereRionis 
tuju/que. 

H 1 S P A N 1 A. 

Aririo Domini Mccci in actis capituligeneralis Colonke cclcbrati fuit conftitutio 
cbnfirmata, quae in praeccdcntibus duobus capjtulis inchoata fuerat & etiam appro- 
bata, quoo prdyinciaV Hifpania: divHderetur in duas : ita quod Caftella , Legio, 
Gallicia & Portugallia fint unaprovincia & vocctur rteminst* ffifia*U t & teneat 
primum locum in dcxtro choro: Aragonia ycro $c Cathalonia & Nayarra fint alia 
provincia & vocctur Frevitui* Aragoni* , & teneat loCum in dextro choro poft pro- 
yiriciam Graeciae. 



y Itt LtGl ON B,. 

, i. Legionenfis. 



IN CASTE LAA. 

I.- Vi&orienfis. ; - 

x. Burgenfis. *• Benavenranus. . 

. 3. Palentinus. .3« Zamorenfis-. ... • • 

: 4. Vallifolecanus. 4- Taurenfis. .. 

5. Segobienfis , mbjkl* ftim* OmafFramm j. Salamantinus. . .... . 

in Hiff*»i**m*t>mi*i Mccxvn. * - . , 

. 4. Toietanus. ■ .,. . - Civitatenfis. " - " 

, 7. Cordubenfis. 

8. Hifpalenfis. . 

•'9. Xericienfis. . ■ : .' - ; ■;' :"••■-•'• ~ •- 

: 10. Murcicnfis. . . • 

IN GALIQIAU * N FOKTVG ALI A». 

t. Compoftellanus. .1. Portugalenfis. 
Lucenfis. »• Colimbricehfis. 

. j. Pontis veteris. • . j. Santarenenfis. 

4. Gruvienfis. , : 4. Vimeranenfis. .. » 

5. Ripavienfis. j. Ulifbonenfis. 

. *. Tudcnfis. ; 6. Elnenenfis. . 

t , 7. Elbofenenfis. . 

/0 m vero eraht hec Sororum mondfieria. : 

-X 

.. tf Apud Majorjcura (id-eftMadritum) ubi fuit a . 4. Apud Uliibonam. 

brincipiolocusFratrumpcr B. Dominicuminftitutus, ". 5. Apud Zamoram. 

ttcuc in gcftis cjus colligitur evidenter. • 6. Apud Segobiam. 

. 4. Apud Calarogam in loco nativitatis S. Domi- 

Atd patris omnium. , . - , 

3. Apud Achdlas. ; 

II. TOLOS AN A. 

AnnoDomini mccciii in gcncrali capitulo Bifiintfino fuit confirftiati coriftitutio, 
quae in praeccdentibus duobus capitulis inchoata fucrat & approbata quod provincia 1 
Provinciae dividcrctur in duas hoc modo , viddicct quod coovcntus Tolofanus , Cat- 
caflbncnfis , Appamienfis, Caftrcnfis cum caseris vcrfus Lemovicam , Burdegalam 
& Baionam cum monaftcriis Sororum iiitcrclufis firit una riroviricia . & vocctur 
Provincia Tolofana , & tencat primum lc>cum in choro finiftro. Qonvcntus yerat 
Montirpeflulani Cum Narbonenfi , Biterrcnfi , & tribus conventibus .de dominio 
rcgis Majoricarum & conventibus Amiliavi, Podienfi, Albenacii , Marologii, Alefc* 
tcnfi, Nemaufcnfi, & convcntibus qui funt ultra Rhodanum cum monaftcriis Soro-: 
rum interclufis fint alia provincia & frevinti* Prwwf/<tiominetur,& teneat locum 
in choro dextro poft provinciam Aragoniaei 



Conytntut 



Digitized by 



Google 



O R. DIN IS i P RjEJJtC A T O R.UM; 



1% 



Corrpentus hi erant in prosviniia Toldftna ^typriagei fuxta antiquitatem cufufqut 
. conventus pcfedebant in\ ca^tulis provincialibuj. . t vr > , - w 

^ CHORVS SINISTER. 



C H 0 RV S DE XTE R. 
i. Tolofanus ercdus*ahno mccxvi. 



i. Baionenfis anno mccxxi. Hic fuit mutatuS de 
finiftro choro ad dextrum in capiculo provinciali 
Montifaibani anno mcccili. 

3. Burdegalenfis circa mccxxx. Hic fuit mutatus 
de finiftro choro ad dextrum in cap. prov. jam lau- 
daro. . ^ 

4. Carcaflonenfis anno mcclii; 

5. Orthefienfis anno mccliii. 

6. Figiacenfis anno mccliv.. 



7. Condomienfis anno mcclxut. 

8. Bragerjacenfis anno mcclxiv; 

9. Appamienfis anno mcclxx. Hic fuk muratuS 
de finiftro choro ad dextrum cum fiipra buidatis. 

10. Rivenfis anno mcclxxv. . • .. ~ . . . 

11. Albienfis anno mcclxxvi; Hk firic mutatui de 
finiftro choro ad dextrum cum fiipxa laadatrs» 

11. RutenenfiV anno mcclxxxiv. 

i}. Sanfti Gaudentii anno mccxciit, 4r hfc rau- 
tatus de finiftro choro ad dextxum. cum fitpca lau- 
datis. 



1. Lemovicemls ubi venerunt "prinurus Fratres a 
rfc. Ji«iBiahjQ^de. Parifiu» deft&hatfVtoHo ^onuni 
-McpKiX pauk> ante quadrBgefimtm. Nota-ftykfve- 
teri novo mccxx. = 
. u Carurcenfij > qui copk uf «ftimo ex attdiru 
artiK> Domuu Mccvxv. 1 'A ■-? '-> 



, 3. Pfltragoriceiifis , ubl rtnAraftt jWmitus Fratres 
annb Domini mccxii vol cifca. Sdilteet F; Joanncs 
Baliftarius Lemoviccnfis iocurn a*fee^>k. •- 

4. Agennenfis anoo mcolII. ' • • 

5. Montifalbani anno Mccnn. 

6. Caftrenfis S. Vincendi anno Mcctx. Hic-fuk 
mutatus de choro dextro ad fintftrum in cap. prov< 
Montifalbani in fefto S. Michaclis' anfto Mficom. 

7. Brivenfis anno mcclxiv. •' ' •* 

8. Sanfti Emiliani anno Mgclxw "- - •> 

9. Morlanenfis anno mcclxxui. • - : ■': 

.-. . . .' r x : 

10; Altivillaris anno mcclxxv. • •* ' 

11. Sancfi Severi anno mcclxxxlt. Hfd fuk muti- 

tus de dextro choro ad finiftrum cum ftipra lauddtfs. 
11. Le&orenfis anho mcclxxxvii. Hic fuit maca- 

tus de deXtro choro ad finiftrum ciun fupra laadatis. 



z'.\ 



Scquentcs poftca: & etiam alia rnanu additiY 



14. Sari&i JumanijubifuitdatuslocusFfatribus, & 
prima mifla ibidem celebkata anno Dtomiai aiccxai , 
die tertia menfis novembris. Conventus vero pofi- 
tusin capitulo provinciali Appamienfi mcccx , &in 
dextro choro locatus. 

15. Belvidere. Et hie conceffiis in capitoio ^gene- 
rali Florentiae mcccxxi. 

-: 16. Limofi. ' Hic 'fuit :iete&is convennu. ckca 

MCCCXL. 

17. De Bagneriis dicecefis Tarbenfis. Hic concef- 
fuit in capirulo generali -Podii in Yclafujrranno. 

MCCCXLIV. 

18. Rebelli, tujus eredionem quidameefertmtad 
ann. mccclxvhi. 

19. De Genifacco diaecefis Burdigalenfis. Hic fuit 
acceptarus in cap. gen. Romanp anno mdxxx. ; 



13. Sandti Gerundi diceccfis CoferarierriW , ; u6i fijk 
locus danis Fratribus, & prima rnuti Celebrata -ibi-> 
dem in vigilia B. Matthsi apoftoii 8c •evangekfe 
anno Domini Mcceix. Conventus vero fuit pofitus 
6c receptus in capitulo provinciali Apparaierui artno 
mcccx, & in finiftro cnoro locatus. 

14. Marciaci. Hic fuit conceflus in cap. generati 
f^eawe anncrBtcccxxi; ^ 



15. Portus fandhe Mariae. Hicfuit ctmceflus inea-' 
pitulo generali Londini habito anno Mccctaav* 

16. De Fanojovist HicfukereAusCircaMcccxuVi 

17. Malivicini. Huncdicunt eroftum ckcaMcccL. 

18. Regulx Gallice £4 ReeU, quem certura loe- 
ge ante annum md eredhim. i 

19. Quillanus. Hic jamereduswat anno Mr>xsx< 



Monafteria Sororum in prff»mcU TxdofanH akuaucectii bec tria fola erant. 

ventus fan&imonialium fceminarum de bonis domf- 
nae Margarct* vrcttormtfi^ fika: du- 

cis Burgundw ,:^tris'fak prb ^roribus Vjnliani 
aclore magiftro G.erardo de^MatomoTitc 1 anno 
mccxci ab exOrdie^eompbt^dS^S^Ores vero- fex 
de monafterio Pruliani fuerunt fflue' adqafta; y 8c 
pofita; in fefto rranilationis SiT!>ommicf , qk* illo 
lu^ifiirjnl [in.<xAtdL\^'(atS^t'ma tejW. Tri- 
rfitatrs anrio Domlflf Mccxc^iir Pr^ft^rfi^pHcW 
iflffrfak ibfor^ini d^ A»agpfie. . ; 



1. Prulianum in dkecefi tum Tolofana , quod in- 
«epk fundari -a B. Dominico anrto Domini Mccvf. 
. x. Pontis viridis in CoTidoado dicfccefis Agennen- 
£s, xpod incepit fnndati prirnitus anrio**ocxc Scm 
a-ores weto tredecka de monafterio Ptuiiaiu fucriint 
illnc addu&e Sc pofice anno Mccxctii circa feftum 
•S. Michaeiis. Prima nbidem priorifla foror Blanca 
de Bucdegaus. Pavona 9c (fundatrix^fuit 19omina 
Vienna. • . ■ ■■-■ ■ 

• 3. S.iPardulphi <in dicecefi Petrago*rcerifi , eujus 
tocus «dificatus prius ur poneretur >& Bfleif ibi con- 



TOM. I, 



Digitized by 



KOT I T I A 



III. F R A N C \A. 
fnprovincia Tunciihoc ordine fedebm in capitulis proyincialibns Priores. 



CHORVS tiEXTER. 

i. Parifienfis , ubi Fratres mifli a B. Dominico de 
Tolofa Parifius primitus advenerunt pridie idus fep- 
tembris anno Domini mccxvii , & domum fibi jux- 
ta hofpitale B. Virginis ante fotes Parifienfis epifco- 
pi conduxerunt. Anno fiibfequenu mccxviu data 
fiut Fratribus domus S. Jacobi a magiftro Joanne 
decano S.Quintini & univerfitate Parifienfi, quam 
intraverunt ad habitandum vixi iduc augufti. 

x. Remenfis anno mccxk. 

j. Pi&avienfis anno mccxcct 

4. Bifuntinus. 

5. Andegavenfis. 
(. Senonenfis. 

7. Rupellenfis. 

%. Leodienfis. , 

9. Cenomanenfis. 
to. Trecenfis. 
11. Cadomenfis. 
xx. Belvaeenfis. 
. 1 j. Atrebattnfis. 

14. Brugenfis. 

1 5. Virdunenfis. 

16. Divionenfis anno Mccxxxvi. 

17. Alciifiodorenfis , ubi fuit domus concefla in 
capitulo generali Bononicanno mccxl. 

18. AmDianenfi* anno mccxlui. 

19. Bergenfis. 
ao. PontCnfis. 
ax. Lexovienfis. 
xi. Compendicnfis. 

23. Duacenfis. 

24. Kemperlienfis. 

25. Pruvinenfis. 

26. Ebroicenfis. Dominus.Philippus epifcopus fun- 
davit & fuit patronius , 8c introduxit convenrara 
anno mcclxxviii in converfione S. PauU. Notafty- 
lo veteri , novo mcclxxix. 

27. Blefenfis. 

28. Gratianopolitanus. 
vj, Fontiniacenfis. 



CHORVS SINISTER, 
t. Lugdunenfis anno Mccxvxn. 



2. 

?• 
tres 

4« 

£ 

7- 
*. 

9- 
to. 
it. 

IX. 

«}• 

»4- 

»5- 
16. 

»7« 



Metenfis anno mccxix. 
Aurelianenfis , ubi fuerunt primitul miffi Fra- 
de Parifius anno mccxjx. 
. Rotomagenfis. 
Infulenfis anno mccxxiv. 
. Claromontenfis Arvernorum. 
Gandavenfis anno mccxxviii. 
Sandti Quinnni in Veromanduis. 
Carnotenfis. 
Linfonienfis. 
Dinanenfis. 
Cachalauncnfis. 
Laufanenfis. 

Valencenenfis anno mccxxxiii. 
Monrifi-elaxi. 
Bituricenfis. 

Conftanticnfis in inferiori Normania. 



18. Turdnenfis. 

19. Tullenfis. 
ao. Nannetenfis. 
ax. Matifconenfis. 

22. Gencvenfis , ubi fuit dotnus eoncefla anno' 

MCCLXIU. 

23. Iprenfis. 

24. Belvearienfis. 

25. Poliniacenfis. 

26. Sanfti Joannis Angeliad. 



27. Gumgapenfi& ' 

28. Engoufmenfis. 

29. Nivernenfis , ubi fiiit fundatus loCUS conven- 
rualiter anno mcccv Dominica in quinquagefiina. 



Scquentes jam arino mcccxlv additi erant. 



Xantonenfi*. 

31. San&i Adomari. . . 

32. Chamberiaci. : 

3 3. Burgenfis in Breffia. 



30. Argentomenfis. 

31. Momifmeliani. 
3 1. Aneifiaci. 

33. Monris-Bofbnis. 



Mouafteria Sororum h&c erant. 



. I. De monte Argtno juxta Senonas. 

2. San&i Matthsi juxta Rotomagum. 
, 3. Apud Methim. 

4. Apud Vivarium juxta Sarborc. 

5. Apud Infiilam in Flandria. 

6. Apud Laufannam. 

. 7. De Piffiaco prope Parifius , quod incepit fun- 
dari in honorem gloriofiifimi conreuoris B. Ludo- 
vici regis piifGmi quondam regis Francorura , a do- 
mino rege Philippo tam infigniter quam regalker 
& potenter anno Domini mccxvii , audita canoni* 
zatione S. Ludovici piiffimi regis Francorum quonr 
dam avi fui , qui apud Piifiacum natus eft in hoc- 



mundo , & facrum baptifina fufcepit, Natus eft ve« 
ro in fefto beati Marci evangeliftx anno Mccxmi , 
coronatus autem fuit in regem dominica prima ad- 
ventus anno mccxxvi , sctatis vero fus armo dcci*. 
mo quarto , quem complerarus erat in fequentifef- 
to fandi Marci evangeliftae, crucem autem Domi* 
ni aflumfir pro prirao paflagio tranfinarino anno 
mccxliv t ztatis vero fitx anno trigefimo jam com<- 
pleto. Transfretavit autem prima vice anno Domi- 
ni mccxlviii , cum jam trigefimum quartum annum 
attiguTet anads. Rediit aittem inde exaAo jam fep» 
tennio inter moras anno mccliv. Transfretavit fe- 
cunda vice anno mcclxx , ubi & pertranfivit mare 



Digitized by 



Goo 



V 



OHDIN 1S t Ri£ D i C A T 0 X. V M. vl} 

?*rctitis (eculi in exercitu Domini in caftris apud feftbrum catalogo annotatus per Bonifacium VIII 

unicium odtavo Kalendas feptembris anno Domi- papam tcrtio idus augufti Dominica die ihUrbeve- 

ui pr*taxato ,-xtatis vero fus anno guinquagefirao teri pohtificatus fui' anno Domini mccxcvii. 
feprimo. Fuit autem canonizatus , 6c fan&orura con- 

IV. PROVlNClA LOMBARDii£. 

Anrto Domini wcccm jn a&is.capituli generalis Bifuntini fuit conftitutio confir» 
mata, qua: in praeccdentibus duobus capituiis inchoata fuerat , & etiam aDprohata* 
quod provincia Lombardia? dividcretur in duas hoc modo , videlicet quod conven- 
tus omnes Marchiae Anconitanae dc Romaniok tum Bononia , Mutina ,. Regio , 
Parma & Fcrraria, & omncs conyentus patriarchatus Aquilegienfis 8t Gradenfis 
exceptoCumano (id eft Novo Comcnfi) fint una provirtcia, & vocetur , Umbardi* 
JxftritriU tencat lccundum locum in choro finiftro poft provinciam Tolofanam» 
Omnes autem conventus de arehicpifcopatu Mediolanenfi & Januenfi cum conven» 
tibus Papienfi , Placentino & Cumano iint alia provincia , & LmbardU Suftritr no* 
xninetur , & teneat locum in chorO dcxtro poft provirkSiara Provinciae. 

Jn provinaa Lombardia inferioris amo m c c c i i i hoc otdine fedebant priom 

in comitiis provincialibus* 

Itf DEXTRO CHORQ. ' IN CHORO SINISTRQ» 

i. Boponienfii. x. Vcioncnfis. 

i. Favenrinus. i. Parmenfis. 

5. Venetus. 3. Paduanus. 

4. Trrrifinus. 4. Efinus. 

•j. Rpgisas. ■•' J- Ferrarieafis. 

MaAtaanus. 6. Sancla Severini. ' 

•f. FirmscBtts. Tridcnrinus. 

f. Mutinenfis. 8. Efculanus. 

9. Cmtstc&fis. S>» Anconitanus. 

10. Forliv<«nut. Xo. Arirainenfis. 
tt. Vfcentmns. ti. Fanenfis.. 

11. Ravennas. v U. Racanatehlis. 
f |. Oefemi. . .l x*$. Ripanns. 

(4. Imolenfis. 14. Bolzanenfis. 

I|. Pefaorienfi*. - f-v jj.Cliigienfis. 

tf. Urhnai. . 16. JuftinopoEtanus. 

wj. Cvnerinenfis. 

Loca nova erant anno 0omini mCCCviii in capitulo Paduattd'' 

17. Fabtiahenfis 

t%. Ci&guUfius. x 8. Urinehfis. 

dHte Mcccxtvi 

1$. Ia Monte Silkii. t$* S. Dominiti de V«&etiis. 

• 

- Monafteria Soforum haec erant* 

1, Bohoni» S.Agnetis , ^uod ptius fuit itx loco 7. Parroa. S. Dominld. 
gljft L t B« Dorainico inftitutum. 8- Trivifii. S. Pauli. 

x. Imolx, S.Dominici. 9. Regii. S. Petti Martyris. 

x. Ibidem. S.Marise de Caritate. xo. Forilivii. S. Dominici. 

4. Vteehti*. S.DominicL xi. Ibidem. S. Maria? Magdalen». 

5. Paduse. S.Anh*. 1 a. Fani. S. Martini. 

6. Utini. S.Mtti*de Cella. 1 j. Ferrariss. S. Catharinae. 

Mantua: nKtoafteriUm S« Vinccntii a Bcrnatdo Guidonis omuTum teftatur Pap^ 
pebrochius jamabanno mccliv ereftum. Vidc AOa SS. T.III junu ad dicmxviii 
in vitt B* Ofannx p. 704 Annotat* 2* 

V. T tJ S.C I Ai 

Anno Domini mccxciV foit ^divifit proVincia Tufcia: in duas provinciasi 6* vo« 
cata eft Xt»*** fnvincU pats una , altera vero pars PrtvtncU tegnStctu* appcllata 
au£toritatc & mandato pontiftcis domini Cdeftini papacV, domino Carolo rcg€ 
5iciliae nrocurante fuggcrentibus Fratribus illaram partium. Provincist vcro Regni 
Sicilise luum locumtenctpoftprovinciam Romanam immediate ex ordinationc pa- 
p« ficut habetur in ato capicuh gcneralis in Argentina ceicbratt «»no Dommi 
>iccxcvi. 



Digitized by 



Google 



N O T I T I A? 



Itl provincia Romaria ahiK) Mccetn erant ht convenfus» 



i. Roms S. Sabinae. 
i. Ibidem. In Minerva. 

3. Florenrinus S. Maiiae Noveltc. 

4. Senenfis S. Doroinici. 

• £ Traflehfis. 

. tf. Yjrerbienfia. 

7. Pjfanui. 

8, Urbevetantfc. 
' 9. Perufihus. 
10. Aretinus. 
H;Lticahtis. 

* 2. Tuderrihds. 
ij. Anagninns. 



i4« Spoletanas. 

15. Piftorienfis. 

16. Eeatlnis. ■ ' - 

17. Narnienfis. 

18. Tiburonfls. 

19. GafteUanaSi 
io Eugebinus. 

21. Pratenfis. 

22. FuTginas. 

i\. Curtohienfis. ' 

24. Gaftri Gaitrorum ih* Ittfula Sardini*. • 

25. S.BehedidH dc ubiraonachrfaaf faeruhV 

Przdicatores. 



16. Mevennas. 

17. Terracinenfis; 
28. Saredtanenfis. 



Antc mcccxlv ta jam accefierant, 

25. Sancti Mmiaris. - 
- • • 30. Sancti Geminiani. 
. ' 3*. ■ Locus de Piperno. 

Monafteria Sororum hxc- eranr. 



1. Romae S. Sixti fundatum a B. Domintco ariho 9. S. Pauli apoftoli ibidem in Urbeveteri , ubi 
Domini mccxix ( intellige fiylo veteri novo mccxx ) fuerunr olim moniales fub cura monachorum ordi- 
ubi prius fuit conventus Fratrum ,■ fieut patet in nis S. Benedidti , a quibus refilierunt-, &• habitum 

S. Dominici & fub regimine Fratrum eifc «lege- 
runt tempore Domini F. Latini cardinaUs; Quod 
poftmodum extidt confirmatum per^D. Benedidtum 
papam XI cum omnibus privilegiis conceffis Soro- 
ribus ordinis anno Domim Mccciii. 

10. S. Agnetis in Reate. 

1 1. De Fulgineo in ducatu Spoletano. 



geftis S. Dominici. 

2. De Fofla Baudi in civitate Pifana. 

3. Sandbe Marix de Angelis in Lucha civitate. 

4. De Ripolis in Florentia. 

5. Ibidem S. Dominici. 

6. S. Marix de virginibus in Perufio. 

7. S. Georgii etiam in Perufio. • 

8. S. Petri apoftoli in Urbeveteri. ' : 



VI. REGNI SICILIA 
In provincia Regni Sicilia^anno mccciii eranc hi conventusr 



IN INSVLA SICILItAJ, 

1. Meflanenfis S. Dominici. 

2. Placienfis, • 

3. Auguftarius: 

4. Panormitanus. 

5. Catanienfis. 

6. Trapanenfis. 

Locm nova funt Anno MCCCvrn. 

7. Syracufanus. 

8. Agrigentinus. 
Additus poflca. 

9. Reapanenfis. 

I N T E RRA L A B O R I S. 

1. Neapolitanus antiquior S. Dominici. 

2. S.Petri Martyris in Neapoli. 

3. Gaetanus. 

4. Beneventanus. 

5. Salernitanus. 

6. Capuanus/ - < r . 

7. Adverfanus, r . 

8. Sueflanus. ' .•■->• 

9. Sumanus. 



IN TERRA ABRVTlf. 

' - •• • 

1. Aquilanus. 

2. Adrianus. 

'3. Peimenfis. • - - 

4. Teatinus. 

5. Sulmontinus. . •.-•'.. • 
Additi pofied *nte MCCCXLV. 

<J. Ortonenfis. .1'. .:.:».. 

7. Athefanus. , 

8. Terfamaniis. 

IN APVLIA. _ 

1. Barolitanus. :„".■ 

2. Monopolitanus. , ~.. • 

3. Tranenfis..: ;•..••.. c . ~ 

4. Fogetanus. .;. ;. 

5. Barenfis. .. .. 
tf. Tarentinus. . " 3 • . .. : . 

7. Brundufinus. 

AddHi pofiex MHte lKCtx^^ 

8. Lucerinus. . . *," 

9V Manfreclorutfrffis". ' • i, ,/" 

lo. Vfinufihus." ' • •- v » 
- iu Troianus. 
- i . / 



Mohafteria-Sororurfl b&9 erftit. , 



■ IN^ymVLA YtCYLlA. 
: 1. S.C«hasinaE^MDartyris apud Pahormum. 

-IN, - : k -JSqR RA LABORIS. 
. i. S.Domldiciiin Bencveii©. :■ * 

3. S.Annas in terminis de Salerno in terra La- 
boris quod eft quafi in nemore pqfitum. 



4. Y : ^erii 'WaAyrS' ad ' bafc&um Hn. eivitate 
Neap^m : mohafterib -liBi l eraht prius ^menichi ni- 
Jgri ; r 'qulbrf9 Inde depldfis fuhdatum eXfitlt & dotaV 
■tumii fCafolo teg« Skiiosr, de confenfu:& au<ao- 
ritaije. p.JBonifacij pi^VJII j;ad ihftantiam ipfius 
regis , & magis" ac principaliter dominae Marths.re- 
ginac uxoris (ax fuper hoc fpecialiter fupplicahtfs 

anno 



Digitized by 



Google 



ORDINIS t RiELDICAT-O RVM. 

?** ^S??* ? ec * — « x . & "gina pofuerunt que regis Ungariae , quae ahas fqerat §oror in roo- 
lororem Elifabeth germanam ipfius reginae , filiain- nafterio de Infula Sororum ordinis in Ungarii. 

; VII. UNGARIA* ./••' 
tu proyincia Vngarix anno mccciii erant hi con<ventu$. 

IN TRANSILVANIA VLTRA SlLVAM* 

i. Albae Tranfilvanar. 
: ' ii> Sbybinienfis.' 

5. Albcnfis Tranfilvanat* 
4. Hyftrice. 
.. ■ " $. Tranfilvanehfis. 
1 • 6". Simulu. 

. : CITRADANVBIVMi 



IN fANNONIA. 

i. Atbat Rega&«. 
i. Peftenfis. I . Z : 

3. BuAenfis. .. . „ . 

4. Strigonienfii. , ... - 
.5. Taurinenfis. - ^ 

" *; S. : Martini. : : - 

7. Ferrei Caftri. 

IN SC LAVONlA* 

' i/Chamentfs: - 
x. Veronica. 
j. Poffega. • 
■4. ^agrabienfis. 

' j. Blhig. 

' 6. Jadrenfis. 



t. Trna forte TirnUw. 
"l.'Banenfis. 

3. Cafla. 

4. BudrUCi 

5i Francavilla. 
f • Apud Siculos. 



t. Spala 

X. Ragufinus. 

3. Duraciurn. 

4. Novcnfis. 



IK t> A LM AT J A tum ejufdem prvpimi^ 

• - • - Quin^uecclefienfis. 
• ; 6. Marcnianus. 

' 7. Zeurienils. 

' 8. PothoKenfis. 

Monafiem Sororum h*c erant. 



1. Apud injulam fundatuffi a rCge Hungariae , ubi mortem vivens cuni Dco mitaculis demonftratdrt ' 
pro thefauro preriofa foror Margareta virgb ele&a 1. Apud Veprinum. 
& /an&a filia regfe Hungariae.nomine Beb in vita j. Apud Jadre* 
iiu virtutibus $c miraculis multis eftulfit , & poft 

VIII» TEUfONI A. 

Anno Domini Mcccm in aftis capituli gcneralis Bifuntini fuit conftitutio confir- 
jhara, qu£ in praecedentibus duobus capitulis inchoata fuerat & etiam approbata, 
cjuod provkicia Teutoniae divideretur in duas hoc modo j quoa Auftria cum ad- 
ja^tibus cpnventibus , Bavaria , Svevia , Franconia ufque in Coloniam inclufive 
cum Brabantia fint una provincia & vocetur ProvintU Teutoni*, & teneat locum in 
dcxtro choro poft Riornanam provinciam : Myfia , Turingia, Haflia, Saxonia, 
.SdaVia , Frizia, Zelandia & Hollandia fint alia provincia, & Frovincu SaxonU no* 
minetur , §c tencat locum in finiftro choro immediate juxta Boemiam. 

In prxmnoa, TeutonU anno mccciu erant hi conventus & Jic fidehant priores in 

capitulo provtndali. 



IH DEXTtM CHORO. 

~ I. Fruacenfis: 
1. Argentinenfis. 

3. Viennenfis. 

4. Vormacienfis. 
y Thuricenfis. 

' 4. Bethonienfis. 

7. Ezelingenfis. 

8. Bafileenfis. 

9. Friburgenfis. 

10. Fribergenfis. 
2i. Auguftanus. 

1 1. Stralfundenfis. 
ij. Maguntinenfis. 

24. Traje&i fuperiorisj 

15. Bernenfis. 

16. Nurembergenfis. 

17. Phorzemenfis. 
1 8. Lubinenfis. 
19. Tuhtenenfis. 
10. Landezhudenfis. 

T«m. I. 



IN SINISTRO CHORO. 

i. Colonienfis. 

z. Treverenfis. 

j. Herbipolenfis Virlburg. 

•^.•Ratifponenfis. 

5. Lovanienfis. 

6. Confluentinus. 

7. Conftantienfis ad Rhcnum. 
%. Cremenfis. 

9. Francanwordienfis. 

10. Antwerpienfis. 
ti. Spirenfis. 

11. Rottwillenfis. 
tj. Wimpinenfis. 

14. Novs CivitatiSf 

15. Eycftedenfis. 
t6. Columbarienfis. 
17. Curienfis# 

t8. Ulmenfis. 

19. Wrzeburgenfis. • 
4.0. Margentinenfis vd Mergentemenfis. 

c 



Digitized by 



Google 



O T I 

IN &MXTRO CHORO, 



ii. Zomergenfis. 
21. Hagcnovenlls. 

23. Luceburgenfis, 

24. Sleeftadenfis\ 

16. Bpfcus ducis. 



T I A 

IN SIN/STRO CHORO. 

xh Gamundienfis. 

$.%. jSembceafis vtl Gambrenfis. 

%y Rerepjis, ■ • 



Monafteria Soromm h*c erant a**o u c c c 1 1 I» 



1. Apud Luenz in terminis convenms Frifacerifis. 

2. Apud Mcrinberc in terrainis ejufdera coavcn- 
tus. 

3. Apud Studimz in terminis gonventus Betho- 
nienfis. 

4. In Nova Civicate ad SpCrara id eft chufuram. 
{. In Vienna ad San&um Laurcnrium. 

6. In Ripa Amoris in terrninis conycntus tCte* 
menfis, quodvocatur Minba vel Nimba. 

7. Tulncnfe, 

IN RATISPONA SV NT TRIA. 

8. San&x Crucis. 

9. Betendorf , id eft villa ©rarionum. 

10. Tertii nomen deeft, 

11. Apud Wulcep in terminjs cpnyenrus Landshu- 
denfis. 

12. Apud Hohenobre in terminis ejufdem convon- 
tus. 

I N AVGVSTA SVNT pVQ, 

13. San&x Catharinx. 

14. Sanctx Margarctx. 

1 5. In Meding. 

16. Medling. 

17. Ulmenie. 



18. Alterum in terminis ejufdem conventus. Ul-r Luqsemburg^onfis 



31. In Bafilea in Chilngendal. 
. 31. Apud Gewiler. [ 

33. In dvitate Vriborgenfi funt tria jfajicet AdeJU 
huien. , 

34. Alterum Sandbe Agneris. ° 
3 5. Tertiura Sanctae Cacharinx/ 

y6. In Columbaria funt tria , fcihcec Sttbriba raa- 
gnum & opulentum. 

37. Alterum Amcrfiwlr. 

38. Tertuuomen & locut defitnt. 

39. In civitate Sleeftadenfi quod vocatur Ia 5yl. 

40. In circuitu dvitatis Argentinenfi? fimt feptcm 
fcilicet primum S. Nicolai. 

41. Alferqm, San#x .filhabcth* 

42. Terrium San&i Marci Evangeliftx. 

43. Quartum San&i Joannis Evangelift*. 

44. Quinrura fan&x Agneris. 

45. Sexmm fanche Catnarinx. 

46. Septimum Sanc°be Margaritt*. 

47. Io civitate Wormatienfi funt duo , i&lkee 
uaum in Hocheim. 1 

48. Alterum in Columbario. 

49. Ln dvitate Trevcrenii funt dno fcijicet Ssuc- 
tx Gatharinx. 

SQ. Ajterura fan#x Barbarx. 

ji. Apud vallem S.Marix in terminis conventus 



menfis. 

19. Apud Leontal id efl Valljs Leonis in terrainis 
conventus Cpnftantienfis. 

20. Apud Tiezenhoven in terminis ejufdcm Cpn- 
ftantienlis. 

21. Apud Otonbaeh Turicenfe. 

22. Apud Tueze vel Tirezc m terminis conventus 
Turicenfis. 

23. In termhris cpnvenrus Ezelingcnfis funt fex 
fcilicet fan£tx Crucis. 

24. Alterum in villerip Magerii. 
Z{. Terrinm jn Steynheyra. 

26. Quartum in Kirycheim. ' 

27. Jgmnti & Sexti nomin* feu Ioca, dtfttnt |ddal , idieft Vallis Angdorum. 
& cod. ms a me vifis , indicdntur ftlum. 6%. Alterum in Vrach. 
18. 6}. Vimpincnie in LaufFen, id eft in Curfu. 

29. Apud Kyrichberch id ift in Monte Ecclefix in 64. In villa Piborgenenfi funt duo ,,fe4 npmina 
terminis conventus Rotwillenfis. feu loca defunt. . . y 

30. Alterum in terminis ejufdem Rothwillenfis. 6$. 

IX. ANGLIA. 
Inproyincta Anglitqu* Angliam ^Walliam , Hybernmm & Scotiam compUR&Atvr 

erant anno mCcchi hi conventus. 



52. In civitate Confluentina. 

53. San$x Gertrudis in Colonia. 

54. In Valleducis in terrninis cpnvcnms Lova» 
nicnfis. 

5 5. Heibipolenfe S. Marci Evangeliftx. 
jtf. Alterum in terminis conventus Hctbipolcnfis. 
57. Terrium in terminis ejnfdcm. 
j 8. In dvitate Spireju^ in Lanfenphach 
j^. Apud S. Lambef nm* ift termuus cpnveams Sp7- 
renfis. 

€0. Apud Rottemburch in rexminis conventus Mer- 
gentemien. , 
61. In chritate Norembergenfl dno , unum in £n-" 



IN ANGLIA. 

1. Cantuarienfis. 

2. Londonienfis. 

3- Arundelienfis. 

4- Ciceftrenfis. 

5. Wiconienfis. 

6. Vilitone vel Guldefbrdic. 

7. Salefberienfis. 

8. Vinceftrie. ^ 

9. Oxonienfis. 
»0. Briftolli. 
xi. Gloverine. 



IN W ALLl A. 

x. In Wallia. 

2. Cardinix. 

3. Haverfordix. 

4. Bangorix. 

j. Zodolani vel Hodolani. 
6. Breconie. 

IN HrSERN/A. 

1. Dublinenfis. 

2. Muliger vel Mulinger. , 

3. KiKcmnenfis vel Kujcemnenfis. - - 



Digitized by 



Google 



O k D I Sf I S; * R jED I C ATORDJt |U 

ti. WaMrici vel Wabwici. 4. Zoflenfis p#/ Roflcnfis» " ' 

1 j. Vigornicnfis* ; , | t A<hy. 

14. SalopeiburiCi 6. iTaterrordie» 

15. Dunftaplie «*/Oiitfftflptit» 7I Cafleli» . 
itf. Ceftria. 8. Lymerici. 

17. Derbeie. o. Corxagie. 

18. Leyceftrie. . 'IV ') ''. & Sjfethng^ f! .II' 

19. Norantone. , 1 t. Rofc oman . 

ao. Stanfordie. r ti. Ardo. • ;-.:.\ «,' .< . K * 

11. Ljcolnie. 'tj. Npve ville» 1 

zi. SancH Botultf vtl Betut& ' 14. Bannie w/ Sanftie» 

aj. Cantabrigi*. . 15. DePonfe. 

14. Lecuni^ v«/ Lennie» 16. Athueri v«/ Athneri» 7 

15. NorwicL 17. Atlecari. T 
i*. Dumwici. 18. TraylL 

*7» Cjp^d vtl Gipnid. Hfc fex defuhc : Jfcfe cod.Uttjm 

x 9 . Beveiri w/ Beverlati. ' * C 6 T lAo 

30. Eboraci. t. fierwici • ' 

|i. PomisfracU a, Prerfli «/Perle, 

|i. Lancaftrie. |. Caftri pucliaram. 

j j. Larini «#/ Janmi. 4. Are. 

34. Novicaftri fiiper Tywuni 5. Glaigu. 

15« Novi caftri fiiper Limam. g. Vigtone. ' - ! * 

16. Banburgiat. 7. Strevelyra» ' • • '■ 1 . 
57. Carleoli. 8. Monti&olaruffi» 

38- Winchefe. 9 . Abrden Aberdtnd. 

AhercidtxfcUitetLin^*Jish9S*&ithUmifii. Jj- J?**?*-.. . 

J 4 • n. Orn Regii v<?/Horu. 

P«/f S. Trineriivrf Triverii. u* Candide cafe. 

?•/? xo. Langeteie. Mt*avicnfi8,«/*/ Moranicenfil» 

z«. Gernenmite. .... 
P«/J i«. Chelinerfordi*. ctdtct LtHgontnfi m HjbtrnUhi ndMnm \ 

fojt 5 3. Scardeburgie. tp. Bethorie vr/ Lethorie, 

Pofi tf. r&rfordia. 10, Kikme. 

ii. Derie. 
22. Rahthramie. 
, De Ros< 

X« P OIO NT A. .( 

Anno Domini mccci iti a&is capiruti goieralis Colonia: celckati fiiit conftitutid 
confirmata ,qua: in praecedentibus capitulis gerteralibus duobus inchoata ftierat 6C 
apnrobata, quod provincia Polonia: divideretur in duas hoc modo , videhcet quod 
Polonia fit una provincia , & vocctur Prcvind* Poloniae, & tencat locum in dextro 
choro poft provinciam Tcutonisc r Bocmia vcio H Mofavia unt alia provincia, SC 
Vocetur trMncU BnmU, & teneat locum in finiftro choro poft provmciamTcrradandlse» 

Anno MCccrir hi erwnt conttentm ntprovmvfo Toloni*. 

t. Cracovienfis. Krtkoto cnpnt PolonU minorit. 17. Lublincnfis; I» Pelonid minoti. 

i. Wradflavienfis. Brefla» in Siiefi*. 1 8. Thefnienfis. Tefchtn in Siltfia JkprUH *4 

J. Camineniis. Kamin epifcepalis in or* Pome- tlfam. 

fania. 19. Legnlcenfis. Liptitst, in Sllcfia ad Cartnm. 

4. Plocenfis. Plochji tpijvtpalis in Mazjvia* io» Thorunenfis. Tbam m Vmjfia-regia. 

f. Gedanenfij. Gdansh\ vei Dant&ich in Prnffid »1. Lanchicienfis. Ltncttjcu velLanfchtt tn.Pa* 

tegia. lonia majori* 

6. Saftdomirienfis. Stndomierz. in Poloniaminori* ii< Vtoncenfis. 

7. Culmenfis. Chelmno in Rttjfia Rubrd. ij. Oppatovicenfis. /« Palatindt* Sandtmiritnjh 
•8. Syradienfis. Sirachj^ in Polonia majori. ±4. 21upenfis. In Polonia majori. 

9. Helbicenfis. Elhing in Pruffia rtgia. 25, Q(utnumltt£s*0lfnaJen0'elfvelElstinSileJi4 

10. Ratiborienfis. Rajbor in SUefia Jnptriori* ■ ±S* Warcenfis. /n Mai.ovia ad Pilzam. 

U. Pofiunienfis. Pafnan in Polonia ntajori* if. ©jjpolienfis. Oppelen in Silefia fnperitris 

n. Breftenfis. Breft in Cujavia. 18. Terfovienfis feu Derfoviehfis. Dirfehd» *n 

ij. Fracftemienfis. Frifehhaf vel Fravenburg in Prnfia regia. 

trnfia regia 19. Levlnienfis. Forte Ltopolitnfii in Rufia Rubrt* 

14. Glogovienfis. Glogoto in Silefia inferiori.. $0. Sochacomenfis^ Sochacx.oW in Polonia MajarU 

l$. Bolelavienfis. Buntx.ta* in Silefi* inftriofu f t . Pofvolcenfis. Pajhalch. in Pomerania. 

16, Gribiyaldenfis. Gripftoaldt in Pomerania. 31. Suidnicenfis. SchWtx.dnitx.inSiltfin.fupttitrtt 

J* cod* Hi tingonenfi addunturpoft xl Uc omtjfi* 

*. Crofnciuls. Crofen in Silefia wferiori. *. Brcgcnfis. ffrieg ih Silefik fkperitti* 

*. Sifcigrodenfis. ' 



Digitized by 



Google 



* * " "■;"■" v . J*. . 

Monaftcrja Sororufci hax erant anno mccciii. 

.c ■ •• * •*» 

1. Pofhanehfe in civitatc Pofna. ; •->•"? 3. Ratiborienfe iti R^tibor. 

2. Wratiflavienfe in Vratiflavia. .: I •" 

X I. DACli provincia: 

'Zteo* prowincia Daniam , Sveciam & Norvregiam tomplexa bos habebai cpntyntns 

•„.. ,' akno Jdcccm. f 

tN REGNO DAHtrftrwkyy. tN REGNO SVE C t<Al erant hi. 

i. Londenfis. . i, Sictonienfis. 

a. Rofsildcnfis. .; /jt *• SKerigirenfis. 

* Aotjenfis,. , < . dk ■. '.. > j. Vifbucenfis. . 

' 4'. Ahnftadenfis w/ Alniftaatnfis. 4. Kalmarnienfis: 

5. Helfinbur^enfisr u v 5. Sxarenfis. ; ;. 

6. Neeft-Wethenfis. - ■/ ♦ **• Lichofienfis. 

7. Holopectenfis vel Halohcfianfis. 7. Infulenfis. 

8. Otomenfis. .cisgi'i:: • .'. - .:■ Finlandenfis. -,:..•■ 

9. Arufienfis. *.•■.■...* 9« Strcngenenfis. 

SrJSE^ ;•• IN REGNO NORWEGIuEerantbi. 

1 x. Glefwicenfis. - 1. Nidrofienfis. 

1 3. Aderflenenfis. .r:. ••..': *• Bergenfis. 

14. Revallienfis. ■• . .. 3. Afloenfis. 

In eodice Llngonenjt additnr. c: 

i *5« Vetlenfis. .;-.■• ■. ''."..: 

. .v . Monaftcria Sororum hacc erant. 

•k Rofeildenfc. x • ■ • * 2. Sxemungenfe. 

• • - • • t 

XII. PRO VtNCtA R v£CIv£. : XIII. PROriNCIA TERR0E.SANCT0E. 

ln ea erant anno mccciii hi conventns. ' Inea erant hi conventus anno mccciii. 

1 Th^baraT' 3 >Gallicorum - ' - »• Nicofienfis qui eft &ruitprimusTerrse-fanibe. 

a 1 .' Nigro^ntenfis. •>- • » FampiffM» , ubi fiiit Conventus pofitus cum 

I. CandSnfis in Crefc. }Lombardorum. ; : ~. priorc ixmo Domuu mccc m «ftiyo. Erant autem 

'£ In Canca,** «J^McMl . Fr ^ CS ^ m ptlUS ^ ^^- ad pr ° m °- 

c ji , r j' ' - 'uc Uj ^ vendum Jocum cx more ordmis. , -~ 

tn coiic, Ltnpnenfi aidttur. Ninic .fienfis vulgariter diftusL/»^, ubi fiuc 

' ..£• Motoncnfis.. conventus pofitus cum priore anno Domini mccc in 

. . ' j - seftivo. Erant Fratrcs ibidem prius &c. u; fupra. : 

: ;v ' J . XIII. AR AGONI A. 

jfo prpvincia Aragoni* anno mccciii erant hi cowventns. 

IN CATALQNIA. I N A R A, G O N l A> 

' 1. Xativenfis. 1. Csfarauguftanus. 

x. Terragonenfis. a. Oicenfis. 

y. Gerundenfis. * 3. Calaujubenfis. 

4. Barchinohenfo primus. NAFARR jL ' 

5. Ilerdenfis* 

€. Majoricenfis. „ u Panipilonenfis. 

7. Valentinus , qui incepit quando fuit a Chrif- 1. Stelknfis. 

dlanis civitas acquifita. capta^ . 3. Sagonenfis. 

? S. UrgeUenfis. i n codice Lingonenjt addhur htc mnihn^ 

tn codice Lmgontnfi adiHntur hic mijft.. \ 1. Syerienfis in Sardmia. 

9. Minoricenfis. 

10. Cervarienfis:"' . . 
1 1. Caftellionenfis. 

Balagarienfis. 

Monafieria Soromm hac erant. 

'"1. Apud Valentiam. nobilis baronufa dedit omnia fua magna fc"inulta 

2. Apud Caefarauguftam , quod domina Blanca pro monafterio Sororum conftruendo & fundando. 

regina Aragonis filia Caroli Tegis Sicili* ibi effc Hsofepulta jacet apud Fratres Cxfaraugufta;. So- 

voluit & fundavit , .& in ecclefia primarium lapi- rores fcx de Pruliano antiquo fiierant illuc.perduc- 

dcm pofuit. Domina vcro Sancia Petri de Aguilar tse & pofiue in fefto aflumfionis beatx fcmpCr Vir- 



Digitized by 



Google 



ORDINIS P ME DIG ATOKVNU *t§ 

ginis M&he , & a prxfata regina fufceptas armo pncdi&is. fcx SorBr Joantia dd Sinhas Tarafeo^ 
DominiMccc. Priraa fuit ibidem-pofita pfiOrifla a nenfis. 

X,V. P.O E.M I A, 
tn provincia Boemi* erant nmo mcc c ni ht conventus. 



i. Pragenfis. 
x. Gradicenfis Koningfgract. 

3. Olmucenfis. 

4. Bruhenfis firyn caputMoraviai. 

5. Opavienfis Tropaw rom inMoravia* 
e. Brodenfis. 

7. Yglavicnfis Iglaw vel Gihiowa in Moravia 
S. Bodivogjyenfis BudweiiC . 
5. Pieftenfigjvr/ Pjeftenfis. . , • 

10. Huftenfis. . • i 
ix. V ercenfis. .! 

11. Piflhenfis verius PUinCnfis Pilfefl< 
13. Glacovienfis Glarz. 



14. Limenfis in Lima Limburg. 

1 $r Lrttomiridenfis Leucmeritz vel Licomier.t^ 

16. Jablonenfis Jablonxa ad Elfam. 

17. Turnonienfis Tirnaw in Moravia. 

18. Cradimenfis Chrudim ad fluviolum hujiis no- 
minis. , * 1 

19. Numburgenfis Nimburg ad Albim. 

2 o. Colonienfis Koeln vel Kolin ad Albim. 
il. SuXonienfis Sufchit*. ad Ottava. 

In todice Lingonenfi ddditur hic omijfus, 

IX. Somburgenfis^ 



>. Brinenfe ad hcatam virginera» 
t. Gradicenfe. 
j. Olmucenfe. 



Monafteria Sororum bace/anf. 



4. In Praga cmtafe. . 

5. Salucicenfe. ^ 

<>. Brumenfe ad San&am Annam/ 



X V L P R O V I M C I A, 

Jn pmvincU TrwincU fic feddtant fy&fts anno Mccciii ja capttulo 

proviuciali. 



/N DEXTRO CH&RO. 



i. Monoipeflulani anno mccxx*. - •■ , ■ ■ ' 
a. Narbornenfis anno mccxx , unde Jratrei ei- 
.pulfi ad tempusjaiiquoddifc^flengi^' - ;.- 



3. MaflilienfiSi : 

4. yalentmust • '.- . ^,'. 
;• 5. Pirwniani. 

6. Cittaricerjfis aimo McCXtyit.. t ~. 

7. Tara&oneofis anno mcolv^ . . .■'.]>■ . . . 
. 8. AHjenacjii.anno Mcevicyi. ■ - ', 

9. Aquenfis anno MCCiiXXiVi 

10. Marologii anno mcclxxxi. 

1 1. Amiliavi anno MCdXxxti. 

11. Podii Cerdani anno mccxci. - ' .. / 

13. De Genolhaco, ubi habira licehua teclpien^i 



IN S/N/STRO CHQRO* 

x. ,-Anieicnfis alias didtus Podienfis B. Marix. 
i. "Avihionenfis , unde tempore obfidionis civita- 
ris , qux fuit anno Domini Mccxxvt difceflerunt ad 
.tempus ,- qui iliuc venerant antca quafi per annura 
ut aujdivi. 

3. Arelatenfis. 
. 4» Nkienfis. . % 
r 5. Biterrenfis anno Mccxtvii. 
. 6. Ahtftenfis anno mccli. 
. 7. Nenuufenfis anno mcclxih. 

8. •Auraficenfis anno mcclxxi. 
. 9. Graflenfis anno mcqlxxv. 
ip. Di^nfis anno Moptxxxn. . 
11. CauquiUbri anno mccxc. 
U. Saafti Maximini mccxcV. 
13. Tolonenfis ubl habita prius licentia recipiendi 




locam a Bonifacio papa VIII anno magnae indulgen- locum a . Domino fienedicto papa XI fiiit locus 

tur Mcccpauio poft fuerunt illuc mifli! Fratres , recepnis in cap.~ prov. in Aquis celebrato anno 

conventus vexoofuit pofitus incap. prov« Marotogii McccmVi , conyentus yerO fijit pofitus in cap. prov. 

anno mcccv. ' MaroTogfi.' anno Mcccv. " 

14. Draguiniani , ubi a papa faabica Ucenria roci* 14. De Buxo ,. ubi fuit/ receptus lbcus ic firaul 

piendi locum , qui fuerat Saccatorum , fiut recep- conventu^pofitus per priorem provincialem GuilleU 

tus locus in cap. prov. in Aquis celebraco anno mura de Lauduno de liccntia tc audtoritate Clc- 

mccciii , conventus vero fuit pofitus in sap, prov. mehtis paps V Ddmihica fccunda ahnO Mtccx. 
Marologii anno mcccv. s 

tn codice tjngonenJiaddu&uVbi poftea erecH Jfed ante mcccxlv* 

! 5 ^iaVc^on\eiu1s LuteWunir'- ' : -««^ ij/c^ricorafenfiS. >: - 

16. Barchinoni*. /Ai . . ; 



, v . .^pnafWia Sorcpijim ksc erat^t anno mCCCiii* 



1. In Aquis Provinciz civitate . quod xUun^primo 
fuitin MaflUia prope Fratres (hct.efi ■ in jj&nrhoj 
6c illuc primo fuerunt perdudx forores quauaor de 
monafterio Pruliani circa armum-Dni mcclxjcjcviii , 
& armis jja^ia-jMrraa^ in D^uranna 

prope Aqtiis anno quafi uno. Deraura dominus jpa- 



mccxcii , ubi fundavit St xdificavit £c dotavic re* 
aliter. Prima iftarum Sororum priorifla diira ad- 
uc erant in MaflUia fuit Soror Matheudis de Fol- 

calquier. 

1. In Montcpeflulano eft alterum fed longe dit 

fifoilo monaftcrium Pxuliani , ubi cctpit locus pri- 

■ * _ ^ _.f-.-.t-: -...:_»:_>; 



rolus rex Sicilix i|ide tranftulit eas in meliiis ih mitus promoveri m capitulo provmdali Avinionenfi 
Aquis, in loco qui fuerat SaccaraiAra -Vinp Pouuni in fefto B. Marix Magdalen» cekbrato attno D<f- 
Tom. I. - ' • - *4 



Digitized by 



xiv i KO T 1 T IA - < * 

mixa Mcc^xkxviu. Sorores autem undecim de ma» narduS Graadis ftat per F.Petrum de Mulceoiw 
jori Pruliano fuerunt illuc addu&x & pofitae anno priorem provincialem piior inftiturus , prima ibd- 
mcczcv infra octavas afcenfionis Domini , & F. Ber- dem priorifla fuit Soror Pros Renadina. 

XVII. LOMBARDIA superior. 

•> ]'..''* .. ... .. '. 

In promnda Lombardt* fiperioris hoc ordine fidebant prioresin capitulo 

provinciali anno mccciu. 

IN DEXTRO CNORO. IN SINISTRO CHQRO. 

i. Pergameotis < aunc Bergomenfis ) anti(JSuor i. Medfclanemw, Hbiduponcnctf venerabai Do- 
omnibus & primus in dexrro choro. mino Henrico archiepifcopo Mediotanenfi fuit afli- 

gmta «eclefia 8c locws fc.ttiftorgli FTatribui Prae- 
dicatoribus anno Donuni uccxx Tdfbus Martii do 
minica Paffionis , qu» Domiaka dicirur fanfti La- 
zari fecundum Amhrofianos. 

i. 'Brixienfis. i x. Placentinus. 

j. Aftenfis. 3. Januenfic S, DomiAtci. 

4. Papienfis. 4. Cremonenfis. . s ■.: 

5. Cumanus. 5. Vercellenfis. 

6. Terdonenfis. / AJc^dmius. 

7. Taurinenfis. 7. Laudenfis. 

8. Querienfisin Qjicrio. 8. Novarienfie. _ 
$. Sagonenfis . - : 9. Savillianenfis. 

xo. Albinganenus . < io. Cremenfis. 

1 1. Ipporigienfis ubi fuit locus acceptus anno Do- 1 1. Albenfis. In Alba fuit locus acceptus anno Do« 
mini mccxcivj convemus vero pofitus anbo.Mcdxcv. raini Mtcxciv & conventus pofitus anno mccxcv. 

Jn toike- Ungonenfihi adjicwmurno* longrpttfiea treftu 

11. Ripolarum. ' ii<\ Modoetia*. 

1$. Cherafci. '. . \ »j* Sauwarumi 

14. Revello. 

Monaftcria Sororum hacc cranjt. 

1. In civitate Januenfi. fuerunt introduifae Sorores anno Domhu- mcccv i£ 

' t< S. Marite.de Nazareth ifl civitate Papienfi', adventu Domini. 

in loco in quo Fratres Prsedicarores primoreidem 5. In Mediolano funt novem mohafteria mulie- 

habitaverunt. rum , qua* fub Auguftini regula & conititurionfcus 

}. S. Mariae de Revella fub conventu Savilia- Sororum ordinis S. Dorninici vivunt ittcku* > & fe 

nenfi fiindatum & -dotatum a nbbili viro domino regunt ac diriguntur Fratrum Przdicatorum confi- 

Thoma marchione Sakitiarnm'-, in quo quatuor filias lio , qui earum confefliones audiunt , & celebrant 

fuas nobiles Chriftb Domino defponfavit, ubi cce- eis muTas : nontainen funt incorporatx ordmi quoad 

perunt efle primo Sorores arino Domini mccxc. obedientiam & regimen earumdem , quiiumo Me- 

4. S. Catharinx in Aibacivkate fundatum&do- diolanenfi archiepifcopo fubj«"ft« funt : 

tatum a Domino Bonifacio epifcopo Albenfl t ubi ' 

Jguomm homina b*c fint. " 

1. Monafterium de vinea prope Fratres in hono- %. De veteribits. - ' ; : ' J - 

Trem S. Petri^apoftoli , cujiis mohafterii dilpofitot ". j. De vhginibus. . "' : 
& inftitutor tuit a princlpio fui S.Petrus Mart^r -4. Defupra-miiro m honorcmB. Mariae. - J 

de ordine .Pr«dicatorum dum adhuc viveref , cu- 5. S. Dominici., *■ _ '* 
'jos capfa' lfgnea in quai .corpui.. .ejiis^iacrinn'primo " 6. S. Petri Martyrts. : 

fuit recondimm habetur in dido monafterio', Sc fu- ' 7. S. Auguftirii: ' ; . 
'pra quoddam altare ciiiri devotione congrua cufto- 1. S. Agnetis. 

ditur. ■-—-•■-- . 9, S. Maritc NovsC; ; 

XVIII. S A X P N I A. , „ 

Jn provincia Saxont* hoc ordine fedebant anno mcccui Prtores in capitulo t 

proyinciali. ■ z ' ■ 

1N D E XTR V V C BO RO. fN SlNfSTRO CHQRQ. 

1. Bremenfis. r. Mag^eburtenfis; J . ci-r . < 

a. Lubicenfis. 1. ErpWdcnfis. ; " j . ■.* 

3. Ifriacenfis.' 3. Liptenfis. ■ > ,-" ' " '"<" "° 

. 4. Hildefemenfis. - 4. rialberftatenfis. " ( ( . " 

* 5. Verbergenfis vtf/Vartetgenfis. ". 5. 'Trajecll interioiris ad lUiecliiin-lii^i'. *-' 
6 . Sofadenfis vel Sozacierifis nt ih cod. Lingon. 6. Mindcnfis. .'..'.'."." 

fiarte Suzaturri. '• ' ' 

"* 7. K*genfis £ IGga' ih tfvonfe. ----- 7; Haroburgenfis. 



Digitized by 



Google 



Oft-JDUILS * KMDIC ATOWE 



IN D E XTR 0 C HO R O. 

J. Livaldenfis Liwardcnfis. 
9« Sundenfis. 

10. Sebufenfis. 

1 1. Nordenfis.. 

12. Hallenfis. 

1 3. Solonienfis vel Soldinenfis /. Solms in Haftia. 

14. Winceraenfis. 

1 5. Genehfis veriut m i* tod. Un&n. Jenenfis. 

16. Treyfenfis. 

17. Brindemburgenfis. 

18. Sutfanienfis Zutfen. 
19.. Lucrowenfis. 

20. Gottmgeniis.. - 

21. Harlemcnfis. 
2i. Egrenfis. 

2j. Yftiacenfis. 



INSlNlSTRO C H O R Q. 

8. Rupinenfis. 

9. Geruzebergenfis vel $truzebergcaf& 

10. Roftochenfis. 

11. Plawenfis. 

i 2. Priufzavienfis vel Prizlavienfis< 
1 j. Sirigtehfis vel Zirigzenfis. 
14. Vartbergenfis. 
s 5. Northufenfis. 

1 6. Robellenfis Revel in Livoniai 

17. JMolcnhofenfis. 
1$. Marrbergenfis^ 

19. Vefalienfis. 

20. Vifmarienfis. 
fti. Ofnaburgenfis. 

22. Novioraagenlii. 

23. fierlinenfis. 

24. Darbarenfis Derpt vel Doerpt in Livdhia* 



24. Tremonienfit. 

25. firunzwicenfis. 



In eodice tingonenfi adduntur fiquentis* 



15. Groningenfis. 
iS. Pirnenhs. 



Haec erant Sorotum monaftcria. 



t. Apud Cozvic ih terminic cohvenrus Magde- 
burgtfnfis, 

2. Halbetftadenfe in ttvitate Halberftadr. 

3. wedetftede itt terramk conventul Halbcrfta- 
denfis , ubi funt /orores flomrauniter plufquam eetv 
iura. 

4. Lode in terminis convehtus Mmdcnfii > nunc 
tranuarum in civkatcm Leraego. 



5. Qpod dicitur Paradifus juxra Sofcaram dvita- 
tem. 

6. In cfvitate Platrenfi funt duo , fed quorum 

7. & nbmina & locus defunt in codd. a mevifis. 

8. Qpod vocatur Rede prope ftfd taraeri cxtra 
tivitatem Vincemenfem. 

9. BknKenborg ln terminis cortvenrus Bremenfis. 



Maghler ordmis Ptedicatorum , 
£t priores provincialcs in capitulo generali fic teneant loca fua* 



MAGISTER 

A D £ X T R I S* 

t. Prior Hifpanis. 

i. Prior Franciav 



ORDINIS, 

A SINISTRIS. 

1. t^ridr prdvinciae» Tolofanac > quae fub hommtf 
provincic Provincic incepit ab initio , fed divifa ih 
duas locum fuum primtun retinuit ; & fuit fibi im- 
pofirura. nomen hovum. 

2. Prior Lombardiz inferioris quae drecta ab ihirid 
fub communi nomine Lombardi* , fed divifa in duas 
fuperiorem locum jure retinuit, quamvis infcrioria 
(rarione regionumj vocabulum fii fcrtka* 

3. Prior Ungarue* 

4. Prior Angli*< 



5. Prior Daciafi 

6. Prior Terrar-fah&if* 

7. Prior BoSmi*. 
t. Prior SaXohiar* 



j. Prxor Tufciac feu Romansc provihcfai. 

4. Prior Regni Sicilix; Hanc provinciam fedt 
dominus papa Celeftinus V divifa Tufoa in duaS 
provincias anho Domini mccxoiv , eique hune le- 
cum privilegio cohceflit* 

5. Prlor Teutoniae* 

6. Prior Polonis. 

7. Prior Gtmcix. 

8. Prior Aragoruafa 
9.. Prior provinciae PrOVincl** 

i 0. Prior Lombardiae fuperioris. 

Sic magiAer ordinis decem priores provinciales aflidentes habebat a deftftB , oc^d 
tantum a finiftris : hkque ftatus orainis perieveravit toto fcre feculo tiv > fea 
cxorco diro illo fchhmate Clcmentis VII contra Urbanum VI varia; fequutae func 
provinciarum fciffiones, ercdioncs poftea congregationum Ccverioris dilcipliriae fc- 
cutis lcquentibus , novarum etiam provinciarum inftitutioncs , donec tandem cam 
rationeni ordo confccutus eft , ia qua nunc conquiefcic } qvur icquenti vojuminei 
dabitur* 



Digitized by 



Google 



XV j 



CAPIT U L A GENE R A1IA« 



JKJL JL J*LJtLJ*U*L J*UtL J*LJk. JK J*U*L JL J*LJ*LJ*LJ*LJfL 

SERIES.CAPITULORUM GENERALIUM 

SECULISXIII,X1V&XV. HABITORUM- 

AD {equentcm capitulorum gcneralium ieriern dignoicendam , icicndum ab 
ipfis noftris incunabulis ita conftitutum fuifle , ut duplicis gencris habcren* 
tur , prima quae Provincialium dkcrentur , altera quae Diffinitorum , hoc or- 
dine ut poft unum Provincialium duo {cqucntia cflent Diffinitorum. CUm Capitu- 
lum habendum erat Provincialium , ad locum indldtum priores provinciales cx ju- 
xe convenicbant cum focio ipfis a diffinitorio capituli provincialis dato & ad- 
jun&o : cum capitulum crat^Diffinitorum , ifte Dimnitor ab omnibus m comitiis 
cujufque provinciae jure vocis gaudcntibus eligebatur , fociusque illi a diffinitorio 
Iblo conftitucbatur > ut jam dictum de provinciali. His non obftantibus fi irt comi* 
tiis gcneralibus eligendus erat magifter ordinis , ad ea tum accedebant Pfovinciales , 
etiamfi capitulum habcndum eflet Diffinitorum non Provincialium : at tum non 
eis a Diffinitorio capituli provincialis dabatur focius , iique una fimul cum Diffini- 
toribus cujufque provinciae omnia gerebant & ordinabanr. Similitcr ficomitia illa 
eligendi magiftri cadebant anno capituli Provincialium , cum iis una confidebant 
& omnia dennicbant cx quaque provincia miffi Diffinitores. Exinde vero nulla fe- 
^quebatur rationis capitulorum confufio aut pcrturbatio : nam iemper diccbaturca- 

()itulum Diffinitorum quando horum juris erat, ctiamfi in co feauTent Provincia- 
cs ; & capitulum Provincialium » cum horum ordo crat ctiamfi cum iis diffinitorcs 
cx fingulis provinciis mifli omnia dccrcviflent. Hacc ratio ab initio ordinisad hax 
noftra tempora inviolate fervata eft Eam porro fic indicamus & diftinguimus in ie- 
quenti feric. Quibus addita cft littera P , intclhge capitulum Provincialium : quibus 
littera D.I vel p.II, intellige capitulum Diffinitorum Primum , vcl Dimnitorum 
fecundum. 3 
Unum fupereft monendum in ordinc Praedicatorum capitula gencralia femper. 
haberi in folcmniis Pcntccoftes , & ita fempcr iervatum at> initio tribus aut qua- 
tuor tantum cxccptis , quae volcnte fummo pontifice aliis temporibuscelcbratafunt, 
& ha:c felicia non fuiflc a pluribus noftris' intcr alios a Fontana fuit notatum. Idco 
ad plenam hoirum capitnlorum cognitioncm non folum annum fcd & diem menfis 
quo inchoata fimt indicamus. 



1. mccxx. Bononis x v i maii , quod fuit 

acceptationis conftitutionum 
fub Ri Dominico. 

2. m c c x x i . Bononix xxx maii , quod fuit di- 

vifionis ordinis in o&o provin- 
cias Sc inftitudonis provincta- 
lium. 

j. mccxxii. Parifiis xxn mai , P. 
In ifto eleStus eft B. Jordanus magifter ordinis II. ; 
feria fecunda ptntecoftts xxm maii. 
4. mccxxiii. Bononiae xi junii. D. I. 

Parifiis n junii. D. II. 
Bononiac xvm maii. P. 
Parifiis vii junii. D. I. 
Bononix xxx maii. D. II. 
Parifiis xivmaii Generaliflimttra 
primum. • ■> 

Bononiac m junii P. 
Parifiiis xxtI rriai. D. I. * 
Bononis xi maii. D. II. 
Parifiis xxx maii. P. 
Bononiac xxx maii. D.I. 
Parifiiis xi juaii. 'D. II. 
Bononiae xxvii; maii. P. 
Parifiis xvm maii Generalull- 
mum alterum & ult>imumquod 
hadenus fuerit , faltem quoad 
- aucboritatem ■ conftitutionjcs - 

Condendi. ^ • » .:■ - - • 

Bononis xxm maii. D. I. 
ln ijlo eleftus eft S. Raintundus magifter ordinis III 
feria fecunda pentecofles xxiv maii. . < 
17. mccxxxix. Parifiis xv maii D. II. 



Bononhe 311 junii, P. 
Parifiis xix.maii. D. I. 



5. mcc xxi v. 

6. mccxxv. 

7. MCCXXVI. • 

8. MCCXXVI I. 
MCCXX VIII. 

9. M C C X X I X. 

10. MCC XX X. 

11. MCCX XX I. 
MCCXXXII. 
MCCXXXIII. 

mc^xxtc 1 y.;. 

MCCXX-XV. ; 
MCCXXI VI.. 



1 1. 



18. MCCXL. 

19. HCCXLI. 

In ifto eletlus eft B. Joannes Teutonickf magifter 

ordinis III I feria fecunda pentecojies xX maii. 
lo. m c c x l ii. fiononix vn junii. D. II. 
21. mccxliii. Parifiis xxxi maii. P. 

Bononiz xxti maii. D. I. 1 
Colonix Agtippinx 1 v junii. 
D. II. 

Parifiis jcxvii rnaii.,P. . 
In Montcpefiulano x 1 x maii. 
D. I. 

Pariius viijunii D; II. . 
Treviris in Tcutonh xxni maif. 

P. ' 
Londini in Anglia xv maii. D. I. 
Meris iv junii. D. II. 
Bononix xix maii. P. 
Budx in Ungaria x X X 1 maii. 

b:i. 

In ifto eleilus eft B. Humberttts de Romans mdgiftcr 
ordinis V. feria fecunda Jientecoftes 1. junii. 

MCCLV. "' »' -" ' =•- •' " 



22. M C C X L I V. 

23. MCCXLV. 

14. MCCXL V I. 
25. MCCXL VII. 

16. MCCXtV I II. 
27. MCCXL.IX. 

2 8. MC Ct. 

29. MC C L I. 

30. MCCLII. 

31. M C C L I V. 



34- 

35- 
} 6. 



MCC L VI. 
MCCLVII. 
MCCLVIII. 
MC C L IX. 



16. MCCXXXVIII. 



. 37. MCCLX, .. 

38. MCCLXI. 

39. MCCLXII. 

40. MCCLXIII. 



MedioUni xvi maii/ D. II. 
Parifiis IV junii. P. - , : 
Florentix xxviii maii. D. L , 
Tolofic xii maii D.II. ... 
Valencenis in Hannonia 1 junii. 

P. ; '' •'»/ ' 

Argentinx' xxm marr.- D. 1. ; 
Barcinone in Catalania xil junii 
D. II. 

Bononix xxvin maii.P. 
tondini in Anglia xx maii. D. I. 

4»- 



Digitized by 



Google 



O & DTK l£ P & iE © I C A TORUM. 



4t. Mcctnv. Parifiis vni junii. D.II. 
/» etV8*x «/? F. foannes de Vercellis magtfter 
etdinis VI. fabbato vigilid pentecoftes vil junii. 



41. mcclxv. 

43. MCCLXVl. 

44. MCCtXVlI. 

45. MCCLXVUI. 

46. MCCLXIX. 

47. MCCLXX. 

48. MCQLXXI. 
45. MCCLXXII... 
50. MCCLXXHI. 



In Montepeflulano xxiv niaii. P; 
Ticvkis in Tfcutonia xv t-maii.' 
D.I. 

Bononiai V junii. D. IL v 
Viterbii xxvn maii. PV 
Parifiis xil maii. D. I.' ' 
Mediolani 1 junii. D. II. 
In Momfcp^ulandqtxivrtiaii. P. 
Florerjtist xn junu. D. L 



ivlj 

89. mcccxv. Bononiac xi maii. D.IL 

90. mcccxvi. In Montepeflulano xxx maii. P. 
Atta omniutn capitulorum fuperius retatorum tjpit 

edidit D.Edmundus Martene afceta Maureut 
T. IV. fui Tbefauri Novorum Anecdotorum , 
qui fi mihifuum confitium aperuifief, fequentm 
ad M c c c L qut deerant in fuo codice ms libens 
dedijfem addenda , a me exfcripta ex codice Hi 
ejus ataiis -¥» domb noftra Lingonenfi- fervato. 
j>i..Mcccxvii. Pampilohx ih Navarrae regno 

xxii mail. D.L •; • 
pi, MCoctvi 11. . Lugduni xi junii D. 1L 



Peftiad BudamihUngariaxxlriti. /» *#» etebtus efi P.Herveus Natalis magiftet or\ 



Si 



MCCLXXIV. 
MCCLXXV.' ' 
MCCLXXVI. 
54. MCCLXXVH. 
JJ. MCCLXXVIU 

56, MCCLXXIX. 

57. MCCLXXX. 
<8. MCCLXXXI. 

59. MCCLXXXII- 

60. MCCLXXXIII. 
€l. MCCLXXXV 



maii D..IL 
Lugduni xx maii. P* . ,, 
Bononis 11 junii. D. I.. ' ' " ' 
Pifis iri Etruria xxiV, maii. t>tlh 
Burdigak x vt maji. P.- '>■' l 
Mediolahi v junii. D. I. 
Parifiis xxi maii. D. II. . 
Oxoniae in Anglia ix jumj. P. 
Florenriae ijunii. D.L, , 
Vienns in.Auftria xvi.».maii. 

D. II. •• > Jf 
In Montepeflulano vt juhii. P. 
Bononue xitt maii. D. I. 
/* ifto elettus eft F. Munio de Zamora magifter 

ordinis V/f. fabbato vigitid pentecoftes XI I maii. 
(61. mcclxxxvi. Parifiis 11 junii. D. II. 
fj. mcclxxxvii. Burdigalae xxv maii. P. 

64. Mcctxxxvitt. Lucs in Etruria xvi maii. D. I. 

65. mcclxxxiX. Trcviris -xxix maii. D. II. 

66. mccXc Ferrarise xxi maii. P. 

67. MCCXCt, 

68. mccxcii. Romae xxv maii. D.II 
In ifto fuit elettus F. Stephanus de Bifuntio magifier 

ordinis VHt.fabbato virilia pentec. xxiv maii. 
Gji. mccxcui. Iofulis Fkndrorum x V 1 1 maii. 
P. 

70. mccxciV. In Montepeflulanovi junii. D.L 

71. mccxcvi. Argentine xiumaii D.II. 
Jji ifio fuh eleBus B. Nicolaus de Tarvifto magifie* 

ordinis iX. fabbato vtgilia pentec. xil maii, qui 
fuit poflea- cardinatis & tandem pafa Benedic* 
tus XI. 

91. mccxcvii. Vcnetiis 11 jtnuj. f i 

7)* mccxcviii. Metis xxv maii. D. I. 

74> mcc c. Maflilix xxtx maii. D. IL 

/* ifto eleftus fuit F.Albertus de Genua mdgifter 

ordinis X-. fahbato vigitia fentec. xxvinmaii . 
intra annum mortuus, 
75. mccci. Colonis Agripp. xxi maii. P. 

/» ifto efectus fuit F. Bernardus de Juz,ico magifter 

ordinis Xl. fabbaio vigitia pentec. xx maii. 
7<>. mcccii. Bononis x junii. D. I. 

77. mccciii. Bifuntii in Burgundia xxvi maii. 

D. II. 

78. mccciv. Tolofac xvii maii. P. 

Jnifto eleQus efi F. Aimericus de Placentia magifter 
■ ordinis Xlf.Jabbato vigilta fentec. xvi maii. ' 

79. mcccv. Genus vi junii. D. L - 

80. mcccvi. Parifiis xxu maii. D. II. 

81. mcccvii. Argentinae xiv maii. P. 

82. mcccviii. Patavii feu Padus 11 junii. D. I. 
Caefaraugufts xviii maii. D. II. 
Placentis vu junii P. 



dinisXlV. 
'$ .fa Mcccxix. 
J»4. : mcccxx. 
$y mcccxxi;' 

$6-1 MCCCXXII. 

97. MCCCXXltt 

'..",{' 

98. MCCCXXlV. 



abhata yigilia pentoc. x juniu 
, C^durci xxv 11 ma|i P. 
Kqtbmagi xviH maij. D. I. 
' Flprentis vii iuriii. D.ll. ^ 
Vienns in Auftrjlaf xxx m3ii. P; 1 
Barcinone in CataJahia xv mait? 

D. I. , i 

Burdigalas lii jntai.. D; IL . ; 
/n ifto eieitus fuit FiBarnabas de Vercetlis ma* 
gifter ordinis XV % fabb. vig. peniec. u )**ii\ \ rfc 
"99". mcccxxv. Veiietiis xxvi mau. Pi 
too. mcccxxvi. Parifiis xi maii. D.I. ■--> 
10 1. mcccxxvii. Pcrpiniatii xxxi maii. D. IL 
toa. mcccxxViii. Tofofa; xxii maii. P; 

103. mcccxxix. Ciftarici in Provtncia xi junS; : 
D. I. 

104. mcccxxx. Trajefti ad Mofam xxvu maii. 
D. II. i , 

t o ^ . mcccxxxi. Vidtoria; iri Hifpahia xix raaii. P. 

106. mcccxxxiii. Divione xxttimaii; D. I. 
Palenris in Hifpania x junii. D I. In ifto eletlus fuit F. Hugode Vaucemain Campanui 

: magifter ordinis XVL fabbato vigit. fentet. 
XX ti maii. 

107. mcccxxxiv. Lemovicis xv maii. D. Ih 

108. mcccxxxv. Londini iv junii. P. ' 

109. mcccxxxvi. Brugis in Flandria xxvi ma& 
D. I. ' 

tto. mcccxxxvii. Valenriae Delphinatus vm junii. 
D. II. 

II 1. MCCCXXXIX. 



Neapob' in Regno Sicilis xix In ifto elettus efi F. Simon Lingonenfis magifter^or* 



$}. MCCCIX. 

84. MCCCX. 

85. MCCCXI. 

maii. D. I. 

$6. mcccxii. Carcaflons xtv maii D. II. 
/ » ifio eleElus efi F. Berengarius de Landorra magifier 
ordinis XlH.fabbato vigilia fentec. xnt maii. 

87. mcccxiii. Meris. iii junii. P. 

88. mcccxiv. Londini in Anglia xxvt maii.* 

D. L 

T 0 M. I. 



Claromonrii Arvernorum xvi 
ihaii. P. 

1 11. Mcccxt. Mediolani iv junii. D. L 

1 1). mcccxli. < Avinione xxvu maii. D.IL 

114. mcccxlii. Carcaflons xix maii. P. 

In ifio fuit elettus F. Gerardus de Daumaro magiftet 

ordinit XVII. fabb. vigil. fentec. xviu maii , 
eodem anno ajfnmptus cardinalis. 
i 15. mcccxliiij Parifiis 1 junii. D. I. 
In ifio eletlus fuit F. Petrus de Palma Burgundut 

magifler ordihis XVHI- fabbato vigil. fentec. 
■xxxt maii. 

tl£. mcccxliV. Aniciiftfu Podii xxiti maii.Dilli 
n 7. mcccxlVi. BriVs tv jurui P. ^ 
In ifto fuit ele&us F.Garinus de Giaco magifter' 

•ordinis XlX. fabbato vigilia fentec. 111 juhri. 
tig. mcccxlvii. Bononis xxmaii. D. I. 
rf9. v MCccxLV!ii. Lugduni viii jnriii D<IL 
txo< mcccxlix. Barcinonc iri Catalahia xxxt maii. 
. p. . 

/* ifio elettus efi F. Joannes de Motendini r niagifier 

efdiuis XX.fabbato vigitia pentec. xxx maih 
1 2 1. mcccl. lh Montepeflulario xVmaii. D. L 
tii. Mccctli. Caftris xxvn maii. D. II. 



dinis XXI. ih vigitia fabbato pentee. xxtf maii* 
tij. McccLtu. Bifunfli xii mafi P* 
114. McccliV. ' Narbbhas 1 juhii D. I. 
tx£ mccclv. Pampilonis xxiV maii. D.II.' 

116. mccclvi. . Virduni xii junifP. 5 

117. mccclvii. Venetiis- xxviti. maii. D.L : 1 
ix 8. mccclvhi. Argenunse xxmaii. D< IL 

c 



Digitized by 



Google 



xvuj 



CAPITU LA GENEHALIA 



1 19. 

1 JO. 

I$I. 
IJX. 

136. 



MCCCLIX. 

MCCCLX. 

MCCCLXI. 

MCCCLXII. 

MCCCLXIII. 

MCCCLXIY. 

MCCCLXY. 
MCCCLXVII. 



Pragae in Boeniia x junii. P. 
Perpiniani xxiv maii. D. I. 
Rotomagi xvi maii. D. II. 
Ferraris v junii P. 
Magdemburgi xxi maii. D.I. 
Valentix in Delphinatu xii maii. 

D. II. 
Januas 1 junii. P. 
Avenione vi junii. D. I. 



/* iftofuit ele£lus F.Elias Raimmndi mngifter erdU 
nis XX II, fabbato vigilia pentec. V junii. 
mccclxix. Brugis Flandrorum xx maii.D. 
II. 

Valentiae Aragonum 11 junii. P» 
Tolofa: xvi maii. D. I, 
Florentix xxi maii. D. II. 
Bituricii 1 junii. P. 



l i7- 

t) 8. 

140. 
141. 



MCCCLXX. 
MCCCLXXII. 
MCCCLXXIV. 
MCCCIXXVI. 



141. McccLXxvin.Carcaffonai vi junii. D. I, 

Anno iUoMj:ccLXXVincxortodto Ecclefia fc inter duos fummo* 

pontificcs dmiam Urbanum VI Romae fedcntem , & Clcmcntcm VII Avcnionc 
Icgitimum lolum praritantem luxit , fccnta cft cadem fcuTio in omnibus ordinibus 
rcgularibus : & in ordine Praedicatorum , provincise quac Urbano VI adhasrebant 
foccialcm fibi magiftrum praefecerunt : provinciac vcro qua: Clcmcnti VII obediebanr' > 
Eliam Raimundi magiftrum agnofcere perrexerunf , cique cum mortuus eft fuccefTci 
res m eadcm obcdientia fuffecerunt : ambaeque partcs fuacapitula gcncralia pro more 
diftinctim celcbrarunt. Harc Pius & Fontana nonaccuratc rcferunt , vel potius con- 
fundunt . ca nos diligenter diftinguimus cx codiecMS Lingoncnfi cjus asatis, & cx 
alterocodice ms Vi&orino noftri Laurentii Pignon, qui durantc fchifmate vivcbat 
eaque figillatim annotare curavit. In una columna Clcmcntiftarum , in altera Urba- 
niftarum , fie enim tum fc mutuo cxcipicbant , dpitula gcneralia cxhibcmus. 

CAPITVLA CLEMENTISTARV M 



fiu im obedientia Avenionenfi. 

t 

I4j. mccclxxx. 6enern.lt capitulum celebrari de- 
buit in Bononia , fed mnta- 
tumfnit permagiftrum ordinit 
( Eliam Raimundi ) in Laufan- 
na provincia Francia cau/k 
fchifmatis in Ecclefta tunc exor- 
ti. Sic manu arquali in codice 
Lingoncnfi. Habitum itaque 
fuit die pentecoftes xm maii, 
& fuit D. II. 

144. mccclxxxi. Biterris 11 junii. P. 

145. mccclxxxiii. Valleoleri x maii. D. I. 

146. mccclxxxv. Divione xxi maii. D. IL 

147. mccclxxxvi. Avenione x junii. P. 

148. McccLxxxvm. Ruthenis xvii maii. D. I. 

149. mcccxci. Carfarauguft* xiv maii. D. II. 
In ifto fnit ele&us F. Nicolaus de Troi.* ex provin- 

eia Regni Sicilia magifter ordinis XX III fab- 
bnto vigilU pentecoftes xm maii. 



150. mcccxciv. Narbonx vn junii. P. 

/n iftofuit eletlus F.Nicolaus de Valleoleti magif- 
terordinis XX IV. fabbato vigilia pentec.vi junii. 

151. mcccxcvi. Claromontii Arvernorum x x 1 

maii. D. I. 

151. mcccxcix. Lcmovicis xvm maii. D. II. 
In iftofuit eleSm F. Joannes de Podionucts magifttr 
■ ordinis.XXV. fabbato vigil. ptnttc. xvn ma$. 
1 5 3. mcccci. In Montepeflulano xiv maii. P. 
In ifto capituio nullus de provincia Aragonia com- 



CAPITVLA VRBANISTARVM 
fiu in obedientia Romana. 



143- MCCCLXXx. 



Gapitulum generalc Vrbaniftamm 
in Bononia fuit , nbi elegerunt 
F. Raimnndum de Capua Regnt 
Sicilia XXIII matiftrum erdi- 
nis. Sic in codice Lingon. 
>Jempe Labbato vigil. pentec. 
xii maii , & fuit D. II. 



>44« McccLxxxtt. Budae in Htmgaria xxv maii. P. 

1 4 5. mccclxxxv. Yeronx xxi maii. D. I. 

I4^.mccclxxxviii. Viennx in Auftria xvn maii. D. 
It 

147. mcccxci. Ferrarue xiv maii. P. 

Annis xcil & xcm nnllum in ifta obedientut babi- 
tnm capitulnm generale ajferit Laurentius Pignen, 
nnod & Raimundi negligentia afcribit. Itaqun 
qnod Piut & Fontana bit annis coattum volunt 
habitum fuerit 

148. mcccxciv w/xcv. Venedis. D. I. 



149. MCCCXCVH.' 



I50. MCCCCI. 



Francofurti in Teutonia x junu. 
D.II. 



TJtini in Lombardia infcriori 
xiv maii. P. ' 



paruit rationt cujufdam difturbii prti eodem an- In iftt eleSus eft F.Thomas de Firmt mngifterer- 
. no iuter magiftrum ordinis ( Joannem de Podio- dinis XXIV. in ifta obedientia fabbato vigjl. 

nucis ) & illam provinciam. In eodem ttiam loco pentec. xiu maiu 

, & tempore fuit capitulum provmciale provincm 
Tolofau* celebratum. Capitulum etiam prtvin- 
ciale provincia Provinci* fuit ibidem tunc ctlt- 
bratnm , & fuerunt^ duo magiftri in theologis 
. tUUi in provincialem diSt* provinci* : fed ma- 
gifter erdinis cum difttnitorio fuo confirmavit al- 
terum ipforstm , fcilicet' magiftrum Avinionem , 
parte altera .fe opponente , & per appellationem 
contra magtftrum ordinis & diffinitorium contra- 
dicente. Sic Laurentius Pignon. 
154. mcccciii. Palenriae in Hifpania 111 junu. 151. mcccciii. 
P. I. 



Erphordi* In Saxonia 1 1 1 junji. 
D. I. 



Digitized by 



Google 



OKDINIS PB.jEDICAT6b.UM; 



>55> MCCCCV. 



15*. MCCCCVII. 
Itf. MCCCCIX. 



Barcinone in Aragonia vii 
junii. D. II^ 



Pi&avis in Francia rv maii. Pi 



Xtt 

151. mccccv. Niiribergs in Tcutonia vit junii* 
D.II. 

/* ifto indiSum futrat ftqutns biennio pofl hoben. 
dum WratijUvi* i» Polonia , ftd Pins & Fon- 
tanavotunt hobitum 
153. MccccVit. Bohoniae xv rnaii. P. 



Alicubi in Htfpania xxvi maii. A**« mccccix habitum efi cpncilium genirate Pi- 
D. I. fanum , in quo ejeSi Gregorius XII pap* Roma- 

nus & BenediSus Xltt papa Avenionenfis , etec- 
tus vero fnit Atexandtr V , cui tum accefiit # 
ttdhafit Gallia , tumajtt • Thomam de Firmo ma- 
gififum ordinis provincia ordinis Gallicana agno- 
verunti At Joannet dt Podionueis BenediSo XII h 
adhatere ptrfiitit , cum provinciis folis Hifpania t 
Aragonia, tjr partt provincia Prtvinci* ditionii 
regis Aragonia fuaqut pro mort habuit capitul* 
generalia,- ut i» altera columna ad latus videiiSt 



15*. MCCtCXl. 
X59. MCCCCXIH. 



Geiruhct* In Aragonia xxxl 

maa. D. 1L j 
Alici&i inHifpaniaxi jtoii. P/ 



154. MCCCCX. 



Eononis xi mali. D« L 



ttfo. MCCCCXV. 



Gcnua* tefte Rapnaeki de Pdr^» 
naxio , qui acta vidit , quod 
itaque fucrit. D. II. 
Fldrehria» xxvii maii< P< 
I* ifto eleSns, efi-F.Leonardus Statinsde Datisma* 
gifier ordinis XXV.fabb. vi^il.pentec.xtMimaiu 
157. mccccxvii. Argentinat xxx maiL D< I< 



155. MccccxtiL 



15$. MCcccxW. 



Perpiniani turo prcyinci* Pro* 
vindi j fed cUrionis regi» - 
Aragtmte xix maii. D. L 
Ifia dae capitula GcrHndenfetf- Perpihianenfe laU* 
dat etiam Diagns Hifi. prpif. Arag. lib. 1 cap. 
jx ex aSit a fevifis, & addit Ptrpin\a»i quam- ■ 
vis alttrius proVincia una cmm.gtnirali hdbitum 
previueiate Aragoni*. 

Anno tandem MCCCCxvtt extin&um cft icfiifma in concilio Conftantienfi , & 
» novcmb. electo MartinoV cota deincetjs obedivit Ecclcfia, Sc unica etiam amo» 
do fuerunt in ordine capitula gencralia , qusc fequuntut 



158. mccccxix. Metis iv junii. D, II. 

1 59. mccccxxi. Florentias xi maii. P. 

160. Mccccxxiit. Papiae xxm maii. D. L 

161. mccccxxvi. Bononix xmaii. D. IL 

/* ifto eleSus efl F. Bartholomaut TexerH magifiet 

ordinis XXVI fabb. vigil. pentec. rx maiu 
161. Mccccxxvm. Coloniat Agrippittx xxin maii. 
P. 

j. mccccxxxi. Lugduni xxx maii. D. I. 
mccccxxxiv. Columbariz in Aliauaxvi maii. 
D. II. 

1*5. Mccccxxxvn. Venetiis xrx maii. P. 
*C6. mccccxxxix. Saviliani Xxiv maii. D. I. 

Avenione Xx maii. D. II. 
Divionc xxxi maii. P. 
Anicii feu Podii in Velaunis 

xxvni maii. D. I. 
Lugduni xxiV mali. D. II. 
In ifio eleftus efi F. Petrus Rochim magifier ordinis 

XXVII fabbato vigit. pentec. XXttl maii. 
171. mccccii. Rom* xfrt junii. P. 
/n i/io eleftus eft F. Guido Flamochetti magifter ot- 

dinis XXVIII fabb. vigil. pentec. xit junU. 
171. MCcccira. Nannerij in Armorica Xxmail. 
D.I. 

In ifto tle&ut eft F.Martialis Auribelli magifttr 
ordinis XXlX fabb. vig. ptnt. xiX maii. 
mcccclvi. In Montepeflulano tyt maii. 
D.II. 

MCCCCMX. Noviomagi in Ghcldria X s 1 1 
maii. P. 

Mcccctxit. Senis xvaugufti. D*L 
In ifto amoto a Pio II. Martiali elettus eft F. Con- 



tfj. MCCCCLXVItl. 

tfi. MCCCCLXX. 
I79. MCCCCLXXIlI. 
t8o. MCCCCLXXIV. 



1^7. Mccccxtn. 

162. MCCCCXLIV. 
1^5». MCCCCXLVtl. 

t70. MCCCCL. 



»7J 

«74. 

»75 



175. mcccclxv. Novaria 11 junii» D. II. 
1» ifto amoto Conrado auftoritatt Pauli II in inte- 
grum reftitutus eft & reettSus F. Martiatis A*- 
ribelii diQus tum magifter ordinis XX XI. fab* 
vig. pent. ijunii. 

Roms V junii P< Acephaluni 

tamen dedaratum. 
Avenionexjunii. D. L 
Bafileas vi junii. D. II. 
Romac xxrX maii. P. 
In ifto eleHui fuit F. Leonardns de Manfuttis ma- 
gifter ordinis diHus tnm XXXII.- fab. vigil. 
• pentec. xxviil maii. 

tftt. MccccLXXvttt. Perufii x maii. D« I. 
181. mcccclxxxi. Romae x junii. D. IL 
In ifto eleSusfuit F. Salvus Cafetta magiftet otdinit 

diSns tum XXXltl. fab. vig. penttc. IX junii. 
18). mcccclxxxiv. Romsc extra tempus comuetum 
t o£tobris. 

I» ifto fed inquiunt non fine magna attercatione elcc- 
tut efi F. BartholomaHs de Comatiis magifiet 
ordinis tum diSns XXXlV. 

184. mcCCclxxxvL Venetiis iterum extra tempui 

xxix junii. 

'/* ifio eleSus eft F. Bamabas Saxoniis magiftet 
ordinis tum diSns XXX V. 

185. MCCccLXXXvrl. Iterum Venetiis ni junu. P« 
/* iflo eleSus eft F. Joackimus Turrianus magiftet 

ordinis tum diSus XXXVI. fab. vig.pent. Ii jnnii* 
1S6. Mcficcxci. Cenomanis in Francia x"xfi 
maii. D. L 

187. MccccxciV. Ferrari« <viii maii. D* II. 

188. MccccXCViii. Iferum Ferrarlse til junii. P« 



radus Aftenfis mafifttr ordinitXXX. 

Capitulorum hac^enus relatorum conditionem ut iea loquaf , ideil diftin£lionem 
provincialium & diifinitorum primi & fecundi cx ipfl* dcpromo aitis, qu« a prin- 



Digitized by 



Google 



*x CAPITULA -GjamWA ORDlHISr PRBDIE. 

^-*m m MCCCL mihi .(ervanmr.in.advcrfiiriis , eaquc acturatiora onim ;* 
cditionc Martencana^cra ad mccccx annotata habdo Lm^uS™ cSb J 
ms lau4at«, a mcccci vero ad md plkra mihi adfunt rationem priedcntkm 
fubfcquenriurrt teftantia. Ha-rco fobm in d^uobus qus extra temSs^SalS 
brata ^t *om^ 

ration.em deprehendere non potts fuit. ; »-quenii» 




INDEX 



Digitized by 



Google 



*4 



I N D E X 

EORUM QJJl A D DIGNITATES 

ECCLESI A STICA S PROMOT I S U KTj 
& in hoc Tomo primo laudantur incipiendo ab infcrioribus. 



MAGISTRI SACtU PALATU 

QVM fucrit magiftrorum faeri palatii toto feculo x i x i fcrics > non ita di&u 
promtum , nifi antiqua monumenta cVolvantur , quod folis Romanis noftris 
facile. Verum cum eo feculo id munjas in fchok Romanae & pontificiae re- 
gimine , & in publica fact? fcriptune expbfitione potilfimum contineretur , quos 
Guplki noc officio funclos ccrto nobis conftat , hos intcr facri palatii magiftros re- 
ccnTcrinemomirabitur, «~ ^ 



S. Dominicus fab Honoria IIL 
firBarthelomzus de Braganriis fiib Gregorio IX, 
Gaufridusde Blevello S. T. M. P. fub InnocenrioIV 

Lugduni morante * una ejufdem pomitentiarius. 
B. Albertus Magnus fub AJexandro IV annis «55 & 

itse. 

Guillelmus Bonderishinenfis fiib eodem. 
Hannibaldus de Hannibaldis Qtrca IM9 ad 1x61. 
S. Thomas de Aquino a 1161 ad iie8. 
B. Amhrouus Sanfedonius a itGy circiter 8x11175. 
Raimundus de Cof favino a Fontana laudatus. 
Hugo Aufclini de Bilhonio a 1x8} ad 1188. 
Albertus de Roma. 

Si qui funt alii retegent Romani noftri. 

NOTlOR EORUM QUI SECULOXIV 
hoc munere fun&i funt, feries. 

Guillelmus Petri de Godino a i;o£ ad 1311. 
Durandus dc San&o Portiano a 1311 ad 1318. 
Guillelraus. de Lauduno a 1318 ad 1311. 
Raimundus Bequin a 1311 ad 1314. 
Dominicus Grhna vel Grenier a 1314 ad 1317. 
Armandus de Bellovifu a 1317 ad 1334. 
Arnaldus de San&o Michacle Tololanus. vide p. 

584 *. anno ij^^circa feftum omnium fan&orum. 
Petrus de Pireto a 1334 circitcr ad 1336. vide p. 
»584"- 

Raymundus Durandi a 1336 ad 1341. 
Johannes dc Molendino a 1341 ad 1349. 
Guillclmus Sudre a 1349 ad 1361. 



Guilletraus Romahi Brito a i$Gi£d 1375. 
Nicolaus de Sanfto Saturnino a 1375 ad 1378. 
SiraOn Saltarelli fub Urbano VI a 1378 ad 
Bartholdrrueus de Bolfcnech a 1385 ad 1395. 
Jacobus Arigoniuc a 1195 ad 1407. 
Hugolinus de Camerino fub Gregorio XII a 1407 
ad 1417. 

Interea al» fub papis Avenienenftbus hoc muttert 

fungebantur. 
Nicolaus de Sanffco Saturnino (ub Clcmente VII 

annis 1378 Sc 1379. 
Anonymus laudarus p. d8i a. 
S. Vincentius Ferrerius fub Benedi&o XliI/>* P«s* 

tro de Luna. 
San&ius Porta (ub eodem. 

Schifmate extintto anno I417. 
Joannes de Cafanova a 1410 ad 1414. 
Andreas de Pifis a 1414 ad 1419. 
Johannes de ConftantinopolT a 1419 ad 1431« 
Johannesde Turrecremata a 1431 ad 1439. 
tn ifto aaili honoret t & extenfa officia magiftrortm 

faeri palatji. 
Bartholomzus Lapaccius a 1439 ad 1443* 
Henricus Kalt-eyfen a 1443 ad 1451. 
Jacobus Gil vel wEgidii a 1451 ad 14^5. 
Leonardus de ManTuetis a 1465 ad 1474« 
Salvus Calfetta a 1474 ad 1481« 
Marcus Maronus a 1481. ad 1487« 
Paulus de Monelia a 1487 ad 1499. 
Johannes Annius vel Nannius a 1499 ad i$oi. 
De his dttobus ultimis vide tomo fequcnti. ' 



BPISCOPI JN HOt TOMO PRIMO LAVDATI, 
ddditis identidem tliisa nofiris nomencUtortbus <vel omijps , <vel non accurate 
recenfitis, 

IN H I S P A N I A. 



Andreas de Albalate ep. Valentinus Scriptor. 
Dominicus Hifpanus ep. Baecenfis XVII ab anno 

1117 ad 1148. Ex Martyr. Hifp. T. V. p. 643. 

A Fontana 6c aliis noftris oraiflus. 
Garfias de Caftronuno ep. Cauricnfis. ' 
Johannes de Cafanova ep. Gerundenfis. Scriptor. 
Johannes de Turrecremata ep. Mindonienfis & 

Aurienfis, 

Lupus de. Barrientos ep. Segobienfis , rum Abulen- 
7 us , tandem Conchenfis. Scriptor. 
Michael de Fabra eleftus priraus ep. Valentinus 
Tqm. I. 



circa 1240 , fed non confecratus ob titem tum exof- 
tam Toletanum inter 8c Tarraconenfem archic- 
pifcopos , cui illorum Valendnus epifcopus ref- 
ponderet. Ex Diago Hift.Com.Barciuon. fib.j. 
cap. 9. fol. 183. Vide p. 16. a. ; 

Munio de Zamora ep. Palentinus. 

Pafcafius Vcnwcordius ep. Lamecenfis fub firact* 
renfi in Lufitania ab Innocendo Vl pofirus anrfo 

' 13^5 , & in Carapanfa mortuus anno 13^8 xtatis 
45. Ex Badio in Acad. Florent. A Fo&tana Sc fe- 
quacibus pcrpcrara. relatus t&u6j. 



Digitized by 



Google 



**§ INDEX EP 1SCOPORJJM, Scc. 1 



«akqundus de Pents op. Valentiaus» 
Rbhirtift Hlfpansi ip. : $ilTeafis ifl Algafviis annt» 



Hic.infulas Canariae & Tenexifse ad fidem ad» 
ducCtC labotaVit, & fuCceflotemJubuit Joaniiem 



1247. Ex appendice monarcht* Lufitdni* & ex Ro- dt Fri*s , quj ex infula Lancerete fedem in Ca- 
derico Mun* Hift. archiep. Brdiar. caf.,61. ff, f nariant trani|blit anno 1485 die 10 novemb. Ex 
157. ubi diffirtur ad ann. 1 1 5 Jf. nic drrrhTus a "*^* bifttrtA. facrm majoris Canaria , quam fcriffit 
FoBMn» ( & ajiis aoftri* - . r ,Chriftof hqrnjde (a Cama.ro, Cajtariarnm etifcoput 

TbonU Slrrsuto cpi CafaarfcarunilV , jqul. tbra dtj .. 'JTZr A &elidk JXatri)i anno 1634 *» 4\ JEt Wp 
cebatur epifcopus S. Martialis de Rubicon in in- Thomas a Foflfana & aliis noftris omiflus. 
mA&chM fubWktolat pa^V(i: .1*aq|oII. £ A '• : T <' : 6 7,1 ' ; 

IN G A fcl* I Ar.p- • ; 

Abel dc Sancto Brioco conventus Redonenfis iilius Sagienfis in Neuftria circa 1 3 o 6. Ex monunu 
fscrx thcufughc magrftcr Parificnfis refpondit de *onv. Ebroie. Perperam Cenomanenfis & ep. 
tentativa die veneris 14 fcptcmb. .1473 . de, Sor- Sagonenfis in Corfica a noftris dicirur. 
bonica vero xi & ultimus ahno iif74 * ae magkW /Guidd de Tufrtpinu ep. Claroraontanus in Arver- 
ordjlnaria die. martis 17 iunii 1477 fiib decano fa- nia. Scriptor. 
'■ fcaltatis & lieChtian» drfcirmis quirmtt ime< rt tijd : ' Gailielmus w/ Patrus de Raoce Joatmis 7 jf re$s 
Mirtis 17 jinuHtii 147 1 ; fttlo vecefi novo 7$ » Francue ecnfeflarnu ep. Sagieafis. Strtptvn '■. 
verfus . ad fuos ^omotuj eft cjjifcppuS ritukris Guilielmus Sudre Lembvix ep. Mumlichfis. Seriffr. 
Pionyficnfis in Aphrica , qud ticulo ecclefiara Giullelrous de Vallone Carph Vl regis Francia? 



ddmds noftrae Lavallenfis conlecravit i.5 juiii 1489. 
Exiltts JTcri facuttatis & M * dbmus Laval- 
lenfis. Vide etiam p. no. a. Hic a Fontana & aliis 
noftris omiflus. • .. • 

KAam.de liefUours t vel deNeniofio cbnventus Sc- 
nonenfis filius ep. Stlvane&Cnfis circa 1350 , qtieni 
noftri perperam ad 1440 prorpgaht'.. Ex Lduren- 
tio Pignon. 

Arnaldus Fradeti ep. fconibrahenfis. ScHptor t 

Andreas de P^orta Moiellx Metehfis conventus filiuS 
en. titularis Gabulenfis, fufrraganeus Metehfis, 
obiit Metis anno ljpi. die 8 decemb; jacet MetiS 
ad Prxdicatores. Ex chrbmco eonventus M-eten- 
jis. Hic a Fontaiha & alus omifliis. 

Bartholomxus de Ripar.ia ep. Baibnenfis. Scriptor. 

Bertrandus le Hnngre Metis natus & conventus 
Metenfis fiiius ep. titularis Tncflalienfis & epff- 
copi Tullenfis fuftraganeus a i$66 ad 1377 , qui 
die 18 januarji fequends obiit Tutli fepultus ad 
Przdicatotes. Ex monumentis conventus Tnl/en- 
fis. Hunc Fohtana & alii perperam conrundunt 
cum.fequenti. 

Bertrandus Ceu Beftramus Tcuto Confluentinus ep. 

, Tephelicenfis dtularfs de quo vide p. 6 8 9. %. 
Scriptor. 

Bernardus Bruniep. Conforanenfis» Videp. pSx.k 
Bernardus Guidonis ep. Tudenfis tum Lodovenfis. 
Scriptor. 

Conradus tugduhenfis ep. Laufanenfis. datur ab 
UrbanoVl aiihb *i 3 '8 i t \ fed. Laufanaf non recep- 



confeflafius ep. prirhum Bethiehemit^nus % tum 
fcbtoicenfis. Vidt p. *. Cdrrupte' a ^fontana 
didus de Valen. & BaW , flt perperamm duo* 
divifus. 

Guiilelmus Vanoioris cohvehtus Audomarehfis filhis 
. pcenitehtiarius apbftolicus ep. titularis Saf epta* 
nus , fufTragahbus epifcoporuhi trium Tornaccn- 
fium ab ahho 1459 ad 1 4 ,7 .5 , 3 u0 ^an^avi 
' apud Prsdicarores fepultos ih Odttb. Exmvnum 
Gand. & cxiandero JLer. Candav. lib. y. i*f-T- 
Omittunt noftri.' ' ' 

Hugb Scoqut# vet ScosarS Armoritus conventu» 
Montis-relaxi filifls latr* thcologi* magifter 
Parifiis anffo 1 4 o 3 h'cthtfetus , docis Brfrannifc 
corifeftathis ep. Trtcotcnfis poftca VVmetehfis ftu 
Vanntfnfis , ut fcribit Laurcntius Pignon sb^ualis. 
Vide p. 694. *. 
Hugo T urohentts partia it profeffione cp. Bethle- 
. hemitauus ante 13.94. Sic Laurentiut Pignon. 
Jacobhs de Baioha ep. Baiohehfis ante 1394. Ex 
LaurehYto Pigndn. Hihc a ttoftri* perperam re- 1 
legatus ad j 4 54. Forte Laurentius erraverit in 
nomihe U is fotfan noh afias a Perro San-Jo- 
hahhio drtu & prdfeulbhe BaiOhehfi ahho 1 3 i y 
electo ep. Baiohehfi. Pbrtb iftc Perfus San-Jrj- 
hannius diftihguehdUs a t. l»etrb de Maflacb 
epifcbpb feriam Earonehfi ahno 1 3 i 6 a johannt 
XXII prbmoto , & ahho 1 3 18 defiin&o , hoh 
cum eo confiihdendcis , ut habent Fohtaha Sc fe- 
quacestdifet te diftingouhtur a Berhardo Gurdofais, 



tus. Sic Laurenttus^igno» 'dnt'e 1^94 & Ruchat InguerahdUs Seighart ^/Sughard patria tk ptbrtr- 



in Hift. ejus Ecclefia 
DionyfipsGor Leodii nanis ~& VepHienfis cbnven- 
. cus rflumnus ep. . titularis Brachilienfis vel Bra- 
chlalenfis , ahte 1394. Sic Ldurentius mox citatus. 
Dominjcus.de, Fjorentia Clcmenris.VIJ[ papa Ayq-, 
• nmnehfis tbrireBarihs ep. TMblenfis ^ 'tum S. Pbn- 
1 M Tomerhtrjim^ rurfirs h\\xe&fi$. Scripter. 
Dominicus Grima vel Grenier ex magiftro facri pa- 

latii ep. Appamienfis. Scriptor. 
Durandus de San&p Portiano ep, Anicienfis ,.tum, 

Meldenfis. Scriptor. 
Evenus velYvo de Begaignon ep^Trecorenfis. Scri- 
f tor. . I 

■f fancifcus ep. aalubrfehfis LebdTehfis epifcbpi feif- 
. Traganeus Sc vicelger ens 'flbf ebat anho "1 194 , buo 
* aed«m facram nbftrdm *tta'|eft|, ad ^bfam ye- 

dicavit. Extabulis ejusefohtus. 'Ormtritur aFon- 

taaa aKis hbftris. 
ijQde'rfIdus, de.L*eb.3ib 'e^>. "Br acnfatenfis , 'fiirrraga- 
" ncus ep&opj Tuucrifis .ofeltjxi oCtbb. i 3 j 4 , Sc 
. ^ iacec Tuffi ajjud t^rsdicatbrcs ad cbrnu eVange- 

m altaf is faajpris. Ex monuhi. *Tulle'ns. 
Guaxinus Ebrokis hatus Zc brdihcm prdfeflus cp. 



fione Cadomenfis5. T. M.P.. die 4, jarftiariii^ji 
licentiatus prior cohvehtus ^atifienfis S. Jacobi, 
confeflafms ducis Burgundiac cp. Sahibtiehfis tp- 
tularis anno 1 4*» 4 dPhifecratus , tom AutifliodcK 
xcnfis, 

Joannes>Ae'-Baniea cp.< lomBafSerfis.OPcij^ffliv ^l, 

Jeaimegd^c Gwwed Wami^s^^Ueh^rrt Fran/ 
ci* anre 1394. Stc Laurentius Pignon. s 

Joannes Gibrois vel de Gibrofco Provmerjfis patria 
&^ro/eflione ,.confefl"arius Ludovici I ducis An- 
degavtnfis tegls Sicilis , ep. Tolonenfis. Is au- 
tem videmr , qui in^Ioya Gallia Chriftiana cp- 
ghominatur Sitvefter de GirbiotTo p^rorhdtus anno 
1371 v& motruiK'a'fihb*f58o , 'ftd petpetam di&ds 
Wifpanus, qnera Laurehtius Pig^idW^tKftat Gal- 
lum & Pruviriehlem. .'..' .' ^ 

Joannes Gnafquy cp. !Maffiftth f fls anno 1^33 adi^^. 
Ex adiit.ad Hern. 'Quiddnit. ..." 

Joarines ^rcJbrfw^lalEfrie^erCatotisyatfia 8c prd- 
feflione Senc<ienfis Joannis ducis Butg^thditfe con- 
Teflarius ep. BefhraiemTtanus Fr^ncfe^m anrrtw 
I411 confecrams . quo die '11 b'Adb. oocum ec- 
clehae iwftrxlru^uTwifis ab ihte^rP tecfenstefeaum 



Digitized by 



Google 



d«dicavit:ebiic Infiilis anno 1414 die xi decemo» 
$n eodem quera dedicaverat odto dhSko fepitltui» 
Ex Lanrtntitt Ptgnon & tx monnmenhs con- 
vtntns nofiri tnfltltnfis. ' ' . v 1 : 

Joanncs de PratD r p*tria & pfofdfiene Ebroicas; ep; 
Ebroicenfis. Scripttr. ;! ' 

Joannes Revolli ep. ArauficanusiiPlie p. 6x4.'* & 
641. bi Corrupfe a quibu/dim noftris nuncnpa-' •'• 
tur Renolh. •• ' - ' 

Lanrenrius Pighoh ««^Pittdfr ep. fterhlehem fran* 
cix , rum Autiffiodqtenfis. Scriptor. 

Afafrinus P6ii «p. Atrebatenfis. Stripter. 

Mauritius de Colangiis vinofis profe ffione Auriffio» 
dorenfis reguth^rantis <6arbH V & VI confef- 
farius , ep. Nivernenfis : annb 1 3 $ 1 elecius non 
ab Urbano VI fi?d a Cremetafe VII papa Ave- 
nionenfi; obiit anno 1394 die itf januarii. Vide 
Guj Coquille ttifi. Nivern. 'p.jy 

Perrus de AlJimanono Carolill principis Sicilite & 
Provinciae confeflarius ep. .§rftaricenfis jam anno 
izpl, mortuus eft Kal. Angufti 1303. Nov. Gail. 
Chrifi. 

Petrus Avogadf i .patria Sc profeffione Vercellefifis 
r ex epifcqpd Albenfi in IrdnbribuS ep. Siftaricenfis 
" anno 13.49 ; fedit ad i*t>x circiter. Noe. 0*11. 
' Chrifi. : ; • • :i ' 

Petrus de Bottcherio vtl Gaucherio ep. Tinienfis. 

Scriptor.' ■■■■■■■, 
Pctrus de Maravilla patria $c rirofdfione Blruricen- 
' fis ep. Tolorienfis a 5) ntryejrib. 1395 ad; 1401, 

qub obiit ', J ^bptemb. Ex tmnum. conv. Toion. 

in quo jacet. 
Petrus de Palude ep. Conforarienfis. ScripthK 
Pctrus Perrigaht patria Sc profeffione Andegaven- 

fis /acrx theologiae magifter ep. Aptenfis fub 

Aquehfi circa J410. Ex Lauremio Pignon atjuali. 

Is eft qui ia Ntv. Gall. Chrifl. cognorninauit 

Pricaudi , St' tacetur fuifle ord. Praedicat. 
Petrus de Pireto ex magiftrp facri palatii ep. Mi- 

rapicenfis vide p. 584. 4. '.'•■' 
Petrus de Remis ep. Ageiraertfis. Scriptfri 
fetrus de Triniaco , at de Ciaco a LaurerjtJo Pi- 

gnon dic^ii? ,_pfdfeffione AutinWorehfis Philippi 
' .. VI Valefii didki regis Franci* coru^flarius ep. 

Silvarie&erifis circa 1340. Ex Lakrentio diSto , 

& y ex monum. conv. AntifiioAeir. Huncpefperanj 

noftri ablegant ad I434. 
J?etrus Turrujrellus fen Tuf ehif e Gallus ep. Diriien- 
.. fis ab anrio V445 ad 14W , "q\io obiit li jitlu. Ex 

. Petro Gafftndi in Notit. Ectf. Dinien. p.161. 
^Peqrus de Vyjiers pfofeifione Trecenfis , C^roli V 

regis Fraricia; confeffaf ius' , dein ep. Nivcrhen- 
., fis» poftea TxecenfisTpbift Trccis xi.junii I377. 
- Jacet apud Prsdicatof ts ad majus altare fiibpa- 

rio marmore efttgie illiui ac metris infculpto. Ex 

monum. conv. Trecen. <§• ex {?. du Pejrat f. jztf. 
Philippus Frumenri Gallice Froment patria & pro- 
- fe^Iione- Aattfij|odorenfic *.ducis Bargundix dia- 
; tius £ oMeuarius , r esimdc ep. ' Nfvernerlfis «poft 



obitum Mauritii de quo ann» 1 39 4 cfcctus. 

Sic Lanrentins Pignon anno-ili* firdtn*. 
Raimundus Galltis ep. Craflenfis. Stripior* '<• 
Raimundus de Meduliione ep. Vapmecwfis.Af^*»"* 
Raimundus d«t Miramonte ex pt^ibre proviaci* 

antiquas Provincitf-elettos ep. Tolo&nas U «at*- 

tii 123! ftyle veteri novoii^i, morrausi i^a^ 

vide p.ti6, 0. ■ 
Raimundus de Tilli cowveritns Carcatfonenfis aiunv i 

nris St mquifiror , rexit ecclefiam Vafatenfera fim • 

Bafacenfem ctrca arul. 1449. £x Percini Monum. 

Tolofi p. 100. 
Raimuhdus de Tuliio ep. Conforanenfis electu* 3 

idHS xyQiob. 1443. Ex mva G*U. Ckrifi. Sed aot 

hon fedit , aut non diu ftetit. 
Rainerius Lombardus ep. Magalonenfis. Scriptor, 
Robertus ep. Vapincenlis jam fedebat ahno tliy 

Obiif in habitu ord. Pracdic 14 febr. 1151 , quo ; 

tantum darus illi foceedbr. Hinc colligo ad mor-' 

tem ufque epifcopatiHn retinuifld , quocunque an-' 

no veftem noftram induerit , feu 124J ut vokint 

quidam feu tanium ih extremis. Btrnardnt G*i*> 

donis. 

Robertus Gervafii ei>. Senecenfis. Scriptor. 

Sanfthis Mulierii ep. Oloronenfis. Scriptor. 

Siaion de Cliflbnprofeffione Nannetenfis expriore 
conveatus Pariuenfis S. Jacobi ep. Maclovienfis 
vulgo S. Malo a 1 159 ad 1185 » i ^"wrii 
mortuus eft. Bernardus Guidonis. 

Simon patria & prqfeffione Lingonenfis ep. Nan- 
netemrs poftea Venetcnfis. Scriptor. 

Simon dc Laude patria Sc profeffione Duaoenfis 
Philippi Boni ducis Burgundi* confeflarius ep. 
titularis Salubrienfis a quibufdam noftris perpc- 
ram Sanbant mincupatus Sc conventus Trecenfi* 
filius didus , fuir autem promotus ab Eugenio IV 
litteris datis Florentiz anno 1439 fexto Kal. no-» 
vemb. anno nono , qnarum exemplum mihi eft 
pr* manibus, Obiit vero anno 14 63- Non fitit 

" liirfraganeiis Atrebatenfis ut quibufdam vifum eftt 

Umbertus patria & profeffione Lugdunenfis ep. Sif- 
taricenfis elet^us annonji & fedit ad u57,quo 
abdicavit & in doraum fuam Lugdunenfcm ie re- 
cepit. In fefto aifumprionis B. V. anno 1*51 pri- 
mara miflam in ede facra noftra Siftaricenfi re- 
cens ere£ta foiemniter celebravit. Ex monunu 
difta domus. Laudant noftri fed nort accurate. 

Vflrrannus de Abbatffvilla conventus Ambianenfis 
filius ep. Bethlehemitanus aderat hoc titu- 
lo dedkarioni bafilicx Scoienfis Efconj vulgo in 

. • Normania anoo 1 3.13 pera&at. P^ide p. 557. a. 
Laudat etiam Laurentius Pignon , at omittuntnof- 
tri , nifi fit quidam Ulfanus Dealbatus ab iis cor- 
rupte dictns. 

Yvo de Pontfal Quirnperlaienfis convemus filius ep. 
Venetenfis inArmoricaab anno 1444 ad 1471 ie- 
debat. Ex monum. diftsfni cvnventus Sc tx Al- 

. bertp Legrahd Hifloire ecel.de Bretagne. Hic a 
Fontana & Jo> B*pt. Cavdlieri omiflus. 



I N ITALI A' ET i^i U LiS AD J ACENTIBU S. 
Vbi toon ddctimr /mnus vfl pagut* Jcias omnes efft fcriptares. 



/Egidius de GaHutiis ep. Tqrcdlanus. :■.' 
w£gidius aket ep. Torcellaaus. V-idf afy.i. 
Albertus de Bcixia ep. Brixienfis. 
Aldobrandinus de Calvacanti ep. Urbevetanui. 
Andreas.de Boccagnrs ep. Piftorienfis. 
Angelus Acciaioli ep. Florentinus. p. 570. b. 
Angehis de Bario ep. Birec^enfi*, 
Angelus Portafole ep. Grofletanus. 



Arnulfus deViterbio ep. HUraanatenfis. p.itf. b. 
Augttftinas Gazothus ex ep. Zagrabienfi ep. Luceri- 
•nus. 

Baptifta de Judice ep» Vintimilienfis. 
Bartholomarus de Bajcio ep. VigUienfis. 
Bartholomsus de^Bifcie ep. Bononienfis. 
Bartholomxus de Bregantiis ex ep. Nimocienfi ep« 
Vicentinus. 



Antonius Xorjarius ep, v&nooienfis » poftea Ce- Bartholomaeus de Lucha ep. Torrellanus. 

netenfis. Bartholomxus de Papazurris ep. Theanns dein- 

Aqtqnius de Senis ep. Lunenfis. de Teatinus. 



Digitized by 



Google 



xxiv I N D..E X E P I S C O f t> KlU M , &cV 



Bartholomxus Pifcialis ep. Torcellanus. . . 
Bartholomxus de Scalis ep. Sulraonenfis. 
Benedictus de Affignano ep. Comenfis. 
Bernardns Maja ep. Dolienfis in Sardinia. 
Gonftaatinus Medices ep. Urbevetanus. 
Damiamis Zavaglia ep. Montis-regalrs. 
Dominicus de Lagne ep. Savonenfis. 
Everardusde Brixia ep. Czfenas. /.359. 
Federicus Frezzius ep. Falginas. 



propter quz eo fe conmlerat fedis fux negotks, 
rempeftate fuborta ruufragio 'periiu Scripfit ii- 
brum cenfuum mettf*. epifcopalis Vrbinatts. 
Matthams de Bonipartis ep* Mantuanus. 
Matthxus de Mecftcis <p. Clufinus in Etruria. 
Matthacus de Urfinis Cp. Agrigentinus. 
NkolauS Augufta ep. Tricarienfis, 
Nicolaus Fortiguerra ep. Alerianus. 
Nicolaus Marrinl de Prato ep. Spoletanus. 



Ferrarius Abello Apulus ex inquifitore fidei ep. Nicolaus de Sanfto Martino ep. Maceraterifis utaa 



Mazarienfis in Sicilia anno 1331 : deinde anno 
13 3 4 ep. Barcinonenfis in Catalania. Ex Pirro 
Sic. Sac. 7*. ///. p. 5 o 7 , & ex Martjr. Hifp. 
T. VI. p. 120. A Fonrana Sc aliis noftris dicitur 
Dominicus Ferrari. 



ep, Recanatenfis. 
Paparonus de Paparonis ep k Fulginas , tum Spole- 
tanusi 

Petrus de Andria ep. Vicc^equenfis. 
Petrus Angelellius cp. Lucanus. 



Francifcus de Arpo ep. Cenetenfis obiit anno 1310. Petrus de Averfa ep. Bite&enfis. 



Vide p. 512. 4. 
Francifcus Portius ep. Cervienfis. p. 350. a. 
Gadfperrus de : Orgolio Gallus ep. Cenetenfis. 
Gafpar a Sancto Joanne ep. Foro-Cornelienfis. 
Scriptor. 

Gregorins de Florenria ep. Fanenfis. . 
Guala ep. Brixienfis. p. 22. a. 
Guido de Pileo ep. Ferrarienfis. 
Guillelmus Vayflora ep. Scalenfis in Regno Sicilix 
- obiit 1395 , fepultus ad Prxdicatores S. Flori in 
Arvernia. 

Herbordus Hungarus ep. Bergomenfis. 
Hugolinos de San&o Marco ep. Cremonenfis p. 
6ft. b. 

Humberrus vel Ubertinus de Albicis ep. Piftorien- 
fis. 

Jacobus Arigonius ep. Laudenfis , tum Tergefti- 
. nus , tandem Urbinas. 
Jacobus fioncampius ep. Bononienfis. 
Jacobus Caftelbonus ep. Florentinus. 
Jacobus Cina ep. Termulanus. 
Jacobus de Perufio ep. Narnienfis. 
Jacobus de.Virerbio ep. Tarentinus. 
Joannes de Cors Gallus ex ep. Tinienfi ep. Tibur- 
. rinus. 

Joannes Gattus ep. Cephalceditanus. 
Joannes Leo ep. Alarinenfis. 
Joannes Marquet ep. Pactenfis in Sicilia. 
Jbannes de Podionucis Gallus ep. Catanenfis. 
Joannes de Ragufio ep. Argenfis. 
Julianus de Miieto ep. Cephalceditanus. 
Laurentius Giacomini ep. Achaix. 
Lucas MaheUi ex ep. Ziconienfi. ep. Auximanus, 

& tanden^ Faventinus. 
Lucas de Neapoli ep. Caftrenfis. 
Marcus Roncioni Pifis cx illuftri dominorum de 

Ripafra&a fangtaine natus , dum convenrum fuura 

Piianum prior adminiftraret , a Clemente V I 

epifcopus Urbinas ele&us .eft 20 novemb. 1342 , 

eamque Ecclefiam fapientiflime rexit ad amium 
. 1347 , quo Avenione pcr mare rcdiens confe&is 

IN GBRM ANIA , HV NGARIU , D ALM AT IU , <ANGLI*A , 
Scotia , Hjbemia , Dania , Suecia , Polonia , Scriptores : additis identidem 

quibufdam a noflris auBoribus omiffts. - 

Adamus Lyns ep. Ardachadenfis inHybernia elec- Anianus de Schoonhotria ep. Afaphenfis. 

tus 16 febr. 1398 , obiit 1416. Ex Varao. Omittit Antonius Jadriatinus ep. Modrufienfis. Vide p. S61. 

Fontatta. Arnoldus de Eleft ep. Caminenfis. Sic fcribcbat 

"Alanus O Sullivam ep. Clonenfis in Hybernia fub Laurentras Pignon ante 1394. Arnolphus dicirur 

Caflelen. anno 1240 confecratus hanc Ecclefiam a Bucelino , & additur mortuus ^111101329. 

oQco annis rexit , inde ad Lifmorenfem fub ea- Omittuht noflri. - 

dem Ca(felen. tranflatus anno 1248 ac anno 1252 Auguftinus de Gazothis ep. Zagrabienfis , dem Lu- 

vira funitus eft: Omiitunt ndftri. cerinus. , ^ 

Albertus Magnus ep. Ratifponenfis. Bertramus Teuto ep. Tephclicenfis , iuftraganeus 

Alexander Bach. ep. Afaphenfis an. 1390 eledkus. Metenfis. 

Vide p. 431. b. Blafius Ragufuuis ep. Tribunienfis & Mercanenfis. 

f - " Clcmens 



Petrus llperinus ep. Marficanus p. 6%j. * t 
Petrus Monticejhis ep. Comaclenfis. 
Petrus de Placentia ep. Bobienfis. p..4jo. b> 
Petrus Ranzanus ep. Lucerinus. 
Petrus de Scala ep. Veronenfis. 
Philippus de Rufinis ep. jernienfis , tum Tiburii- 
nus. , 
Pohtius Lauterii conventus MonuTpeflulani alumnusf 
cp. Troianus in Apulia exiftens Valentix Ataeo- 
num anno 1429 die 28 julii dedit fodalibus. 00- 
musnoftrx MaflUienfis Legendam fanctorum Ja- 
cobi de Voragine , quam apud eos adhuc ferya- 
tam anno ie8i vidi ms in membranis cum tmilo 
Flores SanQorum , Sc in fine ut donum dicti 
Pontii rnanu ejufdem notatam. Hunc omittunt 
mom folum nofiri , fed & iffe Vghellut. 
Rambertus de Bononia ep. Cafteilanus. 
Rogerius Calcagnus ep. Caftrenfis in Etruria* 
Salvator Cotete ep. Maflalubrenfis. 
Salvius de Bario ep. Salpenfis. 
Serius feu Servolus de Janua ep. Apfumiatenfis.' 
Simon de Leontino ep. Syracufanus. 
Simon de Puteo ep. Catanenfis. 
Simon SaltareHus ep. Parmenfis^ 
Simon de Tomafiis cp. Brugnatenfis. 
Stephanus Raol de Calidis Aquis Galius conventus 
S. Flori in Arvernia primus ereftor , cp. Venufii 
nus in Apulia ad 1385^ Clemente VU papa Ave- 
nionenfi confti.rutus. Ex monum. ms conventns 
ditti S.Flori. Omittit ipfe Ughellus. 
Theodoricus de Luca ep. Cervienfis. 
Thomas de Sulmona ep. Caftanienfis. 
Thomas Parura ep. iEmonienfis circa 1 3 8 0. Vid* 
AS*SS. T. /fl. April. advitam S. Catbarind de 
Senis n. 20. A noftris non refte dicitur mortuus 
1408 > ceu qui biennio antea fucceflbrem jam ha^ 
bebat. 

Thomas Tomafinus ep. i£monienfis , uim Poicn- 
fis, deinde Urbinas , tandcm Fdtrenfis una Sc 
Belunenfis , Scriptor. 



Digitized by 



Google 



h X ORD I NE Pl 

Ckmens Scotus ep. Dumblanenfis in Scoiia fub An- 
dreapoli. Hanc Ecclejiam non novit Funiana. 

Cornelius O Ferall ep. Ardachadenfis in Hyber- 
nia fub Armachana eleitus 3 febr/ i 4.18 , obiit 
anno 1414, & fepultus fuic apud Prxdicarores 

. de Longford. Sic Varaus. OmittHnt noftri. 

£ ghifilus Suecus ep. Arofienfis in Suecia fub Upfo- 

. ienfi , Sc legatus doniini papx. Sic Laurentius 
Pignon fcribebat ante 1394. Hinc perperam a 
tioftris ad 1450 amandatur. 

Erneftus Prufliis ep. Pomefancnfis in Pruflia Du- 
cali , qux fedes ere&a anno 104; fub Gnefnenfi , 

_ . cujus cpifcopus olim morabatur Guizini vulgo Ma- 
rienwerder , at nunc urbe a Luteranis occupata 
epircoparusoonjundus eft Cuimenfl. Obiit Ernef- 
tus anno 1169* Sic Bucelinus. Omittit Fontana. 

Everhardus de Wefterheim feu de Weftrum npbili 
equeftrique fimilia jiatus in Weftphalia ep. Se- 
baftenfis & iufrraganeus Colonienfis fub Frecft- 
rico III archiepifcopo LXV obiit 3 maii 1391. £x 

. ejus epitaphio apud noftros Colonienfes ad cor- 
nu evangelii majoris altaris. Meminit Heifttr in 
/uffrag. XZolon, Omittit Fontana. 

Garterus de Argentina ep. Marmbrenfis. Sic Pi- 
gnon citatus icribebat anno 1394 , ex quo fjabuir 
Sampayo. Hinc corrupte a noftris voea^cur Battc-* 
rus, & pcrperam ad J450 amandatur, 

GcrJacusTeuto ep. Hieraoolitanus fufrraganeus Ul- 
crajectinus ex miflali olim ecclefix fancTarrtonia- 

. lium ordinis Leidenfium , quarum Sacellum de- 
dicavit anno 14^3 menle julio; Omittunt noftri. 

Gregoriu$ ep,- Tergeftinus e[ecl:us anno 1 3*5. Sic 
Bncelinus. Omittunt nofiri, 

jGuillelmus Andreas S. T. M. ep. Achadenfis in 
Hybernia fub Tuamenfi promotuS a Gregorio XI 
die 1 Aug.137'4 , quarn fedem annis fex rexir, 
hinc ab Urbano VI anno 1380 tranflatus ad Mi-> 
denfem , ubi obiitanno 13850 Sic Varaus. Qmiu 
tunt noftri. 

'Guillelraus de Bottctsham ep. Nahatonenfis , tum 
Landavenfis tandcm RofFenfis in Anglia. 

Guillelmus Vanoflbris patria & profeflione Audo- 
marcnfis in Arrefia , primum Romx pcenitentia- 
rius apoftolicus^ tum ep. SarepMnus & fufrraga* 
neus Torriacenfis ab anno 1459 ad 1475 quo obiit. 
Ex monnm. conv. Gandav. cy tx Sandert Rer. 
Gandav. Ith. j. cap. ?. Omiitunt noftri. 

Henricus Daclis ep. Kioyienfis in Litwania ante 
I394. Sic Pi^non cttatus , otnirtunt nofiri. 

Henricus dc Henreberch ep. Gabanligenfis ante 
I394. Sic Pi n non ( itatns , omittunt noftrt. Qux hxc 
Ecclefia , ah Gabulenfis in patriarc. Antioch. fub 

- Sfdofiieh; ' ,\ - " - 

Henricus de Rubenach ep. Venecompoherifis S. T. 
M. Roberti Bavari arcniepifcopi Cbloruenfis fuf- 
fraganeus ab anno 1458 , qui Roberto abdicante , 
&ipfe abdicavit , deinde Colonix legit publice 
theologtam, & decanus fnit -gymnafii theologici , 
& obiit .anno 1484 fcpulcus ad Prxdicatotes^ Sic 
Hei/ftr in fuffra». 'Qplonitn. p. 9 3. A noftris dp 

■' Ravennato vcl RWenio corruptc dittus. 

Hcnricus Saxocp. Oefilienfis primus. Vide. p. 849. 
b. Ofilia vero vcrnacule OefcUmid*. eft ad Livo- 

.'■ niam , ad quani cx rirbc Hapfilia fedes tranflata 
fuit. Hic Henricus fedit a 1 1 5 9 ad . . . . . Me- 
minere Pinon citatut & Heifter citati. Omittunt 
ntftri. . 

Henricus Teuto ep. Chiemenfis fub Salifburgenfi 
in Norico promotus anno 1150 ad » Memi- 
hit Pignon citatus & referc ViguleuJ Hund in 
Metrop. Salifburg. p. 14. Omittunt noftri. 

Hcnricus Teuto alter I. C. D. ep. Bambergenfis 
promotiis anno i j 2,1 obik 1319. Sic Bucelinus. 
Qmatuai noftri. 
Tom. U 



B DIC ATOHTJTAf. %*t 

Hubertus bchencK ep. Hippufenfis , fufTragancus 
Ulcrajectinus circi 1382, obiit 7 martii vel maii 
»408. A noftris perperam dicicur cp. Hipponcn- 
fis. Eft autem Hippus in z. Palxftina fub Naza- 
retfi. 

Jacobus de Gartagine ep. Marfilix ante 13 94. Sic - 
Pinon citacus. Illa Marfiiia forte qux in Luca-' 
nia fub Cufentina nunc Caflanenfi adunata : cer- 
to non MaflUix Gallicx. A noftris perperam ad 
1451 relegatusi 

Jacobus de La patria & profeflione Gandavehfis ep. 
Gilbeldenfis , ideft Byblienfis in Phcenicia , qox 
vulgo Giblet. Ex Sahdero Rer. Gandav. lib. 5.. 
cap. 7 ; & tx ntonumi conv., Gandav. in tjuibut. 
dicitur mortuus ann. i+xi. Ghijbertus de laHayc. 
. ttofter conjiciit fuffraganeum fuifle ep. Morinen- 
fis. Corrupte Bla dicitur a Fontana i Se corrup- 
tius ep. Gandenfis. 

Joannes Aiibry Hybernus pattia Trimenfis anno 1373. 
elec~cus ep. Ardachadcnfis ab una parce capituli. 
Ex Warao. 

Joannes de Bewre Valencianenfis in Flandria pa- 
tria & profefllone ep. citularis dc Potaniiis ad 
ann. 1311. ExSanderi Fland. Illuftr. T.f.p.6^, 
& ex monunt conv. Valencian, 

Joannes de Conftantia ep. Scopienfis , ut ifegit Pi- 
hon cicacus, vel utj habct ejus epitaphium Cblo- 
hix apud Prxdicatores Scopulcnfis anno 1198 
dc£losobiic 17 octob. 1311. Fuit fuflfraganeus Co-' 
lonienfis. Stc Heifier citatus. Hinc perperam a 
noftris ad 1451 relegatus. : 

Joannes de Cors Gallus ep. Tinienfis inDalmatia. 

Joannes altcr cp^. Seopieniis funraganeus Colonicn- 

. fis ab amio 1311 ad 1331. Sic idem Htifltr. Fort£ 
ifle cft qui a Laurcntib Pignpn dicitur joanhes 
de Limengaublic cp. Scopienfis , qui certo fede-{ 
bat ante 1394, ac proinde a npftris non re#e 
amandafur ad 1451. Seopslus nnde Scopicnfisci- 
vitas eft in Bulgaria fub Adrianopoiitana. 

Joarmcs Danus ep. Burgiavicnfis ternus. Sic Pignon 

, citatus. Hxc fedes qux in Nortjudandia Danix an- 
no 1165 erecca nun^ Alburgum tranflata in eadem 
provincia. Hinc feculo xm hunc Joanncm flo- 
ruifle habes. Omittunt noftri. 

Joannes Danus alter ep. RoftKildenfis in Dania / 
priuspcenitentiarius Joannis papx XXII cirea i-jzo 
fedebat. S:c Pignon citatus. 

Joannes Gilbert Anglus ep. Bangorenfis , titm HeA 
refordenfis tandem Menevenfis. Vide p. 699. b. 

Joannes Grignart patria & profeflione Valencenas 
ep. Gebeldenfis {uffraganeus Cameracenfis anno 
1413 , florebat adhuc 1435. Laudat G. Seguierius 
nofter, amittunt Fantana <$• feauaces. 

Joannes de HeglefclifT Angliis , Helchiftedc cor- 
rupte dictus a L. Pinon , corruptius a Foricana 
& aliis noftris Helchifades ep. primum Bethle- 
hemitanus , cum Conorrenfis in Hybernia , de- 
mum anno 1313 menfe feptemb. Landavenfis in 
Anglia. Obiit Bishonx anno 134& die 1 januarii 
fepulcus apud Prxdicacores CardifFx. Perperam 
amaridanc noftri ad 1483, cujus meminit Pinon 
anno 1394 fcribfcns. } 

Joanncs de Herdcrcn Trajecti ad Moiard ©rdinem 
amplexus ep. Barenfis anno 1360 , furfraganeus 
Leodienfis. Ex monum. conv. Mofa-TraieS. 
Omiccunt noftri. Eft autem Bara vtl Vara civicas 
in Hellelponco fub Cyfico mecropoli. 

Joannes Hungarus ep. Scardoneniis in Dalmacia 
elc&us anno 1150 florebac adhuc an. 1 16 6. Ex 
Tboma archidiacono Spalattnfu Omictunc noftrL 

Joannes de Mohce ep. AzocCnfis , clecius 4 fept. 
1419 fiirfraganeus Trevircnfis fedic ad 1441 , qud 
mortuus eft dic 17 dec. Ex monum. conv. Trt- 
vir. &• tx attis cap. gtn. Mttis anno 1411 habiti/ 



Digitized by 



Google 



xxvj 



1NPEX E f I SCO P O R tT M , 8cc. 



Joannes ep. Millenfis. Ponfa vel Ponza ep. Bofnenfis fucceflbr Jdannis d6 
Joannes Obim patria & profeffione Tullenfis S. T. Vildeshuzen. Vtde p. m. a. Hunc omittunt 
M. cp. Chriftopolitanus fuf&aganeus Tullenfis, noflri. 

obiit Tulli % fept. 1465. Apud Praedicatores ibidem Ricardus Vinchelfey ep. Oflbrienfis in Hybernia. 

fepultus. Omifit Fontana. Robertus Reade ep. primum Carliolcnfis in Anglia , 
joannes Payn Hyberhus S. T. D. ep. Midenlis fub tum a Bonifacio IX rege petente , rejedtaque 



Armarch. die 4 augufti anni 1 4 8 3 pofleflionem 
iniit , & obiit 6 maii 1 5 0 6 fepultus Dublini ad 
Praedicatores. Ex-Varao. Omirtunt noftri. 
Joannes Schadland ep. Culmenfis , tum Hildeshi- 
menfis , tandem Wormatienfis , una & Augufta- 
nus. 

Joannes Suecus ep. Aboenfis. 
Joannes de Wildeshufen ep. Bofnenfis. 



eledtione Guillelmi Stiritiahd ele£bi, Ciceftren- 
fis eft ele&us epifcopus anno 139& Obiit ad pen- 
tecoften anni 1417. Ex Gofoitto. Omittit Fontana, 
Robertus Rochford S. T. P.ep. Conhorenfis in Hy- 
bcrnia eledhis anho 1451. Ex Warao. Hnnc non 
nerunt noftri. 
Siffridus Tcuto ep. Cyrrenfis fuflraganeus Moguh* 
tinus. 



Joannes Yfambardi ep. Chriftopolitanus fuffraga- Theodoricus dc Vifchel Teuto ep. Narurenfis con- 



neus Metenfis dedicavit altare quoddam in ec 
clefia noftra Metis anno 1454. 
Ifrael Erlandi ep. Arofienfis. 
Judocus Borre ep. Hierapolitanus , fuffraganeusUl- 
traje&inus aano 1450 circiter confecratus , obiit 
2.5 julii 1470. Ex mennm. conv. VltrajeS. & mo- 
nialinm ordinis Leydenftum. Corrupte a Fontana 
& fequacibus dicitur Ludovicus. Vide Bataviam 
facram. 

Xudovicus de Foro profeflione Wcfalienfis ep. Fo- Thamas Lylde. ep. Elicnfis. 

gienfis circa 1450. Ex Chronica Wefalienfi antiqua Thomas Rinftede ep. Bangorenfis. 

ms a noftro Henrico HildenS.T.M. Colonienfi 

vifa. Omittnnt ant non nornnt noftri. 
Martinus de Soleta ep. Chriftopolitanus fuf&aga- 

neus Bafileenfis. 
Matthias Teuto ep. Bidtianenfis, fuf&aganeus UI- 

trajectinus ab anno 1406 florebat adhuc & exer 



ventus Vefalienfis alumnus ep. Naturenfis circa 
1350. Ccenobium fuum Wefalienfe 7 augufti cafu 
totum igne confumtum fuis curis & largiflimis 
'eleemoiynis reparavit. Sic refertur in quodam 
codice antiquo ms cui tirulus Chronica Wefalien- 
fit. Hnnc non norunt noftri. Ecclefia Naturenfis 
in antiqua Notitia Ecclefiaftica ms , quam habeo 
pra* manibus ponirur fub Conftantinopolitana im- 
mediate. 



Thomas RushoocK Anglus S. T. M. Ricardi II re- 
gis Angliar confeflarius die 3 maii 1383 ep. Lan- 
davenfis confecratus, exinde 10 odtob. 1385 ad 
Ciceftrenfem tranflatus anno 1388 abdicare cogi- 
rur & exularc. Sic Gofieinus. Hunc noftri non no- 
runt. 



cebat anno 1425. Biduana feu verius Bitoana ec- Vincentius Mapcello vel Maxcello Teuto vel Da- 

clefia eft in prima Phrygia Capathiana fub Lao- nus ep. Berigenfis ( forte Berghenfis fub Nidro- 

dicena. Laudant noftri , fed non accurate. fienfi) anno 1498 in aftis cap. gen. Ferrariar ha- 

Nicofeus Meyfen ep. Lubecenfis datus per papam bid ad gratias ordinis acceptatur • Hunc a noftris 

anno 1378. Sic Bucelinus. Hicvidetur quianoftris omitti mirum. 

Millina agnominatur , & quem referunt ad 1385. Valterus Mauslercs ep. Carleolenfis in Anglia. 

Nicolaus Stainecher Teuto ep. Varnenfis electus a Walterus feu Gualterus Teuto ep. Diagorganenfis 

Bonifacio IX anno 1394 die 14 januarii. Exbulla fuf&aganeus Bambergenfis per annos triginta, 

ipfius pontificis data Perufii 9 Kal. febr. anno factus fenex ad Cartufianos tranfiit. Sic Mirxu* 

quarto. Varna civitas eft in Moefia ad oftium Zy- in Orig. Carruf. p. 47. Omittnnt noftri. Diagor- 

ras , quxolim Odefliis dicebatur , poftea Tibcrio- ganum eft in Induis Orientalibus. 

polis. Hnnc noftri non norunt. WoHramus feu Wolphangus dc FlecKeftein ep. 



Nicolaus Teuto ep. Bothruntinus. 

Otto de Hoia cp. Mindenfis. Vide p. 849. b. 

Petrus Boncherius ep. Tinienfis. 

Petrus Palmar ep. Bofnenfis fub finem fec xv. 
Ex adtis cap. gen. Ferrarix anno 1498 habiti , in 
quibus ad gratias ordinis recipitur. Hunc omit- 
tnnt noftri. 



Salvienfis anno 1 3 1 3 die 20 maii aedem facram 
Przdicatorum Wormatienfium dedicavit. Expro- 
dromo Annal. Wormatitn. Geergii Heltoich, & 
hunc ommittnnt noftri. 



EPISCOPI IN ASIA ET APHRICA SEDENTES. 



Alphonfus Bonihominis Hifpanus ep. Marrocenfis 
in Aphrica a Clemente VI promotus & mifliis , 
vir Arabice peritus. 

Andreas Dias Ulyfliponenfis patria & profeffione 
ep. Megarenfis fub Athen. in Achaia anno 1431 
confecratus. Ex Soux>a Hift. Prov. Portug. P. I. 
lib. 3. cap. 16. fol. 193. 

Andreas Doria ep. Andrenfis fub Naxienfi ih Ar- 
chipelago. 

Bartholomaeus de Bregantiis ep. primum Nimo- 

cienfis vel Lymiflenfis in Cypro. 
Bartholomaeus Lapaccius ep. primum Argolicenfis , 

tum Coronenfis in Peloponefb. 
Bartholomacus Parvus ep. Maragacenfis in majori 

Armenia. 

Galardus de Urfifaltu vernacule d'Ourftnlt Vafco 
primus prior conventus Tarafconenfis ep. Bc- 
thfehemitanu» ahno 115«. Ex Bernardo Gutdonis 
Sc ex monum. MS conventusTdrafconenfis. Perpe- 
ram a Fontana & sdiis noftris ad fec. xiv aur xv 
amandatur<5 



Gaufridus ( Anglus ut puto ) ep. Ebronenfis. Vide p. 

381. h. \ 
Guillelmus Gallus ep. Antheradenfis. 
Hieronymus de Genua ep. Caphenfis. 
Joannes de Florentia ep. Tephelicenfis. 
Joannes N. ep. MiUenus. 

Joannes de Ragufio ep. Argenfis id eft civitatis 
Argbs dida:. Perperam a noftriS didus Argenr 
tinenfis. 

Joannes de Rotomago cp. Taurifienfis , tum poftea 
Caphenfis. 

Lambertus vel Leonardus dc Solis ep. Andrenfis 

fucceflbr Andres Doria laudati. Vide p. 790. b. 

Hunc omittunt noftri. 
Ludovkus Longus ep. Methonenfis. 
Michael Graecus ep. Canex in Creta infula. Vide 

p. 875. a. ' : 

Nicolaus de Tenda ep. Famaguftanus in Cypro. 
Thaddaeus N. ep. Caphcnfis. Vtde p. «7. a. 
Thomas Agni de Lentino ep. Bethienemitanus in 

Palaeftina. 



Digitized by 



Google 



X X OROI NE * H£DIC A T O R ITM/ 



D. Joannes papa XXII fecit quemdam de ordine 
Fratrum Pracdicatorum a*cMepifcd|>utt»Soka«i9n- 
fem in partibus Aquilonis , & mifir fibi feptem. 

- Fratres ipfius ordinis pro far&aganeis , quos te- 
cit confecrari Ifi epikbpos , Sc fuit fibi miflura 
pallium de curia , 8C ordiaatum etiarh qiiodef- 
gfet pro fueeeflbribus propter fod diftantfatti. Sic 
in anticjua aotitia ecclefiafiica us , qua extat ut 



Regta in memhr. n. 4566 , & ex ftmtli qua apud 

uoftros ^ariftenfes ad S. Honopati. 
Archiepifcopus Ule fqit Francus de Perufio , de qud . 

mox in^archiepifeopis : epifcopi verd ih bufla no- [1 

minati funt , . 

BartnolornaeuS Abaliati, BaftliQlomaeuS de Podio*' 
BernardinuS de Placenria, Berbardus Moreti.J 
GerarduS Calvenfis , GuiUelmus Adae. Jfidc p. 537 a+- 



ARCHIEPISCOPI IN HOC OPERE LAUDATL 



I N H t 6 V A N I A. 

Berengarius dc Landora ar. Compoftellatjus. 

I m G a i 1} a. 

DominicuS de Florentia ar. TeJofafcrS. 
Guido de Soliaco ar. Bituricenfis. 



Joannes Baterley Hyberrms ar. Tnamenfis. 
Joannes DerUngtoii Anglt» ar« Dublinenfis. 
Joannes Dqminici ar. Ragufinus. 
Joannes de Scar^ona eledus a capitulo ar. Spaia^ 
renfis anno 114^ , fcd eleftionem^confirmare no-f 
liiit lnnocentius \V , qui aUum fuftecit. Ex T. 
VII Mtfcellan. Baluz.it p. 493. 



Guillelrauj de Lauduno ar. Viennen^s ,. tum Tolo- j^^^ SuecuS- ex «pifabpo Aboenfi ar. Upfalenfisi 
Humbertus Delphinus ar. Remenfis 



Petrus de Tarentafia ar. Lugdunenfis. 
Raimundus de Medullione ar. Ebredunenfis. 

In iTAttA ITlNSOtlS A D I A C t N T I B V S. 

Ahdreas de Turre ar. Januenfis, Scriptor ut & fe- 
quentcs, 

S.AhtoninuS ar. FlorentinuS. 
Antohius dc Carlenis ar. AmalphitanuS. 
Bapnfta dc Judici ar. AmalphitanuS , tura Parra- 
s «ftnfiS; " v ' ■ .*-■"* 

looifacks de Uvioia :»» BAventus. 
Jacobus de Voraginc ar. r Jaroenfis, _ 
Joannes dct£Aiiimo6 ir^MfefliUuAUs^ W^, 
Joanncs de Polo ar. Pifanus. . . r 
Ifnardus Tacconus ar, Pafieiifis fiu HiiMiM, 
Lucas de Neapoli ar. Hydruntinus. 
MattLeus de Urfinia af . Siponrmus 



Martlnus Polonuraf. Gnefiiehfis. 
Patritius O Scanlain Hybernus ex epifcopo Rap^-r 
tdnfi ele<aus a capitulo ar. Armachamis & adTre- 
gis preces ab Urbaho lV die 5 novemb. n6i com 
firmatus , obiit 16 martii U70 Dondalsix ih coe- 
nobio StLconardi,fuitc<ue Pohtans feu Droghe^ 
dae fepultuS apud Prxdicatores. ExWarto. Omit- 
tit Fontana. 

Reginaldus ar. Armachanus non obiit Londinimen- 
ie aprtli 1158 ut putavit Matthaeus Paris & fcripfit 
in fua HiftOria t fqd Romae anno iijS ut contCn- 
oW VaraMjs, ' Vtde pf. «. ,'4* jfi&y- : C_ . 

RoMftuS Kilwardby ar. Cantuarien/is. ' 

Rol«ndBI dc Ior< V^teri fupra^lklati genipnfi* 
die t^Teptemb. ripfdcefa at^ArmachanilS,dl* 

, j A9 i--^dii*io f^lrfaabdlcair||. Ex W*reo.Omit* 
iit Pontana. 



Reginaldas de Leontino ar. Mcfl>henfisv Vidt ^g^j u$ de gauutiis ar. Cretenfis. 

p -59. * - AndreaS Grxcus ar. Coloflenfis vel RhodiuS. 
Simon SaltarclU at. PifanuS. . . Antonius, N..at SoUhaaienfiS III. 

Thomas Agni de Learino ar. Cttiennfiu^ - Baptifta de Judici ar. Patracenfis. 

Anonymus ar. Ravennatenfis. BartholprnjeuS d»; Papazurris ar. PajracenfiS. 



lM GbrmaN>a AN^atiA & 

R I G N I 9. 

AndreaS HungaruS ar. Ahtibareufis. " '"" 
David Mac*lceUi conveatus.OtfKagienfis ahtmraiS 
e*t epifcopo Clonenfi in Momonia fub Caflcllenfi 
ar. Caflellenfis ipie anno 1237 eledus , domum 
ordini fuo etexit ibidem anfio 1*43 » 6c obiit 1 
tiWiii 1*5» ftylo aovo 1453. Bx Wataa. 
G. Adx ar. Afitibarenfis. 
.^SualteruJ de Jorit Thorrut cardinaUs germaflus 
Edwardi II regis confeflarius bulla Clementis V 
S idus aug. 1306 creatuS & a Nicolaoiardinali 
Oftienfi coniecratus, ahno 1311 die tfi novemb. 
abdicavit. 

GuiUelmus de Hottuh ar. Duolttftnfis. , 
Henricus Kalt-Eyfen ar. C*farec'nfis Sc Nidrofien- 
fis. 



Bonacinfius Ultramarinjjs ar. Tyri. Vide p. k* 
Francus de Perufio" ar. SohhanienfiS I. 
Guillelmus Ad*' ar^SbUhanietifis It. 
GuiUeUnus de Moerbe«ca ar. Corihthienfis. 
Joanhes de poio ex «, Pjfano at. Nicofienfis. 
Leooardus de Chio ar. Mitylejienjis in Leibo 

fula, ■ if .1 

ManhajuS OfeoiQ ar, CorihthienfiS, fucceflor Guil- 

lelmi laudati fic rjojuihatur a Bernardo Guidoois „t 

at a Fontana corrupts» de Coftux». 
Nicolaus ar. Tyri arite 12.80^ V.ide p.i$9- *> 
Perrus de Ripa Tranfona ar. Corihthienfis. 
Sknon Jatumxus a*:. Thebanus. 
Yvo Gallus ar. Nazafethanus. - 
AnonymuS ar/in Oriente. Vidt p. 571« *. 



PATRIARCHiE Scriptotes omes. 



Matthxus Ebroicenfis P. ConftantinopoUtanus. 
Humbertus Delphinus P. AlexandrinuS. 
Ifiiardus Tacconus P. Antiochenus. 
Thomas Agni de Lendno ex ar. Cufentiho P. Hie- 
rofolymitanus. 



Nicolaus de Hanapis P. Hierofolyrtntahus. 
Radulphus de Grandivilla P. HierofolynutanuS* 
Petrus de Palude P. Hierofolymitanus. 
GuiUelmuS MiUtis P. Hierofolymitanus- 
paulus de Pilaftris P« Gradenfis. 



Digitized by 



Google 



xxviij INDEX CARDINALIUM , &c. EX ORD. PRjEDIC. 
S. R. E. CARDINALES Scriptons omnes* 

Hugo de San&o Charo p. t!t. S. Sabinz. Gerardus de Daumaro p. tit. S. Sablnx. 

Hannibaldus de Hannibaldis p. tit. Xii apoftolorum. Joannes de Molendino p. tit. S. Sabins. 

Petrus dc Tarentafia ep. Oftienfis & Veliternus. Nicolaus Rofell. p. tit. S. Sixri. 

Roberrus Kylwardby ep. Portuenfis. Guillelmus Sudre p. tit. SS. Joannis & Pauli * cum 

Larinus de TJrfiniis ep. Oftienfis. ep. Oftienfis. 

Hugo Aiflelini de Bilhom p. rit. S. Sabinae tum ep. Nicolaus Caraccioli p. tit. S. Cyriaci. 

Oftienfis. Philippus de Rufinis p. tit. SS. Gabinii & Sufannae. 

Nicolaus dc Taryifip ep. Ottienfis. Nicolaus de S* Sarurnirto ri> rir. S. SjXti. 

Nicolaus de Martinis de Prato ep. Oftienfis- Thomas de Caflano p. ut. S. Sabinx. 

Gualterus winterburnn Anglus p. tit. S. Sabinat. • Joannes Dominici pl tit. S. Sixtn 

Thomas de Jori Anglus p. tit. S. Sabinsc. Joannes de Cafanova-p. rit. S. Sixri. 

Nicolaus de Freauvifle p. rit. S. Eufebii. Joannes de Ragufio p. rit. S. Sixti. 

Guillelmus Petri de Godino ep. Sabinenfis. Joannes de Turrecremata p. tit. S« Marix ttansTi- 
Matthsus de Urfiniis p. rit. SS. Joann. & Pauli , berim tum cy. Sabinenfis. 

rum ep. Sabinenfis. 

SU M M I P s O N T I F I C £ $. 

Innocentius V. Bencdi&us XI. 



INDEX ACTQRUM IN HOC PRIMO TOMO RELATORUM; 
ut & DilTertationum quarumdam additarum. 



VI T A B. Dominici prior au&ore B. Jordano ejus in magiftratu ordinis fucceflbre cum 
additionibus ex B. Humberto, Bcrnardo Guidonis & exalHsaftis. P*g. . 

De noya religione & prxdicarione Bononienfium canonicorum ex cap. 27 Hift. Ocdd. Jacobi 
4 de Vitriaco. 24. a 

Altera S. Dominici vita au&ore F. Conftantino epifcopo Urbevetano cum addiriorubus ex B. 

Humberto. 15. a 

Supplementum vitse S. Dominici ex parte fecunda libri , cui ritulus Vitas-Fratrum. p-.b- 
Dicta teftium fuper inquifitione Bonbnix facta de vita , obitu , & miraculis $. Dominici. j6. a 

Miracula S. Dominici in Italia , & Hungaria patrata. j8. a 

Miracula S. Dominici Rotomagi a&a ex xts cod. 40,0 & amplius annantm. 6$. a 

DissertatioI. Anex B. Reginaldi Aurelianenfis vifione indumenta priora S. Dominicus 

mutaverit , & novo cultu fodales fuos induerit. 71. a 

Dissertatio H. De antiquis ordinis Prxdicatorum veftibus. 75.3 
DtssERTATio III. Quo anno S. Dominicus iter Hifpanicum , & exinde Parifienfe aggref- 

fus eft & confecit , & an primis comitiis ordinis Minorum Storearum dictis affiiit. *" " 77. b 
Dissertatio IV. Quo anno , quove menfe B. Dominicus Neapoleonem Stephani cardi- 
nalis de Foflanova confanguineum iufcitavit , & San&imoniales ex monaftcrio S. Mariaetrans 
Tiberim ad S. Sixti cccnobium tranftulit. 81. b 

Tabula chronologica actorum S. Dominici inter pagg. collocata. 

A&a concilii apud Nicxara inchoari , 8c apud Nympham cominuari. $u. 



SCRIPTORES 



Digitized by 



Google 



SCRIPTORES 

0 R D I N I S 

PREDICATORUM 

R E C E N S I T I. 
NOTISOJJE HISTORICIS ET CRITICIS 

1 LLU S T&.ATl. ' 



S. DOMINICUS. 




jT A N C T U S DOMIMlCtlS 

ix ii. n ordinis Fratrum Prxdicato* 

rura inftitutor , cum Inter au^ 
&ores ab omnibus virofum 
erudkorum nomenclaroribus 
numeretur , merito hujus ope- 
ris initium nobilitare debuit, 
& tam infigni fcriptorum tur- 
dx ipfe ornnium parens prxponi : ceu quem folem 
fuum fideracxtera quantumcuna"c fulgentia agnof- 
cunt , quem agonothet««» & aliptem a quo in are- 
aam produ&i , 6C ad incunda cum fidci prifcxque 
fan&oru» patrum dodbrinx adverfariis certamina 
inunlti , atnletx quantumlibet fortes prxdicant: e 
tujus denique magiftri exercitatiflimi , Deique glo- 
xix & Ecclefix lanccieatis xmulatoris ardentiffimi 
manibus calamum accipientes fuerunt ad fcriben- 
dura excitati. Innumeri qua noftratcs qua exteri 
gefta cjus enarrare aggrefii funt , qux forte ratio 
eflet ab iis hic abftinendi : verum quia nullus hac- 
tenus chronologiam ejus vitx certam prodidit , imo 
& quidamfabulis inquinarunt nontolerandis , aliun- 
dc antiqua qux huc ufque prelum non fubierunt, 
felicirer occurrerint monumenta , operx pretium 
vifum eft , & le&ori gratifllmum fore , fi ea edc- 
rentur,& fin minus plura fan&i opera qux vetus 
exedit xtas indicari pofllnt , faltem ejus vita qux 
prxftantiflimum ejus opus eft , fincera & quanta 
potuit diligentia accurata hic habwerur. 
Tom. I, 



Tres potifllmum tecenfentur primi vitx fanfti Sic. XIII, 
Dominici fcriptores : antiquior bcatUs Jordanus ejus 
in magiftratU ordinis fucceflbr , qui & eum Vidit 
Parifiis & Bononix , & toto regiminis fui tempore 
ab anno mccxxii ad MCCxxXvi qux adillum attine- 
rent in fuis per varia Europx regna vifitationibus 
ab xquxvis & convi&oribus diligehtet inquifivit i 
alter Frater Petrus Ferrandi Lufitanus vir eximius 
de quo poftea ab ipfis in Hifpania fodalitatis noftrx 
incunabulis cidem aggregatus : tertius Conftanti- 
nus Medices Etrufcus epifcopus exinde Urbeveta- 
nus , qui jubente Joanne ab Wildeshufen iv ordl- 
nis magiftro novam legendam fcripfit ac edidit intef 
mccxlii & mccxlvii , multa a Jordano omifla 
addens teftibus ufus , qui fan&o annis pluribus fa- 
miliariter convixerant. £x his tribus quartam ador- 
navit beatus Humbertus v ordinis antiftes , modo 
eadem aut totidem verbis aut ftylo mollito rcfe- 
rens , quxdam aliquando non quidem ex a&is fed 
ex commentariis redundantia refceans , nova etiam 
identidem adjiciens , omnia ad leges chronoldgix 
re&ius concinnans, quam &pro leftionibus ofhcii 
cum de fanfto agebatur recitandam propofuit Sc 
edixit anno ipfo mcclii. His quatuor acceflit Fra- 
ter Gerardus de Fracheto , qui fpicas poft meflem 
colligens , qux iaudatos fiigerant , parte altera iibrl 
cui titulus ritds Frttrum memonx commendavit 
& edidit circa mcclx. 

Hxc eft igicux fcquentiura fcries. Primb datuj 

A 



Digitized by 



SCRIPTORES 



Sec. XIII. vica a beate Jordano fcripta , nam nunquam typis 
prodiifle certo certius eft , failunturque & Gerardus 
Voflius de Hiftor. Lar. p. 458. & eum in fuis notis 
excipiens Chriftophorus Sandius , cum aflerunt Ro- 
mx editamanno mdlxxxvii notis Antonii Maffci 
Salernitani illuftratam : hoc enim opus non noftri 
Jordani fed longe diverfum , nempe vitx primo- 
rum Eremharum Auguftinianorum a Jordano Qpin- 
delimburgio Ercmita fcculo xxv quo vivebat exa- 
ratx , quas Auguftinus Fivizanius & ipfe Eremita 
> fummique Pontificis xditimus eo anno edendas cu- 
ravit , qux editio in Bibl. Bodley. recenfetur. Huic 
vitx adjungetur caput xxvn Hift. Occid. Jacobi 
de Vitriaco epifcopi Aconenfis ac demum cardina- 
lis , de noftris enim eo capite agi luce clarius ibidem 
oftendetur. Cum vitam a Fratre Petro Ferrandi 
fcriptam videre non licuerit , fequetur altera per 
Conftantinum fcripra,cujusquidemparsmagna to- 
tidem verbis legitur apud Vincentium Bellovacen- 
fem Spec. Hiftor. lib. xxx paflim , at non folum 
mutila,fcd& gravioribus fcatens erratis in cditione 
Duacena, pura itaque & integra hic oculis le&oris 
fubjicietur. Utramque in notis illuftrabit vita per 
beatum Humbertum concinnata : ubi eadem habec 
, aut totidem verbis aut ftylo mollito , id tantum mo- 
nebitur : ubi quxdam refecat , ea intra parenthefim 
claudenrur : ubi quid habet amplius , illud eriam ne 
quid hic defit , addendum curabitur. 

Ad hxc accedent tum fupplementum ex P. II. li- 
bri citarj Vitas Fratrum , illudque longe emacula- 
tius quam in edir. Duac. typis Belleri anni 1619. in 4. 
tum inquifitio duplex de vita & moribtfs beati in 
ordine ut aiunt ad canonizarionem a&a , prior Bo- 
nonix anno mccxxxiii, ubi novemteftesex noftris 
auditi fuo primigenio ftylo reprxfcntanrur , non uc 
ha&enus tantum vifi funt ab Antonio Flaminio viro 
eloquenti & eleganti interpolati , altera Tolofx eo- 
dem anno : ttm denique Chronicon parvum H.um- 
bcrti laudati vulgo didtum : omnia vero fiiperiora 
notis ex auctoribus xquxyis aut fupparibus Petro 
de Vallefernaii , Stephano de Borbone fcu Bellaviila 
hoftro anno mccxxii jam claro in fuo magno de 
feptem donis Spirirus fancri opere, Theodoricode 
Appoldia itidem noftro , aliiique veteribus monu- 
mcntis ubiquc illuftranrur. Quatuor prxtcrea difler- 
tationes hiftoricx adprxcipua quxdam fandti gefta 
dilucidanda , chronologiamque ejus virx cerram 
ftatuendam addendx viix funt , dc quibus judica- 
bunt periti : fequetur brcvis confpectus vitx fan&i 
per annos digeftx , ut quid unoquoquc egerit exi- 
mium, unofere oculorum conjc&u ledtor videat. 
Nemini verb mirum videatur nihii hic ex pix me- 
morix Alano de Rupe adduci , cum ducehtis quin- 
quaginta & amplius annis poft mortem fan&i flo- 
ruerit , adeoque ejus actorum poft tantum temporis 
decurfum teftis idoneus proferrinonpoflit : prxfcr* 
tim cum nova Sc ftupcnda & eo ufquc inaudita , qux- 
que cum certa vitx fan&i ferie conciliari nequeunt, 
prodat : de revelationibus ejus ut & de duobus ab 
eo fxpius laudatis teftibus Johanne de Monte & 
Thoma dc Templo quid fentiendum , ubi fin- 
guli fuo poftea ordine occurrent , commodius di- 
cetur. • 

Inter elogia fancli Dominici , a quibus ut operis 
parcam hlc abftineo , illud vifum eft non omitten- 
dum , quod apud Anonymum fodalem noftrum 
Etrufcum & Florentinum legitur in ejus Commenta- 
riis in Iibros Regum Parifiis in Colbert. cod. 4519 

* Quandonam Didacos eltdhis fiierit epifcopus Uxamenfis, 
auUus certo refert : Agidius Gundizalvus Davila, Tt*t. Eccl. 
At Us Efpanas Martinum Bacan ejus deceflbrem afferens ele- 
ftum anno mclxxxvi , & poft xvi annos regiminis mor- 
tuum , innuit Didacum electum tantum anno mccii, fed a 
vero aberrat longius : extat enim epiftola Innocentii III ad 
Sidacum Oxomeafc» epifiopum, coaamtaaoacn ab ifto 



fervatis , ubi fic habet fol. 100. Btnifaciut nempe 
Papa VIII. alitjudndo loquens de P. N. B. Dominico 
diccbtt , ille Jkpient homo Jic ftcit vel dixit : quod 
auftor fcire facile poruit , cum quantum ex ejus 
opere conjicere eft , fxculo xiv ineunre cla- 
ruerit. 

Prima vita fan&i Dominici ex antiquiflimo fxculi 
xi 11 codice ms membr. apud fanctimoniales noftras 
Prulianas fervato datur , cujus exemplum accuratum 
agente R. P. Pctro Eftienne S. T. P. rum priore 
Carcaflbnenfi confecutus fum. Ubi vercV innotis ci- 
tatur vita per Humberrum , laudatur ex cod. ms 
itemmembr. fec. xm domus noftrx Parif. ad fan&i 
Honorati collato cum celcbri illo San-Jacobeo Pa- 
rif. codice anno mcclii fcripto , officio fcilicec 
ecclefiaftico ab ipfomet Humberto ordinato : firai- 
liter opus de feptem donis Stephani de Borbone ex 
cod. Sorbon. fec. xm integro Sc accurato , cujus 
etiam paginx indicantur. 



Jncipit liber principii ordinis Frstrttm PrtdiCMtornm 
tditns a Fratre jordttno, <jui pofl Bentum Domi* 
nicttm ttnuit mngiflrmum ejufdtm ordiuit. 

IN Hifpaniarum partibus vir erat vitx venerabilis 
Didacusnomine Ecclefix Oxomenfis epifcopus A , 
quem fan&arum literarum notitia , & fecundum 
lxculum natales , ingenium , magis autem morum 
infignis decorabat honeftas. Hujus amor fic Deo to- 
cus inhxfcrat , ut feipfum abjiciens , & fola qux 
Jefu Chrifti funt quxrens , ad id fummopere ani- 
mum intentionemque converteret , qualiter anima- 
rummultarum fcenerator effedhis , ralentum fibi cre- 
dirum cum ufura vel fcenore multiplici fuo Domi- 
no reportarer : Satagebat igitur ubicumque perfcru- 
tari poflet , viros honeftate vitx moribufque lau- 
dabiles fibi modis quibus valebat attrahere , & in 
Ecclefia cui przerat beneficiando locare : ilios ver6 
fubjectorum fuorum quibus defidiofa forer ad fan- 
ftitatem voIuntas,pronamagisad fxculum,ut lau- 
dabilium morum atque religiofioris vitx formam 
aflumerent , fuadebat verbis , invitabat exemplis. 
Hinc accidit ut daret operam fuis id perfuadens ca- 
nonicis crebris admonitionibus & exhortationibus 
pervigilibus , quatenus fub regula beati Auguftini 
ad obfervantiam religionis canonicx confentirent: 
cantaque hoc ipfumegitfolicitudine,ut eorumani- 
mos ( licet quofdam ex ipfis contradiftores habuc- 
rit) ad fuum dcfiderium inclinaret. 



Incipit vita Beati Dominici primi Patrit Fratrum 
Pradicatorum. 

1. TJUjus ( Didaci ; tcmporibus fiiit quidam ado- KMtivitM 
AXlcfcens nomine Dominicus ^dcm oriundus 2. Pminiti. 
diceccfi , villa qux dicitur Charaloga , tujus, matri 
antequam ipfum conciperet , in vifione monfttVum 
eft , quod catulum geftaret in utero , qui facem ar=> 
dentem in ore portabat , 8c de ventre egredient 
omnem orbem uiccendere videbatur : quo prxfigu- 
rabatur concipiendum ab eaprxdicatorem infignem, 
qui facrx eruditionis latraru foporataspeccatis ani- 
masad vigilandum excitaret, & ignem quem Do- 
minus Jefus venit mittcre in terram , mundo iparge- 
rer univerfo. Hunc igitur ab annis puerilibus pa- 
rentum fiiorum , fpecialiter autem cujufdam archi- 

in fua Ecclefia faftam canonicorum fecularium in regulares ap- 
probat , eaque data v idus Martii anno fecundo , hoc eft 
Chrifti Mcxcix,cum illc Pontifex ele£tus fuerit vm Jan. 
anni Mcxcvm ; quod argumentum cft Didacum eodcm 61- 
tem cum Pontifice anno ad fuam fedem promotum. Epifto- 
lam illam referunt MaKenda Annal. pag. jy,. & accurauus 
Tamayns Mart- Hi/f . awaf. Fcbr. ad aic« JU 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PJUEI*IC AXQK UM. # 

prdbyteri foiavunculi cnligentia nutricbat. Quem rumloquebarur infantiam , & fcnem jara ipfa cpn» Xtffc 

primitus in ufu ecclefiaftico erudiri fecerunt , ut verfationis maturitas , & morum «onftantja picxdtV 

quem fibi Deus vas elcftionis futurura. prxviderat, cabat. Refpuebat fxculi lafcivientis illecebras , amt 

in ipfa adhuc puerili xrate veiut tefta recens imbibe- bulans in via immaculata virginitacis- tux ckcus, iU 

jet, (a quo necpoftmodum immutaretur ) fancTata- libatum ufque in finem incorruptionis amatori Dor 

tis odorem. 8 mino confervavit. Cogitavit a vino tunc abftrahc> 

ttlntimm a. Poftmodumautem miflusPalentiam c ,ut mli- recarnem fuara,unde&vinum perdecennium nofi 

mmmrmd beralibus ibrmaretur fcientiis , quarura ftudium vi- bibebat. 

gebat ibidem , poftquam eas ut fibi videbatur fatis 4. Jam auteminilla fuajuveniii xtate fumrorum QjpdmntA 

edidicit , reiiciisiis ftudiis , tanquam in quibustenv prxfcius Deus aliquatenus eft dignarus oftendcre s f**feryifie- 

poris hujns anguftias minus fructuofe vereretur ex- quod infignc aliquid proventurum ex puero fpera- ^j^yj* 1^1 

pendcre, ad theologix ftudium convolavit, ccepit- retur. Dcnique marri fuxin vifione velut habeni fmmitveluti 

aue divinis inhiare vehementer eloquiis , ut pote fteliam in fronte a Dco coelitus eft oftenfus. Quo flelUm ha- 

dulcioribus fupcr mel ori fuo. Itaque in iis facris profe&o prxfigurabatur dari eum aliquando in lo> ** w infron- 

ftudiis annos tranfegit quaruor , per quos haurien- cem gentium , illuminare his qui in tenebris 8c in **" 

dis facrarurn fcriprurarum rivulis tam inceflanter umbra mortis federent , ut rci poftmodum probavit 

tamque avidus inhiabat* ut prx difcendi infatigabi- evcntus. 0 

litate no&es pene infomnes perageret , 9c verita- 5. Eodem tempore cum Palentix ftudens perfi- ^JtTf*'* 

tcm quae auribusingerebatur, profunde mentis re- fteret, oborta eft fames valida fere per totam Hif- ? fatiiuai- 

pofitam finu tenaci memoria retineret. £a namque paniam. Tunc ipfe neceffitate pauperum pcrmotus, Ut/ut, qu* 

quat facilitate capiebat ingenii , piis irrigabat affe- & arftuans in fe compaflionis affcdtu , uno dccrc- tnmin dtdit 

cttbus, & exiisoperafalurisgerminabant. Beatus in vit opere divinis obfecundarc confiliis , & rcfar- f**ferib»t 

hoc fane juxtaveritarisfententiam dicenrisinevan- cire p ro pofle morientium egenorum inopiam. Vcn- ttm f' rt f*~ 

gelio , Beati qmi tutdiunt verbum Dei efr cufiodiuut dens itaque libros quos oppido neceflarios poflide- mu 

illud. Luc. xi. Etenim cum gemina fit divini verbi bat , cum omni fupelleCtili lua, eleeroofynam quam- 

cuftodia , una qua quod aure fufcipimus memoria dam inftituens difberfit , dcdit pauperibus. Cujus 

xetinemus , altera verb qua 6c ipfum quod audivi- pietatis exemplo fuo fic aliorum theologorum ac - 

mus manctpamus cfFedui & exnibemus in opere, magiftrorum animos provocavit , ut ex juvenis libe- 

qood cuftodix genus commendabilius nemo eft qui ralitate fuam parcam fegnitiem xftimantes , eleemo- 

ambigat , quemadmodum granum frumcnti melius fynis ex tunc Iargioribus abundarent. * 
confervatur tertx mandatum quam in arca repofi- 6. Hujufcemodi afccnfioncs dum in corde fuo vir H**lit*r*i» 

tum : in neutro dcficiebat felix hic Dei famulus, Dei difponcret,& de virtute progreditur in virtu- **f*' 'un'* 

cujus memoria velut quoddam Dei promtuarium tem, fe ipfo melior effeftus quotidic cundtorum oxnntnftm 

ex hoc in illud eructabat uberius , fbrifque mores oculis (inter quos quafi ftella in medio ncbulx per <$» fapfrier 

Sc opera quid facro reconditum lateret inpeAore, vitx innocentiam rutilabat ) mirabilis videretur, ad *j»fdem Ee- 

raanifcftifiime clamitabant. Ob hoc ergo quia man- audientiam eptfcopi Oxomenfis ipfius fama pcrve- 'hP* f***** 

data Domini tam fervido compleftebatur afFecm, nit , qui diligenter percunctata de ipfo veritatc acp 

excipiens vocem fponfi tam pio bonx voluntatis cerfitum in lua fccit Ecclefia canonjcum regularem. 

applaufu , gratiam ei Deus fcientiarum adauxit , ut Hle vero confeftim inter fuos canonicos velut fift- 

non foliim ad laclis potum redderetur idoneus , fed gulare jubar emicuit , humiiitatc cordis imus , fan- 

£c quxftionum difficiltum humili cordis intelligen- uitate prxcipuus , faccus in omntbus odor vitx in 

tia penetraret arcanum , & foltdioris cibi fcrutTntum vitam , fc quafi thus redolcns in diebus xftatis. Mi- 

fufhcicnti admodum facilitate glutiret. rantur tam celerem & invifum religionis apicem , 

Vthmmht- J* fuitab ipfis cunabulis indolis valdebonx*, & fuppriorem eum conftituunt , quatenus tn erm- 

deUM.Demi- & jam magnum aliquid infignis prxcohizabat tn- ncntiori fpecula conftimttts omnium fplenderet ob- 

^ ant ' a > quod fururum maturiori prxftoliuretur xta- tutibus , & omnes invitaret exemplis. Ipfe autera 

ti. Non fe cum ludentibus mifcuit, neque cumiis velut oliva pullulans , & cypreflus in altitudinem fe 

qui in levitate ambulant parricipem fe prxbuit : extollens , die nodtuque tenebat ecclefiam , ora- 

fed^ftar placidi Jacob vagos Efau cavebat cxcur- tioni fine intermifllone vacabat , & redimens fibi 

fus , finum matris Ecclefix , ac domeftica fanctx contcmplationis otia , vix extra fepta monafterii 

quietis rabernacula non relinquens. Juvenem fi- comparebat. Flendi pro pcccatoribus , pro mifcris, 

mul ac fencm afpiceres , quoniam 8c paucitas die- pro afflidtis fingularem gratiam tribuerat ei Deus, 

■ Natns eft Dominicus anoo (altttis Mctxx , ut habet eft Domintcut aono mclxxxit ut ccmjicit MaWenda, coorc- 

Thcodoocos , tc ccrti colligitur ex cjus anate snm mortuut niunt omncs. Vide poftca Conftantinum flc Humbectam loejn 

eft , quam omnes eamdcm teferunt. Rcgnabant tum Ronue citatis. 

Alezander III , in Impcrio Fridericus I , in Gallia Ludovi- 0 Vide Conftantinum , ubi rem paulo aliter refien n. a. 
eus VII, in Anglia HcnricusII, in Hifpania Sandius III, Vide poftea Cqnftantinum n. 6. Idem habet Honber» 

in Ohcnte Manucl Comnenus. Patriam non Chsntlog» uc tus cap. 6 fcd ftylo roollito. TrWetum noftmm cadem rctV 

lcgit Jordanus nee C*l*rogm ut Tuleo alii , fed Otlerueg* rcntem exftribens joanncs Launoius de fcholis celebrioribus, 

cnunciandam monet Garibay Hift. Hup. T. II p. 167 tu cap. 57 fic exdamat : O rurifimum exemflttm , em~ 

Avunculus apud quem educatus eft , Archiprefbyter erat in nium linguis pnditandum I Deminieut udelefeent difiipuium 

ecclefia Gumielis Iiancnfis haud procul a Calcrucga , inquic finud mgit & doSerem , difiifumm quidem eum ibi humnnie- 

Malvcnda, addens apud eum ftctifle ab anno mclxxvi ad ret nddifeit litterst , deSeremveri tmm aun rntiene fuklevMn- 

mclxxxit five a vn setatis ad xvi. di fint effrejji fmme fauferet detet , eV fi*tim *d chrifium* 

c Pmltntiam. Idcm habent Conftantinus n. j, tc Hum- ferjeQitnit gradum akiflimum eenfiendit. 
benus cap. 5. Theodoricus & S. Antoninus legunt VaUntinm, Malvenda iftud contigifle ccnftt anno MCxci quo unrverfu* 

Ced corruptc : nam ut re&e obfervat Malvenda , Valcntiai pcne orbis gravifluna fuit affliftatus fame , teftemque profcrt 

tum Maurorum imperio fubjeSa gravi fcrvitutc premcbatur. Cantimpratanum dc Apibus lib. x cap. ) , S 8 > tumque Do- 

De urbe Palentina fcribit Lucas Tudcnfis in chronico, femftr minicus annum rtatis xxi .decurrebat: fed nihil ebftat quin 

ibi ut mntimuitmt rtfert , viguiffi fiholaftiemm fmpitntimm, aliquo fcquentium ante Mcxcvm fames fi non in orbc faltcm 

quam ut cclcbriorcm rcddcret Aldcphonfus ix nobilis ob in Hifpania fpeciatim acctderit , quae tam exinuz Dominici 

gefta cgregia dictus, qui thronum Caftellz fub annum Chrifti caritati anfam przbuerit , quod It ccnfuerim probabiliqa. 

MClxxxviii afcendit , freturante Tellione ejufdem etvitmtit Idem Malvenda p. 46 fimilc putat iterum egifle fantbun, 

efifiefeaA annum mccx circiter piomoto , mag iftros thetlogi- cdm jam canonicus allec>us effa Uxamenfis, propter tefti- 

tetrjrmliarum artium libtralium tvocavit ,&>P*UntU fchelmt monium Stcphani Lombandiz provincialis in proc. canoa. 

emftituit •• Intellige, auxit adjectis ftipendiis ut habet Rodcri- teftis vii. Verum qut fit intclligcndus comroodiut poftea dice- 

cus , & famofiorcs cffecit. Ccetcrum univerfitatem fcu ftudium tur in notis ad hoc tcftuaonium propriis Stcphani verbis ^cf% 

gcBcnueuttum loquebaatur, ibidcn aonuuc cum ce mifyt xcadun a. ».. 

T o m. 1. A ij 



Digitized by 



Google 



r 4 .M U :i S> C H JI^ T R E 5 ' <~ ~- 

5SC XUh «lWum^cel&hihaa^ iri mrimb~geftans facrario ,-x- mifcrabiliter animabas mulra cordis comp i&otit rur- 

ituantem incerius CJcirns oculofum foras ebui- bari. Ipfa vcro no&e qua in prxfata civitare hof- 

iiebatatfedtum. Perno&andi in orarionibus mos erat pitati uint , fupprior ille cum hofpite domus. hxre- 

ciCT€bminuis,8ffclaufdoftioorareParremfuum.In- tico muita difputatione & perfuafione fortttcr & 

terdum & inret orationes a gemitu cordis fui rugitus ferventcr agens , dum non poflet hxreticus tefiftcre 

<Se voccs folebat emittere , ncc continere fe poterar, fapientix & fpiritui qui loquebatur , ad fidem ipfum 

^quin erumpens evidenter eminus audiretur. Fuit ipiritu Dci mediante rcduxit. H * ' 

autem ei rrequens & fpecialis quardam ad Dcum 9. Poftmodum rccedentes inde & ad locum defti- iterum. *»i 

fttririo , ut ei largiri dignaretur veram caritatem cu- natum ubi puella erat multorum tandem laborum MarchUs 

rsndx & procurancke faluti hominum cfficacem, difpendio venientes , expofita caufa fui irineris ha- f"ifi ci / cua ' 

arbitrans (k fe tunc primurd fore vcraciter mem- bitoqueconfenfu,confeftimadregem feftinaverant tmr ' 

bram Chriftl ^m fe totumpro virtbus lucrifecien- reverti , cui fem profpcre a&am & pueilae confcn- 

dis animabus impenderer , ficut falvator omnium fum nunciavit epifcopus. Rex igitur iterato duxft 

Dominus JefuS totum fe noftram obtulit in falu- eum cum majorisapparatushonorirlcentia remitted- 

tcm. F ' dum , quatenus cum omni honore pueliam addu- 

- 7. Librum quemdamquiCollationesPatrum in- ccrer filio fuo copulandam. Qui laooriofum iter 

fcribitur , tractantera de vitiis & omnis fpiritualis rurfus aggrediens cum ad Marchias 1 perveraflet, 

~. ^ perfedtionis imateria , hunc inquam legens , Sc dili- pueliam interirn defun&ara invenit , Deo falubriu* 

'■"! genterin eo (alutisrimarifemitas, ealdemque tota au caufam itineris dilponente , quatenus per ejuf- 

animi virtute ftuduit imitari. Hic liber ad arduam dem occafionem vix multo magis exccllentiumnup- 

confcientix puritatem , ad multam contemplationis tiarum procuraretur exordiurainterDeum&animas 

•■■■ luccm, ad magnum eum perfeclionis apiccmgratia pcr univerfam Ecclefiam ad xternx falutis copulam 

fuftragante provexit. 0 de diverfis peccatorum erroribus multifarie revo- 

^uaUttrt- g. Duminhuncmodum decorx Rachclis fracre- candas , ficut confcquentium probavit cverrtus, 

fijcopusOxo- tat ajnplcxibus, Lia non fuftinens ccepit ipfnmim- 10. Igirarcpifcopusremiflo ad regem nuncio ipfii QumUter *- 

Marlhias P c " tere > quatenus ad ipfius ingreiram prole foecun- cum clericis niis habita opportunitatc iread curiarri pijcopus *d 

pnflliui tft, ^ata multiplici fux lippitudinis fopiret opprobrium. feftinavit. Veniens autem ad D. Innocentium fum- P*p*r» 

quaUttr' Aceidit itaque tunc temporis Ildephonfum regem mumPontificeminftantcrexpctiit fi fieri polfctgra- r " * & 

B. Domini- Caftellx inter filium fuum Ferdinandum , Sc quam- tiam ceflionis , fuam mulripliciter allcgans infuffi- g^g^, **' 

cus cjnvertit fa m nobilem de Marchiis defiderarc connubium. cientiam , & immenfam fupra vires officii dignita- 

*tmhriium Quamobrem adiit prxfarum epifcopum Oxomen- tcm. Revelavit quoque fummo Pontifici fui cordis 

%*m bttttir fism , poftulans fieri eum procuratorcm hujus ne- «fle propofirumconverfioniCumanorumproviribus 

««8i. gotii. Precibus regis acquievit epifcopus , moxque operam adhibcrc , fi ceflloncm ejus dignaretur ad- 

adjuncla fibi juxta fiue fanditatis exigcntiam honefta mitterc. Non acquievit Papa poftulantis inftanrix, 

focietate , fccum ctiam virum Dei fancram Domi- fcdnec faltem ei quamvis petenti voluit indulgere, 

• * ' nicum prxmemoratum Ecclefix fux fuppriorem ad- velinremiflioncmpeccatorura injungerc ,utmanens 

■duxir, atque iter arripiens Tolofam ufque pcrvenit. epifcopus fincs Cumanorum ad prxdicandum intra- 

Cujus tcrrx incolas cum deprehcndiflct jamdudum rct : occulto fane Dci nutu , qui ad altcrius faluti» 

fuifle hxreticos , cccpit fuper illufis tam innumeris uberem frugcm tanti viri laborcs providerar. K 

( ». Vix txtra fipts Mtn*fierii compareist. Hsec docent er dnllitus animo infcrtam habuit, illumqac fuos poft Chriftum 

ouo Oxomcnds canonicus allc<ftus fiiic , rix ea civitatc cgrcf- & Apoftolos prxcipuum habcic magiftrum voluit. Dc Cafliaao 

"flim , nifi fort^ ad obeundas cum epifcopo dicecefis viiitationes, prxcUrc omnino hac occafione agit Malvenda in Annal. meri- 

•vel ad habendas in eadem concioncs, fabulamque lcc^oribus to legcndus. 

-obtrudcre , qui narrant a viris Paleotise acadcmicis cpifcopum H Eadem Humbertus c. S ftylo innovato. 

lequifirum , ut eom jam canonicum illis concedcrct rurfus apud R*chelts frutrttur *mpltxibus. Haic confirmant (uperiuran- 

eps.facras litteras profeiTurom , & Didacum afleiilifTe. notata , Dominicum antca nec Palentiam & cx quo tuit cano- 

Quoamiocanomcusregularisadvocatus fueritquarruntaliqui: nicus ncc diccccfis OxomenCs tcrminos hucnfquc cxivifTc. Con- 

idautcmcvcniflcprobabiliuscxquoplcrifquefuorumcanonico- verfioni hujus hofpitis addit Bernardus Guidonis : Et ex tunc 

vitam Didacus pcrfuafit ampledi rcgularem : ciim vero Di- cmctpit tnfidtlium comerfiotu optr*m dart , *c ft*tum religio- 



re. 
nt* 



^dacum adannum tannim mcxcviii epifcopum c!c<ftum tenea- fimm inftituert , & ipfum tvangtlict, prtdicationi tMk* 

mus , anno fcquenti Dominicum ab eo Palentia rcvocatumpro- Supcrius dixerat : Inctpit autem ordintm Fndicatorummei 

babilius cft , annos tum xxvm vcl xxix natum. Sed quid conciptrt & tr*Sart in partibus Tolofanis * primordio compu- 

niffl Palentix agcbat ? Non produnt ipeciatim fcriptores , unde tando , quo fritnum Tolofam advenit anno Dni mcciii , pontif. 

augutandum relinquunt egifle , quod in acadcmiis ti prx- Innoctntii III anno vi. 

(crtim aetate folcmnc. Scx circiter annos artibus, id eft, Iit- 1 Quse fint illae Marchix quas ex Hifpania petentibus T0I0C1 

-teris hunianioribus & philofophia: dederat, theologiar quatuor tranfeundum fuerit, nemo clare explicat. An Marchia in Aqui* / 

«b anno aetatis xx ad xxiv : deinceps pto more, nam is erat Mnia Lemovicenfis provinciae pars, cujus comes tum erat in 

ad gradus fcholafticos afcendendi modus , ipfcmet iacram doc- Gallia potcntiffimus , qui & Ludovico IX Francorum rcgi non 

trinam Jibros potilumum vcterisac novi teftamenti , quodtum lcvia negotia faccfSvit? Sic plurcs ccnfent, fed obftat quod 

jnaxime in ufii , intcrprctatus eft, & indicat Stephanus feptimus cum regio illa non tam longc a Tolofa diffita fit , non tantis 

4p proc. canon. teftis poftea referendus , cum ait in £une fiipra quantis innuit Jordanus , illud itcr Didaco conftitifTot laboribus. 

rclata vtudidiffe libros fuos manu fu* gloffatos : conciones Bernardus Guidonis in chronico ordinis fic habet : Anno Dni 

«tiamidentidem habcbat,nam hz intcr a<5tus academicos nume- Mccm B. Dominicus cumfelicis tnemori*. Didaeo fuo epifcopo 

rabantur : hifque omnibus ofHciit perfunctum Dominicum fatis Oxomenfi in Marchias five in Daciam proficifcens txigente ma- 

innunnt audorcs, cum tamdiu Palentiae morantem exhibent. trimoniali ntgotio ab Alphonfo rege CafielUfibi commtjfo &c. 

Hura vcro qux his annis vel etiam ex quo fuit canonicus, cadem. Fruftra h!c quidam fibi fingunt caftrum in Marchia Le- 

»b eo in variis Hiipanue provinciis gefta, aut etiam tolerata ad movicenfi Daciae nomine infignitum , nam etiamfi forfan cjuf- 

captivitatcm ufque inter maritimos pnedones commentantur modi quoddam fucrit , quod non probant, non (blent cjus ra- 

quidam reccntiorcs, nec convcniunt cum rclatis a Jordano, tionis loca paffim non nota apud antiquos fcriptorcs annotari. 

Conftantino, Humbcrto , Theodorico , Bernardo Guidonisfc Dacia prout fieculoxm accipiebatur Sc in notitia provincia- 

caeteris ad S. Antoninum, quibus omnibus fuerunt ignota , quos rum ordinis noftri, & apud Bcrnardum Guidonis, Daniara, 

tamcn fi vera ciTent non fugiflent, nec fan£to viro digna , nec Sueciam & partemMarchix nunc Brandemburgenfis complcftc- 

Mlla verifimilitudine fhlcita. batur : nec mirum principcm aliquam harum rcgionum fcemi- 

G Qua: his duobus nn. 6 & 7 Jordanus, eadem habctHum- nam a regc Hifpano quzfitam filio fiio uxorem , ciim Philip- 

bcttus cap. 7, fcd ftylo innovato. Ne vero quis putct Scmipe- pus Auguftus Francorum rex exinde fibi conjugcm afciviflet rc- 

{agianifmi errores in collationum Cafliani ledionc fuxifle , ju- gis Dani filiam Ingelburgim. Vcnim Hifpani ibli cx archivis 
«enis (apiens juxta praeceprum Pauli cujus epiftolas affidue le- • (tiis regiis quznam fit illa virgo Ferdinando Alphonfi IX pri- 

gebat, & toto vrtae curfu fccum fempcr in finu fercbat , omnia mogenito xvi tum annos nato in (ponfam pctita, & cujus 

probabat Sc quod bonum cft tenebat , ifque erat qui fciret re* principis filia, docere poflunt , quod haftcnus neglexere. 
ptnbarc malum 8c eligcrc bonum. Sub Auguftini regula pro- K Bernardus citatus in chronico n. 1 fic addit ad annum 

Fcfliis fandti patrii cceleuje folis fulgwuflimi io&tiava rac« MCClti : Dominicus ptr *rmnm in dtHo ntgotio rtgu Qafittt* 



Digitized by 



Google 



ORDIKTIS PLEDI.CA.T01UM. 



GuaUter 
tf*2 C-jitr- 

anajursfit. 



Jlt cnfilio 
pditittiis 
m * tif* 
w$l*ttent. 



li. RcVertens itaque in via Ciftercium vifitavir, 
ubi multarum fervorum Dei converfationem in- 
tuitus & altitudine religionis ille&us , aflumto ibi- 
dem faabitu monachali , &aiiquibus monachisquo- 
rum inftru&ioae formam converfationis addifceret 
fecum addu&is , reverti in Hifpaniam properabar, 
ignorans adhuc qualcm in via procuraute Deo fux 
feftinanri* foret obicem habimrus. L 

ii. JBo etenim tempore D. InnocentiusPapalll 
dnodecim abbates ordinis Ciftercienfis cum uno 
legato contra hxreticos Albigenfes ad prxdican- 
damfidem dircxerar. Qui celebrato cum archiepif- 
copis & epifcopis aiiifque. illius terrae prxlatis con- 
cilio deliberabant quifnam aptior eflct modus ad id 
pro quo-mifll fucrant fruduofius exequendum. In- 
terim cum fic confiliarentur ad invicem , accidit 
weraoratum epifcopum Oxomenfem per Montem- 
peflulanum iter agere , ubi concilium agebatur. 
Venientem igitur cum honore fufcipiunt , quaerunt 
confilium feientes hominem fan&um , maturum 8c 
juftum fidei zelatorem. Ille ut erat vir circumlpe- 
clionis 8t gnarus viarum Dei , de ritu & moribus 
hxreticorum cctpit inquirere , atque advertere mo- 
dum* quo aliquos ad pcrfidix fux partes perfuafioni- 
bus & prxdicationibus ac fimulatx fan&itatis exem- 
plis allicere confueverunt : videnfque ex adverlb 
grandem eorum qui mifli fuerant , 8c copiofum in 
expenfis , equis 8c veftibus apparatum : non fic ait 
fratres non fic vobis arbitror procedendum : im- 
pofllbile videtur mihi homines iftos folis ad fidem 
reduci verbis , -qui potius innicuntur excmplis. En 
hxretici dum fpeciem prxfcrunt fan&itatis , dum 
evangelicx parumonix & aufteritatis mentiuntur 
exempla , perfuadent fimplicibus vias fuas : quam- 

tfmtam eoutrahtnt tum efifiofo Rovwn aiiit . cV netitiatn tuc 

non & gratiam jfibi fumrni pontificis ac ejus eellsttralium vin* 
ijcavit. Qux uc interpretor, ut Didacus cxHifpania pri- 
mum itcr ad Marchias {ub finem anni mcciii aggreflus intra 
lcx menfcs revcrfus fit , alios fcx mcnfes fecunajelegationi dc- 
derit , tum itineri Romano fcx adhuc nxjnfes impendcrit , cjux 
rios ducunt ad medium circitcr anni mccv , annum numerando 
IryJo vctcri vel a pafcha vcl a xxv martii. Qaoi ad fcquen» 
tiom intelligentiam neceflario monendum fuit. Animadvcrto 
etiam Dominicum jam tum Innoccntii III gratian fibi conci- 
fiafle , & cardinalibus familiarem cfFccum. 

1 Qux his tribos nn. 9, 10, & 11 Jordanus, eadcm habet 
ied ftylo innovato Humbertus cap. 9, ubi tamen de afliimto a 
Didaco habitu Ciftcrcicnfi filct. 

M Ut harc conftent, rario hujus tcmporis & geftdrum clariut 
cxplicanda. Didacus itaque & Dominicus ex aula Romanarc- 
dcuntes , & in Hifpaniam properantcs , Monrempeuulanum 
(ub fincm anni kccv advencrunt. Cum dico fincm anni , ftylo 
"veteri loquor circa Februarium aut Manium qui ftylo novo 
uccvi diceretur. Sic enim Bernardus chatus ih Chronico 1 
Anno Dnt mccv in fine ifiius anni dtliberavit frtfatus efifco* 
fus cum S. Dominico redire in Hifpaniam : tranfeuntes autem 
fer Montemfefulanum , &c. cadem. Ccrtum cft autem Bcr- 
nardum annos ftylo vetcri numerare. Idcm indicat Guillclmus 
de Ppdiolaurentii Hift. de bello Albig. ubi cap. 7 narrat 
Fulconem ex abbate Tcrondeti cpifcopumTolofanum eledum, 
& fuamEcdcfiam primo ingreflum anno wccv Febr. v fcflo 
S. Agathx die Dominica in fexagcfima : fic cnim lcgendum, 
non quadragefima , quod typorum erratum evincitur cx eo 
guod addit, ipfum fiipcr cvangelium dici , Exiit qui feminat, 
O*. concionem ad populum habuifle. Ille autcm annus qucm 
ftylo vcteri dicebanr mccv , illc efl quem jam novo ftylo nu- 
mcrarcnt Mccvi , quo littera Dominicalis A , aur. num. 10 , 
(cxagefima v Febr. Pafcha 11 April. quod fruftrt^ quzras in 
antccedentibus & fiibfequcntibus. Idcm vero Guillclmus cap. 
8 (equenti Didaci & Dominici adventum ad Montcmpeflula- 
num rcfcrt , ccuqui Fulconis inaugurationem fublccutus fucrit, 
& ambos ut clcctos Dei pugilcs eximie commendat. 

Quos vcr6 in Montepcflulano invenerint congrcgatos du- 
bium eft. Pctrus Scrncnus Hift. Albig. cap. m fic habet : Ccn- 
tigtt igitur ut chm Didacus reverteretur a turia Romana , & 
ad Mtntempejfulanum fervtnijfet , reftriret ibi hentrabilet 
vires Amaldum abbatem Ciflercienfem , Fratrem Pctrum de 
Cafirtnevt & Fratrtm Radulphnm mmachos Ciflcrcienfes afof- 
teltct fedit legates , &c. Cumquc alios non nominet , putat 
Malvcnda plures tum non fuifle. Aliundc Didacum cum pri- 
Biojn in eam urbcm advcnit , duodecim abbatcs Ciftercienfcs 
csrn icgato vcl legaus fummi Pontificis adunatos repciiflc 



obrem fi contraria monftrare veneriris , «rfificabiris St«» XIII.* 

parum , deftruetis multum , & nullatenus acquief- 

cent. Clavum clavo retundite , fi&am fanditatem 

vera religione fugate , quia faftus pfeudoapoftolo* 

rum evidenti vult humilitate convinci. Sic Paulus 

cogitur fieri infipiens iuas veras enumerando virtu- 

tcs , auftcrirates & pericula proferendo , ut eorum 

tumorern refellcret , qui fe de meriro vitx ja&abant. 

Dicunt ei , quod ergo das confilium bone parer) 

Quibus ille , quod me videritis facere , (aciatis. M 

13. Mox itaque infiiiente fpiritu Domini in eum S^ l "" a . 
vocavit fuos , eofque Oxomam cum eouitaturis & '" u „^ pi. 
fupelleftili & diverfo quem fecum habebat appa- ' fnus exequi- 
ratu rerhifit , paucis clericis in fua focietate detentis, -tuu 
dixitque fuum propofitum in eo eife , ut in illa terra - 
moram faceret caufa fidei propagandx. Detinuic ' 
etiam fecum prxdi&um S. Dominicum fuppriorem ' 
quem magni xftimabat , magno compiedtcns eum • 
afFecltu. Hic eft Frater Dominicus primus Prxdica- - 
torum ordinis inftitutur & qui ex eo deinceps tem* 

{>ore ccepit non fupprior fed Frater Dominicus appel- 
ari $ quia vere Dominicus cuftoditus a Domino & 
innocens a peccato , vere Dominicus omni virtnte ' 
cuftodiens Domini voluntatem. Audito igitur abba- 
tes hujuicemodi confilio & animati exemplo acqui- 
everunt 8c ipfi fimile aggredi , remittentes finguli ad 
loca fua qux fecum adduxerant , retentis fecum 
duntaxat iibris ad horas ad ftudium atque difputa- - 
tionem cum oppormnum foret neceflariis *, & ha- 
bentes prxdictum epifcopum fuper fe majorem , 8C • 
qusfi caput totius negotii , pedites fine expenfis in 
voluntaria paupertarc fidem annunciare caeperunt* 
Quod ubi viderunt hxrctici , cceperunt 8c ipfi ex • 
adverfo fortius prxdicare. N 

conftanter vetercs omnes noftri fcriptotes aflirunt , Jordanu»,' 
Conftantinus , Humbertus , Theodoricus , Trivetus , Bernardu* 
Guidonis : Stcphani noftri dc Borbonc tcftimonium aiferre pla- 
cet dc feptcm donis P. iv dc dono fortitud. Tit. v Dc malo 
cxcmplo at bono. cap. 1. cod. Sorb. fot. 330 col. 3. Item audi» 
vi a Fratribus PrevincU illtus temforis , qued ckm quidam U* 
gati cV xill abbatet miffs fuijfent ad ttrram Albigenfium ai 
frtdicandum ctntta haretices Albigenfes , tism ipji Jecum hobe» 
ytnt tquitaturat adftrtandum veftes fuas ($• advit necejfaria , 
<$• frtdicarent tentra hareticts & erreres , infureebant contra 
ttt htretici frtdicantet tentra txttnpU maU o» infolentiam 
vita eatholicerum , de etrruftela eleri <$• religitferum maxima 
texentes fermonem. Ex qut maximt ilti abbatts eonfufifint muitt 
fruQu a pradicationt cejfantes a ttrra illa recejferunt , dicenti» 
bus hareticis : ecce quemodo ifti equitet prtdicant ntbis Chriftum 
Dominum fuum peditem, divitet fauperem, henorati abjeclum & 
viUm cV hujufmedi. Id non cvenifle poftquam Montempeflii- 
lanumpervenitDidacuSjCerto certiuseft & jamjam probabitur: 
igitur jam antca ifti xiii abbatcs miflioncm apud Albigenfes 
aggrelE erant , fcdob iftorum reprehcnfioncs indignati reccflc- 
rant, ftabantquc adhoc in Montepcflulano deliberantes quitf 
agerent. Quibus alludere videtur Pctrus Serncnfis fic addens ad 
tupra cx eo relata: Delere qutdam & indignatiene etmmeti lega* 
ti illi, froftereaquod farum aut nihil frofeciffent in frtdicani» 
adverfus htreticos , iftisftrvtrftt elericorum mores objicientibus, 
ofortuit iffot ab officio frtdicationis cejfart. Et fane nemo fibt 
perfiiadcbit tres (ummi pontificis legatos fine gtavi & boncfto 
plurium abbatum & praedicatorum comitatu adcam miflionem 
venifle in eaque ftetiflc : vel etiam opus dcfcrcrc coactos ac per- 
plexos ut quid agcndum fcircnt , cpifcopos carum partium ifl ' 
concilium non vocaflc. 

An ver6 illa legatorum epiftoporum tt abbatum congrega» 
tio intcr concilia numeranda fit , pcnes eruditos fit arbitrium : 
Jordanus , Humbcrrus , Theodoricus , Bernardus Guidonis con- 
cilium vocant ; Conftantinus , Triverus , Petrus Sernenfis , Guil- 
lclmus dc Podiolaurentii hac vocc abftincnt , & omnibus atten- 
tis ccu colloquium tantum habcatur pcr me licct. In editiona 
conciliorum Parifienfi anni 167% dicitur conctHum infrevtnei» 
Narbonenfi interto loto celtbratum anne Dfti Mccvll pre cen- 
vertendis Albigenfibus : Scd cum cruditi Labbeus & Coflartiui 
S. I . annotcnt hujus concilii przter gcftorum S. Dominici au£Vo- 
rcs neminem mcminiflc , addendum non omncs vitz fimdi fcrip. 
torcs noftros voce eontilii u(bs, ac prctcrea ex mentc coruaa 
qui eoncilium vocarunt, vel in Montcpcflulano fcbruario aut 
manio anni Mccv ftylo vcteri, ttovo mccvi habitum vd nul- 
lum. 

v Qux his duobus nn. 11 tc I) habet ]ordanus , cadus 
ctiam Humbcrtu» cap. 10 , fcdftylo icnovato 8c mollite. 



Digitized by 



Google 



S C R I P TOKES 



Si*. XIII. 

Afud Ta- 
mtmjtvit d* 
Kbr» ttr in 
fammat trm- 
ditt. 



14. Faftam cft autem ut apud Appamias Sc apud 
Vaurum , apud Momem tegalem 6c apud Fanum- 
jovis 0 frequenter difputationes fiercnc iub judtcibus 
deputatis,adquos conveniebant ftatutis diebusma- 
gnates Sc milites , mulieres & populi fidei fcrutiniis 
intereflc volentes. Contigit autem apud Fanumjovis? 
celebremquamdamdifputarionem inftitui , adquam 
convocati funt tam fidelium quam infidelium plu- 
rima multitudo. Plerique igitur fidelium fuos inte- 
rim confcripferelibellos , rationes atque audtoritatcs 
ad cunfirmarionem fidei continentes : inter quos 
omnibus infpe&is beati viri Dominici libellus plus 
czteris commendaras eft Sc communiter approba- 
tus : ftaturamque eft quatenus tribus arbitris de 
aflenfu partium ad fententix definitionem ele&is 
cum libello hxreticorum quem & ipfi pro fe fcrip- 
ferunt , praefentari deberet , & cujus partis rationa- 
biliorem atbitti judicarent , ejus fides praeftantior 
habererar. Cumque multa verbonim duceptatione 
ad alteram partem arbi(ri convenire non pofient, 
tandem incidic eis confilium , ut libellos utrofque 
fiammis injicerent , & fi quem illorum non comburi 
cooringeret , ille yeram fidem proculdubio contine- 
rec Accenfus eft igitur ignis magnus , utrumque Ii- 
belluminjiciunt , liber nxreticorumconfeftimcxuri- 

Hzc confirmantur ex Petro Semcnfi cap. j cit. nbi poft rela- 
nun lcgatorum a przdicatione ccflandi fere ccmfilium , addit : 
Memerattu amttm tfifcefttt *dv*rjtti hujufmedi ftrfUxttattm 
falubrt tUdit cenJUium , mcnntt cV ceujuUm . ttt eutrit emiffit 
fradicmtieni mrdtntiui infudmrent , cV tu fejfrnt ora obfiruert 
maltgnanttum , tn humtlttate frmetdtntis txemfl* fii magifiri 
factrtnt & dettrtnt ■■• irtnt ftditti fint nur* cV argenttfer trnnim 
formmm mfoftelicmm imitmntei. Dtcti vtr* Ugati hme «mni» quaft 
qummdmm nevitmttmftr fe mrriftrt n*n veltntti dixtrttnt, mtted 
p quit fmvtrmbilis muttoritmtit tts fnb bmeftrmm velUtfraee- 
dtrt , iffnm libtntijjtm* fttpitrtntnr. §}uid flurml Obtnlit f* vir 
Vt* fltnnt , moxqu* fmmilimm fuam Oxomum tranfmitttni un* 
ctmit* tenttntuttyt. ut liipra. Hurfc rer6 cctmitem poftea cap. 
7 docct fiufle S. Dominicum. 

Audiendus & Guillclmus de Podtolanrentii , qui poft jam ex 
eo telau fic babct cap. 8. Dtte trge ifii ( Didacus & Dominicus) 
mitttntet tnmnus mdfertim, aggrtgatit illii mbbatibus erdtnii 
Cifitrcitnjtt , ty mliit benis virit , fmfttfiitientm bareticerum i» 
Sltitndin* fmthmnm gUrimntium cum emni humilttatt , abfimtn- 
tim, fmttentim cetftmnt aggrtdi, nonfemfofm aut tqueftrt multi- 
tmdint , ftd tmlU ftdtfirtce md tndiejat tttffutattenes dt eaftre in 
tafimmnudit ftantii tyftdibut ambuUbant. Ex quibus clarc 
confutatur opinio Malvendz, qui ex eo quod Pctrus Scmcnfis 
in colloquio Monfpclienfi fupra Iaudato non nifi unum abba- 
tem nominet , cenfet tum non fiiifle plurcs , cum ex Gtrillclmo 
dc Podio alii fiierint , & una (criptorum nofttorum vocc fiicrint 
faltcm duodecim. IpfcPctrus Serncnfis teftatur Guidoncm Val- 
Hum Sernaii abbatcm eb anno mccvi fuuTe cum cpifcopo Di- 
daco tt aliis miflionariis juxta Carcaflbnam dic S. joannis Bap- 
tiftar, tc fegcte» hxrcticorum ridille fanguine flucntes. Si Guido 
•bbas in diccccfi Parifienfi tum adcrat, quantomagis vicinatum 
partium abbates. 

Paucis tamen poftca dicbus abbas Ciftercienfis Amaldus mif- 
fionem defercre cogitur,8c Ciftetcium rerctti ad comitia ordinis 
fiii celebtanda , nec dubium quin cum co iverint plurcs cx duo- 
decim fiii in ca cxpeditione fiicra focii abbates. Hzc coroitia 
snen(e iulio vel augufto mccvi habita (uifle conjicitui cx cpifto- 
la Innocentii III, ad univcifos abbatcs in generali capitulo Cif- 
tercii congregatos, dau Ferentini v idus julii pont. ix quam 
Tidefis apud Rainaldum ad ixo6 n. jo. 

0 Affatniat , Vaurum , Menttmrtgaltm , Tmnumjevii. Con- 
globatim & abfquc ordine loca prxcipua quibus babitz difpu- 
Utiones cum hzreticis annls mccvi & mccvii refert Jordanus : 
accuratius ordinatPetrus Serncnfis, licdt tc quzdam fit in ejus 
narrationc pcrturbatio. Vult itaque hic mox a confilio pet Di- 
dacum dato przdicatores ad cives Montifpcifulani conciones 
nabuifle , tum Arnaldum abbatem Ciftercium abiiflc ad comi- 
tia fua gcneralia habenda : czteros qui reman(erant cum Didaco 
e Montepeflulano progteflbs Carmanum , ubi o&o dicbus dif- 
putaverint. Iftc locus jam incognitus clt,nec aliud modo cognof- 
cont Carmanum in Occitania , quam quod Tolofara inter tc Ap- 
pamias jacet vcrnacule Carmain. Hincinquit rcfto itincre Bite- 
ras agercfli funt , ubi per quindccim dies difputatum. Exindc 
Carcaflonam devencrunt , ubi hzfetici die nativitatis S. Joan- 
ais Baptiftz metcntes, fpicas fuas (anguinolentas confpexcre , 
cujus miraculi teltis (uit Guido abbas Vailium Scrnaii , ut fupra 
relatum. Hlam vero Occitaniz regionem (emel ingrefli viri apo- 
ftoiici, inquit Scrnenfis, id cft ptzdicatores noftri circuibant pcr 
caftra CTapgelizantes fic difputantcs ubique : ytt Ungnm ait 



D* 'tnfiitw 
titn* 



tur , alter verb quem fcripferat vir Dei fi. Oornini- 
cus , non folumpermanfit iilzfus , fedetiam de fiam- 
rais paiam omnibus in longinquum cxiliit : iterum- 
que rejedhis & tertio , toticfque refiliens , monftra- 
vit aperte 6c fidei veritatera , Sc ejus qui libellum 
confcripferat fanclitatem. At verb tam infigne mo- 
rum dccus fulgebat in viro DqiDidaco epifcopo,ut 
ipforumquoque infideliura fibi vendicaret affedram, 
6c cordibus omnium inter quos vcrfabatur infiueret : 
unde de ipfo pronunciabant htcretici , impoflibile 
fore talemhorninem non efle prardeftinatum ad vi- 
tam, atque ob hoc in partesiuas fortafle txanfmiA 
fum , ut vcrae fidei intcr ipfos apptehendetet difci- 
plinam. 

15. Ad fufceptionem autem quarumdam fcemina- 
rum nobilium , quas parentes earum ratione pauper- 
tatis eradiendas & nutriendas ttadebant hxrcticis, ft* rii f' rerHm 
earum miferatus opprobrium fervus Dci Dominicus, 
quoddam inftitutt monafterium inter Fanumjovis dz 
Montera regalem : nomen loci ejufdem Prulianum, > 
ubi ufquc in hodiernum diem ancill* Chrifti grata 
exhibent fuocreatori fcrvitia,magnofandkitatis vi* . 
gore, &praccIaraminnocenti* pumate vitamagcn- . 
tes falutarem fibi , hominibus exemplarem , jucun- 
dara angelis , gratam Deo. 3- 

efftt tnmrrart ftr erdintm. Unde colligas plura ab eeomiflx, 
nec proinde minun, quod non memincrit ncc Viride folium, 
( caftrum cft dicecefis Tolofimz vernacule Vtrftiiil) quod tamen 
a Guillelmo dc Podiolaurentii memoratur , ccu in quo una e pri» 
mis difpntationibus habita , eaquc celebris , & apud ipfum mc- 
rito legenda cap. S , nec Fanuimovis ubi cx Jordano B. Dorm> 
nicus tantum cmicuit. 

l ' Centigit anttm afttd ranumjtvii.ViAt; poftea ConftantiiHjrn, 
qui idem habct n. xi. Hujus miraculi fama ita civium Fanijem 
animis imcdcrat, ut domum nobilis viri lUimundi dc Durofbrti 
cjus caftri condomini, inqua rem gcftam traditione accepcrant, 
in faccllum fub S. Dominici nomine conveni curavcrint, cui 

Kftca clauftrum adjun&um & noftris datum. Videfis Percinum 
on. Con. Tolof. ad 110« n. 15 , ubi litteras Caroli IV Fran» 
corum rcgis anno mcccxxv mcrdc O&ob. datas id teftantei 
rcfert , tum & alias plures Clcmcntis VI Papz , & Joannis t 
ac Caroli V Franciz rceum. Vidc ctiam Socgium noftruni 

Anni ~ ^ ' ' - •-• ~ ^ J 

in 



mi Domin. T.I Aug. p. 171, ubi cx Cod. MS Carcaflbn. 
additis ad Bcrnardum Guidonis docct qut (accllum przfa» ' 
tum jam a piuribus annis in hujus rafti memoriam crcctum F. 
Raimundus de Durotbrti prior provincialis Tolofanus , 6c F. 
Elias de Ferrariis x Sept. mcccxlvi a (bdalibus noftris 
dciaccps colcndum rccepcrunt. 
Hauenus a Jordano relata anno Mccvi adra funt. 
*< Przftat hoc loco Humbcrtum de his fuo ftylo loqucntctn 
cap. it audire , fic ergo habec : Erant in tllit Ucit nebtlti yut- 
dam , ftu egqtatt ttmfuljt JUiat fuat tradtbmnt hartticit.nw 
tritndmt cV erttdtendat, tmo rtvtrm tmrtbut ftfttftrii tJudtn- 
dms, quarumfemiciefum tmftratut effnbrium Dtiftrvui Dt- 
dmcni efijcefus , menafttrium queddmm md emmm fufctftienttm 
inftituit in Uee ant dicimr Pmlimnum ,ubi mncilU Chrifii fuh 
«laujurm ferfttum ,fub ebjtrvantiii mirabilibut.fub mrcte jiUn- 
tio , mantbut Utbermntts in furitate eenfeientimrum creatori 
fue Jecundum exhibent fmmulatum. §ju* cum numtro & mtrite 
erevertnt in tmmenfum , edtrem fuum Ungt Uttqut diffundtn- 
tn mttitai Dee devotas md imitatuntm fui fanSam fetminat 
frovocamnt »d fimiti» ceenobia cenflrutndm. Hoc utrumque 
fandimonialium Prulianarum clogium eo illuftrius , quod 
duorum fitordinis magiftrorum fanctitate confpicuorum , qui 
pluries ambo hoc monafterium vifitaverans ex officio , nec 
adulari noverant. 

Teropus eredionis hujus monafterii fic refert Bernardus 
Guidonis : Anne Demini mccvi S. Dominicui menafttrium 
qutddam inftituit , quod dicttur Prulianum in dtoecrft ToUfanm 
( tum fcilicet fic etat , nunc vcro Papulifani , cx quo hze 
nova fcdcsa Joanne xxn crc&a) md jufccftientm monimliwn 
fttb cUufurm ferfttum frofrtii mmnibus Uborantium , (V *»>»* 
fertiut coefit dt trdinis inftttutiene trmSmr*. Quz primz in- 
greflz funt fic defcribuntur in aftis hujus monaftcrii, quorum 
cxcmplum penes me eft in fchcdis : Itovtm nobilet matronm 
Tanijevit incoU fradicmtiene cV txtmflii fan&i tatrts ab ht- 
rtfi cenverjk funt fer mirmculum , qued vidtrunt damontt fuh 
form» btfiim tgrtdstntis inttmfor* , que virDti eencitntm fini- 
vit : quamm una nomine Bmngaria in inquijttitnt fmcta frt) 
fanSi viri eanoninatione diSum miraculum » ft vifum cum 
jummente ttftat» tft. Vide poftca a&a inquifitionis ToloCe 
fattzn. 10. Harum novcm nomina hzc funt exiifdem aftis. 
Sorores Aadaicia, Raymunda Paftarina, Bcrengaria, Richar- 
da , Barbairana Jordaaa , GuiUclmina de Bellopoatc , Curta- 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjEDIC ATOR U M. 



tnwvafa- 16. In hujus prxdicationis cxcrcitio permanfit 
m Didacus epifcopus annis duobus , quibus expletis 

0x *^:L" veritus nc forlan negligentiz poflet argui circa 
^faqus. f uam domefticam Ecclefiam Oxomcnfem , fi diutius 
' moram protraheret , in Hifpaniam redire decrevir, 
proponens vifitata Ecclefia fua aliquam inde pecu- 
niam ad coiifummationom prsfati monafterti formi- 
narum fecum aflumere & reverti , & tunc demum 
cumaflTenfuD. Papsinillis partibus aliquos ordina- 
re viros ad prsedicandum idoneos > quorum eflet 
officium hsreticorum errores femper elidere , & 
tuendac veritati fidei non deeflc. Eis autem qui rc- 
manferunt S. Dominicum in fpiritualium cura tan- 
quam fpiriru Dei vere plemun prapofuit , in tem- 

lana , Raimonda Claretta , Gentiana , qur domum qualem- 
cunque ad faceUum B. Virginis Prulianum conftruftam intra- 
runt die S. Czciliz xxu Mov. & dic S. Johannis EvangcUftz 
icqucncr xxvti Dcc. mccyx fub clavc dcinccps non egreflu- 
tae claufz fucrunt. Hispaulopoft duz fcadjunxerc Man e nt a, 
ic Guillclmina dc Fanojovis , quam ultimam B. Dorainicus 

!>rioriflam conftituit. Vidcfis Pcrcinum noftrum in Mon. To- 
of. ad 1106 cadem ex iifUcm aclis ctiam rcfcrcntcm. 
Hzc connnnant diplomata fcqucntia in dicto monaftcrio 
firvata. Primum. Nctum fit omntbus quodnot Berengartus D. G. 
Rarbontnfit archiefijcofui de confenfit cV voUntate foeiorum 
nofirerum damus Ubtrt ttnttdimut ftr nos eV fucttfftrtt nof- 
tros in redtmpttonem animarum nofirarum friorijft & moniali- 
hus novittr cenvtrfit monitit cV txemflis TratriiDominici Oxa- 
mtnfis fotiortunqke ejus , habitsmtibus tsstne cV mftrfttuumm 
tafire Tanijtvis , cV in ttcUfia S. Mari* de PruUano ToUfan* 
dicecefis , tetUfiam B. Martini dt Ltmofio gV territorii de Saxt 
eidrm tontigui eum emnibut juribus fuit eV pertintntiisjureper- 
fetuo iuttgrt foJJidendam ferdiBas monimUs , fV peripfai no- 
tnint earuio Fratrem Vominitum &Tratrtn> GuiUeUnum CUreti 
&e. AStum Carcajfon* in domo D. epifeopi emno uccvn XV 
Xai. maii. Igitur (an&imoniales illae paulo ante & faltcm a 
tncnG: Dcccmbri anni fupcrioris apud Prulium erant conftitu- 
tz , quz menfe Aprili fcquenti prioriflam habcbant & dona- 
tionum capaccs cranb Illc autcm archiepifcopus crat Bcrcn- 
jjarius II , aui fcdit ab anno ucxci ad mccxii. 

Altcrum diploma Gc habet. Manifeftum fit omnibut frtfen- 
tibut &futurit hsmt chartam Ugentibttt , quod D. TuUo D. G, 
ftditToUfan* minifttr humilis dtdit cV eonctfftt cccUfiamB.Ma- 
ri* dt PruUano ad precei domint Dominiti Oxemenftt pro mulie- 
ribus converfis perprtdicatores ad fradteandum contra htrtticot 
(V *d rtfelUndam htrefim dtltgatoi , tam frtfentibus quamfu- . 
turii religtofe vtvtntibut abfqut dtcimis cyprimitiis : cV tffam 
ttcUfiam fejfidtant abfqut aliquo eenfit <V fervitute. Datum 
tmne itccxi. Sic cccleuam iUam quam ab anno mccvi. jure 
tanrrim fiduciario incoluerant , plane & abfolutc fibi datam 
poucdcrunt anno mccxi. Ubi notandum hujus monafterii 
crccboncm ( favcntc quidem & fuppetias confercnte Didaco ) 
■t fingulare Dominici opus fuiflc , qui & faminas illas con- 
vcrtit , ut ait archicpifcopus , & optimis legibus infticuit, Bc 
primus carum prior leu prxpofitus hiit : quod laudantcs & fo- 
vcntcs Ctcri przfulcs mulcis deinceps przdiis has ianftimo- 
oialcs ditarunt. Haec ver6 probant quam gnaviter a primor- 
Jio Albigeniium converfioni , tc efficaciter ac prudenter hz- 
tcfis dcftrucboni defudaretDominicus teftibus Ecclefise prin- 
«pibus , licet parce admodum ejus memincrit Sernenfis. 

& Idem habct Humbertus cap 13 ftylo paululum mollito , 8c 
rcfedis quz idco parenthefi claufa. 

Multa hic una coneerit Jordanus, quz ex aliis au&oribus 
dilncidanda magis & dulinchusexplicanda funt. Ac primo mc- 
mincrit lector didorum in Notis ad n. ij Arnaldum abbatem 
Ciftercienfem cum pluribusfuis Ciftcrcinm rcdiiffc zftatc anni 
wcvi. Rediitautemadmiffionem poft paftha anni mccvii. Rem 
fic narratPetrus Sernenfis cap. c.Celebrata difputatione prtno- 
lata ( fub fincm , cap. j. ) in MonteregaU ( caftrum eft dice- 
cefis Carcaflbnenfis vernacuk , Montregeau ) dum adhut effcnt 
frtdicatortt nofiri { Didacus , Dominicus , tt aUi ) afud 
Monttmregalem , cV tireumquaqut vtrbum Dti cV faUttit 
vtonita feminantei mendicarent ofiiatim fanem futtm , fitper- 
vtnit vir venerabiUt abbai Cifitrtii Arnaudut nomine a farti- 
hut Iranci* , abbattt duodtcim habeni feeum, qui totiui viri 
rtligionit , viri ftrftB* at fanB* fcienti*. viri incomfarabilis 
fanBitatis juxta numtrumSS. Afofiolorum cum abbate decimo- 
tertio advtntrunt , omntm ftttanttt humiUtatem juxta exem- 
flarquod eit efienfum trat m monte , id efi quod audierant 
de epifcofo Oxomenfe feditet frocedebattt. Quae ultima verba 
rnaximcattendenda: indicant cnim jam annofuperiori abbates 
illosCUtcm plures ad cam miffioncm vcnifle , fcd alioplanc 
cultu , nempe in cquis & cum plurimis farcinis & impcdimentis, 
at exhortationis fibi tum in Montcpeffulano a fancto cpifcopo 
Didaco fatlx memores , hac altcra vice qualcs volcbat fanctus 
•ndfte» vixos vere apoftolicos fc cxiubuiflc. 



poralibus vero Guillelmum Clareri Appamiepfcm, S t c. XHt: 
itaduntaxat ut ad S. Dominicum referret omnium 
qua? ageret rarionem. Valedicens ergo Fcatribus 
cum veniflet Oxomam pedes tranficns per Caftel- 
lam,poft paucos dies infirmitate corripitur, & ad 
finem ulque perdu£tus,vitam prsfentem in magna 
fanclritatc complevit , bonorum Iaborum gloriolum 
frudum accipiens , & in abundantia fcpulcrum in- 
grediens in requiem opulentam. Fertur autem ipfum 
poft mortem miraculis clanrifle, ( nec mirumfi in 
operandis virtutibus potens apud omnipotentem 
Deum exifteret , qui inter homines in hoc infirmo 
6c flebili pofitus incolatu tantis poilebat infigniis, 
tanto radiabat decore virtutum. ) K 

t 

Tempitt certi notat Guillclmus de Nangis in Chronico ad 
mccvii , fic ioqucnt : Dt conftlio Innotentii Paf* Cifiercien- 
pt abbat atiique circittr tredecim ejufdem erdints abbatts dt- 
Itgantur viri frobabiUt omnos , cVc. Plura in corum laudem. 
Egrtjji igitur de Ciftercie menfe tnaio ftr Ararim Ubuntur in 
SLhodanttm moditit txftnfit , tquitaturtt nuUit , utftr omnist 
Vtros evangeUcot ft frobarcnt : lngrejfi denique qut ttndtbattt, 
bini vtl tripi ad invicem dsvifi fartes illas ferambuUbant, 
hefiet fidei doctrin* fficuUs affttentes , frc , Per trtt itaqu* 
menfet urbtbut villis eV oppidis multo Ubtrt cV infidiis affetiti 
faueot revoeani , fautot fidtUt rtftrtot dt fidt ttrttut in- 
firuunt cV confirmans. Adfuit etiam cum eis vtntrabiUs EUda- 
chus ( Didacus^ Oxtmtnfit civitatit Hiffani* efifcefut , qui 
CV ipfe Ucraudis Deo anitnstbus invigilant , dt rtditibui fuit 
ciborum cofiam frtditatoribut vtrbi Dti largittr txfontbmt. 
Ubi audis Didacum & ona Dominicum intellige , qui cea 
alter Timothcus fiium Paulum coroes individuus ubiquc £tr 
quebatur. IUa autem altera xn abbatum miffio cum Arnaldo 
legato apoftolico ea cft, quam laudat Vinccntius Bcllovacenfif 
Spec. Hiftor. Ub. x$ cap. 9) , ubi fic habet : Anno Chrifii 
Mccvn mijjsjunt ablnnoctntio Papa duodteim abbattt Cifier- 
cienfis ordinis cum uno apofioUc* fedit Ugato. Tum vcr6 ullum 
colloquium vcl concilium habitum nulla cft mcmoria : nam 
quod in fequentibus «r«ftr tit*r*(*i narrat Bellovaccnfis 
compilator , ad primum congrefTum in Montcpcffulano anno 
Mccvi fiipra rclatum revocandum eft , in quo cum prxfcriptua 
fuiffct modus in pnedicatione fcrvandus , nulla circa hoc 
dcinccps nata rcfcrtur ambiguitas : imo hac altcra vicc Mon- 
tcmpcfiulanum adiiffe non leguntur abbatcs aut Didacus * 
Dominicus. 

Varias fuiffe cum hzreticis apud Montemrcgalem concer- 
tationes indicat Serncnfis , una autem foicmms ab eo rcfer- 
tur cap. 7. Contigit temfore iUo quoddam miraeuUm fitri, 
quodin hoc loco duximusinterferendum. Diffutavtrant quadam 
dit quidam fradicatoret nofiri viri religiofi adverfus htreticos : 
unHs autem de nofiris Dominicus nomine vir totius fanBitatit , 
qui fociui futrat efifcofi Oxomenfis , auBoritates quas in mt" 
dium froduxerat , redegit in fcriftum , eV cuidam htrctico tra- 
didit fcheduUm UUm , ut fufra objeBit deUberaret. NoBe igi- 
tur ilU trant harttici congrtgati in una domo ftdtntti ad ignem. 
UU auttm cui vir Dti tradidtrat fchtdulam , froduxit tam in 
mtdium : tunc dixtrunt focii fiti , ut in medium ignem illamfn* 
jiceret,d> fi fchedula illa comburtretur.vera effet fidet imo ferfi- 
dia hartticorum : fi verb iucombufia maneret, fidem quamfr*- 
dicabant nofiri , vtram tfft fattrtntur. Quid flura t Inhot cetf 
fintiunt ornnts , ftheduUin ignem frojicitur.ftdcuminmt- 
dio ignt aUquantulitm moram feciffet , incombufia fenitut ab 
ignt rtfiUvit. Stufentibut qui adtrant unut ctterit durior ait 
iUii.frojiciatur in ignem iterumt ex tmnc txferijtmini fUniut vt+ , 
ritattm:frojicitur ittrum, ittrum refiUit incombufia:quod viden* 
UU durut cV tardut ad crtdtndum dixit iterum.tertiavice fro- 
jiciatur ,e§> tuncfint dubio rti txitum cognofeemut : frejicitur 
tertib , nec tunc quidem eomburitur .fedintegra ab igne refiliit 
cV ilUfa : htretici autem vifit tot fignit ntc tunc ad fidem voUe* 
rttnt convtrti , fed in fita manentet malitia difiriBiflimt fibi in» 
vicem inhibuerunt , nt miratuUm ilmd fer narrationtm alieu- 
jui adnofirorum notitiam deveniret • fedmiUs quidam qui ermt 
cum illit , qui aUquantulhm confentitbat fidti nofir* , noluit ce- 
tarequod viderat. VaBum efi autem hoc afud MontemregaUm, 
ficut ab ore viri reUgiofiJjptni audivi , qut fcheduUm htretici 
tradidit fufrafcriftam. Hoc miracutum totidcm vcrbis.habef 
Humbcrtuscap. xi. Sicincipit : Ugitttrautemingefiu nebiUttj^ 
nominati viriSimonit eomitis Montisfortis , quod temfere illo 
diffutaverant cW. ut fupra ex Serncnfi ad ufquc, TaBum efi 
autem hoc afud MontemregaUm. Et addit. SimiU qutddam di- 
citur tontigifft afud Tanumjovit , indiBa ibidtm in ditbut iUit 
quadam contra htrtticot diffutationt foUmni. Nec quid am- 
plius dc hoc altero , quod fufius defcribebat Jordanus fupra 
n. i). Ex hac narratione infertur , cum Sernenfis Doroinicum* 
intcr przdicatorcs hujus miffionis recenfcat Sc adco hauder, 
ubi alias gcncratim przdicatorum gefta refert , in his etiam 
ab co includi Dominicum , Ucct fpeciatim non nominet : prz- 



Digitized by 



SCR.I P T O R E S 



Sic. XIII. 17. Igittir intelle&o viri Dci ( Didaci ) tranfitu 
Vt rtvtrfie- jj ^ j n pamibus Tolofanis permanfcrant. finguli 
lk'vlf™mift a ^ P ro pri a redierunt : S. vcro Dominicus folus ibi- 
futrmnt ad ^em in praedicationis jugitate permanfir : qucm licet 
parttt Albi- interdum aliqui pro tempore fequerentur , non ta- 
gtnfis. 

raealhlraeulum Montiftegalis aliud effc a miraculo Fanijovis, 
iftud cnim publicum ftiit , illud vcro fccretum. Theodoricus 
& Bcrnardua Guidonis utrumque ut divcrfum refcrunt , Con- 
ftaminus folius apud Fanumjovis , contra Trivetus foliut apud 
Montemrcgalem meminit. 

Dc cadcm illa conccrtatiene agerc vidctur Guillelmus dc 
Podiolaurentii chronicz cap. 9, ubi fic t Inttr flurimas dif- 
futationes quas in diverfis locis habuerunt cum htreticis , una 
fuit fekmnier afud MenttmregaUm , tui inurfuerunt frtdiBs 
noftri pugiltt ( Sciiicet Didacus & Dominicus quos paulo 
ante co titulo ornaverat ) & venerabilii vir de CafteUoneve 
Ugatus, & collega fuut magifter Radulfhus tx farte fum.fr 
plartt slii boni viri : & ex pttrtt atiera htrefiarcha Atpaldus 
Othonit . Ghilhabertut dt Caftrit i Benedtdut de Ttrmino , 
Pontius Jordani , multi aliiquorum nomiua non fimt firifta 
in tibro vitt anno Domini uccvn ,fuitque per firipta ditbut 
fluribus difputatum ctram arbitris a partibus tUBit , fiilittt 
Bernardo de Villauova & Bernardo dt Arttnt militibut, <$• 
Btmardo Qoti <$> Amaldo RibtrU Burgenfibut , quibui fua 
fcripta partts undique tradidtrunt. Fuitqut fundamentum a 
fartt htrtticomm difputationit , quod Arnaldui Othonii apptl- 
tavit Ecclefiam Romanam , quam tpifioput Oxomtnfii dtftn- 
dtrat , non ejfe fanBam EccUfiam ntqut fponfam Chrifti, 
ftd tcclefiam diaboli & doBrinam dtmeniorum , rjr tfft 
iUam Babylontm quam Joannti apptllat in Apocalypfi ma- 
trem fornicationum <$* abominationum , tbriamqut fangui- 
ut fanSorum & martymm Jefu Chrifti , tjufqut ordina- 
tionem non effi fanBam neque bonam , ntque fiatutam a Domino 
Jtfu Chrifto , & quod nunquam Chriftui ntqut afoftoti ordina- 
vtrunt aut pojutrunt ordinem mtfft , ficut hodte ordinatur. 
Quibus in contrariumfrobandumft obtulit tpifioput novi au- 
Borttatibut teftamtnti. Proh doltr ! quod inttr Chriftianos ad 
iftam vilitatem ftatus Ecclefit fidtiqut cathotict deveniffet , ut 
dt tantii opprobriii effet laicerum judieio decemendum. Tra- 
ditis ergo hinc indt fcriptit frtdiBit laicit , quibui dijfinitionit 
data erat auBoritas ab ipfis partibut , tifqut dtlibtrart voUn- 
tibut , ita ab invictm difieffemnt ntgotie imperfeBo. Bgoautem 
froceffu amtorum plurimomm inquifivi Bemardum de Villa- 
nova . quid de firiptit actumfutrat fupradiSii , autanfuiffet 
difputatio diffinita / §>ui mihi rtfpondit quodnihil txtitit diffi- 
nitum : nnm firtpta fuemnt deperdita in advtntu cruce figna- 
torum dt caftro tllo <$> aliis fugitntibus univerfis : dixit tamen 
quod tntelUBit qut dida erant htretici centum quinquaginta 
circiter ad fidem funt converfi. Ego vero fufpicor quod aliqui 
tollegt ipfirum quot htretici habtbant favorabilet , firipta hu- 
jufmodi fupfreffifftnt : ntc muliu poft D. Pttms dt Caftelloneve 
legatus tranftit ad Vominum per gladios imfiomm , cujut rtt 
Jujpitiont tomei non caruit Tolojanus. Licet autem hic au&or 
miraculum fchcdulz ab igne illzfz non mcminerit , nihii u- 
men habet contrarium ; nam fchedula illa non cum aliis (crtptis 
neque judkibus, fed cuidam privato hzretico aDominico fue- 
xat data. Difputationcm hanc in Montcregali circa mcnfcm no- 
vcmbrem mccvii recte colloces. 

At prius quam Petrus de Caftcllonovo ab hzrcticis occide- 
tetur , jam Didacus abicrat inHiipaniam. Ejus difcefliim fic 
taarrat Sernenfis cap. 6. Epifioput Oxomenfit voluit ad fuum 
rtdin eptjcopatum , ut & domui fut. difpontret , & prtdi- 
tatoribus verbi Vei in Narbonenfi frovincia de fittt frovtnti* 
bus ntftffariafrovideret. Dum ergo rectdtrtt tendens adHif- 
faniam , venit afud Afamiat in territorio Tolofano , fr con- 
Vtntmnt ad eum Tulco Tolofanut <£> Navarmt Conforanenfis 
tfifctfi & flurtmi abbatts. Habita ibi dijbutationt cum Wal- 
denfibut , fiane ctnvilii funt Waldenfes o> confufi , <$> fofulut 
caftri praciptte paufereC ex parte maxima favit noftrii. lllt 
ttiam qui conftitutus trat judex in difputatione , r$> erat favent 
Waldenfibui , magnufque in caftro illo, renunciavit pravitati 
htretict , & in manu D. Oxomenfii obtultt fi fita : a dit 
tttam illa &• deinceps feSatores fuperftttionii htrttict virilittr 
impugnavit , <frc. Celebrata autem difputatione prtdiBa in 
falatio ipfiut Comitit Fuxi , idem comes Vvaldenfes dit uno, 
frtdicatorts noftros die altero frocuravit , t$>c. Poft htc efifco- 
fus Oxomenfis ad fuum ferrexit tfifcofatum , firmum habtnt 
frofofitum redeundi quam citius poffet ad ptragendum ntgo- 
tium fidei in provincia Narbonenjt. PtraBis vtrb in tpifiopatu 
faucis diebus dum redire difpontrtt .mortt prtventus in fineBu- 
te fuafeliciter cbdormivit. Et hic inter przdicatores intellige 
Dominicum , qui non parum inter iltos eminebat , cui prztcrea 
ut adeflct fpccialis & urgens ratio crat , ut Didacum cpifcopum 
fuum a quo in paucis habebatur , abeuntem amplexarctur. 

Bcrnardus Guidonis dc his fic habet : Per continuum bien- 
nium Didacus tjr Dominicus cum abbatibus f$> ctteris fimt i» 
diBo prtdicationis negotio demorati : foft biennium vcrb prt- 
fatus Didacus epifcopus Oxomenfis in Hifpaniam redire decre- 
iiit , qui tum Cafttllam intrafftt , poft patttes diet v:t,im frt- 



men ei quall pcr obcdientiam tenebantur. ( Ex his 
autem fuis (equacibus erant memoratus Guiilel- 
mus Clareti & Frater Dominicus quidam Hifpanus, 
qui poftmodum in Hifpania prior extitit dc Ma- 
nino.) $ 

fentem in magna fanBitatt complevit anno Domini mccvii.Hzc 
cjus tumulo in ecclcfia fuburbii Oxomenfis infculpta cpigraphc 
a Malvcnda & a Tamajo in martyrologioHifpano ad dicm lcx- 
tam fcbruarii relata. Hic jacet Didacus Atctbtt tpifcopus Oxo- 
mtnfis. Obitt &ra mccxlv. Cumautem jfcraHifpanaChriitia- 
nam przccdat annis xxxvni, annus in tumulo notatus convcnit 
cum anno Chrifti Mccvn,- quem tamen intelligas ftylo vetcri , 
novo Mccvm Febr. vi. Sic qui anno mccvi circa fcbruarium 
Montempcflulanum advcncrat , biennium fere in Occitania cum 
hzrcticis vihliter dccertavit, 

Quod autem ait JordanusDominicum a Didaco priufquam 
abirct, iis qui in mifljone remanferant przfcttum fuifle in fpi- 
ritualibus , quis forte in dubium rcvocet , quia Semenfis fie 
habct cap. f . SubtraBis igitur his duobus luminaribus tpifcop* 
Oxomtnfi fr F. Radulpho , ( is cratmnus e tribus lcgatis pontifi- 
ciis Ciltcrcicnfibus fupra laudatis , & antc didtum epifcopum 
obierat, ut narrat ibidcm Scrnenfis ) venerabilit Qutde abbat 
Vallium Strnaii in dicecefi Parifitnfi , qui cum aliit abbatibut 
caufa prtdicationit in Narbonenfem prtvinciam vtntrat , vir 
nobilis genert , fid fiientia Umgt nobiUor & virtute , qui ttiam 
poftta tpifioput faBus tft Carcaffonenfis , prior inter prtdica- 
terei conftitutus eft t$> magifter , abbas fiquidtmCiftercitnfit ( Ar» 
naldus ) ad aliai partti fi tranftuUt , quibufdam magnit nt- 
getiii tunc ttmporii impeditus. Rcfponderi poflct Guidonem 
fuorum Ciftercienfium przdicatorum przfedhim fiiifle fupcrio- 
rcm, Dominicum vero ecclefiafticorum fuorum fociorum;nc- 
que enim Pctro Scrnenfi de fuis ex profcffb fcribcnti major 
fides debctur, quam Jordano fic aliisnoftris ejus zutis deDo- 
minico , cujus gcfta curiofius fcrutati funt fcribcntibus : fcd etfi 
concedatur Guidonem omnibus przpofitum , non diu hoc per- 
fundus eft officio ipfo tcfte Serncnh , qui fic profequitur : Dif- 
currtntti igitur prtdicatertt fanBi , htrtticefqut difputand* 
tuaniftftiffisnt convincentts , fid quia ebftinati trant in malitiat 
conVertere ntn vaUntet , poft multum ttmporis ( inclufo bicn- 
nio quod cum Didaco excgerant , neque enim iftuc tnultum 
ttmporit aliter accipi poteft ) cum pamm aut nihil prtdicand* 
fivt diffutando frefictrt potuiffent , adpartts Gallit funt rt- 
verfi. Addo & in primis Guido Vallium Sernaii abbas , qui eo- 
dem anno Mccvm rcdiit in Franciam : ubi crucis jam adverfut 
Albigcnfcs conftitutz fuit vchcmendflunus przdicator, Sc Si- 
moncm Montisfortis comitem qutcum alias ad expeditionen» 
Terrz Cindz iverat, rclucuntcm exciuvit, ut crucc fignato- 
rum impcrium fibi collatum accipcret anno mccix. E Francia 
vero di£lus Guido in Occitaniam rcdiifle non vidctur nifi anno 
mccxii, quo cpifcopus Carcaflbnenfis dedhis eft, ut dicit idcm 
Sernenfis cap. 60. Advtntrat ibi a Franeia abbat Vallium dt 
quo fupra ftcimut mtntiontm , trat tnim eleBut inefifiefum 
&c Qtiz amplius patebunt cx fcqucntibus. 

Non pofliim quin moneam apud Albericum in ejus chronico 
ad mccviii fic legi : Dicitur quodannut ifte quinquagefimut five 
JubiUui remiffienit in curia Remana fit ctlebratui. Quod 
difcutiant pcriti , intcrim Jubilzum a Bonifacio VIII anno 
mccc conccflum non eflc primum ut vulgo creditur, arg«- 
mcntum habes invidum. 

s Idem habet Humbertus cap. 14 ftylo mollito , & ref- 
ciffis quz ideo intra parenthcfin claufa. 

Confirmat hic Jordanus quz fupcrius mot annotau, prz« 
dicatores alios, in quibus ScponendusGuido Vallium Sernaii 
abbas, miffionem rcliquifle anno mccviii. Superiori etiam 
n. 16 moncbat idem Jordanus Domimcum in fpiritualium 
cura iis qui remanferant przdtcatoribus a Didaco przpofi- 
tum , quod indicat hunc cpifcopum audoritate papz quoad 
has rcgiones tum fpeciali fultum , ut cam Dominico com- 
mendare poflet. At non a Didaco fbltlm , fed & unum fibi 
pcpcrcrat veriac fecundum fcicntiam /tlifamam, ab Arnal- 
do Ciftcrcienfi abbate & papz Icgato Dominicus fubdelega- - 
tus eft , qui fidci catholicz promovcndz przfidcret. Quod 
quidem evincit (equens inftrumentum ab co cmanatum. 

Univtrfit Chrifti fidelibut ad quos frtftntet litert ptrvtnt- 
rint F. Dominicus Oxomtnfis canonicus faluttm in Chrifte. 
AuBoritatt D. abbatis Ciftercienfis apoftolict fedis Ugati , qui 
hec nobis injunxit ojfcium , nconcitiavimus prtfintium laterem 
Pontium Rogerium ab htreticemm fiBa Dtt targitntt convtr- 
fum , mandantet in virtutt prtftiti facramenti , ut tribus Do- 
minicit ftflivit diebut ducatura factrdote nudui in femorali- 
bus ab ingreffu viUt ufque ad ecclefiam verberando. Injungi- 
mut ttiam ti . ut a camibus , ovis , cafeo ,feu emnibus qut ft- 
mtntinam trahunt camis origintm, abftintat omni ttmpert , 
exctpte diepafcht , die pentecoftes , & die nataUs Domini , in> 
quibus ad abntgationem erroris priftini prtcipimus ut eis vef- 
catur : tres quadrageftmas in anno faciat a pifcibus abftinent 
<J» jejuntt , nifi corporalis infirmitas vel calores tftatis exege- 
rint difpenfatienem. Religiofis veftibus induatur tum in forma 
tum ttiam in celert, quibm in dirtBe utriufqutfafillt fingul» 

CTHftt 



Digitized by 



Google 



I 



ORDlNIS PRiEDlCATORUM. 



Dt frtdsci- 
tumi cmcis 
tmtr* Albi- 



5« hjuriit 
S. Dominice 
HUtis tnpsr» 
tHut Albi- 
gt-ftus <$. 
dtfdtrio fu- 
ftmeudi m*r- 

tfTtttWt* 



18. Poft mortem epifcopi Oxomenfis cocpit crux 
adverfus Albigenfes in Francia prxdicari , nquidem 
indignatus Papa Innocentius III quod indomabilis 
hxreticorum rebellio nulla veritatis poflet pietare 
molliri, nec tranfverberari gladio fpiritus quod eft 
vcrbum Dei , materialis faltem gladii decrcvit ag- 
grediendos potentia. ( Quam fxcularis diftri&ionis 
animadverflonem Didacus cpifcopus adhuc vivens 
quafi prophetalis fpiritus imprecatione futuramprx- 
dixerat. Nam dum aliquando hxreticorum erro- 
neam rebellionem coram multis nobilibus eviden- 
ter & publice confutaflet , illiquc irridentcs fuos 
fubvcrforcs facrilega excufatione defcnderent ,indi- 
gnatus manum ad ccelum terendit & ait : Domine 
mitte manum tuam & range eos. Quod verbum qui 
audierunt , prolatum in fpiritu poftmodum adver- 
rerunt , dum eis hunc faltem vexatio tribueret in- 
tclleOum.) T 

19. Eo temporc quo ibi cruce fignati fuerunt, man- 
fit S. Dominicus ulquc ad obitum comitis Montis- 
forris vcrbi divini fedulus prxdicator. Multas inillis. 
diebus pertulit ab iniquis injurias , fuperavit Sc in- 
fidias. Denique dum aliquando ei minarentur inte- 
ritum, impertcrritus rcfpondebat : Non ego martyrii 
dignus fum gloria , nondum merui mortem iftam. 
Poftmodum autem locum prxteriens , in quo pofitas 
fibi forte fufpicabaturinfidias, cantans &alacerin- 
cedebat. Quod cum infinuatum fuiflet hxreticis , 
mirantes tam inconcuflam ejus conftantiam dixe- 
runt ei : nunquid non horres mortem ? quid a&urus 
fueras fi comprchendiflemus te ? At ille. Rogaflem 
vos inquit , ne repentinis me fubito perimeretis vul- 
neribus, fed fuccefllvamutilationc membrorumpro- 
traheretis martyrium : deinde oftenfis ante meos 
oculos detruncatis membrorum particulis , & crutis 

tructs p/trvuU fint sfutt : quotidit fi offortunum futrit 
mijfam audiat , ditbut ftflivit ad vtjftrst in tccUfiam 
pergat, aUat boras t*m ntBumat qusrn diurnas ubitunqut 
futrit Deo rtddat , fcilictt ftftits in dit dtcits Pattr nofitr di- 
t*t , mtdia noSt vigefiet t c*ftit*ttm obfervet , cV m*ni apud 
Cererim vilUm ch*rt*m ifiam captUano Juo ftr fingulot mtnftt 
tftendat. Caftllano autem prtcipimus, ut de vit* tjus diligtnttr 
curamhabeat. Htc omnia diligtnttr obftrvtt , donec aliat fu- 
fer his ditus legatus Jstam nobis exfrimat voluntatem. Quod 
fi t* cmtemftrit obfervare , tanquam ferjurum cV htrtticum & 
excemmunicatum iffum habtri prtcipimus , fidtlium con- 
fortio ftqueftrari. 

Quo anno quove menfc ac dic data fuerit hzc fcntentia non 
fiibjicitur, fcdanno mccviii datam mcrito conjicias , quo 
ncmpc Arnaldus abbas Bc legatus Occitaniam tclinquens m 
Franciam ad regem Philippum convcnicndum ivit , & prinf- 
quam difcederet fuam auctoritatem Dominico delegavit. Sed 
& prout covus in eam provinciam a poutificc lcgatus vcnicbat, 
camdcra^joteftatem ci confirmabat , quod probant hx alic 
cjus littcrx. 

Untverfis Chrifii fidelibus ad quot litttr* frtfentet fervent- 
tint F. Dominicus Oxomtnfis canonicus Prtdicatienis humilis 
piinifter falutem cV finceram inDomtno caritatem. Difireti* 
veftrt univerfitatit cognofcat , quod not Pjtimundo GuilUlmo 
de AUarif* Pelaganiri» lictntiam concijjimus , ut Guilltlmum 
"Vgutiontm htreticali quondam habitu ut idtm coram nobit 
*Jftruit invtftitum, ftcum in domo fua afudTolofam tenest 
more aUorum hominum converfanttm , quoufqut fufer hoc nobis 
vel fibi exfrejfiut mandatum faciat D. cardinalit : cV quod fibi 
non cidat vidtlictt Rsimundo GuilUlmo ad infamiam Jtvt 
dsmnum. 

Neque his Iittcris additur quo anno mcnfe dicve darx , lcd 
tum duos tantum cardinalcs circa hzc tcmpora fcrant lcgatos 
in Occitaniam miflbs , Jacobum Gualla diaconum tituli S. 
Muix in Porticu circa uccx , & Petrom Urbcvctanum tit. 
S. Marix in Aquiro ctiam diaconum ad mccxiii Guallx fuc- 
ccflbrcm , intcr mccx & mccxv a Dominico emanarint hx 
iitterx pofteriores. Modum illum loqucndi pcrpendat ledor, 
Prtdicationis humilis minifter, hxc enim vcrba quamdamto. 
tius hujus miffionis adminiftrationcm , 8t ut ita dicam fupra 
catteros prxdicatores qucmdam przlidatum fanaaf • De Pctro 
Urbcvetano a latcrc legato vide Guillclmum Catcl pag. 190 
& (cqucnti , ubi tria Innocentii III diplomata daumenfc 
Januario anno xvi , qui cft Chrifti mccxiii. 

t Idem habet Humbertus cap. xv ftvlo mollito , rcftiflis 
tamen quz idco jntra parenthcfin clauu , quorum loco hzc 
oddit : Ut tnfruSuofot paJmitct quet vtrbi Dti gladtus pu- 
T O M. I. 



poftmodum oculis truncum rclinquerctis in hunc S s c. 
modum fuo fanguine volutantem , vel extingueretis 
omnino , quo majorem coronam martyrii protractio- 
ne mererer. Stupuerunt ad hujufmodi verba verita- 
tis inimici , & jam ultra ei non pofuerunt infidias, 
ncc captabant in animam jufti , tanquam cui mortis 
illatione obfequerentur potius quam nocerent. Ipfe 
ver6 totis viribus & zelo fervenrifllmo fatagebat ani- 
mas quas poflet Iucrifacere Chrifto , Sc inerat cordi 
ejus mira & pene incredibilisfalutis omniu xmulauo. 

zo. Nec certe deerat ei caritas , quam nemo 
majorem habet , ut animam fuam ponat quis pro 
amicis fuis: fiquidem dum piis exhortationibus quem- 
dam infidelem ad fidele matris Ecclefix gremium 
invitaret , & ille refpondcret neceffjtudinem tem- 
poralium fibi (imponcre necefliratem) focietatis in- 
fidelium , pro eo quod eidem ab hxreticis miniftra- 
bantur impenfie , quas aliunde habere non poterat 1 
ex intimo mox ci compaflus affedtu , feipfum venun- 
dare decrevit, Sc pretio fui redimcre animxperi- 
clitantis inopiam. Quod feciffet nifi qui dives eft in 
omnes aliunde providiffet , quo illius hominis egeftas 
relcvarctur. Itaquc virtute & opinione proficiebat 
fervus Dei Dominicus , 8c invidebant ei hxretici. 
Quanto autem ifte bonus erat , tanto nequior illo- 
rum oculus fua lippitudine radium lucis ejus ferre 
non poterar. Irridebant autem eum Sc adhxrentes ei 
fubfannabant , de malo thefauro cordis fuiproferen- 
tes mala : fed fubfannantibus infidelibus , fidelium 
ei congratulabatur devotio , Sc a catholicis omnibus 
multo venerabatur affe&u , ita ut fanctitatis ejus 
fuavitas Sc venuftas morum magnatum quoque cor- 
da percelleret , & ab archiepifcopis Sc epifcbpis Sc 
aliis quoque prxlatis illarumpartium mutto dignus 
haberetur honore. v 

t*re non foterst , iffot priufqusm vintam Domini Sabsttb 
demolirentur sd libitum $ tnsttrislit gUdiut penitut amfu- 
tsret. * 

Sic ctiam icfert Scracnfis quem confulas cap. 9. Brcviter 
dico Fulconem ToloGmum , & Navarrum Conforanenfcm 
cpifcopos Romam anno mccviii a fua provincia leeatos ab 
Innocentio III id obtinuiflc. Crux autcm przdicatafuit in hh 
Galliz provinciis Armorica, Ncuftria, Iruula Franciz, Cam- 
pania, Burgundia & tracm Lugdunenfi. Hoc munere intcr 
altos magno ardore fun&vtt cft Guido fupra Uudatus abbas 
Vallium. Vidc Sernenfem , cap. 17 , ubi fuum iUum abbateaa 
narrat a Duce Burgundiz ad Simoncm Montisfortis comitem 
miflum , qui hunc ad facram hanc expcditioncm cum impcrio 
exercitus mfcipiendam excitaret , quod 8t ei pcrfuafit. Interim 
Dominicus in provincia Narbonenfi totus converfioni hzreti- 
corum dcfudabat, juxta apoftoli monitum przdicans oppor- 
tune importunc, arguens obfccrans incrcpansin omni patiea- 
tia& docbina, ut innuit Joidanus n. feq. Vidc etiam poftca 
Conftantinum n. 11. 

v Quz his nn. 19 tc xo , dc B. Dominico habet Jordam» 
non kvitcr penfanda funt , in his cnim qnz toto tcmpore quo 
cruce fignati in provincia Narboncnfi fucrunt ab anno mccix 
ad mccxviii bcllo tum inrfr cos & bzreticos iacenfo coquc 
atrocifluno tt utrinquc pmmacifllmo egit Gtncms , nobis cx- 
bibct: adcout Simon Montisfortis comes & copiarum crucia* 
tz imperator , & Dominicus Prxdkatorum antefignanus ambo 
animo con junftifllmi rcm ita intcr fc divififle vidcantur , ut 
comes fcrro hzrcticos domarc aggrederetur , Dominicut 
illis ab errorc revocandis gladio (pirituali nempc vcrbo Det 
accindus totus & unicc incumbcret : multa ab iis vir Deipaf- 
fus legitur , irrifioncs , contumclias , minas , infidias , aliud 
apud eos egiflc quam verbo Dei inftantcm fuifle non legitur s 
in expugnatione caftrorum hzreticos pertinaccs ac graviorura 
fcelerum reos aliquando centum , quadringentos aliquand» 
fiammts abfumtos narrant hiftorici , fed id agebant cruce figna- 
torum principes ac duces , in his non apparct Dominkms : ac 
errantibus convcrtendis operam dare, converfis pornitcntiam 
falubrem imponcrc , hoc reconciliationis miniftcrium a fedis 
apoftoUcz legatis'acceptum ad aniroz ufque traditioncm pa- 
ratum implcre , hzc inquam cgiflc Dominicum 0c jam diAum 
eft , ic ampUus poftea vidcbitur. Cclebri tamen illi apud 
Muretum przlio afFuit , cum comes otbngentis tantura 
equitibus & ducentis ad fommum pediribus ftipatus Petrum 
Aragoniz regem ccntum millium bcUatorum cxcrcitu vaUa- 
tum fijlo proftravit , aciemquc illam ipnumeram viginti mUli- 
bus occifis devicit , fcd qua rationc nos deccc Bcrnardus Gui- 
donis in chronic* ubi fic habct. 

B 



XIII.- 



Digitized by 



Google 



Ktc. XIH. 

Dt quibuf- 
dam foffef- 
fionibus Jibi 
tUtit, 



ib SCRIPTORES 

21. Comet eriam Monrisfortis qui fpeciali ipfum 
devotione fovebat , cum affenfu fuorum caftrum in- 
figne quod dicitur Caflanel dedit ei & fuis fequaci- 
bus , quicunque ei in officio inchoatx faiutis aflifte- 
rent. Habebat infuper ipfe S. Dominicus ecclefiam 
Fani jovis & quxdam alia , de quibus omnibus fibi & 
fuis poterat fuftcntationem accipere. Qtis ver6 de 



eifdem reditibus fibi poflent fubtrahere,impartieban- 
turfororjbus monafterii dePruliano. Necdum enim 
ordo Praedicatorum fuerat inftitutus , fed folum de 
op^inis inftitutione fuerat tractatum, quamvis ipfe 
pro viribus officio prafdicationis infifteret : nec illa 
poftmodumeditaconftirutio fervabatur , ut nec reci- 
pere pofleifiones , nec receptas jamretinere liceret.* 



Anno Dni MCCXIII die martis ftfi nativitatem S. Maria , 
fcilicet it idus Sefttmbris ( crat lit. Dominic. F ) Petrus rex 
Aragonum habtns ftcum magnum exercitum Aragonum &> Ca* 
talanorum , ac ttiam comites Raimundus Tolofanus <$> Fuxenfis 
ac Convenarum , tivefque cum fofuloTolofano cum extrcim 
cofiofo ufque ad ctntum millia fugnatorum txtuntts dt Tolefa 
obftdtrunt eafirum Murtlli fitum in rifa Garon* non longe a 
Tolofa cum magna fotentia & majori fuferbia eontra Deum 
<$• Eccltfiam , <$• contra Dei athletam Simonem comitem Montis- 
fortit , qui eaufam Dei &fidei fro obedientia Rematu Scclefia 
contra htreticos <$• credentes ac fautores ifforum affumftrat <$• 
gerebat , & dittum cafirum fiabilivtrat eontra fidei inimicos , di- 
mijfis ibidem faucis tunc militibus quot habebat. Cumque in- 
notuijfet comiti Simoni memorat» , deFanojovis ubi tunc erat 
tamquam Ito fortijjimus obfejjis fuis froferat in fuccurfum , & 
ftquenti dit mtrcurii cum txtrcitu Jignatorum Dei ftfttm 
tfifcofit tfj> tribus abbatibus dt mmndato Itgati ftdis afoftolict 
«rchiefifcofi Narbonenjis ad cafirum Muretti fervtnitns , ad 
fuos videntibus & invitis advtrjariis introivit. Prafati autem 
tfifcofi cotferunt mijfts ad regem nunciis qu* facis erant qut- 
rert <y> traSart , qui etiam nudis fedibus decreverant ad eum 
mccedert, ut tantamcordis ejus duritiam emollirent , con- 
fulerent ti ac fofuio ftreunti. Cumqut frtfatus rex , ntc mo- 
nitis ntc inhibitionibus afoftoltcis ftr deftinatas litteras Jibi 
faHis , nec fiis frtcibus o> txhortationibus frtXatorum a malt 
inceftis vellet dejifttrt o>c. quibus refert pugnam & viCtoriam 
' cruce (ignatorum 8c addit : Inttrim auttm dum btllum Domini 
gtrebatur , fefttm efifeofi qui convenerant , FulcoTolofanus , 
0> Guido Carcajfonenjis , <$> Seditius Agathenjis , Kemaufenfis , 
Uticenjis , Lodovenjis ($> Convenarum , ac tres abbates . fcilv- 
cet de Clayraco , d* Villamagna <$• fandi Tibirii cum fuis cle- 
ricit o* aliquibus religiofis , inter quos aderat religiofus Dei 
amicus Frater Dominicus canonicus Oxomtnfis fofimodum Fra- 
trum Fradicatorum trdinis inftitutor , ecclefiam intraverunt 
mumflo Moyfi in btlle Jofut Itvmnttsmanus in ctelum , dtfre- 
oantts Dominum fro ftrvis fuis, qui ft mortis immintntis fe- 
riculo fro ejus nomint ac fidt exfonebant : orantts vero & cla- 
mautes in ceelmm tantum mugt umfro immintnti mnguftia emit- 
ttbant , quod ulutantes videbantur fotiufquam orantts <5>c. 
Qux totidem verbis legas in chronieo cui titulus , Prtclara 
Francorum facinora , ex quo videtnr Bcrnardus Guidonis ex- 
eep tlTc. In qua tamen narratione error venit cmendandus , ctim 
Guido Carcaffbnenfis epifcopus laudarur ut przfens , ceu qui 
toto anno mccxiii egit in Francia pro negotiis cruciatz , nec 
m partes Albigenfes rediit nifi poft pafcha anni mccxiv , ut 
babet Sorncnfis cap. 78. Revera in epiftola quam feptcm epif- 
copi de celebri itla viftoria fcripferunt , non reccnfetur Car- 
cajfontnjis , fed Siterenfis hic omiiTus & in illius vicem refti- 
tuendus. Czterum hinc habetur , ctlm Montifbrtius manus cum 
fcofte confereret , Dominicum in faccllo cum epifcopis Dcum 
orafTc , & de coelo auxilium fuper arma Catholicorum implo- 
xaiTe , quod ejus gravitate , pietate ae zelo erat digniiTunum. 

Exinde vero colligas ztate Bernardi Guidonis nondum ad- 
jnvcntum, qudd vulgo jam apud rcccntiores invaluit , fcilicet 
Dominicum crucem pras manibus gcftantem in prima aciei ca • 
rholicae ftonte' obviam hoftibus ocCUrriflc , (agittafque undique 
vibratas reeeptas m cruce omnes*, ita tamen divinitus ut nulla 
in Chrifti figuram ceciderit , fed vel ad latera vel inter crura 
affixa fuerit, quam cruccm etiamnum apud noftros ToloCj- 
nos fcrvari 8C oftcntari dicunt. Hace inquam nondum fic nar- 
rabantur xtate Guidonis, qui tamen pluribus annis nempe a 
Mcccvm ad Mcccxxii inquifitorcm egit Tolofae , alias rerum 
ordinis curiofilTimus fcruutor ifta non omifuTet, nec tam dt- 
ftincte Daminicum cum cpifcopis in ccclcfia orantcm dum fer- 
yeret grjelium exhibuiiTet. 

. Verum his facile eft lucem affcrrc , fi qua ratione crux ih 
pwsliis vel in urbium obfidione a cruce fignatis praeferrctur , 
quis attendat. Primo enim finguli quamdam crucem in fupc- 
xiori vefte circa peclus aiTutam ceu militiae Sacrz fienum ha- 
bebant , ih quam fi quando lagitta cadcrct , ida caflo rctror- 
fiim abiifie pluries animadverlum , de quo videfis Sernenfem 
cap. 34. Secundo in obfidionc urbium in fiimmitate machi- 
xtarum crucem imponcbant , quam hzretici perofi omni indu- 
ftria vibratis contra lapidibus confringere nitebantur , videfis 
Serncnfem cap. 51. Tertio crim caftrumaliquod impugnabant , 
ic irruptioncm milites tentarent , cpifcopi & clerus in locum 
quemdam rutum fccedcbant , ubi extra omne periculum cruce 
coram fe pofita auxilium divinum invocabant. Vide Scrncn- 
fem cap. 63 , ubi dc imprelfioncin caftrum Moiaicum illudque 
munitiAlmum fada fic habet. Citmfieret autem infultus ijie 
tfifcofm Carcajfonenfts & tgo fer exercitum difeurrekamut 



nofiros exhortantes : archiefifcofus autem Remenjis <$> Tullenfis 
t$> Albienfis efifcofi <$> Guillelmus Archidtaconus Parifiettjis , 
abbas etiam Mofaici cum quibufdam monachis , reliquujque 
clerus exercitus in montis decejfu ante eafirum fiabant tnduti 
veftibus albis & nudis fedibus tentntts antt fe crucem cum 
reliquiis fanHorum , voce altijftma & devotijjima cantabant , 
Vcni Crcator Spirttus, divinum auxtlium fiagttantes , nec 
difuit exorantibus Paracletus , fed mox ut verbum hymni 
Jcilicet Hoftem rcpcllas longius . tertib refetentes inceferunt , 
extentti adverfarti divinitas <$> refulfi fe intr* murorum am- 
bitum concluferunt. Quartum modum indicat idcm Scrncnfis, 
ncmpe caftro vel vi vel compolitione expugnato , cum intra- 
rent victores catholici , crucem ante fc ferri jubcbant. Sic cap. 
37. de arcis Mincrbs deditione. His ditbus fracedente cruce <y> ' 
vexillo comitis fubfequente villam ntftri & cantantes Te Dcum 
laudamus , eccltfiam adtunt , qua rtconciliata crucem Domini- 
cam in fummitate turris fonunt , vexillum comitis alia infarte 
locantes. Chriftus qutffe villam ceferat , & dignum erat ut 
vexilhsm ejus frtcederet , & in eminentiori loco fojitum chri- 
ftiant viSoritteftimontumferhiberet. At quod^n pugna acie- 
bus advcrfis hiuc indc concurrentibus , quis clericus (eu cano- 
nicus monachufvc in fronte exercitus catholici cztera inermis 
crucem gcftans prxivcrit , nec apud Scrnenfem , nec apud alios 
hujus bclli fcriptores lcgitur : ncc vcrifimilc , cum nec pruden- 
tiz fuiiTct ita gratis fc pcriculo exponcre , ac Dcum ifta non 
jubeptcm tentare. Aftipulatur Malvenda ad 1 113 n. 6 , ad 
cujus didtaQucrivius nofter hanc notam fuamanu adjccit. Hinc 
fatis eonvellttur ajftrta S. Dominici tnter fugnam frtfentia 
crucem elatam manu frtferentis , qua etiamnum Tolof* viji- 
tur exigua fagittarum contis transftxa in tdibus inqutfitionis , 
quod veterum fcriftorum nulla frobatur auSoritate. Hanc 
crucem viderat Quetivius aliquando Tolofie commorarus. 
Iuque fi crux ejus eft actatis ut volunt, ea forte eft non quae 
in przlio dclata fiierit , fed quam fibi przfcrri jubebant epif- 
copi , Bc qilam ubi Monfortio ejufque copiis e loco eminen- 
tiori bencdi&ionem impertivit cpifcopus Convenarum , uthar 
bct Sernenfis loco ciuto, fccum in ecdcfiam reportarunt, 
coram ea Dominum pro fclici pugnz cxitu deprecaturi : cui 
deaique in fignum viftorix quafdam hoitium ugittas affixe- 
rint, Sc ceu quoddam anathema appcnderint. 

Quz duobus przcedentibus nn. 19 & 10 Jordanus , eadem 
Humbertus capp. 16 & 19 habct, fed ftylo mollito. 

x Idem habet Humbertus cap. 10 fcd preifius. 

Animo erga B, Dominicum plane rcgio fuiffe Montisfortis 
comitcm probant caftra & przdia ab ifto illi donau , quz ta- 
men omnia poftca fandimonialibus Prullianis cefTerunt. Ha- 
rum donationum inftrumenta quzdamrcferre vifum cft, ciira 
ad chronologiam vitz fanfti ftatuendam non parum conferant, 
& non lcve fint laboris cjufdem in convertendis Albigenfibus 
prz aliis indcfcffi argumcntum. 

Ptimum. Notum Jit emnibus htc audientibus , quod tgo 
"Vfalgutrius dt Fenoleto , $> ego Rannts frattr tjut <$> Jimul 
ambo bono animo ac ffontanta voluntate & Jine *mni do(o 
fer nos <$> fer omnes fuccejfores noftros damus & concedimut 
rjf tradimus Jint omni noftro nofirorumqut rctentu Domino 
Deo f3> B. Maria de Pruliano & omnikns monialibus ibidem 
nunc in ferfetuum commorantibus , <$• ibi Deo & S. Ma- 
ria fervientibus <$> femfer fermanentibus , fro redemtione 
animarum noftrarum & farentum noftrorum , totum quidquid 
habtmus vtl habtrt debemus in ttrritorio dt Ttnoltto & in 
ttrminis tjus in terris cultis ($> incultis , fratit , fafcuis , 
aquis , nemqnbus hominibus , & omnia qua aliquo jurt 
nobis eontingunt vel contingere fojfunt in frtdiSo territorio , 
ut habeant <b> teneant & femfer fojjideant ad omnem fuam 
voluntatem faciendam. Ditium territorium quod Jitum eft in 
Narbonenji dittcefi in terra Tedejii , Jic centluditur interter- 
ritorium de Fontazellis territorium de Ontlio , & nos tri- 
mus indt femfer boni gerentes bona fide. Teftes hujus rei funt 
Pontius cafellanus , Raimundus Garda , magifter Paganus , 
Ifarnus Sota , Petrus Soet. FaSa eft charta ifta v idus febr. 
feria quinta anno ab incamatione Chrtfti mccxi regnantt 
Philipfo rege Francorum. Amaldus Sancii de Lauriaco nota- 
rius. Intellige annum mccxi ftylo vetcri , novo mccxii. , quo 
lit. Dom. A. G. Pcr hanc chartam videntur ifti duo fratrcs fe 
donatos ut aiunt monaftcrii conftituiffe , cum addunt fc boni 
futuros gercntcs bona fide. 

Connrmatio fuperioris donationis. Pateat univtrfis quod nos 
Simon D. G. comes Liceftria , dominus Montisfortis , dux Nar- 
bonenjis , comes Tolofanus , vicecomes Siterenjis vidimus char- 
tam figillo ven. P. N. FuUonis Tolofani efifcofi fendentt 
munitam , <uobtt ftr F. Dominicum dileSum noftrum friorim 



—\ II I 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjEDICATORUM; 



u 



De T. Pttrn 
CeUani&V. 
linu TeL~ 
fmt qui fi 
frau ebtul*- 
«*.<$» ubi 
Tdtf* 

tns frimitut 
babitar* cae- 

ptTMnt. 



xx, Igitur a temporc obiras epifcopi Oxomeniis 
ufque ad Lateranenle concilium anni floxerunt fer- 
me dccem , quo tempore quafi folus permanfit ibi- 
dem. Ingruente autem tempore quo ad Lateranen- 
fe concilium Romam adire cceperunt epifcopi , ob- 
tulerunt fe S. Dominico duo probi viri & idonei 
de Tolofa , quorum unus ruit F. Petrus Cellani poft- 
xaudum primus prior Lemovicenfis , altcr verb F. 

morutflerii monialium B. bi. ie Pruliane fnjtnt*t*m in h*e 
ferma. Noverint univerfi quod nos Ufalguerius & Raines de 
Tenolete fratres damus bone animo & ftmtnnta veluntate 
loncedimut in ndtmtionem animarum neftrnrum frierijf* 
menialibni noviter eenverfii monitit c$* extmplii T. Dominiei 
Oxomenfii foeiornmqne ejus habitantibui nunc & in ptrpt' 
tttmm in cafln Tanijovii <$» in ecclefia B. M. d* Pruliane 
Tolofmn* dieeeefit , villam nofiram d* Ttnihto Karbonenfit 
dieecefit in Tedtfio sntus c* extra cum ttrrit cultis & incul- 
tit agrisfafeuis nemortbut & omnibus juribui & fertinentiit 
fuit jure perpetut integre pejjidend*m : & diHat priorifiam 
C$» moni*les , per ipf*s c* nemine earum T. Vominicum 
C*> T. Guilhlmum Clareti cum tradition* pnfentii charu in 
foftjfionem diSt vilu mittimut cerforahm. Alium efi hoc an- 
no incamat. mccxii v K*l. mati in cafiro Tanijevit in 
fnfentia ven. P. N. Tuleonis Tolofani epijeopi & dHi B. dt 
Duroforti , & dni P. Rii dt Toneexl & dni Ifarnii dt Pru- 
bano <$• Arnaldi Sancii qus hanc chartam feripfit prtcibus 
fupradiclorum. T.t nos T. Dei permijfione Tolofanus epifcoput 
precibns pndiSorum Dfalguerit <$• Ti*ines pnfentem chartam 
in teflimenium fupr*di&* pi* donationis figilli ntfiri munimi- 
ne fecimut roborari. Nos autem videntes concejfionem devo- 
tsonem , didi magifiri piam pnfintmtionem confiderantet , 
diBam donationem in redtmtionem animarum nofiri & pa- 
rentum nofirorum ficut fuperius in pnfenti bagin* pleniut 
centinttnr, libere confirmamus , & diciam vilhtm cum omni- 
bus juribus & pertinentiis fuis dictis monialibus jurt perpe- 
tuo integre conctdmus pojfidendam. In cujut robore firmiiatis 
frtftntem chartam figilli nofiri munimint duximut confirman- 
d*m. AMum efi hoe Carcajfon* in domo D. epifeopi anno 
mccxiii v K*l. April. Scilicet in provincia Narboncnfi an- 
aum inchoabant a xxv martii feu a die Annunciationis. 

Alterum inftrumentum. Noverint univerfi qnod ego Simon 
demtnui Montisfortis D. G. viCecomes Biterenfit fjr> Carcajff 
ntnfis ajfenfu rjf voluntate A. uxoris me* <£• -^- primogeniti 
tnei ad honorem Dei tb> B.H. <$• in rtmijfiontm peceatomm 
nofirorum dono t}/> coneedo cV confirmo qutcquid Dgo de Laf- 
cum dnus Lanriactnfis <&* Cafirinovi dedit dno Dominie* 
Oxemenfi cnnonico £> Tratribus & Dnabus de Prolan nune 
& in perpetuum , quod prtdiftus *Vgo de Lsfcum habet 
habert debet apud Villamnovetam inter Todiumftrrmnum 
£§• VilLmpiSam. Snterea dono & concedo & confirmo fimi- 
liter quicquid Trntres prtdiclt, domus habent vtl pojfident ju- 
re tmtienit fivt donationii five alio juflo mtdo vel habituri 
funt : cJi ut firmum & ftabile maneat in perpetuum .figilli 
noftri appofitione prtfentem paginmm confirmamni. Dat. apud 
Carcajfonam menfe maio. A. D. Mccxni. 

Caftrum Cafiancl vel Caflanuel de quo Jordanus hoc a. 
quale foerit docet Sernenfis cap. 79. Erat autem caftrum Caf- 
fmnolii nobil* fortijfimum tn territorio Aginnenfi : ad pe- 
dem fiquidtm cnjujdam montii in ameenijfima planitie fitum 
erat , fed {$* aquis circumfiuentibus c*> nmtivis rupibus cinge- 
batur. Erat in caftro ilto ftdtt harttietrum nna dt prineipali- 
bus , & fuerat ab antiquo : homines autem eaftri illius erant 
fro magn* part* raptoret & perjuri , repleti ornni iniqnitat* 
C* genere peccatorum. Jam enim femelc* iterum reddidtrant ft 
Chrifiianitati , nune ttiam & ttrtia vic* Chrifiianitati & ee- 
miti nefiro refifier* attentarunt &e. apud auftorcm lcgcnda 
cum expugnatione caftri xvi Kal. fcpt. mccxiv. Munitioni- 
bus (bto zquatis caftrum Dominico dcdit Montifbrtius , quod 
deinde monialibus Prulianis ccfllt. Pcrcinus noftcr ad annum 
citatum n. 18 monct ab illis in alia prxdia commuutum. 

T Idem totidem verbis habct Humbertus capp. 10 Sc 
xi. phrafi tamen paululum moliita. Rccte vcro monet Jorda- 
nus non dccem fed ferme dccem annos fluxiffc , certum cnim 
intet utrumque terminum novem tantunrpoflc numerari an- 
nos , primum (altcm exeuntem , cum Didacus mortuus fit 
vi Fcbt. mccvii ftylo vctcri , ultimum ex majori partc tran- 
laclum , ciim Lateranenfis fynodus habita fuetit anno mccxv 
mcnfc Novembri , qui numerandi modus non infrcqucns. De 
his fic fcribit Bcrnardus Guidonis in chronico. Poft ebitum 
vtro prafati D. Didaci manfit B. DominicKs quafi per decem 
annosi» provineia Narbmenfi tnaxime Tolofitni rjr> Careafiifii 
<$• Albigefii , in quibus peftis htretic* ampliut ftviebat con- 
fnndtns hmrttieet <$» confirtnant cathelieet verbis pariter <£» 
txemplis , annunciani Dominnm Jefnm Chrifium Jequentibus 
fignit ci» miraculii gloriofis ufque ad ttmpnt Lattrantnfit 
cencilii . quod celebratum eft fub prtfate hmocentie Papa IU 
ann» Dni mccxv menfe Nevembri. Ex hac ver6 narratione 
ifl qaa cxteri antiqui fcriptorss coaTcniitat , inisrciu D»mini« 
TOM. I. 



Thomas vir admodum gratiofus 8c fcrmoae facun- Ste. Xin. 
dus. Horam primus F. Petrus fublimes & nobiles 

3uas Tolofe circa caftrum Narbonenfe domos poflc- 
erat , tradidit S. Dominico& ejus fociis , a quo 
tempore ccepcrunt primum apud Tolofam ineifdem 
domibus commorari , atque ex tunc omnes qui cum 
ipfo aderant , magis ac magis ad humilitatem defcen- 
aere , & religioiorum fe moribus conformarc. Y 

eum toto Ulo intcrmedio tempore continuo in Ulis partibm 
itetiflc, ncc aliorfum cxcurrifle : cos itaque (ua nobis coa>> 
menta obtrudere, qui in Franciam tum & Parifios venifle fin- 
gunt : rcvcra nullum aliud Dominici iter Parificnfe agnofcunt 
veteres noftri fcriptores, quam quod ex Hifpania fufcepit anno 
Mccxix de quo poftca. 

Sed quid fibi vulthis verbis Jordanus, qumfi fotks perman- 
fit ibidem t Nonnc toto 1II0 tempdre & ultra viguit ut aiunt 
cruciata i Nonne innumeri omnium ordinum , epilcopi , abba- 
tes , archidiaconi , derici , monachi cruce adverfiis AlbigenfcS 
& Valdenfcs acccpta in Occitaniam ex omnibus Franciz pro- 
vinciis advcnerunt l Verum eft , fed illi plcrique vix quadra- 
ginu dics ibi morabantur , quibus clapfis quantumcumque 
ncccflarii cflcnt , & ut diutius remancrent cxotarcntur , mox 
quifque ad patriam rcmcabat. Vide Sernenfcm capp.41. 8c 
41. ubi dc epifcopis Carnotenfi & Bellovaccnfi , Drocenfiquc 
& Pontivi comitibus qucritur , quod non compleu fua qua- 
dMgcfimarcccflerint, quamvisPapa declaraffet eos indulgen- 
tiam non confccuturos , qui in fcrvitio j . C. unam minimum 
quadragcfimam non complcviffcnt. Addc illos ctuce fignatos 
etiam ecclcfiafticos plerofque non ut przdicarent eo fc contu- 
liflV > fcd ut adverfus hzreticos fertiter fe dcfendcntes pugna- 
rcnt , cofque debcllarent ac fubjiccrent : quod quidcmxiccefla- 
rium crat , ut corum converfioni attendi poflct , fed hanc. 
operam aliis rclinquebant : hanc autcm unicam fibi ufurpabat 
Dominicus cum paucis fibi adjunctis , unde intcr tot fuagss 
hxreticorum tum editas , in tot caftrorum expugnauonibus 
nullus Dominici mcminit , haud dubie quia non adcrat. QuM 
ergo tumagcbat? Rcfpondet jordanusn. xi. Officio pndtca- 
tionit pre vtrtbni infijiebat : Rcfpondet Confuntinus poftoa 
n. 11. in prtdteationts indefejfa eontinnation* permanfit tontra 
hareticos maxim* , eonfianter annunciant verbum Dti : Acu 
ipfius pro co loquantur , miniftcrio reconciliationis et a fanctz 
Sedis legatis injuuCto diligcnter fungcbatur , adeo ut fi quanda 
pcninaces hzreticos przpofiti judiccs flammis addicezent , quoc 
altiori lumine przvidebat ad frugem poftea redituros a fup- 
phcio cximeret , cujus infigne cxempium habet peftca Con- 
iuntinus n. t(. Vidc etiam apud eumdem n. 40. 

Caftrum Narbonenfc de qub jordanus hoc n. arx erat van-> 
nitiflima tc Tolofz palatium comitis : non longe diffitas Po- 
trus Ccllani domos habebat, quas Dominico dcdit, fefequ* • 
una fbcium adjunxit. Unde ceu vir jucundus tt morum Ua- 
viorum clcganti joco dicere fblebat alios ab ordine receptos , 
a fe ordinem apud fereceptum. Revcra in illis zdibus primos 
focios adunavit Dominicus , & ad ritum ordirus quem a plu« 
ribus annis mediubatur informare cotpit anpo mccxv , eaqus 
domus exinde ad noftra tempora mquilitorum domicilium fuit, 
quorum primus laudatur idcmPctrus Cellani Utteris Grcgorii 
IX conititutus anno mccxxxux , poftquam convcntum Lemo- 
vicenfem annis xu primus prior rcxiifet , Thomam virum illum 
gratiofum & facundum quidam reccntiores germanum diAi 
Petri ccnfcnt, cujus nulla apud antiquos memoria, ut accu- 
ratc nount noftri Percinus tt Soggius. 

Non omittendum hic ccu inproprio loco quod habetHum- 
bertus cap. 32.. Cumapud Ttlojam in thtelegi» rtgtrtt magifitr 
quidam gener» fcitntt* rjrfam* pnclarut , qnodmm tnant antt 
diem dum fnat LSiones pnvidtrtt , opprejfus gravi fomne 
eapnt fitum ineathtdrapanlulnm rtclinavit & dermir* ecepit 1 
vijumqut tfi eidem tadem hor* , quod fibi feptem fielLpnfen» 
tarentnr. Qui dnm de novitnte talis xenii plurimum mirmrt- 
tur . Jnbit* in Inmin* 6» quantitat* tantum txtrevernnt , 
qned totam fmtrimm & mundum illuminmverunt. Qui fimtin* 
a femno exeitatut ertum diei percepit , & vecatit ftrvientibnt, 
qui librttfuet dtftmnt , fcholas intravit. Et eect B. Demini» 
cns cttm fex fotiii ejnfdem habitus ad ante diStum magifimm 
hnmiliter accejferunt , intimantts tidtm qued Tratrts tjftnt, 
mi evangelium Dei in partibns Tolofanis contr* infidthi 
dtlibui pndienrent , fignificantti lidem quod fchetas fnat 
venerant frtqutntart , c> LSionet audire avidit cordibu* 
tuperent r§> optarent. Diitui verb magifter multo ttmfert di8»t 
ftfttm Tratres famtliares c&» devetos habuit <$• fcheUres in- 
ftruxit. Recohns *ntem vifienem qtutm fmulo mnte vidtrat, 
B. Deminicum <$• foeios Juei quei fltllat tucidas intirfretatnt 
tft, (&) qnet immtnfe inmint fanu & fcitnti* vidit fubit» 
cLrtfcen , fnmm» eft vtneration* preficntus , grandi ttiam *jt 
jngittr tx tunc dihHionit affe&n amphxatut. Hoc anttm rttm* 
lit idem magifier Tratri Arnulfh» de Bethuni* C* feci» ejnt, 
cnm ejfent in Anglia in curia regit. 

Cum iftud primus referat Humbertus , eum a dicto I. Ar- 
«ulph» audiviac cwjcftu preua» eft, lc Ucct quando id «sd^ 

B ij 



l 



Digitized by 



Google 



SCRIPTORES 



Sie. XIII. 
De redittbut 
mnde foft vi- 
Sum accefe- 
runt cV nt- 
tejfaria. 



Qualittr S. 
Dominicus 
cum efifcopo 
Tolofano ad 
D. Pafam 

ACCejflt. 



12. 

ij. At verb epifcupus Tolofanus felicis memoriae 
Fulco nomine , qui tenerrime diligebat diledtum 
Deo & hominibus S. Dominicum , videns eorum- 
dem Fratmm religionem & gratiam, atque inpra:- 
dicatione fervorem , exultans ad novae fucis exor- 
tum , de confenfu totius fui capituli contulit eis 
fux dicecefis fextampartem decimarum, cujusemo- 
lumenti fubfidio fuis ad Iibros atque ad fuftentatio- 
nem neceflariis providerent. z 

24. Adjunctus autem eidem epifcopo S. Domi- 
nicus , ut fimul adirent concilium Lateranenfe , & 
pari voto D. Papam Innocentium , ut confirmaret 

derit non ita facile di&u , creditu tamen promtius id aflan , 
cum primps fodales puta fcx in xdibus Pctri Ccllani ad callrum 
Narbonenfe anno mccxv antc vcl circa xftatem fccum aduna- 
vit : hos enim forfan nondum (atis theologia informatos veri- 
(imillimum elt Dominicum ad fcholampublicam fccum duxilfc, 
quam & per duos annos fequentcs ad ufquc ipforumdifpcrfio- 
nem xftare anni mccxvii, de quamox frequcntare perrexe- 
rint, dum interca Dominicus Romam bis adivit inftitutionem 
ordinis impetraturus : fic cnim vcrum fit quod in narratione 
habctur , multo temporc illos hunc theologum audivi(Te. Hinc 
etiam infcras jam ante mccxv fcholam thcologicam Tolofx 
cre&amnoruiflc, Iicet Raimundus fcnior comcs paucis poftca 
annis eam diffiparit.cum ncmpc hanc civitatcm rccupcravit, 
donec cam reltitucre a rege Francix Ludovico ix coaftus eft 
citca mccxxx , & intcr primos S.T.raagiftrosParifienfcs eo 
miflbs fuerc cx noftris F. Rolandus dc Cremona qui ibi jam 
publicc legcbat anno mccxxxi, & qui ei fucceflit anno 
Mccxxxn vel xxxiii F. Joannes jEgidius vcl dc S. jEgidio , 
ut poftea dicetur ubi dc finguiis. Attcndas prxterca velim ad 
illa verba, Ecce B. Dominicut cum fex fociis ejujdem habitus , 
hinc enim rcfte colligas Dominicum hos fcx primos fodalcs 
fua cadcm vcfte induiiTe , tunica talari alba lcilicet , caputio 
itcm albo cum fcapulari adjuncto , & capa dcfuper nigra : alio- 
quin thcologus illc poftca in Anglia agcns , ii Arnulphum de 
Bcthunia diltum & (bcium cjus alio cultu ornatos vidiflet, 
quam quos ToloCc auditorcs habucrat, ejufdcm elte ordinis in 
animum non induxiiTct , fcd de his poftca fufius. 

z Idcm totidcm verbis ordine paululum immutato habet 
Humbcrtus cap. ix. Inltrumentum vcrb donationis tale eft. 
in nomin* D. N. J. C. Notum Jit omntbus frtfentibus &fu- 
titris-, quod nos Fulco D. G. Tolofant fedts minifier humtlis 
ad extirfandam htreticam fravitatem & viUa exftllenda, 
cV fidei regulam edocendam , & homines fanis moribus im- 
buendos , inftituimus Prtdicatores in efifcofatu noftro F. Do- 
'mintcum cV focios ejus , aui in fattfertate evangelica fedi- 
tes religioft frofofuerunt incedere , cV veritatis evangelict 
'virbum frtdicare. Et quia dignus tft oferartus cibt fuo , cV 
os bovis triturantis non eft obturandum , tmo qui evangelium 
frtdicat , dc evangelio dtbet vivere , volstmus ut ciim frtdi- 
'cando incefftrint , de efifcofatu habeant viSui necejfkria , 
cV de conftnfn cafituli ecclejit E. Sttfhani ($» cleri Tolofa- 
nt diaecejis ajfignamus in ferfetuum frtdiilis Prtdicatoribus 
& aliis quos zelus Domini cV amor falutis animarum todem 
modo ad idem frtdicationis officium accinxerit , medietatem 
itrtit fartis decimt , qut ajfignata eft omamentis cV fabrict 
omnium farochtalium eccleftarum , qut in noftra foteftate 
funt , ad indumenta ©• cttera neceffarta in infirmitattbus 
fuis , o> citm quiefccre aliquando voluerint. Si quid vero foft 
annum. fuferfuerit , volumus cV flatuimus , ut ad eafdem 
farocWahs eccUfias refundatur adornandat , vel ad ufus 
fauferum fecundum quod efifcofus viderit exfedire. Citm 
enim.jure cautum fit , quod aliquanta fars decimarum debeat 
jemfrr fauferibus ajfignari cV erogari , conftat illis fauferi- 
bus nos teneri fartem aliquam decimarum fotius ajftgnare , 
gui frO Chriflo evanielicam faufertatem tligtntes , univerfot 
rjf fingulos exemflo p* doBrint donis cosleftibus innituntur cV 
irtaborant ditare .: jtt aqttibus nos metimus temforalia , fer 
nos cV ftr alios fojfimus congruenter & offortune ffiritua- 

fentinare. Datum anno verbi incarnati Mccxv regnantt 
Thiliffo rege Francorum , cV comite Montisfortis frincifatum 
Toleft tenente. Liccj nienfis dicfvc in hac charta non expriman- 
t ur, datam priufquam cpifcopus & cum co Dominicus Romam 
H fynpdnm Latcranenfcm fc conferrent,patebit cx fcquentibus. 
" Confirmaret rcditits ab efifcopo aj/ignatos. Hxc probant 
cTwrtam mox relatam. priufquam Roraanum her aggrcdercn- 
iurfarri fuifle confcctam , ncquc enim alios reditus Dominico 
ScTociis epifcopus afligparat. 

' ^ 'Auditis igitur eis fufer hac foflulattone. Hancde ordi- 
ms^Prxdicatorum confirmationc poftulationcm ante apcrtio- 
ncm fyhodi ab arribojjiis pqntifici propofitairi conjedu pronum, 
r!am x ubi primiim Rohiam advenit Dominicus., ccrto antq in- 
choatibnem concilii diploma obtinuit ,a. pontifice , quo bona 
orhnia eatcnus moriaflcrio Pruliano collata confirmantur. .Ia- 
cipit : . Juflis fetentium defidertis dtgnutn iji nos.facilem prtbtre 
Ajfiyijkm ($<('.' iri qujbus nurnerantui prxdia & caftra iii\o mo- 



S. Dominico & fociis ejus ordinem qut Prsdicito* 
rumdiceretur & eflec: confimaret nihilominus prac- 
didos reditus tam a comite quam ab epifcopo Fra- 
tribusa(fignatos A . Auditis igitur eis fuper hac poftu- 
latione B Romanus antiftes hortatuseft S.Domint- 
cum reverti ad Fratres fuos c , & habita cum eis ple- 
na deliberatione communi eorum confenfu regu- 
lam aliquam approbatam eligerent ° , ac demum iis 
pera&is rediret ad papam confirmarionem fuper 
omnibus accepturus. Itaque celebrato concilio re- 
vertentes E verbo D. papx Fratribus publicato , mor 
B. Auguftini prxdicatoris egregii ipfi futuri Prxdi- 

nafterio a comite Montisfbrtis & aiiis donata. Datum Late- 
rani vm idus ociob. font. Innocentii 111 snno xvm. Sic ex 
archivo Pruliano rcfcrt Pcrcinus Mon.ToIof. ad mccxvi n. ij, 
qui utinam diploma intcgrum reprxfcnuflct. Exinde (altem 
conficitur jam antc concilium mcnfe novcmbri circa feftum 
S. Martini tantiim apertum , Dominicum Innoccntio ruuTe ap- 
primc & in bonis cognitum. Putas autem illum de monafterio 
Pruliano & de cjus temporalibus fuiflc follicitum , tc de ordinc 
quem a tot annis mcditabatur , & cujus gratia hoc iter fufce- 
pcrat cum pontificc non tractaflc i 

c Romanus antiftes hortatus eft Domintcum revtrti ad Fra- 
trtsfuos, &c. Hxc Jordani fimplex a&orurn in poftulatione 
ordinis narratio admodum placct, nullaro cx parte pontificis 
factam dirficultatcm innuit , faltcm quz Jordano co ufque co- 
gnita fucrit : idque co fit vcrifimilius , quod hxc fupplex pcti- 
tio cum iis qux de prxdicatoribus in Synodo ftatucnda jara 
apud fc decreverat pontifcx , rccta ac mire convenircnt. Sic 
cnim actorum Synodi cap. 10. lcgitur. Inter cotttra qut ad 
falutem Jfetlant fofuli chrifliani fabuluui verbi Dei fetma- 
xime nojcttur fibi ejje necejfarium , quia ficut corfus matt- 
riali , jic antma ffirituali cibo nutrttur , eo quod non in fol» 
fane vivit homo , fed tn omni verbo quod frocedtt de ore Dei. 
fnde cum ftft contingat quod tfifcofi frofter occufationts 
multtflicet vel invaletudines corforales aut hofiilts incurfut 
feu occafiones aUat , ( ne dicamus defeclum jcientit , quoi 
in eit eft reprobandum omntno ntc de ctttro toltrandum J ftr 
feiffos non fufficiunt miniflrare fofulo verbum Dei , maxim* 
ftr amflas dtoectfts & diffufas , gtntrali conftitutiont fan- 
ttmus : ut efifcofi vtros tdoneos ad fanttt frtdtcationis offi- 
etum falubriter exequendum ajjumant fotentes in ofere cV Jir- 
mone , quiflebes jibi commijfas viee ifforum , ciunfer fe idem 
nequiverint .folicite vijitantes eas verbo tdifietnt & exemfl» , 
quibus iffi citm indiguerint congrut neceffaria minifirent , n* 
fro ncceffariorum deftHu comftllantur dtjiftere ab incefto. 
Unde frtcifimus tam in cathtdralibus qua n in aliis convtn- 
tualtbus ecclejiis viros idoneos ordinari , quos tfifcofi fojfint 
coadjutores & cooftratorts habtre , non folitm in Prtdicationit 
officio , verum ttiam inaudiendis confeffionibus & foenitentiit 
injungendis ac ctterisqut ad faluttmftrtintnt animarum. Si 
quis autemhoc negUxerit adimflert , dtjiriclt fubjactat ultioni. 
Hxc inquam ciim in fynodo dccerncnda jam animo gcrcret 
pontifcx , quid ei magis arriderc poterat , quam Dominicum 
vidcre virum utique potcntcm in opcre & fcrmone fibi ab 
cpifcopo Tolofano oblatum, & focictati hominum inftitucndx 
anhclantem, qui pro nomine Chrifti Jcfii animas fuas tra- 
dercnt , & prxdicationis officio fe totos ac per orbcm terra- 
rum dcvovcrent. 

D Regulam altquam affrobatam eligtrent. Et hoc prudentcr 
omnino juffit pontifex , qui fic conftituendum in fynodo de- 
crcverat , ut in adtis legitur cap. xm. N> nimia religionum 
dtverfitas gravem in Ecclefia Dei confufionem indueat , firmi- 
ter frohibtmus . ne quis de cttero novam religiontm inveniat, 
fed quicumque voluerit ad rtligionem converti , unam deappro- 
batis ajfttmat. Similiter qui voluerit religiofam domum fun- 
dare de novo , regulam (5* inftitutionem recifiat de religionibut 
affrobatis. Enim vcrb regulam 8c inftitutiones jam approba- 
tas alTumerc , non tam erat novum ordinem fundarc , quara 
jam conftitutum erigere ad perfcctiora : unde Dorainicus cum 
fuis ciigendo regulam S. Auguftini & inftitutioncs in aliis 
congregationibus maximc canonicorum rcgularium jam ufu 
reccptas 8c approbacas ,non tam ordinemnovum erexit , quam 
ordinem canonicum auxit in apoitolicum. Hinc ut videbitur 
poftea in bulla confirmationis ordinis Honorius III de domo 
S. Romani Tolofana qux fuit omnium prima (ic lo.quitur , ut 
ordo canonicus qui fecundum regulam B. Auguftini in eadem 
eccltfia inftitutus ejfe dignofcitur &c. Imo & noftri primi 
fodales diutius Fratres canonici ordinis Prtdicatorum dicli 
funt , fed de his alias : hic fatis fit hxc duo ut quidem vidctur 
cvicifle , Sc propofitionem de ordine Prxdicatorum inftitucndo 
ante inchoatam fynodum a •Dominico favente & folicitante 
Fulcone cpifcopo Tolofanb Innoccntio III factam, & fum- 
mum pontificem cam probando nihil nifi ad legcs in fynodo 
poftca Iatas conceffiflc. 

8 Celebrato concilio revertentes. Cum concilium poft tree 
fcflioncs circa feftum S. Andrex ahfojutum fucrit, ambos con-< 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjEDICATOR U M. 



13 



catorcs regulam elcgerunt , quafdam fifci fupcr hxc 
in vi€ta & jejuniis & lectis & laneis ar&iores con- 
fuetudines aifuracntcs. Propofuerunr etiani & infti- 
tuerunt pofleffiones non habere > ne prsdicationis 
impediretur officium folicitudine terrenorum , fed 
tantum redicus eis adhuc habere complacuit. Epif- 
copus etiam Tolofanus cum aflenfu fui capituli tres 
eis ecclefias aflignavit , unam intra terminos civita- 
tis , aliam in Appamienfi villa, tertiaminter Sori- 
cinium & Podium Lairrentii fcilicet ecclefiam fandbc 
Mariae de Lafcura , in quarum qualibet conventus 
& prioratus efle debebat. 
jVjjJj^" 2 S« Anno Domini mccxvi aeftatis tempore 
tun&trT ^ 313 c ^ Fratribus prima ecdefia in civitate To- 
atmi Tfi*- 

~ }~ tinuo 4c repetenda Gallia cogitafle haud dubium , quando in 
Occitaniam advcncrint non produnt annales , fcd tantiim fta- 
tim a reditu Dominicura anno mccx vi ac proindc circa pafdia , 
quod eo anno x aprilis accidit, focios in monafterio Piuliano 
coegifle , unaque omncs ut pontifici moicnt geieicnt, icgulam 
S. Auguftini & infthuu quxdam in vicVu arctiora e Prcmon- 
ftratenfibus, inquit Humbcrtus , fed quse apud quafdam alias 
canonicorum rcgularium congtegationes tum floientes & Ce- 
Tcrioies , & fortc in ipfa Oxomcnfi refoimatione in ufu ciant 
adoptafle fibique impofuiifc , ut non tam novus ordo , quam 
nova canonicoium icgularium prxdicationi (pcciatim addicto- 
rum congregatio vidcictui , ficque nihil juffis concilii advci- 
fumfictct. Nouetiam ptopofitum de tenunciandis poflcflio- 
nibus tum ctiam decictum , intciim ad opportunum tcmpus 
prolautum . 

f Apud illam S. Romani ecdefiam noftii manfcrunt ad an- 
num mccxxxh circitci , tum enim ad locum qucm modo in- 
habitant fc tianftulcrunt. Fiatics illi fcxdccim primi Dominici 
focii hi a Stephano Salanhaco & Bcrnaido Guidonis numcran- 
tui, Matthxus olim S. Vinccntii de Caftris piiot , Natalis dc 
Prulio , Bertrandus dc Garriga a loco natah ad Areiatum fic 
nuncupatus , Pctrus Ccllani & Thomas ambo civcs Tolofani 
aobiks, Stcphanus Mctcnfis, Guillelmus Clarcti Appamienfis, 
& Odorius converfus Neuftrius, hi odto Galli : feptcm fequen- 
tes Hilpani , Mannes vel Mammcs germanus utcrinus B. Do- 
zninici, Michael Fabia, Michacl deUzcro, Petrus dc Matri- 
toa quibuClam agnominatus , Suerius Gomezius, Dominicus 
alius, Joanncs dc Navarra , denique Lauicntius Anglicus , de 
quibus fingulis bicvitci poftea agetui. 

Ecdcfia de Lafcuia hic laudata rccenfitur in bulla confir- 
mationis ordinis , caquc foifan monaftcho Piuliano ccifcrir, 
quod idem dicendum de teitia ecdelia Appamicnfi. Eu! autcm 
in hoc ukimo loco fub B. jordano & poftca dutius Fratrum 
colicgium non fiicrit, tandem anno mcclxix fodr.lcs noftri 
"co vocati domum conventualcm ciexeiunt. 

o Idcm Humbeitus cap. xj ftylo molliio. 

Innocentius III obiit xvn Kal. aug. mccviii , altero poll 
die fuffcdus cft Honorius III. S. Dominicus Tolofa: adhuc 
aderat xxvui augufti, co enim die F. Joannis dc Navaira 
profcffioncm inter manus fuas in S. Romani ccdefia acccpit, 
ipfo ccftc Joanne : adeo ut Romam icditurus itcr arripere 
aon potucrit nifi menfc fcptembri , ncc proindc in Urbem 
nifi menfe octobri pctvcnire : fic autem inftantcr cgit, ut 
antc natalc Domini qua: volebat obtinucrit. Rem claic nar- 
rat Bcrnardus in ordinis chronico. Poftquam enim rctulit elc- 
ctam ab omnibus concorditei S; Auguftini regulam , quod fcrip- 
torum confcnfu fatrum eft anno mccxvi , ac proindc mcnfc 
aprili ut fiiperius annotatum , addit, fofi aliquos autem men- 
Jts regrejfus efi Romam B. Dominicus &c. Dcindc. Anno Dni 
xccxvi tfiatis temfore dataeft B. Dominico ecclefta B. Roma- 
m tfre. ac proindc circa fincm juniiaut julioicqucnti : cxtruen- 
do ad eam ecdefiam clauftio , Sc erigcndis officinis aliquod 
tcmpus infumtumeft, aliundc e manibus Dominici veftem in 
S. Romani acccpilTe fe tcftatur. Joannes dcNavarra, idquc 
die S. Auguftini , & eodcrh dic fe profcifum : fic conftat chro.- 
"nologia fupra ftabilita , Ddmihicum hon ante fcptcmbrcm hoc 
alterum itcr Romanum aggreflum.Profcquitur Bcrnardus.-f<»a# 
Dni mccx vl Xi K4l.fan. ttid. y i» crafiino B.Thomt afoftoli Ro- 
~m* apud S. Petrum ( diplornau umch ferunt apud 5. Sabinam) 
'fnit confirmatus ordo Prijitatfrum . <$• B. Deminicus quem 
Deus elegcrat ab tterno, <y tnttof tntius pafa III afproiaverat 
frtcedenti anno ,fuit infiitutus & copfirmatus m^gifter e^ do- 
tuinus ordinis ab Honorio pnfa tll fuccejfore prtfatt D. Inno- 
centii , pontificatus iffius lp. Honorii auno 1. Hic Honorius S. 
Dominico & Pratribus Juis plura frivilegia ry> Ubertates con- 
tulit, eccleftam *c decimat atque cafira pojfeftones da- 
tat S. Dominfco cenfervayit t j!cut in privilegio de confirma- 
tione ordinis conttnetur. 'Plura-hic congerit Bernardus, qur 
ei ipfis diplomatibus diftindius .explicanda. Dominum om- 
nium bonorum ordinis cum ampJifliina fuper fodalcs aodo- 
riute conftitutum Dominicum facije Aftentiuntut omnes , fed 
.nondura magijtri titulo tum ornatura palara eftex ip,fi* litteris 
pontihciis , quz fic habent. 



lofana , qux in honorem B. Roraani F fundata eft, Sec. XIII. 
in reliquis autem duabus ccclefiis nullum unquam 
Fratrem contigit habitarc. At ver6 in praedicSta ec- 
clefia fan<fli Romani protinus xdificatum eft clau- 
ftrum celias habens ad ftudendum & dormien- 
dum defuper fatis aptas. Erant autem Fratres nu- 
mero circiter fexdecim. Exctpit Humbcrms , 
cap. 24. 

2.6. Interim D. Innocentius Papa fublatus eft de 2?« obitu D. 
medio & fucceflbr pro eo Honorius conftitutus eft, innocentit <$• 
quemmox adilt S. Dominicus , Sc iuxta propofitum ^"" , » < ' Be .. 

* c ' . r r i. PattHonortt 

ordmationemque conceptam conhrmationem ordi- j e ce „fi r - 
nis , & omnium qux obtinere voluilfet plene per mationeerdi- 
omnia irnpetravit. G nit. 



Honorius&c. DileSo filio Pratri Dominico friori S. Romani 
de Teloja & Fratnbut tuit regularem vttam frofejfis &fro- 
fejfuris S. & A. B. Nos attendentes Tratres ordtnis tuifuturot 
fugiles fidti & vera mundt lumina , confirmamut ordinem 
tuurn cum omntbus caftris pejjijfwnibut habitis & haben- 
dis , & iffum ordinem ejujque poifejftoncs & jura fub nefir* 
gubematione & frotecjiorte fufcefimus. Datum Rom* afud 
S. Sabinam. xi Kal. jan. an. 1. Sequitur altera fufior. 

Honorius &c. DtUiJis filiis Dominico friori S. Romani 
Tolojanenfis ejufque fratrtbus tam prttjeuttbut quam futuris 
regularem vitam frofejjis S. B. Religtojam vttam eii- 

gentibut afoftolicum convenit adejje frtfidtum • ne forte cu- 
jufiibet temeritatit incurfut aut eos a frofofito revocet , aut 
robur quod abfit facrt reltgionis infringat. £a frofter dilecli in 
Domino filii vtjiris jetfiis fojiulattetubus cUmtnter amuimut, 
& ccclejiam S. Romant Tolojanenfii in qua divino efiis manci- 
fati objequto jub B. Petri & nojtra proteStone fufctfimut , & 
frtfentis fcriptt frtvtiegto comtttunimus : tn frimis fiquidem 
jlatuentes ut ordo canomcus qui jecundum Deum & B. Au- 
gujitni regulam in eadem ecchfia injitturus ejfe dignofcitur, 
ferpetuis ibidem tcmfcnbks invtolabtliter objervetur : prttt- 
rea quafcumque fojjejfioncs , qutcumque bona eadem ecclefi» 
knfrtfenitarum jujte ac canoniee fojjidet , aut in futurum con- 
cejfionc pontificum , largitione regum vel frincipum , eblatien* 
fidelium , Jeu aliis jujiis modis frtfiante Domino poterit adi- 
fifci.firma vobit vejirifque fucccjjoribut illibata ferma- 
neant : in qutbus htcfrofriis duximus exfrimenda vocabulit , 
fcilicet iocum in quo frafata ecclefia Jita efi cum omnibus fer- 
tinentiis fuis , villam de Cajfenolio cum omnibus fertinentiis 
fuis , tccUfiam S. Aiaritt de Lefeura cum omnibus fertinentiit 
fuis , hojfitale Tolofanenfe quod dicitur Arnaldi Bernardi 
cum 0. f. fuis , ecclefiam fanSU Trinitatis de Lobent cum 0. f. 
fuis : decimas » venerabili fratre nofiro Tulco Tolofanenfi 
epifcopo de ajfenfu capituli fui vobis pia & frovida libera- 
litate concejfas , frout in eorum litteris flenius continetur. 
Sane novaltum vefirorum qut, fropriit manibus vel fumtibut 
veftris colitis , five de veftrorum animalium nutrimentit nul- 
lus a vobis decimas exigert vel extorquere frtfumat. Liceat 
quoque vobis cUricos vel laicos liberos & abjolutos a feculo 
fugtentes ad converfionem rectfere , <J» eos abfque ulla con- 
tradictione retinere. Prohibemus infufer utnulli Pratrum foft 
faciam in ecclefia vefira frofejftonem fas jit Jine frioris fui 
licentia de eodem Loco nifi arctioris religionis obtentu difce- 
dcre , difcedentum vero abfque communi iiterarum caution* 
uullus audeat retinere. ln farochialibus verb ecclefiis quas 
habetis , liceat vobis facerdotes eligere . & dictcefano efifce- 
fo frtfentare , quibus Ji idonei fuerint , efifcofus curam ani- 
marum committat , ut ei de ffiritualtbus vobis verb de tem- 
foralibut debeant refpondere. Statuimus prtterea ut nulli li- 
eeat ecclefit veftrt novas & indebitas exacliones impendere , 
aut in vos vel in frttdiQam ecchjiam vefiram fine manifeft* 

rationabiU caufa excommunicationis vel interdiSi fenten* 
tias promulgare. Cum autem generale interdiSum terrt fuem 
rit , liceat vobis claufii januis , exciujis exccmmunieatis ih- 
terdiSis fuppreffa voce dtvina cfficia celebrare. Chrifma ve- 
rii & oleum fanlium , confecrattones altarium feu bafilicarum, 
ordtnationet cUricorum qui ad facros ordines fuerint fromo- 
vendi , a ditecefano fufcifiatis efifcofo , Jiquidcm catholictit 
fuertt , c£» gratiam & communionem facrofanHt Romant fedis 
habycrit , (jp ea vobts voluerit fine fravitate aliqua exhibe- 
re,, altoquin liceat vobit quemcumque m.tlueritii catholicum 
adire antifiitem gratiam & commttnionem fedis apofiolica ha- 
bentem , qui nofira fretus auBoritate vobts quod fofiulatis 
impendat. Sepuituram quoque ipfius loci liberam effe decerni- 
mut , ut eorum devotioni extremt voluntati qui fe iliic 
fefeliri delibtraverint , falva tamen juftiti* iLLarum ecclefia- 
rum a quibus mortuorum torfora affumuutur. Obeunte ver) 
te nune ejufdem loci friore , veltuorum quolibet fuccejforum^, 
nullus qualibet fubreftionit afiutia fe» violentia prtponatur . 
nifi qttetn. Fratres tommuni confenfu velFratrumfarsmajo- 
ris r\ fanioris confilii fecunditm Deum & P. ^ugufiini tf- 
guUm froviderint eltgendum. Libertatet quoque & immuni- 



Digitized by 



Google 



14 



SCRIPTORES 



XIII. ***** mntiquas <$• rmtienabiUs tenfuetudtnes eeclefim vtftrm 
eenteffmt & hmttenus obfervmtms rmtms hmbtmus , Qttmsptr- 
fetuts ttmperibus iUibmtmt permmnere fmneimut. Deeemimus 
tvrgo mt nuUi htminum ticemt frmfmtmm eccUJimm temtrc ptr- 
turbmre , emt ejus pojfejfionts «suferre , vtl mbUtms retintre 
vel minuere , feu quibufiibet vtxmtionibus fmtigmrt , fed om- 
nitt snttgrm eenftrvtntur , eorum pre querum gubtmmtiont 
fuftentmtiene concejf» funt ufibut emntmodit profttturm , fml- 
vm fedit mpoftoliem muiioritmte , <$» dieeeefmni eptfcopt emmmi- 
em jttftitim. Si qum igttur in futurum eccUfimfticm feeuUrijve 
ferfoum bmne ueflrm eonftitutionis fmginmm feiens , contrm 
«mm temtre venire tentmverit , ftcundo tertitve eemmonitm , 
nifi remtum futtm etngrum fmtitfmSione torrexerit , pottftmtit 
honorifque fiti emremt dignitmte , remmque fe divino judicio 
exiftere de perpetrmtm iniquitmte eognofemt , m fmermtijfim» 
ctrpore (jr fmnguine Dei <$• Domtni redtmtoris neftri Jefu 
Chrifti mlienn fimt , atque in txtrtm» txmmint difiricte ultio- 
ni fubjmeemt. Cuutht mutem eidem loct fum jurm fervmntibut 
fit pmx Domini noftri Jefm Chriftt , quatenus <$• hie fructum 
bonm mctienis fereifimnt , & mpud diftri&ttm judieem ftemim 
mterttm fmeit tnvenimnt. Amen. Amen. 
' -f Eg» Heneriut emtholiem EccUfie. epifeepus. 

<f" EgeCinthius tit.S.Luurentii in Lueinm prejlyttr cmrdinmlit. 

■f Ego Leo tit. S. Crucis in JerufmUm prejb. emrd. 

•f Ego Robertui tit. S. Sixti in Montt Ctboprtjb. emtd. 

•J Ego Stephmnus titi xn. mfoftelerum frejb. tmrd. 

•f Ego Nicolmut TufeuUn epifcepus. 

■f Ego Guido Prtntfttnus epifcopus. 

•f Ego Hugolinus Oftienfis <$• vilttreft efifetfut. 

f Ego PeUgiut Albmneti epifcopus. 

\ Ego Gregerius ttt. S. Anmftafim prejb. emrd. 

f EgoPetrut tit. S. Lmurentii in Dmtnmfo frejb. emrd. 

t Ego Thomms tit. S. Smbin* prejb. emrd. 

t Ego Guido S. NicoUi in emrcere TuUimno dimconut emrdi- 
nmtis. 

t Egt OBmvimnut SS. Sergii <$» Bmeeki dime. emrd. 
' Egojomnnes SS. Cofmm & Dmmimni dtme. tmid. 
' Ego Gregorius S. Theodori diac. cmrd. 
' Ego Rmtneriut S. Mmrtm in Cofmedin. dime. emrd. 
'' EgoRommnus S. Angeli dimc. eard. 
f Ego Stephmnus S. Hmdriani dime. emrd. 
Sigillum Honotii pendet cum hoc lemmate t Perfiet greffnt 
tneos in Jemitis tuis, nt non movemntur vefligim mem. 

Dmtum Rotnm mpud S. Smbinmm permmnum Rainerii priorit 
f. Fridimni Lutmnm dieecefii 5. R. E. VtcecmnceUmrii xi KmL 
jmn. ind. v Inemrn. Dni mnn» mccxti , fenttf. ver» Honorii 
fmf* III mnno t. 

Duo funt in bis a&is attendcnda , prirnum yillas & alia 
bcncficia Dominico collau rccenferi ac confirmari , quod mi- 
rum non eft : licet enim in paupcrute abfoluta & pedites 
provincias percurrendo ipfc & (ui verbum Dei annuntiare 
llatuiuent, ut Fulco epifcopus fupra teftabatur, facrum gync- 
czum Prulianum jam numerofius & in dies crcfcens non loliira 
an tpiritualibus fed Sc in tcmporaiibus (uftcntandun Domi- 
nicus in fiiam curam aflumfcrat , eoque nomine cxcepta deci- 
xrnrum dicecefis Tolofanzparte fcxu , cxtera dono accepent : 
fic cnim przter chartas fupra n. ti rclatas iftsc aliz fcrebant : 
JSetum fit emnibttt , qued nos Euleo D. G. Telefmnus tpifcoput 
dt eenfenfu d/> vtluntate-D. Jordani mbbmtis S. Smtttmini To- 
lofm, dedimus dmmtu hojfitmle qtted eft ad fortam Amaldi 
Jternmrdi eum emntbut juribus pertinentits fuis F. Domini- 
t» Oxomtnfi emnonseo md opus deminmrum eenverfmrum Prulii 
eis tempormlim & fpiritumUm miniftranti. Dmtum mnno mccxv. 
Hofpiulc idem cft in fecunda bulla fuperius memoratum. 
Idem patet in alia ejufdem cpifcopi donatione anno fupcriori 
fccu. Notum fit emnibus quod ego Tuko &c. voluntmte & mf- 
fenfu t. Dominiei eapellani de Eanojovis do & eoncedo in 
ferpetuum moniaUbut de PruUmno deeimms & prtmittms trinm 
mratorum fuorum xxx arpentornm vinearum que furttejuf- 
dem domus in territorio dtcimmrio de Vanojovis , & ut rec- 
tum inconcujfum fit , preftnttm paginmn JigiUi mei muni- 
mine roboravi. Datum in Fanojovis v 1 1 1 Kal. jnnii Mcc x i v . 
Sic cx archivo Pruliano referunt noftri Joannes a S. Maria 9c 
Percinus. Cum ergo iftud monafterium (bcictati noftrae aggre- 
gandum eflet , & pars infignis fiitura, etiam bona illi collau 
jn confirmatione orduis reccntcnda erant. Monendum htc 
obiter : fcilicet poft quartcriam grani decimam pro jure deci- 
matoris fcorfim pofitam , revolvebatur quartcria ejufque fim- 
dus cumulatus dabotur pro primitiis , adeo ut tres hindi unam 
quarteriam zquarent. Sic explicat Guillclmus de Podiolauren- 
tii cap. 6, Hinc quid per dccimas Sc primitias daus epifcopus 
intclligat , focile capies. 

Alterum in allatis literis noundum ac prx(ertim in prima 
breviori hoc eft , Dominicum quidem quod pouffimum mtcn- 
' dcbac confccutum e(Tc nempe ut fiius ordo rrsedicatorutn ef- 
fct : id enim exprimunr verba pontificis , Nos mttendentes Frm- 
trts ordinit tui futuros pugiles fidei verm mundi lumina : 
• fed undem ilhid nou videri obtinuifie , ut ordo Prmdicatorum 
dicerctur : verum id etiam impetravit hoc tertio diplomatc a 
-^ainalde xelaw ad mccxtii n, xo. 



Honerius &c. DiteSis filiis prieri & Trmtribus S. Rommni 
Prediemtoribus in pmrtibus Telofmnit S. &> A. B. Gratimrum 
emnium Imrgitori dtgnms referimus grmtimrttmmHionet in grmti» 
Dei qum dmtm eft vobis , in qttrn ftmtts ($• ftmbitis finmUter ttt ffe- 
rmmus , quim intus emritmtis fiamrna flagrantes , exteriui fm- 
mm frmgrmtis odore . qui & fmnms deletlmt tjy rtfitit mentet in- 
firmms : quibus etimm ne remanemnt fleriUs , fpiritumlts nutn- 
drmgormt tmnqumm fludiefi mediei exhibentes , ems ftmineverbi 
dtvtni vefirm fmlutmri fiuundim feecundmtit : fic veUtt fervi 
fideUs tmttntm vobis credka mrrogantet , ut emdem refertetit 
Demtne geminmtm •' fic ficu\ invtdi Chrifti mthUtm feut* fidei 
tjy gmUm Jmlutit mrmmti, ttdntimentes eot quieerfut fejfunt 
«cctdere , verbum Dei qued eJtffnetrmbiUut omni gUtdie muei- 
ftti mmgnmnimiter contrm fidei exeritis inimieet :fic in hoe tnttn- 
do vtftrms mnimms odientes , ut in vitmm ettmmtn euftodiatit 
emfdem. Cmteritm quim finit non pugnm ceronmt, <$• currenti- 
bttt in fimdi» virtutibut ttntvtrfit feUt perfevermntim brmvium 
mceipit deftinmtum , emritmtem veflrmm rogmmus & hertmmitr 
mttente , per mpofteticm vebis feriftm tnmndantei . & tn rtmif- 
fionem vobis peecmminum injungentet , qumtenut tnmgis me mm- 
gis in Demtn» cenftrtmti , evmngttinmre verbum Dei ftudemtit» 
epportune importune inftmntts , & epus evangeliflm tmudmbHiter 
mdimplentet. Si qums mutem propterhee tribuUttionet pmjfifue- 
ritis , nen folum eat eqnanimiter toUretit , fedgUriemini tum 
mtifteb in eifdem gmudentei , quim digni hmbiti eftis pr» netninm- 
Jtfu contumelims fuflsnere. Hoc enim Uve <$• momentmneum* 
eribuUtionis immenfum pondus gUrim opermtur. mdqumn nom 
funt eondignm hujus temperis pajfiones. Not queque intenden» 
tes vos tamquam fpteimUs fitios fmvormbitittr eonfevere , pt~ 
timui ut pro nobit tjfermtit Domino vituUt Ubiorum ,fi forte 
qued noflris meritisnon vmUmus , veflris fuffrmgiis mffeqummur. 
Dmtum Lmtermni vn Kml. febr. pont. mu. l. 

Quo ccrtc diplomate nullum illuftrius Dominicus obtinexc 
potuit , eo enim accepit & Przdicatorum adeo ardenter quz- 
rltum nomcn , & rei id eft przdicationis hattenus a fe fiiisquc 
bene & fcliciter geftz laudem infignem, & ad pergendum 
cadcmvia fervidam exhorutioncm, imo & urgens mandatum, 
ac dcnique exaatlandorum laborum verum & unicum lcni- 
men , lciliccr pro nomine Jcfii contumelias fuftinendi di- 
gniutem & eloriam. Quia vero de Przdicatorum nominc 
varii varic diueruut , veram & fimpliccm cjus origincm £act- 
lecft indicarc. 

Sciendum igitur cos qui primi Albieenfium convcrfioaf 
opcram dcderunt , vulgo Przdicatores cuctos fuuTc , quodi 
obvium pafum apud Scrncnfem. Vide titulum cap. 3 St fub 
finem capitis : Quia Ungum, inquit , ejfet tnarrart per ordimem, 
quomodo viri apefloUci , fcitieet Praditmtoret noftri eircuibmnt 
per cmftrm fre. <$•. cap. 6. Gttido abbas vmltistm Sernmii frier 
inter Pradtcatoretfrc. difcurrentet igitur Prediemtoret frnnfH t 
& cap. 7. Dijputmvermnt qumdmm die quidmm Prmdiemteret 
noftri , unut mutem de neftris Demtnicus nemint &c. nem- 
pe noftcr. Hoc autem inter cos difcrimen. Alii omncs lc- 
gati abbates monachi Ciftercicnfcs nomen tt onus Przdicato- 
rum ad tempus tantum afiumebant , quo traofafto ti nomea 
& orficiurn deponebant ad fiia mox redeuntes. Hinc cpiicopi 
hzrcricorum pertinaciz pertzfi iummum pontificem adicxunt 
ad cruciaum confilia fiia omnia vertentes. Id narrac Scrnenus 
cap. 9. videntet prmUti Nmrbonenfit frevincim <$• mtii quee 
tmngebmt negetium fmcii <$• fidei , deeej/tffe benoi virot Oxe- 
mtnfem epijeopum <$• frmtrts Petrum de Cmfirenov* <$• 2U- 
dulphum , qui fuermnt pntdicmtionit in ttrrm prmnotmtmfrinti- 
pes <$• magtjiri , mnimmdvertentes quod emdem frmdicmtio etimm 
jam peregerit ex pmrte mmxtmm eurfum fuum , ( nou illos ad 
cerrum tempus untum huic milfioni fe addixuTe ) nee tnultum 
profecerit , imo ptnitttt fruSu fruftrata fit txoptato , md ptdee 
funtmi ponttficis judiemnt trmnfmitttndum &c. lta quidem il- 
li , at Dominicus contra ex quo huic fe dedit operi , ac tirtv 
lo Przdicatoris ornatum fc vidit , in eo iu fibi complacuic » 
ut fcmel alTumtum numquam dimiferit , imo in cognomcn af- 
civerit figilloque fiio volucrit infculprum tc expreflum. S . F. 
Deminici Prmdiemtoris. Sic etiamnum vifitur in acra hominii, 
quod epifcopus Cadurcenfis Simoni comiti Montisfortis przfti- 
tit xi 1 Kal. jul. mccxi Cadurci , cui cum aliis pluribus ma- 
gnacibus & viris rchgiofis Dominicus przfcns & teftis affuiu 
Quod antiquum inftrumcntum habemr in regiftro curiz Fran- 
ciz D. Regts de feudis & negotiis fenefcafliarum Carcaflb- 
nenlis, Belbcardi , Cadurci & Rutenenfis fol. 1 1 , viditque Per> 
cinus nofter inter manus R. P. Dominici Serres antcceflbri» 
Cadurcenfis ord. Przd. & Occiuniz exprovinciahs. Videfia 
Percinum ad 11 ir. n. j. Bemardus Guidonis in chronico or- 
dinis docec Dominicum qua primum vice Tolofam advenic an- 
no MCCtn , ac fiium hofpitcm convertit , tam fclici fucceffu 
quafi illicio quodam attradum , ex co momento de ordine 
Przdicatorum inftimendo confilium mcnte geftaffe , quod nbi Cm 
inter Pizdicatores miffionis Albigenfis anno mccv allcdhim 
vidic , fovit in dies magis ac cnagis , donec hunc titulum fibi 
& fuis a Fulcone primum in diplomate fupra n 13. in Nod» 
telato datuin , tandcm ab Honorio III fblemniter obtinuir. 

Non omittenducn quartum diploma , quod ab eodem pon- 
tifice Dotaiaicus hac vicc accepit , & ptofctt BzoTius io Au- 



Digitized by 



Google 



O R D I N I S P &JED ICATORUM. 



*5 



ty&mt»- 27. Armo Domini mccxvii difpofuerunt Tolo- 
piuj£i««- fanj infurgere contra comicem Montisfortis , quod 
^pjgffl* ^ v i ram Dei Dominicumpcr lpiritum aliquatenus 
atitea cognovifle declaratum eft. Monftrata eft ei 
arbor in vifione protractione grandis , venuftate 
grata, incujus ramismultus avium numerus habita- 
bat. Prxcipitata eft arbor , & requiefcentes in ea 
vohicres difragerunr. IntcIIexit igitur homo fpiritu 
Dei plenus comiti Montisfortis magno videlicet & 
fublimi principi Sc multorum pupillorum tutori pro- 
ximum mortis excidiumimminere, Et invocato fan- 
cto Spirira , convocatifque Fratribus dixit hoc elfe 
fui cordis propofitum , ut omnes eos licct paucos 
per mundum tranfmitteret , nec jam ibi diutius in- 
fimul habitarent. Admirati funt omnes tam fubitar 
dilperfionis prolatam fententiam ab eo , fed quo- 
niam animabat eos evidens in ipfo fanctitatis aucTro- 
ritas , acquieverunt facilius ad bonum hscc finem 
proventura fperantes. Vifiim eft autem ei bonum 
ut aliquem Fratrem fibi in abbatem eligerent , cujus 
au&oritate csteri regerentur ut majoris capitis , cu- 
jus tamen correftionem ipfc fibi retinuit. Et eledras 
F. Mattharas canonice in abbatem , ipfe primus atque 
noviflimus abbas in hoc brdine appellatus eft , quia 
poftmodum placuit Fratribus , ut ob humilitatis infi- 
nuatidnem is qui prxeflet non abbas fed Magifter 
ordinis diceretur. H 
Mnmhu i8..Deftinati funt igitur quatuor Fratres iri par- 
Pijf. »&f- tcs Hifpanis , F. Petrus Madriten , & F. Gnomitius, 
f"» F. Michael de Uzero , Sc F. Dominicus : qui no- 
vi/fimi duo poftmodum mifli Bononiam de Roma 
per magiftrum Dominicum , ad quem de Hifpania 
rcdierant > fecerunt moram ibidem , neque enim 

nal ordinis ms ex regiftro anni primi. Honorius &c. Priori 
S. Romani o>c. Juftit ptttntium votis inclinati > auBoritatt 
apoftolua diftriSiui inbibemus ut nulli Fratrum vtftrtrum . 
poft faSam in to proftjfiontm fas fit fint tua fili prior aut fuc- 
cefforum tuprum licentia , nifi arSioris religionts obtentu ah 
todem loco difcedere , difcedentem vero abfque communium ' 
vefirarum litterarum cautione nullus audeat retintrt. ^uos 
A V** f" rte retintrt prafumftrit , licitum fit vobis in tpfot 
tratrtt regularem fententiam promulgare. Nulli ergo q>c. 
JSatum Laterani vii. idut febr. pont. an. 1. Ex hoc diplo- 
rnate habetur Dominicum Romz adhuc perltitifle v 1 1 febr. 
anni uccx v 1 vetcri ftylo novo hccxvu quo Num. 
Aur. i. )it. Dom. A. pafcha x x v 1 martii. Quadragefi- 
matn autem quz viii febr. incepit , ibidem tramegiflc do- 
cebit poftea Guillelmus de Montefcrrato fecundus in procelTu 
canonizationis teftis. Itaque fic ftatuimus Dominicum poft ac- 
cepta quatuor relata diplomata non tam cito fed poft pafcha 
anni mccxvii Roma exivilTe , ncc dubium quin toto hoc tem- 
pore pluries przdicaverit , ut illi nbique folemne , foneque 
etiam mra in aula fiimmi pontificis S. Pauli epiftolas interpre- 
tatus fuerit , quod lacri palatii magiftri munus erigendi occa- 
fioncm dederit. 

Duas in illa commoratione Romana fa&as Dominico vi- 
fioncs narrant. Prima refcrtur in vitis Fratrum lib. i.cap. j. 
Trattr quidam Minor religiofut & fide dignut , qui foctus B. 
Trancijci multo tempore fuit , narravit Fratribus quibufdam, 
quorum unut hoc magiftro ordinis fcripfit , quod cum ejfet Roma 
S. Dominieut, & pro ordinit confirmationt apudDtum & apud 
D. papanr inftartt , quadam noHt orans more filito vidit in 
vifiont ut fibi videbatur D. Jefum Chrtftum ftanttm in aert 
vehementer iratum , cui B. Virgo B. Dominicum & B. Fran- 
cifcum obnllit fpondens hominum converfioui ferventem ope- 
ram daturum utrumque. B. autem Dominicus in vifiont itl» 
focium ditigenter confiderant qutm ante nonnoverat, incraf- 
tinum cum tum in eccltfia rcperijfet , tx hit qua noBt vidtrat 
rtcognovit , r> in ofcula fanila rutnt ry> finctrot ampltxut 
dixit , tu es fociut meus , ttt currts partter mecum , ftemut 
fimul <$» nulhtt adverfarius pravaltbit. Vifionem etiam prt- 
diftam narravit , tx tunc fatti funt cor unum & anima una 
1» Dto , quod {$» in fuis pofttrit mandavtrunt in perpetuum 
obfervari. Mirum id Dominicum fodalibns fiiis non revelafJc , 
adeo ut nonnifi per Franciftanum a noftris cognitum fucrit : 
mirum & id a S Bonaventura in vita B. Francifci omiitum. 
Crtemm ea vifio confirmationem ordinis prxceflit : altcram 
ibidem ei fa£bm fed ordine jam confirmato videfis poftea in 
vita per Cenftantinum n. 10. 

H Vifioncmdc pracvifo a B. Dominico comitis Montisfortis 
occafu Humbertus rcjicit intcr miracula & habet cap. 40. ftylo 
innoraro & mollito. 



ficut defideraverant, fniftificare in Hifpania potue- stc » XIII. 
runt , reliquis duobus tamen abunde proficientibus 
Sc difleminantibus verbum Dei. Fuitautem hlcme- 
moraras Dominicus humilitatis eximix , homo par* 
vus quidem fcientia , fed virtute magnificus , dc quo 
aliquid commemorare non erit inutile. 

29. Diipofitumfuit aliquando cum fociis quibuf- 1 U0 ^ am 
dam forfitan smulis , ut mulier quardam efFrons & F ua f t (^' m "° 
meretrix , inftrumentum fatanae , caftitatis obex, \trit infi- " 
facula vitiorum , fub fimulatione confeflionum ve- dtantit ten- 
niret ad eum , quae & talibus eum alloquitur. An- tationtm dt-> 
guftor nirhis , fupra modum exaeftuo , vehementer viciu 
aduror , & nunc heu me non novit : fi tamen no- 
viflet, non me forfitan dignarerar ille quem diligo» 
cujus amor cor meum irremediabiliter penetravit : 
da quxfo confilium , adhibe remedium pereunti} 
potes enim. Dum hujufmodi virulentis & cxquifi- 
tis iermonibus ad illecebrandum innoccntem utere- 
tur rrieretrix , Sc a fua per falutiferam Fratris per- 
fiiafionem non polTet inftantia , fcrutatur ille 
perfonam caufamque periculL Prodit illa fuum in- 
cendiumipfumefle. Vade inquitnunc , & adtempus 
revertere , parabo locum ubi congruenter cotavenire 
poflimus. Intrans itaque in cubiculum duos ignes 
prasparabat hinc Sc inde , vicinos tamen ad invicem, 
Sc veniente meretricula feipfum profternit in me- 
dio , ipfamque hortatur ut veniat : en inquit locus 
congtuus tanto facinori , veni fi placet , ut commif- 
ceamur ad invicem. At illa vehementer exhormit vi- 
dens hominem circum flagrantibus ignibus imperter- 
ritumirruifle, &exclamans compunda receflit. Ipie 
vero furrexitintadtus nullo fibi prorfus aeftu vel ma- 
tcrialisincendiijvelillecfebrofaclibidinis dominante. 1 

Anno mccxvii poft pafcha quod fuit xxvi martii Domini-> 
cus pcradtis Romz ncgotiis difireifit, & in Galliam ad Cuoi 
Tolofie in S. Romani agentcs reverfiis eft , quos quatuor 
bullarum relatarom lcdionc bcavit : tum jamjam a fe dividen- 
dos monuit , quamquam nc id faceret difluadcrent Montis- 
fortis comes , archicpifcopus Narboncnfis-, eprfcopus Tolofa- 
nus & alii plures : fed eum urgcbat propagandi pcr orbcrri 
ordinit ratio. Huic divifioni diem alfumtionis xv augufti 
ejus anni elegifle prodit Salanhacus , locum ver6 monafterium 
F^rulianum. Idem habetur ex actis in archivo Pruliano ferva- 
tis in quibus fic legitur : ln dit ajfumtionit apud Pruiianum 
illuc tnim Fratres vocavtrat , (f/> indt tos ad divtrfat provin- 
ciatmifit. Vidc Percinum ad 1117 n. 47. 

F. Matthzus hac occafione ckftus abbas non aliam hoc 
titulo videtur habuifle auftoriutcm quam fiipcrioris in Fran- 
cia , & pracfcrtim Parifiis ad annum ufque mccxxi, quo ulti- 
rha ordini forma data , ut poftea dicetur. 

Tolofanorum adverfus Monfortium tum abfentera, & ia 
Provincia cujufdam caftri ( Creftum vocant) obfidione dcten- 
tum rcbellio , de qua Jordanus hoc n. erupit folurn mcntc 
feptembri mccxvii , quo Raimundus fcnior eomcs Tolofaniis 
ex Aragonia rcverfus , Tolo(am (ubdolc ingreflus cft , ut rc^jri 
Guillclmus dc Podiolaurentii cap. 50. . " 

1 De F. Petro Matritenfi hic Iaudato legendus Malvenda 
p. 174 n. 1 qui addit vcrilimile Matritum ufque progreflum , Si 
domum ordinis afcitis aliquot fodalibus ibidcm crcxifle , quant 
B. Dominicus eo poftea venicns jam inchoatam repcrit , 6e 

3[ua; vivo adhuc fandto deindc in facrum gyncczum convet- 
a eft. 

F. Gnomitius ( legunt alii Gomiziut , quod agnomen fuuTe 
volunt , nomen ver6 Suerius ) vir nobili Ioco natus Lufitanus 
ortu cccnobium fcalabitanum erexit, in coquc plures ad ordi, 
nem adduxit , de quo Icgcndi uterque Ludovicus Cacegas Si 
SoufaHift. prov. Portug. P. 1. 

Quod hic legitur dc F. Dominico , aliter habetur apu^ 
Bernardum Guidonis citatum a Malvcnda p. 174. b. Tuit mt. 
moratus Dominicus hitmilitatis tximi* , homo quidtm parvttt 
corport , ftd fcitntia & virtutt magnificus. Idcm Bernardus 
a ibidem monct hunc eumdcm clTc dc quo Jordanus fupra 
n. 17 . qui c Bononia tandem a fandto in Hifpaniam rcmifliis 
fuit prior monafterii de Mamno : at quodnar! illud \ an 
crratum codicis Pruliarii pofitumpro Matritd, analiud indi- 
genarum diligentiz difquircnduin permitto. 

Porro quod hic n. 19 de ifto F. Dominico refertur , cum 
quibufdam aliis circumftantiis habctur in vitis fratrum lib. 4 
cap. 4§.t. ubi videfis. Legcndus & Malvcnda ad mccxix 
n. 8 & fcqq. ubi plura circa hoc geftum conunentatur cgrc- 
gia. Noftcr Stephanus de Borbone lib. de fcptcm donis 
p. iv tit. 7. cap. ly cod. Sorb. fol. 35« col. 3 aliud de codcm 
nartat noh Huinus mirandum. Vidi ego quemdam fanBum 



Digitized by 



i6 



SCRIPTORES 



S»e. XIII. jo» Mifli funtquoque Parifius F. Mattharus ele- 

Tratnbus*'* 06111 F * ^ crtran< ^° > °t u ' poftmoclum fuit 

friml imjfa P" or provincialis ProvinckE , vir exiftens fan&itatis 
rarifiut. magns 8c tigoris circa feiplum incxorabilis : quo- 
oiam lu2 carnis erat mortificacor acerrimus , & S. 
Dominici fibi formam 3c exemplar in multis imbibe- 
rat : cui ctiam aliquando comes itiueris fui fuit. 
Hi inquam deftinati funt Parifius cum litteris fum- 
mi Pontificis ut ordinem pub!icarent , & cum eis 
alii duo FratrCs , Joannes videlicet de Navarra , & 
F. Laurentius Anglicus , cui antequam Parifius ia- 
grederenrur , multa ex his qux circa Fratres accidcre 
Parifius videlicet de habitatione & fitu domorum, 
de receptione multorum Fiatrum a Domino rcve- 

virum dt quo audivi , quod Deut ftr tutn multa ftcerat 
miracuU : quem cum rogmrtnt qutdam domine. . quod oritrtt 
fro quadam domietlU nobilt , imfontrtt ti mtnmm , quod 
ajfidue cruciabatur dtlort cafitit. §£uidixit ti quodfi promit- 
ttrtt ti qmod dtftntttt crocum & omatum nimit vanum <£• 
fuftrbum capitis , oraret Dominum frt ta , confidtns quod 
tunc e$* »»» aliier euraretur , quod freqktnter a Domino 
ftr eapitit fuperbiam mulitrts fltgclUbaiuur. Quod cum 
iiU factrt nolltt , <$• magis ac magit infirmitas eam ur- 
gtret > ad ultimum ftcit iUum vocari , prtmitttns ti quod 
dt etsttro ntc crints alienes , nec croctatam vittam in ca- 
fite portaret. Qui chm orajfet fro ta , fiatim ab illa paf- 
fione capitis efi uberata. Et iltt fuit quidam Frattr Domi- 
nicut Hijpanut , qui fuit fociut S. Dominiei in ttrra Al- 
iigtnfium , de quo ttiam in vita S. Dtminici fit mtntio: 
t&> hecfuit faclnm apud S.Antonium Parifiut cirea quamdam 
domicelUm uxoris comitis Montisfortis. An vidux Simonis in 
obfidione Tolofana anno Mccxvin occifi , an conjugis Al - 
marici ejus filii ? Stcphanus hujus Doroinici videndi pluries 
occafioncm habuit, vcl h ifte titulo focii aut diffinitons Hif- 
panix ad comitia ordinis , qux quolibet biennio Parifiis ha- 
bcbantur ea xtate, miffus fiterit : vel etiam fi quibuOam annis 
Parifiis in domo S. Jacobi aflignarus manfcrit , quod tum fo- 
lcmnc. Malvenda citatus eumdem Dominicum primum fuiffe- 
convcntos Segobicnfis priorcm a fancto prxfcctum aflcrit cx 
' Ttaminio pencs quos ndes. 

* De F. Matthco primo 6e unico in ordine abbate prxter 
fuperius dicu vidc potlea de co fuo ordine. 

F. Bertrandus hjc laudatus de Garriga nuncupabatur a fux 
originis loco villa ad Alcftum fcu Alefiam vernaculc Alis ci- 
vitatem jam ab anno Mdccxiv cpifcopalcm iub metropoli 
Narbonenfi, fuitque S. Dominici in miflione Albigcnfi poft 
leceffum cpifcopi Oiomenfis laborum focius , qucm fan&us 
Romam anno mccxv Si. iterum Mccxvt profcdhis fuis foda- 
libus Tolofx prxfecit , ut doccnt a&a plura ejus figillo iis 
annis munita Sc apud noftros ibidcm ctiamnum fcrvau. 

Dc F. Joanne de Navarra poftca fuo ordine agitur , ac 
prxtcrea in fcquentibus pluries occurrct. 

De F. Laurcntio Anglico prxter hic relau, qux virum 
probant eximium , fic fupra (brtem communcm , nihil habe- 
tur certi addcndum. In vitis fratrum lib. 4 cap. 14 $$. 15 & 
16 quidam laudatur F. Laurentius , cui duo miracula tribuun- 
tur , hxcque Laurentio ifti Anglico afcribit Leandcr Albertus , 
<c excipit Malvcnda ad Mccxvn n. 5 : fed eadcm alii irtter 
4uos Pius & Ludovicus Caccgas poft Stephanum Sampajo F . 
LArcntio Mencndez Lufitano aflerunt, omnes inccrte. 

De F. Mammete vide poftea fupplemcnti n. 1. 

F. Michael htc laudatus ae Fabra cognominabatur, & Ara- 
gonus ab aliis, ab aliis c veteri Caftilia ortus fcrtur. Hunc 
titulo ledoris thcologix ornatum Parifios mifliim, & primum 
fuis fodalibus facras Tittcras interpreutum efle aiunt , idque 
cx infcriptionc ejus tumulo infculpu anno Mccxtvm quo 
xnorcuus eft conftare. Vir fuit magnarum partium, oui in 
Aragoniam reverfus a Jacobo I rcge afcitus cft a confcflio- 
nibus, eidemque in cxpeditione tum infularum Balcartum, 
tum Valentina adverfus Mauros fan&itatc confiliis &i animt 
fbrtitudine multo fuit adjumento. Dc quo legcndus Francif- 
cusDiagoHift. prov. Arag. P. 11 cap. 45. 

F. Odorio cx eorum gencre quos convcrfos dicimus , fatis 
eft laudis manu S. Dominici formatum fuilTe. Armoricum 
non Ncuftrium quidam contendunt , fcd Jordano major fides , 
qui exprcflis verbis Normanum aflerit. 

£ fedecim primis (bciis cum quatuor inHifpaniam & fcp- 
tcm Parifio^ mififlet Dominicus, quinque rcliquos fic diftri- 
buit F. Natalem de Prulio & F. Guillelmum Clareti in mo- 
nafterio Pruliano conftituit , primum in fpiricualibus prx- 
fcdhim , altcrum in temporalibiis curatorem , ut conftat cx 
antiquis locj monimcntts mihi inter fchcdas (crvatis. F. Pc- 
trum Ccllani Sc F. Thomam Tolofanos ToJofx reliquit in 
S. Romani, interim vero plures alios (bdalcs admifit, intcr 
quos ifti numcranrur, F. Pontins de Samatan convcntus 
Baioncnfis primus credtor & prior anno mccxxi , dc quo ipfe 
fiecnardus Guidonis dubiwt j aa r^on in eUc^ac rcjulx 9e 



lata funt , prout ipfe prsdixit , Bc rei poftmodum 
probavit eventus': feorfum autem ab iis F. Mames 
uterinus frater S. Dominici , & F. Michael Hifpanus 
habentes fecum converfum Normannum , cui no- 
men Odorius. Hi omnes Parifius funt tranfmiffi, 
fed noviiHmi tres agentes cclerius citius pervene- 
runt, ingreffi Parifius pridte Idus Septembris anno 
Domini mccxvii , quos poft trium feptimanarum 
fpatium fubfecuti funt alii fupradicli. Conduxerunc 
autem fibi domum juxta hofpitale B. M. Yirginis 
ante fores Parifienfis epifcopi. K 

ji. Anno Domini mccxviii data eft Fratribusdo- Dedemo s. 
musS. Jacobi quamvis nondum abfolute a magiftro Jaeobi colU- 
Johanne dccano S. Qjiintini , Sc ab univerfitate Pari- '* Pari J>"* 



Tratribus. 



conftitutionum anno mccxvi cum atiis affuerit, F. Raimun- 
dns de Fulgario dc Miromontc illuftri (knguine ortus domus 
Montifpeflulanx anno mccxx crcftor , cptfcopus pofteaTo- 
lofiuius , F. Arnaldus quem Tolofanum volunt primus conven- 
tus Lugdunenfis anno mccxix crccti prior , viri omncs no- 
minati & alii plures. 

B. Dominicus adhuc «derat in partibus Tolofanis xi Scpt. 
Mccxvii , nam cum orta effct nuntios FF. Przdicatorum in- 
ter & nuntios epifcopi Tolouni de fcxta portione dccima- 
rum controverfia , epifcopus & fanclus inftrumento publico 
amice tranfegcrunt, cujus hic finis:1>< auttm htc incencujf* 
ftrmaneant , nos Fulco D. G. Telefanus efifeopus ($> F. Do- 
miuicus figillerum nefirorum munimtnt ta cenfirmamus. Fac- 
tum fuit hoc in Ctftronevo III idus Stft. rjj> ftcunda ftrim 
anno uccxvn. Erat lit. Dom. A. Sxtat indt Uttera amborum 
fer alfhabetum fartita , cujut tgo~F. Semardut Guidonis if- 
fum originalt vidi tenui , & de verbo advetbum extraxii 
tamen abUta erant indt figilU amborum , locis in quibus af- 
fenfa fueraut apparentibus manifefte. Intcgrum refert Pcr- 
cinus ad 1 1 1 7 n. 50. Extant & litterx Simonis comitit 
Montisfortis , qux (ic habcnt idiomate vernaculo ejus seta- 
tis : Symo ftr U gracia de Dio duc de Karbona , coms dt Tho- 
lefa de Ltncaftrt , vefcens dt Sefes t$> de Carcaffenna k 
fts amatt fiels als ftntcals dt Carcaffes & Agtnts falut cV 
diUccio. Mandtm vts vos comandem que t$das magts i 
Us eaufas del noftre car frayrt Domtngt Carorgue gardet 
deffendat ctm Us nefirat froprias caufas. Lettras dadat el 
eetti de Tholofas en ydat de defembrt. Sic leguntur cod. M» 
Colbcrt. 18J5. fbl. 41. b. Eafdem originalcs apud Tolofa- 
nos noftros ctiamnum fcrvari teftatur Pcrcinus loco mox ci- 
uto , quas fic Latine reddit. Simon D. G. dux Narbonenfit 
eomes Toloft & Leyceftrie, , vicecomes Biteris Carcajftna 
diUHis & fidelibus Juis Carcaffonenfi O» Aginenfi fenefcallit 
faUtem & dileclionem. Mandamut vobts & prtcipimus , qua» 
tenus domos & res emnts cari noftri Fratrit Dominici ca- 
nonici , ut noftra frofria cuftodiatis ac defendatit. Datum in 
obfidiene Toloji. Idtbus decemb. Si Dominico ipfi prxfcnti 
ilix litterx tutclares conccflx fuerint , ut conjcau pronum , 
nonnifi poft xm dccembris mccxvii partes Tolofanas rcli- 
qucrit Italiam tepctitunis. Ut ut fit , Romam adveniflc ccr- 
tum ante quadragefimam fcquentcm , qua dics cincrum acci- 
dit xxvm fcbruarii , ca cnim quadragefima in Urbe prx- 
dicavit , ut in fcquentibus probabirur. Quod vero quidam vo- 
Iunt ex itinerc Vcnetias adiifle & domum ordinis ibidcmcre* 
xifTc , nullo vctcri cjus xutis documento fulcitur : imo ex 
adis a Bcrnardo Guidonnis collcftis conventus Vcnetus non- 
nifi tertium locum m dcxtro choro fortitus eft in provin- 
cia Lombardix infcrioris , quod argumentum cft invi&um 
non fbliim poft quatuor alios antiquiorcs , fed etiam poft 
quofdam Lombardix (upcrioris , qux primitus una fuit cum 
infcriori fuifle crecxum. 

Qtiatuor focios hac vicc fecum duxiflc fan<ftum afferit 
Thcodoricus lib. 1 cap. Othonem, Hcnricum , Albcrtum, 
Gregorium , vel quos in partibus Tolpfanis poft primorum 
difperfionem allcgerit, vcl quos in itinerc fua vefte donarit: 
Sed & F. Stephanum Metcnfcm e fexdecim primis ejus foda- 
libus unum fccum affumfiffc quis conjeccrtt , cdm ejus (bcius 
a Conftantino n. 40 , fic in monumentis Metenfibus indivi- 
duus vocetur, & phrra de geftis fanfti ab ejus mortc reve- 
laverit, qux cum tum in Italia egiffc indicant. Utut fit, ubi 
Romam venit Dominieus concionandi munus ad qued divini- 
tus accitus , & ab afoftolica fedt inftitutus futrat , mpre- 
cipuo afoftoltcA auBoritatis loco coepit frequenter. humilittr 
ry fie exereere. Verba funt Thcodotici lib. 1 cap. 3. Turh 
vcro ecclcfiam S. Sixti abHonorioIII accepit, & elauftrum 
ad camdcm jam temporc Innoccnrii III inchoatum licet non 
pcrfcctum , acccpit non quidcm abfolute , nam anno tantdra 
mccxix die xvn dcccmb. littcris pontificiis plcnc ei conceffam 
poftea vidcbitur : fatis eft in ptarfcnti ftirc in ea cum (bdalibus 
quos in dics augcbat primum habitaffc , & plura admiranda eo 
loci egiffc ,-qux rcfert poftea lcgendus Conftantirtus nn. »7 
& 18 & fcqq. Facile ctiam crcdidct im tum fuas in palatio apo- 
ftalico cpUwUruin S. Pauli lcftioncsrcfomftili «cprofccutum. 

ficrtii 



Digitized by 



Google 



ORDINIS T KJE DICATORU M. i? 

fienfiad inftantiam precum D. Papx Honorii, quam ji. In ipfo eciam anno tnifli funt Aurelianis qui- 
incraverunt ad habitandum odtavo idus augufti. L dam juvenes Fratres & fimplices > qui & ipfi tan- 



1 Idem totidcm verbis habet Bernardus Guidonis in no- 
titia provinciz Franciz : rccle vero monet jordanus tum 
nondum abfolute datam illam ecclefiam , nam nonnifi poft 
tres circiter annos noftris plane concefla eft. Rem fic ac- 
tara ex antiquis ejufdcmdomus San-jacobeac tabulis depro- 
mo. Noftri ut primum Pariiios acceflerunt hofpitium ad 
palatium epifcopale conduxere, quem locum eos elegifle 
nem dubitaverim , tum ut epifcopo fuam in rainiftcrio 
cvangelico promtius cxiberent opcram , tum ut fcholas 
capituli Ecclefix Parifienfis theoiogicas commodius fre- 
quentareat , nt antea frcquentarant Tolofanas. Cum ta- 
mcn domas effet conduditia , locum interim ampliorem 
quzrcbant , ubi manfionem ftabilem erigerent. Occurrit 
cis Joannes S. Quintini decanus , qucm de Baraftre agne- 
minat Hemerzus in fua decanorum Quintinifani chrono- 
logia , vir ea'. «etatc nominatus , rcgius laccllanus , ac unus 
cx (acrz facultatis profefloribus publicis : is ut erat pie- 
tati deditus , publicam pauperum advenarum domum cum 
facello fub invocatione S. Jacobi recens crexerat ex altcra 
parte S. Stcphani in cxitu civitatis ad portam Aurelianen- 
lem , in eoque Fratres quofdam converfos qui pauperi- 
bus infervirent conftituerat : at fcu hoc inftitutum non fa- 
tis firmum agnofceret , feu alia quacunque dc caufa , cer- 
te majas Ecdefiz commodum perpcndens , relifto priori 
confiho , dimiflifquc illis convcrfis , noftros ibidcm col- 
locavit vi augufti mccxviii , & tandem cum iis ultimo 
tranfegit anno mccxxi. Hzc probant fequentia inftrumcn- 
ta cx archivo San-jacobco depromta. 

I. I» nomine P. &F.& SS. A. F.go Simon de Pifciat* no- 
tum facio univerfis frtfens fcriftum inffe&uris , quod ego de 
confenfu cV concejfu Agnetis uxoris met & htrtdum meorum 
conccjft dedi magiftro Johanni regis cltrico C* amico meo 
XVI denarios in cenfu , quos habui ante ecclefiam S. Stefha- 
m Parifius cum omni libertate & dominip & juftitia ejufdem 
cenfivt ad opus domus Dei hofpitalis videlicet S. Jacobi , quod 
idem Johannes ibidem conftruere proponit , i» perpetuum li- 
bere pojftdendos. Dt autem htc donatio firma fit , figilli 
mei munimine hanc chartulam roboravi. Rogo etiam dile- 
iliJpMum dominum meum Philiffum Francorum regem , 
quatenus amore Dei (jp meo ipfi hoc faitum meum pla- 
teat confirmare. AStum apud Egremont anno incarn. Dom. 
Mccix. 

Hacc primum Joannis decani coniilium ptobant , alterum 
fcqucntia. 

In N. P. & I. & SS. Ego Johannes decanus S. guintini 
notum facimus &c. quicquid juris habemus in loco noftro , qui 
aft Parifius coram S. Stephano ad manum dextram inter duas 
fortas proximas in exitu civitatis , ficut vit communes am- 
biunt tam in terris quam tdificiis omnibus , dileclis trarri 
Matthto friori fuifque Fratribus ordinis Prtdicatorum eenfe- 
rimus & donamus &c. ita tamen quod jus honorem <V re- 
verentiam , qut debentur de communi jure patronis cV funda- 
toribus locorum religioforum , nobis perfonaliter tantum te- 
neantur exhibere i inter qut htc duximus amplius declarah- 
da , locum in choro , in refeitorio , in capitulo : quod nobis 
inclinent advenientibus , fepulturam in ecclefia , exequias & 
taemorias per omne tempus ficut uni Fratrum , & fingulis 
mmtis amtiverfdrium diem noftri tranfitus celebrabunt : 
qutd in diebus folemntbus pojfimus &horat in chorofrmif- 
fam in majori altari fi voluerimus celebrare •* aliis vero die- 
bus vel unus de Pratribus nobts miffam cclebrabit fi poterit , 
amt nobis ajfiftens vel capellano noftro in noftra prtfentia ho- 
f* competenti celebrare volentibus miniftrabit. Si vero frt- 
di&i Fratres vel eorum fucccjfores locum iffum nifi caufa 
fiudii vel interdidi generalis reliquerint , habitationem & 
fiatum fuum ad locum alium penitus transferentes , volumus 
quod locus ipfe ad nos fi vivimus , aut ad Fratres convcr- 
fos , qui locum prius inhabttarant , fi pauperum hofpitalita- 
tem retinuerint revertatur : ita tamen quod fro iis qut in eo 
ipfi Fratres Prtdicatores fofuerint tam fro ecclefiis quampro 
terris , fecundum tftimationem D. epifcopi Parifienfis nof- 
tram & aliorum bonorum virorum a nobis vel ab ipfis Fra- 
tribus converfis recipiant. Quod fi nos vel prtdicli Fratres 
bofpitalis ron potuerimus vel noluerimus juxta tftimationem 
frtdiHam prtnominatis Fratribus Prtdicatoribus reddere de 
emnibus fuis mijfionibus ( id cft expcniis : ) Si aliqudm tamen 
fartem p.tdiSorum retinere volusrimus , illam juxta prt- 
diSorum virorum ■ tflimationem retinebimus : de ctteris au- 
tem fecundum quod prtdi&i viri ordinaverint , maneat or- 
dinatum. Ad cujus rci memoriam & perpetuam in fofterum 
firmitatem prtfentem paginam tam veherabilium patrum Drti 

tfifcopi , decani , & cantoris Parifienfis figillis , quam noftro 
.fecimus roborari. Ailum in eodem loco in cafella S. Jacebi 

snno incam. Dom. mccxxi , v nonas maii. 

Iftum Joanncm Parifiis facras Htteras interprctantem 

teftatur fe audivifle nofter Stephanus de Borbone , priuf- 
guam oidini nomen daret , qucin jam amplexus ciat agte 
Tom. I. 



annum mccxxiii. Sic enim habet lib. de fepterh donis P. 
i de dono timoris. tit. 5 cap. < cod. Sorb. fol. Ij8. d» 
Audivi a magiftro Johanne quendam decano S. ^uintini 
leclore Partfius in theoiogia t&c. & P. lV de dono forti- 
tudinis tit. 4 cap. 9 fol> a, ubi idcm repetit , dicic 
eum fe audivijfe in fcholts theologit narrantcm de qubdarn 
a fe in Anglia vifo , qui in celebri S. Patritii purgatorio 
femei ctim fuiflct , deinceps totus pallidus non rifit. Hanc 
Joannis donationem fuis littetis toboiavit tlnivcrfitas , quae 
fic habent. 

In nomine rjrc, Ad honorem Dei SB. V. M: B. Jacobi 
apofioli & omnium fanilorum. Nos univerfitas magiftrerum tJ» 
fcholarium Parifienfium fro falute animarum noftrarum , 
quicquid juris habemus vel habuimus in loco S. Jacobi , qui 
eft coram ecclefia S. Stefhani in exitu civitatit Parifiact , 
F. Matthto friori fuifque Fratribut ordinit Prtdicatorum , 
& iffi ordini ffonte ac libere offerimus & donamut , <$• in 
fignum reverentit & recognitionit , quod locum iffum te- 
neant a noftra univerfitate tanquam a domina & fatrona , 
iffi nos recolligant noftrofque fuccejfores in farticifationem 
generatem & ferfetuam omnium orationum & bentficiorum 
fuorum tanquam confratres fuos • infufer fingulis annis i» 
crafiino feftivitatis B. Nicolai mijfam folemnem i» majori al- 
tari frtfente conventu fro vivis magifiris fcholaribus , nec- 
non & fro confervatione ftudii Parifienfis : in craftino verb 
furificationis B. M. V. cum eadem folemnitate mijfam fro it- 
Us qui de univeffitate noftra Parifius decefferint , celebra- 
bunt. Prtterea fro quolibet magiftro cujufcunque facuttatii 
fuerit de noftris , qui i» ojficio regendi dccefferit Parifius , 
tantam facient folemnitatem quantam facerent fro uno de 
Fratribus fuis defunclis , dr quilibet facerdos de eis celebra- 
bit mijfam fro eo , cV frior eorum faciet iegi tria ffalteri* 
fro eodem. Si vere ibi elegerit fefulturam , fi fuerit theologus . 
fefelient eum in cafitulo fuo.fi autem alterius facultatit iii 
clauftro. In cujus rei ferfetuam firmitatem frtfentem fagU 
nam figillts magifirorum theologit fecimut robtrari. Attum 
anno gratit mccxxi. 

Cum numerus magiftrorum in quaque faciiltate tum ef* 
fet parcior , nulla erat in his conditionibus difficuhas : 
verum multiplicatis abinde gymnafiis praefcrtim fub finem 
feculi xiit & toto fcqucnti , numeroque magiftrorum in 
imraenfum au&o , ultimis pa&i conventis modum adhi- 
bere neceflc fuit , quod & graviflimo Parifienfis fenatut 
confulto fa&am eft , fed hsec ««ppp-. Quibufdam vifura 
eil eo ufque id cft ad annum illum mccxxi noftris in dic- 
ta S. Jacobi ecclcfia ncc divini Officii cclcbrandi , ncc 
mortuorum fuorum fepelicndorum liberam fuiflc faeul-> 
tatcm : quod quidem de fepultura facile concedam , cum 
jus ccemeterii antea non haberent , at non ita de canendo 
diviho officio , nam ut poftea dicetur , B. jordanas in 
eadem 5. Jacobi ccclefia veftem ordinis induit die cine- 
rum xi 1 fcbr. mccxx , ciim noftri ritum hujus diei adttt 
celebrarent , & hanc antiphonam cantarcnt : Immutcmur ha- 
bitu. Quia autem monachi majoris monafterii, qoorum crat 
tum prioratus & ecclefia S. Marite de vineis , ut in ift*- 
mortuos fuos noftri fepelirent' , faciks fe prteftite- 
tant , quam acceptum fibi fuerit hoc pietatis genus Ho- 
norius III declaravit hoc illis Brevi miflb. Honoriut dpci 
Dileclis filiis friori cV Fratribus convtnius S. Marit de vi- 
neis extra fortam Parifienfem conftitutis. Gratum gerimus 
quod dileiios filios Fratres ordinis Prtdicatotum in facra fu* 
gina Jludentes afud Parifios in vifceribut caritatit veftrt fic 
tatit offtciit laudabiliter confoveatis eW- Datum iv KaL mar* 
tii annnv , fcilicet xxvn feb. mccxx , fed ftylo veteri 
adhuc mccxix : quod breve obtinuerit B. Dominicns tum 
Romx e Parifiis redux exiftens , ut ex fequentibus cla- 
rum fiet. Attcndas autem velim qul primos noftros foda- 
Ies Parifiis agentcs nominet pontitex nempe ftudtntet i» fa- 
cra f agina , unde colligas domum fanfti Jacobi db ipfis 
initiis gymnafium fuiflc , noftrofque tum apud feabunO 
fuorum lectioncm facrse fcripturz quotidie audiifle , tara 
fcholato publicam theoloeiar utahas Tolofx frcqurntaflc , 
faltcm ufquequo facrte facultatis magiftrum apud fe ha- 
buerunt , quod brevi evenit , ad quod alludere videtar ani- 
Verfitas niagiftrorum & fcholarium dttm eos fupra corr- 
fratres vocat . ficquc a principio in grcminm afcivifle do- 
cer. Quia vci6 capitulum Ecclefic Parifienfis in his om- 
nibus obtinendis plurimum noftris faverat , his litteris 
laudavit pontifex. Qaudemut in Domino cV *»' vefiris lau- 
dibus gloriammr , quod vos «$• dd obedientit bonum fronot , 
CV ad fietatis ftudia fromtos , ficut decet devotos filios iwoe^ 
nerimus &c. Quas littcras in magno paftorali ccclefi* Pa- 
lificnfis lib. 19 charta jj fervari aflcrit jacobus du Breirl 
in Theatro autiq. Paris. Gallico pag. J79. H* vero pro- 
bant di£tum jordani ,donationcm ablolutam ccclefiz S. Ja- 
cobi hoftris demum fadUm ad iaftantiam prccum fumnq 
fontificis 4 '' 



sec. xiii. 

Dt Fratri- 
bus quifrimo 
Aurelianis 
mijfifutrunt. 



Digitized by 



i8 



SCRIP TOKES 



tMTTK 



Sit. XIII. quam parva quxdam femina , futuri poftmodum 

uberioris germinis principium exciterunt. M 
VtFratribus }}• Axmo Domini mccxviii circa principium 
frimo mijfit mifli funt a Roma per S. Dominicum Frarres Bo- 
Borumam. noniam, videlicet F. Joanncs de Navarra Sc quidam 
F. Bertrandus , poftmodum vero F. Chriftianus cum 
fratre converfo, qui mqram facientes Bononix ma- 
gnam perpefli funt ibidem paupertatis anguftiam. N 
Vtmiracu- j^. Eodem anno [mccxviii] cum S. Domini- 
5Sj"2!*£ cus efl " ct Romsc magifter Reginaldus dccanusfanfti 
naldt \ afud Aniani Aureliancnfis mare tranilturus illuc ufque 
Homam fer pervenir. Erat autem vir opinione magnus , do&us 
2. Vmini-, fcientia , celebris dignitate , qui in jure Canonico 
rexerat Parifius annis quinque. Hic igitur cum ve- 
niflet Roinam gravi innrmitate corripitur , ad quem 
S. Dominicus aliquoties ut eum vifirarer advenit , Sc 
exhortans eum ad paupertatem Chrifti & ordmis 
fui confortium , liberum & pienum fufcipiendx ab 
eo religionis hujus confenfum elicuit , itautfe voto 
aftiingeret. Relevatus eft igitur ab innrmitatis fux 
gravi Sc quafi deiperato periculo , fed non fine di- 
vini virtute miraculi. Nam vifibiliter inter xftus fe- 
brium fuarum ad eum veniens regina cccli , miferi- 
cordix Mater Virgo Maria , & ejus oculos aures na- 
res os umbilicum manus pedefque quadam falutari 
quam fecum detulerat inundtione perungens , hujuf- 
cemodi verba fubjunxtt , ungo pedes tuos oleo fantlo 
ttd praparationem cvangelii pacis. Nihilominus etiam 
ei omnem hujus ordinis habitum demonflravit. Con- 
feftim igitur fanatus eft , & fic repente toto corpore 
reparatus , ut medici qui de ejus convalefcentia 
quafi deipcraverant , vifis ejus fanitatis indiciis mi- 

u I» iffi etiam ann». Id fic intclligo , intra fpatiura an- 
ni ab ingieflu noftrorum in ccclcfiam S. Jacobi , nam Ber« 
nardus Guidouis fic habct in notitia provincix Francix : 
Convtntus Aureliantnfit , ubi futrtmt primitus mijfi Fratrtt 
de Parijius anno Dni mccxix. Revera conventus Aurelia- 
ncnfii nonnifi fextumlocum, fcu tcrtium irtchoro finiftro 
fortitus eft in comitiis provincix Francix , hique qua- 
tuor prxcedunt Lugduncnfis , cui primus ptior prxfuit 
F. Arnaldus laudatus a Stcphano dc Borbonc jam citato 
P. i de dono timoris tit. i cap. i, Rcmenfis cui primus 
prior datus F. Philippus teftc codem Stcphano P. iv tit. 
it cap. 16 cod. Sorb. fol. sif col. i, Metenfis cujus 
fundatpr tc primus prior F. Gucrricus cx cadcm ciyica- 
tc ortus , cujus meminitidem Stephanus P. ir tit. io 
cap. 9 cod. Sorb. fol. 446 col. 1, Pidavienfis cujus pri- 
mus prior F. Guillclmus cx aftis eiuidem domus , tc hi 
omnes prxfcdti in eas civitatcs mifli videntur a B Do- 
aiinico , ciim primo Parifios acccflit anno mccxix circa 
pcntecoften menfe maio : certc non majoris antiquit&tis 
iunc illx domus , tc idem dicendum de Aureliancnfi qux 
omnibus relatis fubjicitur tanquam pofterior. 

n Idcm totidcm verbis excipit Bernardus in chronico 
ordinis. Rccolendum quod fupra jam notatum Dominicum 
lelicta Occitania Romam pcrvcnifle antc quadragefitnam 
anni ftylo veteri mccxvii lcd novo mccxviii > icaque ciim 
blc dicitur mififlc Fratres Bononiam in principio anni 
mccxviii intelligc principium ftylo ejus feculi , id eft poft 
xxv martii vel ppft pafcna quod fuit xv aprilis. 

Joanncs dc Navarra anno fupcriori mccxvii mcnfc au- 
gufto cum aliis fcx Parifios miflus fucrat : undc diccndum 
eft illum poft quacuor aut quinque menfcs Romam ad 
B. Dominicum rediiflc , qui gcftorum forfan illi rationem 
reddcret , tumque menfe aprili circitcr Bononiam aman- 
dacum ; hincque rurfus poftea Parifios remiflus videtur 
itudiorum caufa , nt ipfc lnnuit in fuo tcftimonio in proc. 
canoniz. 

Bcrtrandus focius illi datus cum dicitur quidam Trattr, 
fatis indicatur alter a cdcbri F. Bcrtrando dc Garriga Pa- 
xifios etiam anno fuperiori cum F. Matthxo mifls. Sic mo- 
net Socgius nofter , qui emcndat Flaminium , Caftillum Sc 
Malvenduni , a quibus uterque in unum confunditur. 

Prxter quatuor hfc Jaudatos , quidam F. Richardus 
fcnex memoratur in Vitis fratrum P. iv cap. 13 $. 1 prior 
noftrorum Bononix , eo proinde ctiam a B. Dommico 
jmiflus , nam Tancredum illuri» in vita faafti adco laudatura 
ad ordinem rccepit. 

. Intcr gcfta hoc anno Mccxvin , quo diutius Romx Domi- 
nicus commoratus cft , reponendum cenfeo , quod de eo 
xcfcrt Stcphanus de Borbone licet ab aliis omiflum. Sic igi- 
tur habet P. it dc dono pictatis tit. 6 , dcoperibus miferi- 
cotdix caj. ix cod. Soxb. fol. »41. a. Dt M. Dtminie» an- 



rarentur. Hoc infigne miraculum mulris ufque hodte 

S. Dominicus poft publicavit , & cum aliquando 

pluribus in collatione recitaret Parifius , ego ipfe 

prxlcns interfui. 0 

35. Igitur magifter Reginaldus fanitate recepta £unllttr u. 

licet jam profeflione ordini tencretur , ad complen- **gt**U»t 

dum defiderium fuum marc pcrtranfiir, &inde re- r "* T, ' r **f"- 
• n r . _ _ rtt, <5» rever. 

vertens venit Bonomain xn Kal. Jan. Ccepit au- Uns Bononn 
tem prxdicationi totus infiftere , & ignitum erat multot »io r - 
ejus eloquium vehementer , fermoque ipfius quafi dintm fufi». 
facula arciens corda cuntlorum audientium inflam- t' rit ' 
mabat , ut vix elTet tam faxeus , qui fe abfconderet a 
calore ejus. Tota tunc fervebat Bononia , quia novus 
infurrcxiflc videbatur Elias. In diebus illis multos 
Bononix reccpit ad ordinem , & numerus difcipu- 
lorum cocpit excrefcere , & plures additi funt ad 
eos. * 

j6". Anno eodem{ mccxviii ] perrexit in Hif- J>evia s. 
paniam S. Dominicus , ibique duabus domibus in- "» 
ftauratis , una apud Madrid , qux nunc eft monia- & 
lium , altera verd apud Segobiam , qux prima fuit ptts! '* 
domus Fratrum Hiipanix , revenens inde Parifius 
venit anno mccxix ubi Fratrum fere triginta con- 
. grcgationem invenit. Paululum autem ibi demora- 
tus venit Bononiam , &c apud S. Nicolaum ma- 
gnum invenit Fratrum collegium , quos fub difci- 
plina Chrifti F. Rcginaldi cura Sc dtligentia nutrie- 
bat. Venicntcm itaque omnes cxcepere cum gau- 
dio reverentiam deferentes ut patri : & manfionem 
faciens apud eos informabat tencram adhuc novellx 
plantationis infantiam ipiritualibus monitis & exem- 
plis. °- 

divi , quod ifft tum *fftt X.om* , foflqunm officium fuum 
audierat ,ftrt fingulit ditbut murot urbit tijcuibat , ali* 
lota ubi trant immurati , tit monita falutit dnbut ■ fimilit 
TobU dt quo Ugitur tjufdtm caf. 1 t. ftrgebat pcr tmntt qui 
trunt in caftivttat» dr monit» fitlutit dabut tit. Hoc autctn 
fe audivifie addit a Bartholonixo dc Clufa archidiacono 
Matifconenfi 8c canonico Carnotenfi , a quo ctiam audivic 
quod fan&o Romx confcflus cft pcccata aliquando , jj. quod 
ti quia noltbat «rdintm amfltHi , fanclut mult» pudixit, 
qu* ei ut dicebat pofiea accidtrunt. Dc ifto Banholomxo 
iterum rcdibit lcrmo in fupplcmcnto cx vitis frarrun» 
n. jj. 

0 Simplici huic narrationi , quz ut fcnfum mcum pro- 
dam , mirum perplacet , fequcntcs fcriptores alias addide- 
runt circumftantias , Sc quo rcccnttores co ampliores. Vide 
poftca Conftantinum n. 14 & Humbctcum ibidcra. Vidcfis 
etiam Theodoricum lib. 1 cap. 11 & S. Antoninum tit. 13 
cap 4 §. 4. Inteiim fin^ula jordani ycrba & rcrum ordi- 
ncm perpcnde ac mcmoria tene , & qul non addac ex hac 
vifione ullam cfle a Dominico fac"b»m veftis qua feu ille 
feu fodalci haclcnus ufi erant mutationem , quod diflerta- 
tione fpcciali poftea difcucictur. 

r Si ponatur Regtnaldus menfc aprili fanatus tc maio fe- 
quenti iter Jcrofolymicanurn aggreflus, facilc potuit circa 
octobrcm Romam cffc rcdux , ptxfcrtim cum hxc pcregri— 
nacio ca xtatc Sc frcquentiJtma cflet 6c facillima , ficque 
Domiuicum adhuc in Urbe repcrerir , a quo Bononiam lc- 
gatus fuerit , & fuus fuper fodales ibi agcntcs vicarius infti- 
tutus. Ut ut fit , five a fancto Romx etiamnum confiftente, 
fivc eo jam ex Urbe cgrcflo litteris ante exitum reliftia 
hanc dc fc ordinationem didicerit , Bononiam tandem ad- 
vcnit xxi decembris , ibidcmque multam ex concionibut 
libi pepererat famam , cum die S. Stephani prxdicavit, 
Vide Theodoricum lib. j cap. 1 ubi & iter Jerofolymita— 
num Rcginaldi & ejus Bononiam adventum , & prxclare 
in ca urbe ab illo gefta , & infignes viros ejus opera ad or- 
dinem addu&os narrat. Bcrnardus citatus de his hxc folum 
habct in chronico : Mijfut efi ( Reginaldut ) Bononinmper B. 
Domimeum , quo pervenit xii. KaL Jan. fcikeet m fefio B. 
Ihoma apofioli. ibique tdificationi populerum & tnultifUcay 
tioni tratrum dedit operam efficaeem. 
°- lecm habet Humbertus cap. 1 1 , fic incipit : Pofi rtcef- 
tionem magiftri Reginaldi in ordine , B. Dominicut in Hifpa- 
niam prefeclitt efi A. D. mccxviii , ubi duat domot infiituit. 
unam fcilicet apud Majoricum qut modo efi monialium , alte- 
ram apud Secubiam qut domut Fratrum Predieatorum in 
Hijpania primafuit. Etcap. 19 fcq. Pofi btc venient Pari- 
Jtut anno Domini Mccxix , ibique paululum cum Pratribtts 
demoratut , qui ibidem anno prteedenti dtmum S. fac+- 
bi rectptrant , jam trant ftrme triginta Stnoniam 
adiit &c. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS P RjED I C A T O R U M. 



$*atiHt $7. Trwifmifit autcm inde Parifius F. Reginal- 

m3 e ^ 0 ™ DOn e ^ raV * ^ c ^°^ at ' one filiorum , quos per 
V™: verbum evangelii recenter Chxifto gernierat , qui 



flebant a confuetx matris uberibus fefe ram fefti- 
nanter avelli , fed hsc omnia divinis nutibus age- 
• bantur. { Eratque valde quoddam mirabile de ier- 
vo Dei S. Dominico , ut in mittendis huc illucque 
per diverfas Ecclefis Dei partes , quemadmodum 
. fupra memoratum , fic omnia faceret confidenter, 
& abfque dubitationis ambiguo , licet non fic facien- 
dum aliis videretur interdum , ac fi jam de futuris 

De icinerc Dotniniei Hifpano & exinde Parifienfi agetur 
poftea diflertatione fpeciali : hic brevicer fcriem viarum tc 
tcmporum cnarro. Dominicus Roma egreflus puta meafe 
o&obri mccxvi 1 1 , in Occitaniam venit. Uc in cam provin- 
ciam fe confertet , plura urgebanc : mors Simonis comicis 
Montisforcis amici lui eonjundciffimi , quem in obfidione 
Tolofar a novem menfibus hxrentem lapis e machina pro- 
je&us obruerat die xxv junii cjufdera anni : fodales fui 
amiflb infigni ilio Hcroc patrono fuo beneficenciflimo mce- 
rore confccti tc confolandi : res fui ordints prxvafencibus 
in ilia regione hzrericis non parum perrurbarx : his quan- 
tum Iicuit in tranfcurfu reparatis , recreacis Frarribus , tc 
ad fuftinenda pro fide,quxque adverfa cxcitatis , reliAo 
ipfis przfe&o F. Bercrando de Garriga , qucrn anno iupe- 
xiori cum abbate Marchxo Parifios miferat , fcd qui ut 
conjicete cft tum Tolofam redierat , Hifpaniam ingreflus 
cft , Scgobizque jam aderat ante natalc Domini , ibidem- 
que pro more przdicabar , & incotis ob diutinam ficcita- 
tem , quz agricolas eaccnus feminare prohibuerac , aifli- 
&is li pene jacencibus , copiofilfimum e ccelo imbrem ob- 
tinuic. 

Duas in Hifpania domos tnfticuiflc certum , primam Scgo- 
bix quo prius pcrvencrat , hancque cjus unius opus facilc cre- 
das , alteram Macrici , quam F. Pecrus quem e Tolola eo mi- 
fcrat anno fiipcriori inchoarat , fcd B. Dominicus inftauravit, 
tc pluribus ad ordincm allc&is auxit. An vero cam Matritcn- 
fcm domum tum e cocnobio Fracrum in monafterium monia- 
Jium immutaric dubium. Modus loquendi Jordani , duabui 
domibus inftauratis una apud Mttdrtd . qut nunc eftjnonia- 
lium . innuic nondum cunc fa&am imrauutionem : prztcrea 
CaftiUus tc Malvenda p. xj4 chartam referunt mcnfc maio 
Mccxix Matriti datam , qua Fratribus Przdicationis Jacobus 
Mames prxdiura quoddam donat , nulla fanctimonialium 
qux ibi deganc facta mcncionc : adde Honorium III breve 
Vicerbii xm Kai. april. an. iv hoc cft xx martii mccxx 
daram univerlb populo Majorici ( fic Madrid ca xtacc lacinc 
reddcbanc , ne quis hic Majoricam e Balcaribus primam cogi- 
tet , ccu quz Mauris tum obedicbat , ) fcripfiflc , quo gratum 
omnino & acceptum fibi fuifTc tcftatur , quod Fracrcs ordinis 
Prxdicatorum rcceperinc in vifcetibus caritacis , Sc uc magis ac 
roagis habeanc ancdtuofius commendatos hortatur , ceu qui 
faluci animarum indefatigabilitcr ftudcant ac dcfudcnt : unde 
fcqui vidctur nonnifi poft gcnerale capitulum anni Mccxx , in 
quo omnibus poflcflionibus & rcdicibus rcnunciandum juflura 
cft , domum Matritenfem qux quibufdam prxdiis gaudcbat a 
Iratribus rcliAam & Sororibus dcinccps conccilam. Brcve 
Honorii rcfcrc Malvenda pag. 194 , & fimilc x Kal. april. 
codem anno icu xxm marcii ibidem datum populo Sego- 
bienfi aflerit poft Caftillum , qux utramque domum cjufdcm 
rationis , id cft a Fracribus eo ufquc inhabicatam indicant. 
Hxc camen majori indigenarum difquifitioni lubcns pcr- 
mitco. 

Cum quibufdam menfibus Dominicum fcranc in Hifpania 
rcftitifle , alias a rclacis domos crcxifle haud dubitavcrim : vir 
enimfuit quiecis impaciens , Sc qui ut verbo Dci prxdicando, 
fic & fuo ordini augcndo impigre & continuo laborabat. 
Supereft ut qui fua ab eo erccla cocnobia ercifta contcndunt, 
id ccrtis tc veteribus documentis cvincant & aftruant. Qux 
ftupcnda miracula ab co in illis partibus patrata ex Flaminio 
refcrt Malvenda ad mccxix nn. 15 & i<> dc Pctro quodam 
lanfti cognato , ex perditis moribus ad frugcm rcvocato , de 
quadam Lucia prxgnancc apud Mauros captiva & poft parcum 
cum filio tuo a Chrifto ipto baptizato in fuam patriam chri- 
ftianam in momcnto mirabiliter cranflata , dc Alexandva didta, 
«ujus capuc a quinque mcnfibus recifiim c pucco vivum cmcr- 
fcric , dc infigni lacronc occifo pucato & a fociis in via fcpul- 
to , fcd lub terra ad Dominici advcntum vivo divinicus fcr- 
vato , fi alium non habcnt ut ille prxftat , quam Joannem de 
Monte auftorcm homincm purc fiftitium , vcreor uc apud 
fitpiences fidem invcnianc , co magis quod & Jordano & 
Humbcrto qui Hiipanias peragrarunc, incognica fucrinc. Hu- 
jufinodi miraculisnon indigec gloria Dominici , nec iis aftrui- 
tur dignicas focictacis rofarii propriis mericis abundc ftabilita. 

Anno mccxix Hifpaniam rcliquifle & cxinde in Franciam 
•& Parifios ufque venifle Dominicum aflerit Jordanus, adco- 
que juxta ftylum cjus xtatis poft xxv martii vel poft pafcha 
^uod fuit vii aprilis Hifpania cgreiTus cft. Occicaniam repc- 
Tom. I. 



eventibus certus exifteret , ac per revelatioaem S*c- XHT: 

fpiritus fandti fuiflct edodus. Et hoc inficiari qurs 

audeat ? Paucos primum Fratres fecum habuerat, . ,, 

& eofdem ut plures exigue litteratoS & fimpli- 

ces , illos mittens fparfim per ecclefias divid»- 

bat , ut filiis hujus facculi fecundum fuam pruden- 

tiam judicantibus potius id qUod fuerat inchoa- 

tum diruere , quam magna inftruere videfe- 

tiir. Quos autem mitcebat , orationum adjuvabat 

fuftragiis , Sc virtus Dei erat ad multiplicandutn 

eos. ] R . 

tens & fiios Tolofanos uitimb amplexus , F. Bertrandum dc 
Garriga focium aiTurnfit , & magnis icineribus Parifios con- 
tendic : ciim paululum demoracum addant Jordanus tc Hum- 
bertus menfcm circiter in regia urbe fubftiterit. Incerira uc 
iili folemne crat ubique , collacioncs publicas habuic , qtuV 
bus Jordanus ipfe tum factx facultatis baccaiaurcus fc affuiflc 
teftatur , imo & ci in facro tribunali pcccata confeflum, tc 
ejus monitis diaconacum fiifccpifTe. Tum vero uc fupra ad n. jt 
annocacum plures ad erigendos Lugduni , Remis, Mctis, Pio- 
tavis , Aurelix convencus mififle conjeitu pronum. F. Pc- 
crum Cellani qucm Parifiis invcnic , $c quo fc contulifle 
poft morcem comicis Moncisforcis mcrico putcs fivc ut Rai- 
mundi comitis Tolofani Albigcnfiumque viiSorum furorcm 
cftugeret , five ut facras littcras aliquandiu faltem Parifiis au- 
dirct , Lcmovicas erigcndi ccenobii caufa Jegavit : qui camen 
iancTto haud dubic fic difponente non cam cico Parifiis cxiic, 
fiquidem Lemovicas cum fociis fibi defignatis nou advcnicnifi 
circa epiphaniam fcquencem anno mccxix ftylo vcccri , aovo 
mccxx. Guillelmum dc Monteferrato qucm anno mccxvii 
f»cr quadragcfimam Romx noverat , ut fupra n. x6 in nocis 
indicatum & poftca fiifius dicetur in ejus tcltimonio . & a quo 
tum promiflum de incrando ordine poftquam duobus annis 
Lucecix fcholam theologix frequcncaflet , ibidem rcpertutn 
promiffi admonuit, & confenciencem fua veftc induit, imo 
& tomitcm in rcdiiu adjunxit. Ipfiffima funt Guillelmi verba : 
Et dum ipfe ftuderet Parijiut , veuit pnfatus F. Dominicut 
iUuc de Hifpnni* , tunc recepit habitum FF. Pudicstorum 
& intravit ordinem , &c. poftea lcgenda. 

Parifiis iu cempeftive exivit Dominicus , ut circa finem 
augufti Bononiam advencrit. Iter per Burgundiam infticuit, 
& fupcracis Alpibus Bcrgomum prlmum acccflit, tumque ab 
cjus urbis civibus oblatum ci fuiflc locum erigcndo cccnobi* 
commodum facile credas. Ulterius progrcflus Mediolanum 
vcnit, ubi quid cgerit narrat noftcr Gualvaneus de la f lam- 
ma Mediolancnfis in chronica ordinis. B. Dominicut, inquit, 
txiens de Tolof» ( fcilicet poft reditum ex Hifpania anna 
mccxix ) tmnfiens per FrancUm ( & pcr Parifios ) trnnf». 
ttisAlpibut Itnlit intr* pUnum LombardU ptrutnit Mediola- 
num in babitu regulari . & dicit quidam canonicus antiquiffi- 
mus S. Nazarii, quodS.Dominicus canonicam S. Naz.arii. 
ubi canonici habitum regularem deferebant , ingrejfus tfl , qui 
ipfum B. Dominicum in habitu regulari quafi unum de ipfis 
honorifice fufceperunt. Qux verba valdc notanda , ciim indi- 
cent B. Dominicum etiam poft rcccpcionem Reginaldi cum- 
dcm habicum cum S. Naiarii canonicis gcftafle. Ambrofius 
Tacgius qui narrationem illam cx Gualvanci chronica cxcepit 
& rcfert P. vi Mon. Ord. fol. 155 a profequitur cumdem 
excipiens eadcm P. vi fol. 16 a ad annum mccxix. Ferve- 
niens autem B. Dominicut m Lombardiam Mediolanum appli- 
cuit , Q> in canonica S. Naizarii ut dtBum hofpitatus tft. Per 
quofdam autem dies ibi moram trahens pridicationis officio 
infiftere coepit , <J» non modicum in populo illo fruBum ftcit. 
Qutfdam autem prtclaros viros tunc temporit ad ordinem 
recepit , videlicet F. Amix.iontnt dt Solario MedioUntnfem 
jurifperitum &c. F. Guidontm dt Sexto MedioUntnfttn dtcrt- 
torum dotiorem &C. F. Rogerium dt Mefate ftu dt Vicomtr- 
eato MedioUnenfem doSorem juris famofijftmum &c. Gualva* 
neus qui hxc rcfcrt vivcbat initio xiv feculi, dequovidefis 
poftca. Idcm habct Triftanus Calchus Hift. Mediolaa. Jib. 
xui adan. mccxviii. Tandem B. Dominicus Benoniamde- 
venit , ( fic idcm Gualvaneus ) novos utique fuos tres alumnos 
ad ricum ordinis plcnius informandos lccum ducens. Vide 
diflercationem cerciam fequcncem , ubi hxc chronologia clara 
demonftratur. 

R Qux hic Jordanus de Reginaldo , eadem habet Hum* 
bertus cap. 19 , cxccra idco incra parcnthefin clauta omittit. 

Felix Reginaldi Bononiz opera , ubi tot ordinis fodales 
a SS rc S arat » Dominico facilc perfuafit non minorem Parifiis 
nayaturum, eoquc ideoillumablcgavit. Dequovidefis poftea 
ubi de eo & B. Jordano : fed & plures «x numerofo illo Bono- 
niz conventu ad varias Icalix civitaces mifit Dominicus , pri- 
mo Bcrgomum vel ut alias Pcrgamum : revera convencus in 
ca urbe crcftus omnibus Lombardiz poft Bononienfem anri- 
quior afleritur a Bernardo Guidonis in notitia cjus provinciz, 
& a Pio anno mccxix perhibetur fundatus. 

Secundo Mediolanum , quo nupcr dum illac tranfirct , quof- 
dam fc miflurum promifcrat , dc quo Tacgius jam cicacus fic 

C ij 



Digitized by 



Google 



SCRIPTORES 



5ic. XIII. 

De frimo 
cafitftlo Bo- 
nont* ttlt~ 
irato. 



10 

38. Anno Domini Mccxxprimum capitulumge- 
neralc hujus ordinis Bononis celebratum eft , cui 
" ego ipfe interfui mUTus de Parifius cum tribus Fra- 
tribus,eo quod magifter Dominicus mandaflet per 
litceras fuas quatuor Fratres de eadem domo Pari- 
nenfi ad Bononienfe capitulum fibi mitti , fed cum 
mitterer necdum in ordine adlmc duos menfes pe- 
regeram. In eodem capitulo de communi Fratrum 

habet. Ptr idtm temfut B. Dominicut mifit MtdioUnum F. 
Jacobum dt Arribtldis & F. RobaUum frtfatot ( paulo ante 
illos jam nominavciat ) ut ibidtm frtdicarent , locum frt 
eonventn recsfiendo. §lui MedioUnum vtnientes in canoni- 
cam 5. Nazarii ubi altquando B. Dominicus htjfitatut efi , 
recefti funt dt menfe martii. Id indicaret illos Mediolanum 
vcnific tantum anno Mccxx , at citius ncmpe ipfo anno 
mccxix jam adfuifle mox evincetur. Profcquirur Tacgius : 
Coeftrunt autem frtdicart ctntra errtres htrtttctrum , quibus 
quafi ttta infeda erat civitat : rjrfaeli funt Fmtribut favo- 
rabiUi D. Hugolinus ( Icg. Hugo ) dt Setara cimiliarcha D. 
Vbtrti ( hic rurfus mcndum & leg. Htnrici ) dt Sttara archit- 
fifcofi vicarius una cum majtrts ecclefit canonicit. Ad ht- 
rum frtdicationem tota confluebat civitas htrtticii in contra- 
rium frtdicantibut. Prtvaluit autem Sfiritut Dni , qui fer 
tt ftrvorum fuorum loquebatur, quamflures htretica fra- 
vitatt abjurata ad EccUfit unitatem rtdibant. Quid exinde 
fccutum fuerit , addit idem Taegius : Eodem anno m c c x x 
decimo quinto die februarii ( ut hic non fit advcrfus fupra 
cx co relata repugnantia, dicendum hlc ctiam mcndum ir- 
repfifle & pro februarii legcndum martii , quod etiam; ex 
fcquentibus patcbit ) Fratres qui MedioUnum a B. Dominico 
mtJJi fuerant , ecclefiam S. Euftorgii obtinuerunt e$" ingrejp 
fitnt frocurante D. Hugolino Oftienfi efifcoft cardinali afofto- 
lict fedis Ugato , qui Mediolani erat fro face confirmanda 
inttr MedioUnenfes & Cremonenfes , D. "Vberto de Marint- 
ttibus frtfofito e§> fuis eanonicis refignantibus , ad eccle- 
fiam S. Laurentii tranfeuntibut cum tmnibut reditibut 
veftibut eccltfiafiicit , calicibut & aliit ad diSam ecclefiam 
fertinentibui , excefta fuferftantia , qut erat in reditu libra- 
rum fexaginta fro refaratione tccUfit reliSa. Citius vero 
quam dicat Taegius , lodales noftros veniflc Mediolanum ibi- 
quc jam fuiflc anno Mccxix aflcrit Bernardinus Corius fcrip- 
'tor accuratus in chronico fuo Mediolanenfi , ubi fic habct ad 
annum mccxx. In quefti giorni da Hugone cimiliarcha & 
vicarit delF arcivejcovt di MtUnt , la chiefa di fant' Euf- 
tergio , che era tenuta da un freftftt & da quattrt canenici , 
i quali injieme centribuivano ctn la canonica di fan Loremo , 
fh concejfa a Trati di fan Domenico detti di Prtdicatori , 
the ne figliarono U cuftodia a quindeci di Mano fredettt , 
eomt cht tanno innanzi dut di lort fojftro vtnuti ad habi- 
tare in quefta citta. Clarius diccre non potuit prxfatos Ja- 
cobum de Arriboldis & Robaldum a Dominico miflbs Me- 
diolanum jam venifle anno mccxix , nam Mediolani annus 
a prima januarii ctiam tum incipicbat. Corius mortuus eft 
circa md. cjufque chronicon typis prodiit Mediolan 1503. 
Patavii 1^46 & Venetiis 1654. 

Puriccllus ex quo in Diflcrt. Nazar. quz hic ex Gualvaneo 
& Taegio allata excerpta (tint , addit pag. 547 in ptsgrandi 
codice veteri ms dicti ccenobii Euftotgiani, quo multz in 
primis SS. lcdtiones mamtinarum continentut , dcinde memo- 
ratur etiam Bafilicx ipfius conceflio noftris facta, & ad ex- 
tremum varia; altarium ejufdcm confecrationcs , hzc legi: 
Anno ab incamationt Domini N. J. C. Mccxx ldibui mar- 
tii dominica dt pajjiont , qut, dicitur Dominica 'Lazari fe- 
eundum Ambrofianot Jub fontificatu ven. dXi Htnrici Mtdio- 
lanen archiefifcofi iffo diffonente ajfignata fuit ecclefia & 
locus B. Euftorgii PF. trdinit Prtdicattrum. Qujr eadem 
habat totidem verbis Bernardus Guidonis in notitia pto- 
vinci* Lembardix fuperioris. PuriccIIus fc non fatis 
intelligerc ait , quomodo xv illa martii dies fuerit domi- 
nica paflionis Sc Lazari , quia inquit pafcha ejus anni in 
cjufdem martii diem xxvi incidit , ut cx tabulis pafcha- 
libus conftat : verum tabulas quibus ufus eft falfas dicea- 
dum eft , nam ex vetis anno mccxx crat Num. Aur. $. Lit. 
Dom. E. D. pafcha xxix martii , ac proinde dominica 
paflionis Idibus fcu xv martii. Obiter monendum Clar. 
Ducangium in fuo med. & inf. Latin. vocabulario in idcm 
crratum cum Puricello incidiffe. Idem Puriccllus p. 5 $ 9 
diploma integrum refert, q«o Henricus archiepifcopus 
laudatus noftns prxfatam donationem confirmat , datum 
anno D. J. mccxx die fabbati vm Kal. novemb. feu xxv 
odtob. indidt. 9. Difficultatem fortc quis moveat , quia illc 
dies vi 1 1 Kal. erat dominicus , fed forfan Mediolani quz 
dominico die agcbantur diplomatain fabbatum prxcedens 
re)iciebantur , nara idem occurrit apud eumdem p. 5 / 8 , 
ubi aliud diploma refertur quo idem archiepifcopus eadcm 
itcrum noftris confirmat datum anno mccxxvii dic fabbati 
ix Kal. febr. quo certo erat dies dominicus , nam erat lit. 
dom. G. vel aliam rationem dent indigenz. 



confenfu ftarutum eft generale capiculum uno anno 
Bononia: , altero verb Pariflus celebrari, ita tamen 
ut proxime futuro anno apud Bononiam ageretur. 
Tunc etiam ordinatum eft ne poflelfiones vcl redi- 
tus de cxtero tenerent Frarres noftri , fed & iis re- 
nunciarent quos habuerant in partibus Tolofanis. 
Alia quoque plura ibi conftituta funt , qux ufque 
hodie oblervantur. s 

At non Bergomum folumaut Mcliolanumanno mccxix Ca- 
dales mifit B. Dominicus , fed & ad celebriores Longobardiae 
civitates Veronam , Brixiam , Faventiam . Placentiam, qui 
vetbo & exemplo ita eatum urbium civcs fibi dcvinxerunt , 
ur & plures ad ordincm aggrcgarint , & intra annum fe- 
quentem mccxx fortc etiam ante pentecoften in iis omnibus 
coenobia erexerint. 

His ita BononiK conftitutis , fed & pluribus eximiis viris 
recens in focietatem aggregatis , F. Ventura Veronenfi qui 
primus fuit in proc. canon teftis , F. Stcpbano Lombardo 
qui fcptimus in eodem & aliis , Dominicus ipfc Romanum 
iter aggrcflus eft fummo pontifici geftorum rationem red- 
diturus , & plura feu pro regimine ordinis feu pro cjus 
ad exteros commendauone petiturus. Comites duxit F. 
Guillelmum dc Monteferrato & F. Bonvifium de Placentia , 
quod & ipfi teftantur , nec dubium quin & alios adjunxcrit. 
Quocumque ver6 die Bononia exccflerint , Florentia tran- 
fcuntcs ut poftea probabitur , jam Viterbii Honorium III 
ibi agentem convcnerant xv novcmb : eo enim die Domi- 
nicus ab eo diploma obtinuit datum Viterbii xvii Kal. dec- 
anno iv , quo papa archicpifcopis & cxteris ptzlatis per 
Hifpaniam conftitutis Iarojcs przlentium commendat omni 
meliori modo. Literas habct Malvenda p. 181. a. Duo aiia 
diplomata poftea rcfcrentur , alterum datum ibidcm vi 
idus dccemb. alterum xvi Kal jan. in civitate CaftelJana, 
utrumque anni iv, qust probant Dominicum ab initiis no- 
vemb. ad medium circiter decemb. in aula pontificis re- 
moratum. Tum vet6 grave illud lanftimonialium Roma- 
narum in ceenobium S. Sixti cogendarum confilium Fra- 
tribus exinde in S. Sabinam tranflatis cepit Honorius III ^ 
quod ft Dominico pto fua prudentia exequendum com->- 
mifit , ifte vet6 feliciter perfecit menfibus januario & fe- 
bruario. fequentis anni mccxix ftylo vetcri novo mccxx » 
ut diflertatione iv his poftea addcnda mihi videor invi&is 
argumentis dcmonftrare. 

Martii majorem partem ftabiliendo 6c ordinando utrique 
novo S. Sabinz Fratrum tc S. Sixti jam Sororum ccenobio 
Rom* Sanctus fubftitit , tum vero ad pontificem Viierbii 
etiamnum agentcm tediit , res in tranflatione raoniaiium 

Sirofpere adtas retulit , & ab eo feu vivx vocis oraculo , 
eu fcripto & figillato diplomate, fed quod jamnon ex- 
tat , abfolutam tt plenam in univerfum ordinem ubique 
terrarum poteftatem obtinuit. Sic enim Ventura Veronenfis 
primus in proc. canoniz. tcftis quem videfis poftea n. x. 
Lcgefis & Malvendam p. 17 x. b: ubi haec cgregie explicac. 
Ab codem pontifice videtur tum obtinuiflc breve de quo 
nos fupra in notis ad n. 36 populo Matritenfi dire&um 
datum viterbii x 111 Kal. Aptil. anno iv. Exinde Sanc"tu.s 
fotte poft pafcha quod ut jam pluries did\um iv Kal. 
april. leuxxix martii accidit , Bononiam properavit prima 
ordinis comitia ad pentecoften celebraturus. Przter focios 
jam indicatos fecum ctiam duxiflc crediderim S. Hyacin- 
thum , ejus germanum B. Ceflaum , FF. Henrlcum & Her- 
mannum quatuor Polonos , quos quadragcfima hujus anni 
fuis fodalibus allegiffc verifimilius eft , ut fufius dicetur 
diflert. iv feq. 

s Idcm fcre habet Bernardus Guidonis in chronico fic. 
Annt Dni mccxx S. Dtminicus frimum generaU cafitulum 
Bononi* ceUbravit , in quo cafituU fer conftitutitnem ferfe- 
tuam omnibus temforalibus abdicatii , refignando tam frt/en- 
tibut reditibus , quam futuris ordo Prtdicatorum faufertatent 
voluntariam efi frofeffus : in quo etiam futt ftatutum , ut 
cafituUm generale uno anno Bononit celebretur , alio anno 
Parifiut , ita tamen quod fequem tmmediate eafituUm debe- 
ret frofter foUmnitatem magit tunc numerofi conventut afud 
Bononiam ceUbrari , ficut &fa&umfuit. Multa etiam fue- 
runt ftatuta ibidem.qu* ufijue hodie in ordine obfervantur. 
Huic cafituU interfuit F. Jerdanus fuccejfor B. Dominici . 
Jicut iffemet in fuo UbelU fcribit Hoc primum capitulum ccler 
bratum eft fcriis pentecoftes , quz eo anno incidit in xvn 
maii , & nuncupari potcft inftitutionis & promulgationis le- 
gum noftrarum , & acccptationis conftitutionum , intcr quas 
hzc videtur pofita , ut abrogara omni alia nomenclatione 
fuperiores conventuum priores diccrentur , rcvera ut fupra 
lcgitur in padtis cum Joanne decano S. Quintini de ecclcfia 
S. Jacobi Parilicii. tertia maii anni fequentis F. Matthzus 
jam non abbas fcd foliim frior dicitur. 

De Sandti poftea gcftis hzc refert PuticcllusDiflert. Nax. 
p. jji ex Tacgio cit. P. vi fol. 19. a. Finito autem cafitulo 
generalt beatut toto illo annoflanum Lombardit, tircuivtt fra- 



Digitized by 



Google* 



ORDINIS PRiEDICATORUM. 



21 



^ikjnBU- j5». Anno Domini mccxxi in Bononienli capi- 
ic pMnv; tulo generali vifum eft eis mihi officium prioratus 
^niuTcV ^ u P er P r °vinciam Lombardix primum imponere, 
^Hfm- CUni . 3,1111 ^p^tium peregiflem in ordine , nondum 
pvmAx- fixis quantum oportuit radicibus , ut tegendis aliis 

dicatimi & faluti animarum intendens. Pervmit itaque Me- 
diolanum in ftfto S. Bamabt afoftoli , & ad conventum Fra- 
trum decltnans magnum ibi referit numerum Fratrmm , a qui- 
bus fummo cum htnore & omnium Utitia rec-eptus fuit. Poft 
ttm modicum arrifuit tum ftbris , in cujus accejjione jugiter 
crabat : mndt F. Bonvifius , de quo fufra mentio ftpius faSa 
tft , qui focims ejms tunc temforis trat , fer figna vultus de- 
frehmdtt ipfum multas confolationtt reciptrt divinas ac cce- 
Itftia contemplari : difctdtntt vtro ftbre librum ante fe de- 
ferri fecit , fermmemqme legi faciebat : poflmodum ccepit 
Deum laudart <$• Fratribus prtdicare , convalefeenfque de 
infirmitatt valtdicent Tratribus inde difcejftt. Utinam quz 
lequuntur apud Tacgium haberentur , interim dum quis di- 
ligcntior ea prodat , faucuim alias Lombardix civitatcs prz- 
fcrtim ad quas attno fuperiori (bdales miferat pcrcurrifle cre- 
ditu proclivc , ita tamen ut Bononiam juxta quod fe dabat 
•via, (cmper fc recipcret : fic menfc augufto dkm affumtio - 
nis B. V. Bononix cckbrafle docebit poftca Conftantinus n. 41. 

Menfe nqycmbri Romam cundo Florentia iterum tranfivilTe 
probabitur poftea in notis ad vitx per Conftantinum n. 35. 
Romx vero fub initium decembris jam fuifle plura diplomata 
pontificiaevincunt. Primum profert Malvendap. 193. b. quod 
£c incipit : Honorius frc. DileSo filio F. Dominico priori or- 
dinis Prtdicatorum &c. Conccdit ut cum fodalibus qui in 
fcculo exiftentes ecdcfiafticos ordines minus canonice lufce- 
perant , difpenfare poflit. Datum Laterani v 1 id. deccmb . 
fontif. anno iv , vel v , addit Malvenda. Certo non potcft 
efle anni iv nam vi idus dec. Honorius agebat Viterbii , ut 
docct Rainaldus ad 1x19 n. 54 , fupereft ut iit anni v, feu 
mccxx. Altcrum diploma idem ptofcrt p. 315. b. cujus ini- 
tium, Henorius &c. Vtntrabiltbus Fratribus archiepifcopis &c. 
iis commcndat ordinem Prxdicatorum & nominatim diltSum 
filium F. Dominicum frtfentium latorem fupradtcli ordinis 
4anenicum &c. Datum Laterani xv Kal. febr. anno v. Ciim 
«licit prxfcntium latorem indicat prsfenti datum. Tertium 
jdem addit o. 5x6. Honorius &c. Ecclefiarum prxlacis com- 
mcndat rurlus Fratres ordiriis & prxfertim F. Dominicum 
friorem ordtnis Prtdicatorum &c. Dat. Laterani 1 v K4I. 
april. anno v. Dum in his litteris Dominicum pontifex mod6 
canonicum tanttim , modo priorcm fimplicitcr nuncupat.in- 
dicat titulum magiftri ordinis nondum ei 'collatum fuiflc. 
Vidc differtationcm iv fcquentem , ubi dc hoc ultimo Do- 
minici itincre Romano accurate & percmrorie «gitur. 

£x Urbe Bononiam Sanftus rcpetcns Raincrium Capoccium 
S. Marix in Cofmcdin diaconum cardinalem comitari potuit 
Viterbium ufque , & confcntit Malvenda , qui & vcrifimilius 
nabct tum ab codem cardinali quam crexcrat S. Mariz ad 
gradus ecclcfiam cum clauftro eidemadjun&o accepiffe. Exindc 
fuos Senis & Florcntix agcntcs in tranfcurfu vifitaverit. 
r T Hxc mogis cxplicat Bcrnardus Guidonis in chronico. 

Anno Dnt mccxxi fuit a B. Dominico fecundum generale ca- 
fitulum Bononit celtbratum , in quo capitulo vtl in prtcedenti 
quod magis tftimo , ftd certitudinem plenariam non inveni , 
fundatts jam per orbtm convtntibus ctrcittr fexaginta , diSi 
convtntus ptr 0S0 provincias funt diftmSi .fcilictt Hifpaniam , 
Frovinciam, Franciani, Lombardiam, Romanam provinciam , 
Ttutoniam , Hungariam , Angliam. Prions frovincialtt in 
frtdiSis provinciis futrunt in illo cafitulo inftituti. Capi- 
tulum hoc habitum elt feriis pcntecoftes, qiue hoc anno incidit 
xxx mair. quoad numcrum domorum vidctur hic pofitus certus 
pro incerto , vcl quac brcvi fperabantur erigendx indicatz ceu 
jam eflent inftitutx : nam cx notitia ordinis fiipra pofita jam 
crecbc ultra quadraginta afcendifle non apparcnt. Priores 
provinciales rum inftituti hi fucrunt ex eodcm Bernardo viri 
gravcs omnes & (peclatiflimi. 

In Hifpania F. Suerius Gomefius Lufitanus de quo fiipra 
in notis ad n. 18. 

In Provincia F. Bertrandus de Garriga fupra etiam lau- 
datus ad n. 30 in notis. 

In Francia F. Pctrus Remenfis ut ccrtis documentis evin- 
cetur poftca ubi dc eo intcr fcriptores. Scio a quibufdam 
I . Matthzum primum Franciz provincialcm dici , quia ncmpc 
titulo abbatis non folam domum Parifienfem fcd & cztcras 
Franci* a m c c x v 1 1 rcxit , fed expun&o in comitiis anni 
«ccxx abbatis titulo , prior Parifienfis tantum habitus eft 
poftca, quod munus gcrcbat etiamnum anno mccxxv, tan- 
tum abelt ut obierit anno mccxx, ut habct Malvcnda p. 311. b. 

In Lombardia F. Jordanus , ut ipfemet ait, licet abfens a 
capitulo . dc quo ctiam poftca. 

In Romana F. Clarus qui multis laudibus ornarur in vitis 
Fratrum lib. 1 cap. 5 %. 1 , ac de quo fuo ordine agetur. 

In Tcutonia F. Conradus ille fcilicet de quo poftea Con- 
irancinus n. 41 dic aflumtionis B. V. anno fuperiori mccxx 
ordini aggregatus , qui mox a finitis comiuis itcr arripicns 



ante prxficerer , quam meam imperfedKonem re- Sie. XIII. 
gere didicillem. In ipfo c^pitulo quoque conven- 
tus Fratrum in Anglian» cnm F. Giliberto priore 
tranfmiflus eft. Huic ergo capitulo minime prxfens 
interfui. T 

Frifaci vcl ut alii fcribunt Friefaci fubftitit cum (bciis , ibi- 
demque primam Tcutonix domum erexit , vel ut alii volunt 
a S. Hyacintho anno fuperiori tantum mccxx ( non Mccxvnt 
ut habet Malvenda ) jam ercctam inftauravit. vide diflert. 
iv fcquentem. Eft autem Friefacum non ut rurfus habet Mal- 
venda, Viranum Ptolemzi quod ad Dravum inNoricis, Sc 
vernacule Volcxmarcx nunc dicitur , fcd urbccula ditionis ar- 
chicpifcopi Saliiburgenfis fcu Luvaviz in fuperiori Carinthia 
ad torrentem Matnitz fita cum arce fiipra rupem vicinam 
valida, & in qua cpifcopus Lavantmundenfis (zpius com- 
moratur. Hunc Conradum eum facile ccnfcas dc quo Can- 
timpratanus de Apibus lib. 1 cap. 57 $.13 qui anno mccxxxI 
provincialis munerc ctiamnum fungcbatur : certo illc eft cu- 
jus pretiofa mors Magdeburgi xxiv novemb. refcrtur in vi- 
tis Fratrum lib. j cap. 1 3. 

In Hungaria F. Paulus ut verifimile indigcna , qui cum 
eflct Bononiz publicus J. C. profcllor hoc codcm anno 
Mcr.xxi ab ipfo S. Dominico veftc acccpta in ejus manibus 
profeflionem emifcrat , dc quo legendus Theodoricus lib. 4 
cap. 7 & iib. 8. cap. 1. Huic mox in Pannonias abcunti ad- 
juncti funt quatuor fodales , inter quos F. Sadoch vir magnz 
pctfeftionis , qui ut addit ibidcm Theodoricus ad civitatem ' 
Laurienfcm ciim veniflent, trcs juvenes gymnafium frcquen- 
tantcs ad ordinem allcgerunt , & fccum in Pannoniam du- 
xcrunt , ubi intra paucos annos plures eorum diligcntia 8C 
zclo domus ere£tz. Civitas Lauhcnfis hic laudata haud du- 
bie cft Lauriacum ad confluentem Anifiin Danubium Len- 
tiam intct cui proximius & Vindobonam fitum , quod qui- 
dem alias florentiffimum fuit fcdcfque atchiepifcopi , verum 
nunc dignitate Luvaviam tranflata in oppidum rcdachim, 
Lorch ab indigenis ctiamnum di&um. Rcvcra hinc fccundo 
Daaubio Hungariam quam pctcbant ingredi facilc , aliunde 
Italiam egrcflis Noricifquc Alpibus fupcratis & Mcditerra- 
neis tranfadis portus lllc commodus occurrcbat. 

Ferunt autcm iftum Paulum poft pluta ordinis ccenobia in 
Pannonia cre&a, ut quod in votis B. Dominicus fcmpet ha- 
buerat ncc potuerat perficcre implerct , ad Cumanos partem 
Hungariz incoientes fe traniiuliflc , pluribufquc «eorum etiam 
prinopibus ad fidem converfis non poenitcndum frucnim pcr- 
fe fuofque fodales apud cam gentem reportafle , vitamque . 
tandcm cum Tartari Huhgaria invafa fcrro & ignc omnia 
popularentur illuftri martyrio finiiffe. Id autcm quando ac- 
cidcrit variant auctores. Lc;mder Albertus vir. illuft. fol. 58. 
b. annum mccxxii indicat : tevcra fic habct Tholomzus nof- 
tcr dc Lucha HiUor. Scholaft. lib. n cap. 1;. Anno mccxxii. 
Honorii 111 paf* vn Tartari tranjicrunt montes tXyphtos , qui 
dividunt Aftam majortm ab Furofn , ut habet in neftra Tri- 
fartita lib. 1. Marchiat Dngarorum ferforant , quas tffi JyU 
vas vocant , totam regimem quafi vaftant tttmmi faictntes 
Jive fexui five atati , ut hiftorit, Ger -.anorum tradunt. Ve- 
riim hac vicc Tartari Marchias folum feu fincs Hungariz 
atcigerint , nam Thcodoricus vitz B. Domtnici lib. ii cjp 1 
noftros ordincm prius in Hungaria pluribus eredis domibus 
ftabiliviffe , quam ad Cumanos fc conrukrint tradcns , imo 
& variis vicibus proindc variis annis cum ejicercntur ad eos 
rcdiifle , doncc duos illorum regcs aut duccs felicitcr con- 
vertcrint , fatis innuifc bzc non tntra annum mccxxii con- , 
tigific. Hzc itaquc rcfcrenda videntur ad luctuofam illam a 
Tartaris Hungarix invafioncm , quz ex Albcrico inccpit an- 
no mccxxxviii , quo cum rumor tjfet populum Tartarorum 
in Comoniam <£» Hungariam velle venire , utrum hoc verum 
ejfet , miffi funt dt Hungaria quatuor Fratres Pftdicatores , 
qui ufque ad vtterem Hungariam per centum dies iverunt , 
quibus reverfts nunciaverunt , quod Tartari jam vtttrtm 
Hungariam occupaverant fut ditioni fubjtctrant. At tan- 
dcm annis fcquentibus ultcrius ptogreffi , anno mccxli Pan- 
. noni..m ingrcfli cas ftragcs ediderunt , quas Bonfinius dc(- 
cribit lib. 8. Bcla iv rcx ut corum futorem evaderet in in- 
fulac Dalmatiz vicinas d rcccpit , plurimi tum c noftris fb- 
dalibus occifi , alii ad alias ordinis provincias fugerunt , de 
quibus fic lcgitur in adtis capituli gencralis Parifiis anno 
mccxlvi habiti. Fratrts HungarU tn provinciam fuxm re- 
vertantur. Quod fignum non diu antc rcs in illo rcgno paca- 
tas. Videfis chronicon parvum ad fincm conftitutionum cap. 3. 

Dcniquc in Anglia prior provincialis przfeftus cft F. Gi- 
filbcrtus , qucm ium fociis B. Dominicus in illud rcgnum 
mifit , de quo fic habet noftcr Nicolaus Trivetus ad annum 
MCCXXI. De fecundo capitulo generali Fratrum ordinis Prt- 
dicatorum , qued fub B. Dominico celebfatum eft Bononit, 
hoc anno mijfi funt Fratres Prtdicatores in Angliam , qui 
numero tredccim habentes friorem F. Gilbertum de Fraxine- 
to in comitiva ventrabilit fatris D. Petri de Rupibus Vvin» 
tonienjis efifcopi Cantuariam pervenerunt , ubi ckm fe D. 
Stephano Cantuaritnfi archifrtjuli prtftntajfent , audito qmid. 



Digitized by 



Goog 



1» 



SCB.IP TORES 



Bfte. XIII. 

Z>* tbitu S, 
f>ommici. 



P« vifiont 



GumU appa 
ruit. 



46. Interim apud Bononiam magifter Dominicus 
propinquantc fuxperegrjnarionistermino coepit gra- 
viter xgrotare , & m ipfo fux xgricudirris lectulo 
duodecim ex Fratribus difcretioribiis advocans , coe- 
pit ad Fervorem & promotionem ordinis ac perfe- 
verantiam fan&itatis exhortari , admonens fcemina- 
nim maxime juvencularum fufpetta vitare corifor- 
tia : quoniam hoc genus illecebrofum eft nimis &C 
efficax illaqueandis animabus nondum ad purum 
«xcoftis. En inquit ufque ad hanc horam in carnis 
•iricorruptidne mifericordia me divina fervavit v . Ante 
mortem quoque fuam diXit Fratribus confidenter, 
quoddenm&umeumutiliorem forent habituriquam 
■vivum. Sciebatnimirum cuinam credidiffet fuilabo- 
ti's & vitX depOfitum, rron diffidens de reliquo fibi 
Trepofitam efie corOham juftitix, qua percepta tanto 
.fieret ad impetrandum potentior , quanto in poten- 
rias Domini jam fecurior introuTet. Itaque invalef- 
cente ihagis infirmitatis anguftia , denique febribus 
fimul laborabat & fluxu : tandem piaanimailia carne 
foluta eftpergens ad Dominum qui eam dedcrat, 
&lueub rem incolatum cosleftis habitationis perenni 
«oniolatione commutans. 

41. Eadem autem die eademque hora defun&io- 
qma inhora nisipfius F. Guala prior Brixix, poftmodum autem 
mertit F. civitatis ejufdem epifcopus in loco campanilis Fra- 
* trum in Brixia recuriatus obdormierat levi fomno, 
'viditque velirt aperturam quamdam in coclo , per 
quam dux fcalx candidx defcendebant , quarum 
unam Chriftus in fummitate tenebat , alteram mater 
cjus , & per utrafque angeli defcendcntes & afcen- 
dentes difcurrebant. Igitur in imo fcalarum inter 
' medium earum fedes eft pofita , Sc fuper fedem 
fedens veluti Frater unus ordinis faciem habens ve- 
laram caputio , quemadmodum moris eft mortuos 
noftros fepeiiri: icalas autem furfum trahebant pau- 
larim Chriftus Dominus & mater ejus , quoufque ad 

Prtdicatottt tjftnt , fiatim F. Girbtrto impofuit , ut toram 
ft ftrmontm factrtt in ecclefia quadam , tn qua ipftmtt pro- 
pofuerat todtm dit prtdicart. Cujttt vtrbis admodum tdifi- 
. eatut pontiftx toto fuo ttmport rtligitntm Eratrum Prtdica- 
torum <J» officium prtftcutut tjl gratia & favort. Pregrt- 
ditnttt auttm Eratres dt Cantuaria vtntrunt Londmiat in 
ftfto S. Laurtntii , & ulttrius Oxoniam in ftfto affumtionit 
glorioft virginit , in cujut honort oratorium conftruxtrunt , 
& habebant fcholas illas qua nunc S. EdWardi dicuntur , 
in cujus paroehia lotum acctptrant , in quo ttmport aliquo 
tntrabantur , ftd cum non ejfet opportunitat locum fufftcienter 
dilatandi , tranflultrunt ft ad locum a rtgt tts conctjfum , 
ubi nunc habitant txtra muros. £x quibus has tres domos 
Cantuarienfem, Londonienfcm , & Oxonienfcm piimas pro- 
-.vincix Anglix fuiffe colligas. 

Ex An-glia noftros in Hyberniam trajeciffe noft diu poftea 
conftat ex atlis , forteque Frater ilte Reginaldus in vitis 
Fratrum lib. m. i< laudatus de quo poftea e duodecim fue- 
rit cum Gilberto in Angliam miflis unus ', qui cxindc in 
Hyberniaxn , quam ejus patriam conjicere eft , licet dubitet 
V arxus , trajccerit , & poft quafdam erc&as ordinis domos 
in Italiam reverfus , Sc a Gregorio IX inter pccnitentiarios 
afcitus , ab codem archiepifcopus Armachanus & Hybernix 
primas evedus eft, quod munus nonnifi indigenx & cjus 
lingux homini convcnicbat , qux tamcn Hybernorum nof- 
.troTum diligentiori criteiio lubens permitto. 

Scotiam etfi Anglix finitimam non tam cito noftros in- 
traffe conftat cx chronico Maylroffenfi pag. 100 ubi fic le- 
gitur : A. D. mccxxx primo ingrtdiuntur Scotiam Pratresja- 
tobini , quos allexit Altxandtr II rtx , <5> in magna ttntri- 
tudint tanquam patronut (jr proeurator fingularis tis aftitit , 
Ajfignavit loca , omavit ac fundavit. Chronicon illud ms 
xnemb. feculo xm fcriptum fcrvatur etiamnum in Anglia in 
celebri Bibl. Cotcon. viditque D. Incs Scotus vir eruditus 
Parifiis hoc anno mdccxvii agcns , ac llluftrandae hiftorix 
ecclcfiafticae Scoticae incumbens , a quo & notitiam iftam ac- 
ccpi , qui & conjicit c domo San-jacobca Parifienfi ptimos 
noftros fodalcs a rege Alcxandro laudato accitos , quia in 
ipfo in Scotiam ingrcffu di6H funt Jacobini , non vcro ex 
Anglia , in qua hoc nominc noftros audiifle nufpiam lcgitur. 

In his alceris a B. Dominico habitis comitiis ultimam 
ordipis rcgimini formam pra:fcriptam reclc monet Malven- 
da , & ut qui certo domorum numcro pracfedti fuctc , prio- 
ICS ptovincialcs dici placuit, fic & ftatutum, ut qui univcr- 



fummum ufque pervenit qui in imo fuerat colloCa- 
tus : ifque demum cum fuilfet cum immenfo fplen- 
dore piallenribus angelis receptus in coelum , claufa 
eft illa apertura cceli prxfulgida , nec quidquam ultra 
comparuit. F. Guala qui hoc viderar quamvis infir- 
mus admodum fuiflet & debilis , refumtis mox vi- 
ribus confcftim Bononiam iter arripuit , ubi compe- 
rit eadem die atque ipfa diei hora defundkum fuifle 
fervum Chrifti , ficut ipfo nobis narrante didici- 
mus. x 

41. Sed adhuc paulifper ad bcati viri venerabiies Dt ftpulturtt 
redeamus cxequias. Diebus igitur defundionis fuae s - DominUi 
conrigit venerabilem virum Oftienfem epifcopum * r ^Xrtf* 
fedis apoftolicae tunc temporis in Lombardia lega- mr * eu ru ' 
tum , ncc non ( j*m ) fedis Romanx fummum Pon- 
tificem Papam Gregorium veniffe Bononiam , ra- 
tione cujus multi magni viri & Ecclefiarum prxlati 
prxfentes tunc aderanr. Qui cognito magiftri Do- 
minici ab hac vita difceffu praifens advenit, quippe 
qui valde familiariter eum noverat , & multo dile- 
xerat amoris affcctu , fciens virum juftum & fan- 
ftum , cjufque fepulturx per femetipfum explevit 
officium , ibidem rtrxfentibus in quorum cordibus 
felix bcati viri tranficus , & manifefta cundbis fan- 
ctitas fuit , quam hic vivens habuerat. Stola quippe 
immonalitatis xternx , quam eum percepiflc jam 
aftantium confcientia teftabantur , defpectum feculi 
loquebatur : dum in eifdem exequiis confiderandum 
occurreret , quam fit fecurum illius fupernx habita- 
rionis & xternx requiei locum vitx prxfqntis defpe- 
ctione mereri , & vilitate converfationis hujufmodi 
mortem fibi conquirere pretiofam. Itaque experge- 
facla eft devotio vulgi reverentia populorum j SC 
accurrentes multi qui infirmitatum quarumcunqu_e 
premebantur moieftiis , ibique permanentes diebus 
ac noclibus fatebantur omnino percepifle fe reme- 
dia fanitatum , curationum fuorum teftimonia defe- 

fis praepofitus cffet , magifter ordinis dcinceps vocatctur. 
Comitiis dimiflis civitatcs Lombardiae luftrarc aggrcffus 
eft B. Dominicus , & menfe julio Venetiis adcrat cum Hu- 
golino epifcopo Oftienfi dc rebus ordinis agens , ad quod' 
tcmpus ere&ionem domus noftrz Vcnctx rcctc rcferas. De his 
fic Tacgius refcrcntc Puriccllo p. ffi. Pofl ctlebrationem ca- 
pituli B. Dominicut D. Hugolint ftpediSi legati in Lombar- 
dia curiam vifitavit , regrediens autem a legatt circa firnm 
menfis julii venit Bononiam valde lajfus , aftus quoque trat 
magnus , ejf> labor itineris fuerat multum gravis : tunc tgro- 
tare catpit ex infirmitate qua decejfit (jrc. Idem Puriccllus Do- 
minicum vult fcu cundo ad di&um legatum feu rcdeundo per 
Mcdiolanum tranfiiffc , & fuos Euftorgianos fua itcrum prx- 
fentia bcaffc. 

v En ufqut ad hanc horam in camit inctrruptiont miftri- 
ctrdia mt divina fervavit. Manifcftum non integram effe 
fcntcntiam & aliquid fuiifc refciffum. Rcvera fic lcgitur i* 
a&is capituli gencratis Bononix anno mccxlii celebrati; 
Item monemus & volumus qttod abradatur dt Itgenda S. 
Dominici , ubi femeptipfum ajferit , licet in carnis integri- 
tatt confervatum , nondum illam imperfeliionem evadtrt po- 
tuijfe , quin magis afficeretur in juvencularum colloquiit 
qua.n in affatibus vetularum, Sapicntes illi viri ( erat ca- 
pitulum diftinitorum fccundum ) forfan vcriti funt , ne ifta 
confcflio cximix B. Dominici fan&itati officcret, & labem inu- 
• rcret,corumque prudcntia in harum linearum abrafione nonnifi 
laudanda eft : verum ciim affciftio illa cxtcrna tantiim cffet, 
nec ad fandti animam penetrarct, imo quam toto cordedete- 
ftabatur , quid obftat fi ipfc ita faffus cft , ut nos fragiles 
nobis cavcremus, quominus cum tam fanftum humani quid ta- 
men paffum cffe falva innoccntia , fciamus. 

Vide poftea qux F. Ventura Vcronenfis in proc. canoniz. 
primus teftis dc obitu B. Dominici habet , ubi circunftantias 
omncs fufius cxplicat. 

x Hxc vifio rationc perfonx gravioris & a fanftitate ia 
primis commendatx cui facla eft , cclcbris habita eft in or- 
dine. Eamdcm totidem fcrc vcrbis rcfcrt Conftantinus poftca 
n. 46 : habct etiam Stcphanus dc Borbone dc fcptem donis 
P. v. tit. 5 dc tcmpcrantia ubi dc paupcrtate voluntaria cod. 
Sorb. fol. tff}. a. 

Hinc etiam patct conventum Brixienfcm ipfo vivcate B. 
Dominico eieftum , ceite fccundum locum in choro dextr» 
obtincbat in provincia Lombardix fuperioris. 

F. GuaU hic laudatus cpifcopus Brixic&fis «leftu* eft aa- 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjEJHC ATOlt tJM> 



'ttbam , fufpcndentes ad tumulum beati viri cereas 
•culorum , manuumac pedum cxterorumquc mero- 
krorum effigies , prout varia eorum inflrmitas & 
corporum (eu rerum multifarie reddita valetudo. 
Sed inter hxc non erat, qui huic divinx gratis cuni 
digna gratiarum occurreret actione. Si quidem vi 



tumeft , de bonoconfcientis teftimonio femper elu- S t c. Xlih, 
ceret hilaritas , bmnium fibi facile vendicabac amo- 
rem , omniuni fine difficultate mox ut eum afpice- 
rent , illabebarur affe&ibus. Ubicunque verfarerur 
five in via cum fbciis , aut in domo cum hofpice 
reliquaque familia, aut inter magnates principes aut 



Cim eft plerifque non debere receptari miracula,ne prslatos femper aedificatoriis affluebar fermonibus, 
fiib velamento pietacis fpeciem quxftus incur- abundabat exemplis, quibus ad amorem Chrifti fe- 
xerent , ficque dum propriam opinionem inconft- culive contemrom audiendum animi necterentun 
derata fanctittae celaruhc , communem Ecclefix Ubique virum evangelicum verbo fe exhibebat Sc 
neglexere profe&um , & gloriam fepeliere divi- opere. Tempore diurno cum Fratribus fQciifve nemd 

communior , nemo jucundior : no&urnis horis nemo 
vigiliis & obfecratidnibus per omnem modum inftan- 
tior. Ad veiperum demorabatur ei flccus , ckr ad ma- 
cutinum lstitia. Diem impartiebacur proximis , no- 
dem Deo , fcicns quoniam it\ die mandavit Domi-- 
nus mifericordiam iuam , & no&e cancicum ejusi 



nam. 



„ .,«-„■,- 4J* Conftat tamen in hac vita pofitum certis 
\ap^Lm iulfifle virturibus , corufcafle miraculis , Sc ex iis 
!«• plura quidem audivimus, fed ob diverfitatem nar- 
tanrium fcripto mandata ruui fimt , ne force dum 
res gefta ordine defcriberetflr incerto , incenum gc 



neraret legentibus intelleccum. Libet tameneorum Flebat autem uberrime atque creberrime , Sc fuerunt 

quscdam prout cenius nobis innocuerunc advercere. ei lacrymx fux panes ditJ ac noc"ce , die quidem tunC 

Cum cflet aliquando Romx, quidam D. Stephani magis cum miflarum crebra quotiiiana celebraret 

Cardinalis de Foflanova confanguineus adolclcens, folemnia , nocte ver6 cum fupra omnes infadgabili^ 

dum infederet equo , & incaute lafciviens curfu bus excubaret vigiliis. 

ferretur prxcipiu ,lapfusgraviflime deferebatur <Xtn 46". Erat ei in ecclefiis pernoctandi creberrima 

lacrymisvquem vix femivivum , vel forte jam indu- confuetudo , ufque adco ut vix aut raro cerrum ad 

biranter cxanimem intcr mortuus exiftimabant. Cum- quiefcendum lettum videretur habere. Orabat igi- 

que circa defun&um moeror increfceret , affuit ibi- tur no&ibus Sc perfeverabat vigilans , quantum a 

dem rriagifter Dominicus , & cum ipfo F. Tancredus fragiiitate corporis extorquere potuiflet : &c cttm 

vir bonus & fervidus prior aiiquando Romanus, tandem laflltuaine fuccedente , & ientefcente fpi- 

cujus relarione hxc didici. Qui dixit ad eum , quare dtu fomni mterpellaret neceflitas , five ante altare 

difllmulas , cur non interpellas Dominum ? Ubi nunc five alio quocunque loco , auc certe fuper lapidem 

compafllo tua ad proximos 1 ubi ad Deum fiducia inftar patnarchx Jacob capite reclinatd paululum 

cordts tui i commotus igitur exhonarione Fracris , Sc requiefcens , rurfus evigilabat ad fpiritus orarionif- 

victus xftuancis compaflionis affedtu , alportatum que fervorem. Onanes homines largo excipiebac 

clam juvencm in conclavi virnue precum fuarum caritatis finu , Sc cum omnes diligeret , ab omnibus 



amabacur. Gaudere cum gaudentibus , flere curfl 
flentibus fibi proprium vendicabat , afHuens pietate, 
& fe totum in proximorum curam atque mifero» 
rum compalfionem effundens. Hoc eciam cuncfis 
eum faciebat gratiflimum , quod fimplici gradiens 



rcfocillavic ad vitgm , ic palam cundis eduxit inco- 
iumem. z 

44. Retulit quoque mihi F. Benrandus, de quo 
tranimuTo Parifius fac^a eft fuperius mentio , quod 
cum aliquando una cum ipfo iter ageret , & gravis 

fuper eos inremperies aens orirerur , jamque piuvia- via , nullum unquam in verbo vei opere duplicitatis 

rum inundatio multam terram iufundcrer , facto aUt fidcionis prxcendebat veftigium. Veruserat ama- 

figno cructs magifter Domihicus lic ante fe depulic tor paupertatis , viUbus utens indumentis. In cibo 

Otnnem ejufdem inundationis elnviem , ut gradien- fimul Sc pocu modum temperatiflintum obfervaba^ 

tibus eifdem femper ante feviderent adtriumcubi- delicata vitans, St libenter fimplici pulmento con- 

corum fpacia ftiilicidia denfe ftillantia fuper terram, tentus , habens firmum fux carnis imperium , Sc utens 

nec una quidem gutta vel fimbriam veftimenrorum vino iic temperate lymphato , ut neceifitad fatisfa- 

ejus conttngeret. A ciens corporali , nunquam fubtilem ejus fpiritum 

batriki 45. De curationibus etiam innrmirarum ptura hebecarct. Qfiis hujus hominis ufquCquaque virtu* 

|. IM»irf . nobis innoruerunt , qux ad prxfens fcripto mandata tem imttari fufficiat: Mirari pofliimus, Sc exemplo 

non funt , ejus fanfticatis valida argumenta. Cxte- ipftus penfate noftri temporis inertiam : pofle verit 

rum quod ipfis fulgencius eft , magnificentiufque quod ille potuit , non humanx virtutis , fed fingu* 

miracuiis , tantamorum honeftate pollebat , tanto laris eft gratix, nifi quemforte miferans Dei bonn 

divini fervoris impetu ferebatur , ut ipfum cfle vas tas in fimile dignata fuerit prorogare fan&itatis faftli 

honoris & gratise , vas ornantm omni lapide prettofo gium. Sed ad hxc quis idoneus ? Imitemur tamea 

haud dubie probarctur. Inerat illi finrm valde men- Fratres ut poflumus paterna veftigia , fimul & aga- 

ds xquaiitas , nifi cum ad compaflionem Sc miferi- mus gratias redemtori , quod talem in vta hac qui 

cordiam turbarecur : Sc quia cor gaudens exhilarat ambulamus , ducem exhibuit fervis fuis pef eum tn 

faciem , placidam interioris hominis compofitionem hujus converfationts lucent regeneraris , Bc deprcce* 

xnanifefta deforis benignirate ac vultus hilaritate mur mifericordiarum patrem , ut illo nos regente 

prodebar. Tancam auccm fervabac in iis qux fecun- fpiritu quo filii Dei aguntur , per terminos quos po- 

dum Deum^rationabiliter concepiifet fieri , cordis fuermit patres noftri, adeamdem metam perpetuX 

conftantiam , ut vix aut nunquam femel enunciatum felicitaris Sc fempiternx beaticudinis , ad quam ille 

cum digua deliberacione fermonem acquiefceret im- fine fine felix incroivic , nos quoque indenexo tra* 

mutare. Cum multa in ejus facie ficut commemora- mite pertingere mereamur. B 



00 mccxxix, ceflit contcmplationis cuptdusanno mccxl, 
nortuus cft ui novcmb. mccxiiv , dc quo infigni vixo le- 
gcodus Ughellus. 

T Hjcc magis cxplicat Vcntura Vetonenfis citatus quem 
videfis poftca. 

z Vidc poftca vitam pcr Conftantinum n. 16 St differta- 
tionetn iv fequehtcm , ubi annus , menfis & dics patrati hu- 
pis miraculi quanta potuit diligentia czpenduntur. 

■* Hic F. Bctuandus dc Garriga nuncupatus c primis fuit 
in rcrra Albigenfium B. Dominici fociis : itaquc cum has 
uyioacs aiiquando potcuxrcrec; , id accidiflc Teruwutet con- 



jicitur. Vidcfis Percinum Mon. Tolof. ad iaoj n. 59. 

8 Praeter hanc S. Dominici vitam Jordanus epiftolam etl- 
cydicam ad univerium ordinem fcriplit , in qua omnia gefta 
in tranflatione corporis fancu nanat , quam Ci l«&ot curio- 
fus videre velit, Bxovium adcat , qui cam habet ad mccxxxiii 
n. f 1 vel ctiam Malvendam ad cumdcm annum n. j. Fincm 
tantumhtc addcre ncccilarium : Aci* fitnthtc in civitate Sonc* 
nitnfiix K*l. junii anno gr*tU MCCXXXIIt IndiS.M S«mm 
ftdi Gregorit IX frtfidtntt , mptrii fetptrs fridtrico II g** 
htmmtt. Ubi announdum venit hanc epocham aftorum «flc 
dic ttinflattanis , non autcm ipfius epiftolr a Jordano (criptsi. 



Digitized by 



Google 



24 S C R I P 

XIII. Pro coroiiide hujus vitx addendum vifum cft 
caput xxvn Hiftorix occidentalis Jacobide Vitriaco 
epilcopi Aconenfis , tum poftea Tufculani a Fran- 
ctfco Mofcho Duaci apud Bellerum 1597 in 8 editx, 
caput fcilicet illud ad codicem Sorbonicum feculi 
xiii aut xiv recognitum & emendatum. 



De tttvd religione & frxdicatione Bononienfinm 
Canonicorum. 

ESt alia regularium canonicorum Deo grata Sc 
hominibus gratiofa congregatio extra civicatem 
Bononix non longe ab ea in caftris xterni regis mi- 
litantmm , Sc eidem fub unius majoris obedientia 
tn fervore fpiritus & mentis exceflu tam devote 
quam humiliter fervientium. Hi fiquidem adeo ex- 
pediti poft Dominum currunt, & nudi nudum fequun- 
tur , quod omnem exteriorum curam , & tempora- 
Uum pofleflionem a fe penitus rejecerunt , omnia 
tranfitoria tanquam ftercora reputantes ut Chriftum 
lucrifaciant. Sapienter enim penfantes , & prudenter 
attendentes quod fufficit diei malitiafua , in tantum 
de craftino non cogicant , quod eleemofynas aliquas 
a fidelibus non recipiunt , nifi quantum fobrix vitx 
fux ad ar&am neceflkatem poflit fufficere. Tribus 
in hebdomada diebus carnes fi eis apponanrur , non 
recufanc , fimul in tefedkotio manducantes Sc in dor- 
miturio quiefcentes , Sc horas canonicas fecundum 

Hanc enim certum cft nonnifi poft B. Dominici canonizatio- 
nem anno (equenti fa£tam ad provincias ordinis miflam fuiflc: 
cujus argumentum invi&um eft in ca hujus canonizationis 
fieri mcntionem. Quando autem & ubi quovc die B. Domi- 
nicus fan&orum albo infcriptus fiierit, poltca coromodius an- 
notabitur ad finem chronici Humberti. 

c Mira femper mihi vifa cft Andreae Hoii ad cditionem 
citati Francifci Mofchi obfervatio , ubi miratur Jacobum de 
Vitriaco ctfi S. Dominicofynchronuminter tot regulares quos 
laudat, ordinis Prxdicatorum non meminifle : cum in ifto 
capite tam clare primorum noftrorum Bononicnfium vitam , 
rcdituum quorumcumque abdicationcm , vi&um e mcndicato 
qusefitum, in ftudiis afliduitatcm , zelum falutis animarum, 
concionum frcquentiam dcfcribat, ut czcum cflc oportcat, 
qui fodales Dominicanos in hac narratione non agnoverit. 
Viro erudito rucurn forfan fecit & tenebras offudit , quod illi 
primi noftri fodalcs canonici nuncupcntur , at velum racilc cft 
reducere, & tenebris difpulfis luccm affcrre. Ccrtum iuque 
habcndum noftros in illis ordinis ininis canonicos vulgo au- 
diifle. Jam fupra in notis ad Jordani n. 37 allatum eft di- 
plomaHonorii III Latcrani xv Kal. feb. anno v datum, hoc 
«ft juxta ftylum hujus xtatis xviii jan. Mccxxi , & ab ordi- 
tois confirmatione jam anno iv , in quo pontifex B. Domini- 
cum non aliter auncupat, quam ordinis Pradicatorum cano- 
nicum. Imo oe piura aliunde documenta accerferc ncccfle fit, 
in ipfis conftitutionibus noftrre ad annum ufque mccii fic 
vocabamur. Taceo quod' etiamnum in ipfi> prologi principio 
ordo nofter dicatur canontca rcltgio , fic enim iegitur : jujittm 
eft ut qui fub uu« rtgul» & utttus froftjjionts voto vivimus , 
mniformes in obftruantiis canonict religitnis inveniamur. At 
in cap. xiii de recipiendis , tcxtu v fic aiias legebatur : Nullus 
reciftatur in cantnicum ad frobationem vel frofejfionem , nifi 
ia friore frovinciali vel * friore conventuali cum ajfenfu to- 
tius vtl majoris fartis capituli. In a&is ver6 capituli gene- 
ralis anno mccxlvi Parifiis celcbrati quod erat priorum pro- 
vincialium fic declaratum fuit : Ittm fciant tmnes^ , quod in 
illa conflitutione ubi dicitur, nullus recifiatur in\anonicum 
i&c. debet ejft canonicum , & qui ntn habent apfonant. Anno 
tantiim mccxlix in cap. gcn. Treviris inchoatum eft,&in 
fcquenti Lortdini mccl approbatum , & tandcm Mctis mccli 
«onfirmatum , ut dcinccps textus allatus fic legeretur : Nullut 
recifiatur in Tratrem clericum , expundto canenici vocabulo. 
Nequc (blum fic inter nos , fed & ab exteris fic nuncupaba- 
mur. Bononicnfcs noftri fic appellantur in proceflu canoni- 
zationiV B. Dominici , cujus hoc cft initium : Teftes recefti 
fufer vita &c. B. Vominici eV. &> funt introduSi a T. Phi- 
Hffo Vercellenfi ejufdem ordinis canonico frocuratore &c. po- 
ftea affcrcnda. In Galliis idcm ufus crat. Girardus I aichie- 
pifcopus Bifuntinus laudans noftrorum ad fuam civitatcm a 
capitulo majoris ccdcfix vocationem , fic loquitur in diplo- 
matc anno mccxxiv dato -.Memorit duximus tradere futuro- 
rum . quod vencrabiles Tratres noftri decanus totumque cafi- 
tuium noftrt Btfuntint, matricis ecclefi*. S. Jtannh TvangeUftt, 
attendentes &c. reverendos Tratres canonicos ordiisis Vrtdtca- 
torum ad civitntem noftram inftinflu fancli Sfiritttt votttvt- 



TORES 

B. Auguftini regulam pariterinecclefialnvoce exul* 
tationis & confefllonis Domino concinentes , immo- 
lantes Deo facrificium laudis , Screddentes altullmo 
vota fua. Ipfi autem ex numeto fcholarium Bono- 
nix caufa ftudii commorantium in unum Domino 
infpirantc congregati , divinarum fcripturarum le- 
ctiones uno eorum docente fingulis diebus audiunt. 
Qiix autem diligenter audierint , fummi Pontificis 
authotitate , & lanclx Romanx E.cdefix inftitutione 
Chrifti fidelibus diebus feftis in prxdifetione refun- 
dunt: Canonicamregulam, Sc falutares regularium 
obfervantias prxdicationis Sc doArinx gratia deco- 
rantes , & Prxdicatorum ordinem canonicorum 
ordini conjungentes. Hxc igitur dulcis mixturabo- 
norum multos ad imitandum allicit & provocat 8C 
accendit , & diebus fingjjjis fanda Sc honefta Chrifti 
fcholarium congregatio Sc numcto ampliatur , 8c 
caritate dilatatur. Attendentes enim fortes athleoe 
Jefu Chrifti , quod nullum facrificium magis placi- 
tum fit Deo quam zelus Sc falus animaruia , Sc quod 
anima qux impinguat impinguabitur , Sc qui inebriat 
ipfe quoque inebriabicur , fumentes in vafis fuis de 
optimis tetrx ftu<5tibus Sc fcpentes viro muncra, 
aquas fuas inplateis dividunt , Scfontes eorum deri- 
vantur foras in agro Domini frucnim centefimum 
recepturi , unanimiter laborantes ut animas peccato- 
rum de faucibus Lcviathan extrahentes , poftquam 
ad fctentiam erudierint multos , fulgeant tanquam 
ftellx in perpetuas xtetnitates. c 

runt &c. & fub fincm diplomatis : Et quicumque in dotno HU 
fro temfore frior extiterit , fidelitatem & revcrtntiatn dtbtt 
tcclefit fufradiftt S. Joannis , ficut cantnicus fbtritualix tc- 
elefit. Sic rcfert Jo. Jac. Chimetius in fua Vc{unti«ne P. 11 
p. i;8. Quod noftros ca xtatc canonicos vulgo nmmcupatos 
&habitos argumcntum. Vidc fuperius ad n. 14 Jordsmi anno- 
tata. Non rrurum itaquc fi Jacobus de Vitriaco prirnos orcti- 
nis fodales laudans cos dicat , Prtdicatorum ordinem canoni- 
corum erdini conjungere , tale enim fuit Dominici confiliura. 

Bononienfes fpeciatim cxprimit , quia quo tcmporc fcribc- 
bat , convcntus erat numerolior , in quo B. Dommkus telud 
fedcm pofiierat, & ex quo velut cx equo Trojano exibant 
in dics & alio mittcbantur qui congrcgationcm noftram di- 
latarent. Ex numero ftholarium Bononix caufa ftudii com- 
morantium in unum Dno infpirante congregari addit : fchola- 
rium vocabulo norunt omncs ca xtatc indicatos quofcumque 
gymnafia frequcntantes , non foliim auditoresfed & magiftros 
cujufcumque gradus & facultatis : fi legantur autem noftrx 
hiftoria; , occurrent innumeri , qui cx univcrfitate Bononienfi 
ordincm amplcxi , cumdem vel in Italia vel in aliis regnis pro- 
agarunt. Hinc Rolandus Crcmonenfis regens magni nominis, 
inc Clarus ibidcm juris utriufquc profcflor, hinc Monetace- 
lcbris artium magifter poft alios quamplurcs a B. Rcginai- 
do allcdlos , hinc Conradus Teuto Bonomx magifter & regcns 
famofus prccibus B. Dominici ad ordinem adduitus & primus 
Tcutonix provincialis , hinc Paulus Hungarus ctiarh Bononix 
J. C.profcflbr & Hungaiix primus provincialis datus , hinc 
Giibcrtus cumxn Anglis ibidem ftudcntibus , & in Angliam 
cum iifdem milfus, hinc S. Raimundus & innumcli afti. 
Novi illi canonici prxdicatores dicuntur lacrx (criptura; lcc* 
tionem uno coj um doccntc quotidie audire : idquc ita ratura 
& fixum manfit toto ordinis leculo primo , ut conftat cx a&is 
capitulorum fcu gcneralium feu provincialium, ut nec ipfi prio- 
rcs a frcquentandis quotidic itholis cximcrentur. Dicuntur 
ad Bononiam non longe ab ea morari , & id noftris conve- 
nit, qui ad S. Nicolaum dc vineis nondum intra urbis mce- 
nia conclufum habitabant. Dcuiquc fi quis hoc capitc Virria» 
cum de noftris non agere contcndat , oftcndat novam reli- 
gionem prxdtcationi deditam , xtate Vitriaci Bononix £um- 
mi pontificis au&oritate inftitutam , numerofiorem in dics 
fictam , ubivis tcrrarum fefe dilarantem , & quar Prtdicato- 
rum ordinem canonicorum ordini conjunxcrit aliam a noftra , 
& erit mihi magnus Apollo. 

Scrupulum forfan quis ingcret , quod idem Vitriacus addat, 
Prxdicatorcs illos tribus in hcbdomada dicbus carnes fi eis 
apponerentur non recufaflc. Sed facilis rciponfio Vitriacujn 
non ad amuflim dc his qux in quaque rcligione pratfertim 
nova obfervabantur , edo£tum fuiflc : fic enim ubi dc ordi- 
ne Minorum quxdam habct , qux apud eos nunquam fue- 
runt in ufu : ut cum dicit fiunmum apud eos cfle-priorcm, 
cui fubfunt priorcs infcriores , quas dcnominationes nun- 
quam ufurparunt : item capitula gcncra|ia quotannis femel vcj 
bis etiam apud cos convocari , quod non vcrum , ncc agnof- 
cit ipfc Wandinghus. Addc forfan Bononiae in illis princi- 
piis Sc antcquam B. Domiaieus fua haberct capitula gene/a- 



Digitized by 



O R D IrN I &i ftME © I C A T 0 R U M. 



ALTERA S. DOMINICI VIT A. 



Ex codice ms tnemb. 



in 8 femli xm FF. Prtdicatores 'Tarifienfes 
adS. Honorati fervato. 



Dttrtutjnt 
ty fm rrvt- 
la*i tft im- 
tri mform* 
t-mii mafci- 
Mnu, 



INcipit prologus in legenda B. Dominici primi 
fundatoris ordinis FF. Prxdicatorum compilata 
per Fratrcm Conftantinum. 
Multifarie multifque modis olim Deus ele&os ad 
aetcrnum invitans conVivium. , noviflime diebus iftis 
( i.) mifit fervum fuum dicere invitatis ut venirent, 
«juia jam parata funt omnia : fervum hunc ordinem 
Prxdicatorum fanclus interpretatur Gregorius no- 
viifimis dirigendum temporibus ad humanas videli- 
cet mentes de vicino adventu judicis commonendas. 
Novum enim aliquem Prxdicatorum ordinem futu- 
rum fcriptura praemonuit, quem circa finem feculi 
jnittendum tam fignanter expreflit : mifit inquiens 
fervum fuum hora cccnx. Hora ccenx finis eft mun- 
di , nos autem fumus in quos fines feculorum deve- 
nemnt. ( i. ) Hujus ordinis primus inftitutor & pater 
extitit B. Dominicus , cujus vitam inclit3m ( 3. ) & 
obitum gloriofiun, nec non virturumprodigia, quibus 
ddvina potentia largiente five dum viveret five poft 
obitum corufcavit , prout ad nos veritatem omnem 
per teftes idoneos fancita tranfmifit audtoritas , hu- 
mili quidem fed veraci ftylo perftringimus , illius gra- 
tiam invocando, qui fanc~borum fuorum & vitam ad 
tneritum , & obitum provehit ad triumphum , pro- 
pter quod nec immerito in fan&is fuis mirabilis prx- 
dicatur. A 

1. Venerabilis igitur pater B. Dominicus B 4 quem 
tempore mundo pariter occidenti deftinandum prc^ 
videntia divina difpofuit , ex occiduis partibus Hif- 

lia , carnium ufum tribus hebdomadz dicbus fi ofFcrrcntur 
licitum fuiffe , aut ccrte nondum prohibitum , vel tandem dc 
infirrnis id intelligcndum. In capitulo gcncraliflimo Parifiis 
anno mccxxviii celebraro conftitutiones quzdam declaratz 
fiint immutabiliter in perpctuum obfcrvandz , quxdam vcri 
aliz quas fimile capitulum pro tempore mutare poflet , intcr 
has vero illa de carnibus nifi caufa infirmitatis non comcden- 
dis recenfetur , quod fignum primitivis illis patribus hanc in 
przcipuis & maximc ncccflariis non vifam habendam : feli- 
citer taruen quoad hoc nihil ha&cnus eft innovatum , fpcs- 
quc eft in ifto fi unquam alias ordinis florc nihil a pofte- 
xis innovandum. Si cruditi Aftorum SS. cditores haec ali- 
quando lcgerint , eos fperare aufim cmendaturos quod T. m 
maii p. nv in ferie epp. Hierofol. a Danide Pappcbrochio 
(pla Andrez Hoii fupracitati fide innixo ceu certum pro- 
fertur, nuliam a Vitriaco ficri ordims Przdicatorum mcn- 
tionem. 

A Humbertus hunc prologimr totidem verbis excipit , fed 
& quxdam interferit qux vifa fimt non omittcnda. 

1. Ditbus iftis. Idefthora undecima. 

*. Seculorum deveuerunt. Mifliis eft igitur hora cccnx id 
cft noviflimis diebus ordo novus , novus inquam paritcr tc 
aatiquus , novus inftitutione antiquus auctoritate : novus imo 
noviflimus fpatio , primus autem officio. Conduftis cquidem 
primo manc operariis vincx ex denarii convcntione culto- 
xibus , & etiam hora tertia fexta & nona , hora reftat imo 
jam extat undccima , qua noviflimi multipliccntur cultores. 
Hi funt Przdicatores , quorum ordincm temporum novifli- 
jnorum pcriculis difpenfatio divina providit , ut appropin- 
quante judicio ilhus, cujus in humilitate judicium cft fubla- 
turo , teftium nurocrus augerctur. Idcirco jam nunc multi- 
piicantur in fenccta uberi , ut bcnc paticntes annuntient, quo- 
niam rcdtus Dominus Dcus noftcr. Hzc funt tintinnabula , 
quibus pontificalis poderis cxtremitas decoratur : hi funt equi 
fortcs & varii in quadriga noviflima de mcdio duorum mon- 
tium xrcotum egrcfli , ut pcrambulcnt omncm terram. Hu- 
jus ordinis primus inftitutor fcc. ut fupra. 

3. Vitam virtutibus fUn*m , Dcoquc gratiflimam , obitum 
Cjuoque & ex partc miracula , & ordinis ipfius in occiduis 
jxiundi partibus & occafu tcmporis orientis exordium rudi 
quidcm fcd veraci ftyio perftringcre oper* pretium eft opitu- 
lante gratia Jefu Chrifti. 

B Sic vero Humbertus ineifit caf. 1. Beatus Dominicus 
Pracdicatorum dux & pater inditus , qui appropinquantc 
Tom. I. 



panis , fcilicet villa quadam quae dicitur Calarogar Ssc. XUt. 
Oxomenfis dicecefis patre Felice , matre verb Joan-t 
na nonune fecundum carnem duxit origjnem. Cujus 
mater priufquam ipfum conciperet , ut quis eltec 
futurus , non folum fadta fequenria > verum etjam 
fadorum fequentium procurata divinicus pracfagia 
loquerentur , vidit in lomnis fe carulum geftantem 
in utero ardentem faculam bajulantemin ore , qui 
egreflus ex Utero totam mitndi faciem inflamma*- 
-bat c . In quo quid daretur inteliigi , nemo qui Praxli- 
catotem in catulo ,. in ardente vero facula divinum 
eloquium facra atteftante fcriptura defignari recor- 
datur, ignorat. , 

z. Aliud quoque fecutur« vetit^tjs indicium , a 
prxcedenti vcr6 in re fignificata non difcrcpans, tjuTutum 
matronae cuidam nobili non minus honeftate quam mundum iU ' 
genere, quxjamnatum fervumDei Dominicum ex luftrantt. 
lacri baptifmatis fonte fufcepit , in vifione monftra- 
tum eft. Videbatur enim ei quod puer Dominicus 
ftellam prsfulgidam haberet in fronte , qus fplendo- ^ 
ris fui irradiatione midtimoda totum orbis ambitum ' ^ 

illuftrabar. ( O conveniens hinc inde prsfagium , ar-* 
dens facula , ftella micans , ut in uno quiclem vete* " ' 
ris pagins zelatori Elis videlicet de quo fcriptum 
eft, furrexit Elias quafiignis, & verbum illius quafi 
facula ardebat : in altero veri> novx gratis praeeur- 
fori , de quo ad beatum Job dicitur , nunquid produ- 
cis luciferum in tempore fuo &c, puer Dei Domink 
cus non immerito prxdicetur : ) D 

mundi termino quafi novum fidus emicuit , ex Hifpanix par- 
tibus villa quz dicitur Calaroga Oxomcnfis dicecefis oriun- 
dus fuit. Decebat fane, ut qui olim luciferum in tempore 
fuo produxerat , vcfperum quoque advcfpcrafcente jam die 
fupcr filios tcrrx confurgere faccret ab occafu : ut extrcmis 
tcmporibus ab extremis tcrrz nubcs educcret , quarum inw 
bre fcrotino vineam quam dextcrai cjus plantaverat , libc- 
rius irrigaret. Sicut ertim Johannes Baptifta velut lucifer fo- 
lis ortum prxveniens falvatoris piimum prxnunciavit ad- 
ventum, fic fanctus iftc Dominicus vefpcrtini fideris in fe 
gerens officium , occidente feculi luce vicinum crcdirur prx> 
vcnifle judicium. 

c Mundi faciem infiammabat. Humbelttus cap. 1. torum 
mundum incendere vidcbarur. Quo prxfigurabatur cx ea prz- 
dicatorem cximium nafciturum , qui facem igniti portaret elo- 
quii , quo frigcfcentcm in multorum cordibus caritatcm ve- 
hemontius inflamraaret , & fcdulx prxdicationis latratibus 
lupos arceret a gregibus : dormientcs quoque in peccatis 
animas ad virtutum vigilantiam excitarct. Quod & rei poft- 
modum probavit cventus : fuit enim vitiorum mirabilis ob- 
jurgator , oppugnator hzrefum , fidelium diligcntiffimus ex- 
hortator. Vcrba quidem ejus aidebant ut faculx , quia in fpi- 
ritu venctat 6c virtute Eliz. 

Idem cap. 3. Pater tjus Telix , mnttr vtrb Joh»tm* nuncu- 
fata eft. Sicquc dcinceps cxteri. Theodoricus lib. I cap. 1. 
Erant hi tum ftcundhm ftculi cmiitiontm fatit htntfti , tum 
trga Deum ehriftiana fietatt dtvtti. ri Satis juxta gramrna- 
ticos fignificat sbunde , itaquc fatis honefti , hoc cft multum 
prxftantes , maxime illuftres honefti , & gcneris nobilitatcm 
indicat- Ex illuftri gentc Gufmana FcUccm ortum accurate 
probafle dicitur nofter Andreas Ferrer Valdccebro in Hiftoria 
ordinis idiomate Hifpano elcgantiffime fcripta , fcd quamv 
morte prxventus typis non edidit : fic enim refert Jofephus 
de Sarabia itidcm nofter in Annalibus ordinis Hifpane editis 
t. 1 p. 175. Matrem etiam Hifpanam cx ftirpe dominorum dc 
Aza xque daia fuiflc prodit Malvcnda dc his legcndus. 

D Humbertus cap. 4 vifionem ctiam matri fpirituali tribuit, 
refciffis vero , quz ideo intra paicnthefim claufa , fic habct. 
Quo dabatur intelligi , quod dandus foret quandoque in lu- 
cem habitantibus fuper terram , illuminare his qui in tcnebris 
& in umbra mortis fcdent : ipfc enim quafi ftcJIa matutina 
fiilfit in mundo , vifaquc eft cum co nova lux quxdam oriri 
fcculo , cujus claritas jam difiufa cft ubique terrarum. Erat 
autem bzc mationa nebili* , quz vifionis magnitudinc ftupt, 

D 



Digitized by 



Google 



S C R 1 « TT O R E S) 



sic. xin. 

2>« proftBu 
fuerttu if- 
fius. 



Ht ftudie 

tjutOpudPO- 

kntimm & 
ftndii frefec- 
t». 



Qitslfttr 
ttmerefafien- 
tU adipif- 
tendtper dt- 
annes 



kibit. 



$u*liurdif- 
traxit librts 

fj» MMM cV 

tifcw. 



Quulittr fa- 
But tft cane- 
nicut regula- 
rit , eV dt 
fnftBu if- 
fi*' in rtli- 
fitnt. 



5. Crevit itaque fiib honeftorum parenmm dili- 
genria religiosc nutrirus , & uc cordis ejus adfiuc 
recens hoipirium , priufquam in eo mundus gref- 
fum infigerec , falutaris fibi difciplina prxvenierrs 
vendicaret , "( inftar pueri Samuells ) ecclefiafticis' 
crudiendus officiis mancipatur : unde fadtum eft , uc 
quafi firmo fundamenco iuppofico non minus mence 
quam xtate proficiens ad vircucum arcem feliciori 
quocidie gradu confcendcrct. Qua propter fub filen- 
tio prxtereundum non eft , quod adhuc parvulus fub 
nucricis cuftodia confticucus , fupplcnce in eo gra- 
ria quod nacura negabac , quafi quxdam furtiva fu- 
turx religionis captans prxludia , deprehenfus eft 
fxpe lecram dimiccere , eligebatque ( cum Jacob) 
fuper nudam terram accumbere ,' quafi carnis jam 
delicias abhorreret : ( nimirum illi puerorum fa&ori 
in hoc prouc pocerac vicem rependens „ quem 
incemeraca macer & felix puerpera ftacim natum 
non in lcdto regio , fed in fceni prxfepio rcclina- 
vit. ) E 

4. Puerilibus igicur annis innocenter excurfis tan- 
dem rniflus Palentiam , ubi cunc temporis ftudhim 
geuerale florebac , poftquam liberalibus artibus dili- 
gentcr infudans fufficienrfcr cdo&us eft * ns in eis 
diucius cempus. debicum falubrioribus difciplinis ex- 
penderec, ad Thcologiam fe tranftulit, cujus ftudus 
per quaruor annos ardcnter invigilans , de thefauris 
cjus haufiravide,quxpoftea efrudit abunde. F 

5. ( Libet autem adnuc diligentcr advcrtere , vas 
eleftionis futurus vir Dei Dominicus , poftquam 
adipifcendx fcientix corpit intendere , quanco dif- 
cendi defiderio ferebacur. Nam Salomonis , quem 
nondum forfan legerat, imitatus propoficum, ) uc 
animum fuum plcnius cransfcrrec ad fapienriarn , co- 
gicavic a vino abftrahere carnem fuam. ( cogicavic 
inquam, & quod cogicavit efFccic,) nam 8c vinum 
per decennium non guftavic. Poftmodum a bonx 
memorix Didaco Oxomenfi epifcopo ( quafi alter 
Timotheus a Paulo ) compullus cft vino uci fed 
modico , & hoc propccr ftomachum laceflenrem , 
quod camen ita temperatum bibcbac , uc in co vix 
faporis veftigium remanerer. c 

6. Per idem tempus cum univerfam Hifpaniam 
cladcs famis invaderec , vir Dci Dominicus adhuc 
Palenrix conftitutus mira quorumdam pcrcunrium 
inopum compaflionc commotus , cum aliunde fub- 
venire non poflet, diftradtis libriscum omnifuppel- 
lectili quam habebat , difperfit dedit pauperibus, 
prudenter fane imo fimul mifericordix opere Sc ege- 
norum ncceflitaribus providens, & evangelicis con- 
filiis obfecundans. Quainrenonpaucos defcholari- 
bus & magiftris ad mifericordix dpera provocavit. 
Vid» Jordanum J*pr*> n. 6 & notms ibidem. 

7. Interea dum vir Dei hujufcemodi afcenfioni- 
bus in corde fuo difpoficis de vircuce proficerec in 
vircucem, fragrans odor converfacionis ipfius ad no- 
ticiam bonx memorix Didaci Oxomenfis epifco- 
pi fama celebri deferente pervenit. Accerfitum er- 

facta , matri ejus cum ingenti gaudio quod viderat nuntia- 
vit. 

1 Humbertus ex hoc n. 3 fcd refciflis qux ideo intra pa- 
renthefcs claufe , & cx n. 3 Jordani fuum caput 3 conflarit 
ftylo mollito. In HU , inquit , fua putrilt ttate ctr ei fenilt 
jam inerat , cV ftnfus veneranda cmnititt fub tentlLt facit 
iatitmbmt. Et ad finem : Bx tune mutem duxit in cenfuetudi- 
nem declinmt* ftratut mtllitit frtquentijfime fuper ttrram dor- 
inire. 

F Humbertus excipit cap. 5 fcd ftylo mollito , & qusedam 
addit. Sic ad ftudium gtntrnlt flerebat. Subjicit , abundans 
tnm multitudine numerefit fchoUrium, qukm ftudiefit perfec- 
tiene doBorum. Ccepit igitur fanBt puer indelis non Jegnittr 
ngtrt , eruditioni cujus gratim mijfus erat diligenter intende- 
re . omiffifque frivolis qutbus adolefctntior felet mtas effluere, 
maturioribus fefe ftudiis eccupareJ 

c Humbcrtus cap. 5 refciflis qux ideo intra parcnthcfc» 
claufa, cztera totidcm Tcrbis habet, & addit : V nde faiiam 
*ft. nt in libtralium mrtinm emditien* fuprm pmltet eo*ta- 



goin fua fecicecclefia canonicum regularenir, bca- 

tum fane fe repucans in hoc ipfo , dam & .fibi dc 

canco filio & fux ecclefix de miniftro cam inclyco 

providiflct. Ncc mulco poft ipfe fadus omnibus vicx 

ipcculum, feligionis excmpfum, a concanonicis in 

cadera ecclcfia fupprior ordinacur. Ipfeverb ad co- 

tius fan&iratis ftudtum fe tocum conferens , cdcus 

pcrgens in Deum die noauque tcrebar ecclefiam, 

Je&ioni & oracioni fine incermiflione vacabac, fecum,- 

que cum Jacob in cabernaculis habicans, Efaiivagos 

declinabac excurfus. In Iibro quoque de collacioni- 

bus Pacrum frequenrifluneftudiofiflime legens,ma- 

gnum ex eo pcrfedtionis cumulum apprchendit. Fle- 

bar aurem uberrime , hanc enim fpecialem grariam 

conrulerac ei Deus , pro pcccaroribus miferis & affliL 

itis , novumque in fc prxferens Jeremiam , rorus 

erga pereuntium animas miro compaflionis Iiquefce- » 

bar afte&u. Ojupropter hoc apud fe femper fpeciali j 

dcfiderio pulfabatur, ac prxcipue & inceflanter au- 

resdivinxclemencixpetitione hac pulfabat, quate- 

nus hanc fibi gratiam dignarecur infundere , qua fc 

torum aliquando faluti pofler impendere proximo- 

rum : nec fraudarus eft randem a defiderio fuo. Vide 

fitfr* Jordunum ». 7 & ibtdem notms. 

8. Igicur cum jam cempus cflec in januis , quo Qumlittrpr*. 
divinx voluntatis propofirum exigebar , uc beaciviri cfjftt in pu- 
vinus prodirec in publicum , ne diucius lucerna, bl "um medi- 
quam divinus ignis ram diligenccr accenderac , fub **" md *~ r 
modio lacitaret,faaumeftur bonxmemorix Dida- JrSTSS 
cus Oxomenfisepifcopus cujus cor Deus jamdudum converfien* 
fimili procurandx falutis infpiracione cecigerar , roga- tujnfdmm b*- 
tu rc^s Caftellx proficifci deberct ad Marchias, oc- m ?" **ffitu 
cafione cujufdam connubii inter ipfius regis filiuxn ^**' 
&quamdam puellam nobilem procurandi. Afliunco 

icaque comicacu decenci , fecum eciam fervum D»ei 
Dominicum non fine Dei nuru in fanltx collacionis 
folarium , nec minus in religiofx focieraris ornamen- 
cum aflumfir. Cumauremcaptoitmereperveniflcnt 
Tolofam,eademno£tequa ibidem hofpitio funtre- 
cepti,dcprehcndit vir Dei Dominicus fuum hofpi- 
tem hxretica pravitate corruprum. Quem benigna 
fimul & evangclica perfuafione convenicns , & ad 
fidem convenens , quafi quemdam primitiarum ma- 
nipulum futurx mellis congregandx per ipfum Do- 
mino prxfentavit. Vide Jitpr* Jordnnum n. 9 & no- 
t*s ibidem. 

9. Legatione denique femel & icerum confura- j> # vm 
mara , fed puella qux tandcm duccnda fuerat jam fiuu 
defun&a , fupradi«£tus cpifcopus ad concepti propo- 

fiti complcmencum anhelans , & cxcellenciora con- 
nubia fpirirualium fcilicec nupriarum procurare dif- 
ponens , refpondens regi per nuncium Romam adiic, 
iummo ponrifici propofitum fuum expofuit, ceflSo- 
nem rogavir , aflerens fui fore voti Cumanorum 
converfioni curam impendere : fed nequaquam quod 
petiic aflecucus redire compulfus eft , a petitione 
quidem vacuus , fed nequaquam a falubri propofito 
permuracus. Vide Jkfra Jordtmum n. n. 

ntot fuet ffatie brevier* prefieeret. Hit trgo compettnttr inf- 
truSus, nt in hujujmodi non tam fcientiis , quam ver* & 
fumm* fhilefefhi* fraludiis tempus faUbrieri difciplin* con- 
gruum dtperiret , ad thtolegu ftudium fe contulit . cocfitque 
dtvinis inhiare vthtmenttr eloquiis : querum mellea deUcl*- 
tut dulcedin* , hauritbat avidt , quod foftea effudit abunde. 
His itaqut fafientu JmUtmrit ftudiit quatuer annis invigi- 
Uns , tanta diligentia tantaque difcendi aviditate facris lit- 
ttrit inhdrebat, quod fene noSts ductbat infemnet. Divini 
quoque verbi femina inttntm eordis aure fufcipiens, tauiquam 
ttrra cotlefti imbre ferfufa , nen folkm fimSarum mtditatie— 
num affeBionum fegetes , fed etiam oftrum bonerum fruBut 
uberrimot producebat. Efudit preinde Urgius intellettum fons 
fapienti* fuper Utitudinem cordis ejus , cV quod etiam hu- 
man* periti* deerat , hoc in ee divin* grati* iUuminatio abun- 
danttr fuppltbat. Santlitatem quidem viu ratiecinationum 
mrgutiit, ffiritualtm fruSum vtrborum foliis prtpenebat : 
& ferme ejus rj}> prtdicatio ejus erat non in de&is hummn* 
fafitntu vtrbit , jid in efitnfitn* Jfiritus & virtutit. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjE 

6t4Stet*xn io. Adhuc eo tempore invalefcente morbo pra- 
thiita a- v j tat j s hxreticx in partibus Albigenfium , ad ipfius 

tinienles , . . * ,. . . *" n -r 

^ffsnt »d mor bi per verbum prxdicationis peitem mornreram 
C m.trfonem exftirpandam a fummo pontifice lnnocentio III 
ii^nfium. duodecim abbates Ciftercienfis ordinis adjun&o eis 
apoftolicx fedis legato ad eafdem partes fuerunt 
deftinati. Quibus cum prxlatis cxteris Ecclefiarum 
iregionis illius congregatis in unum , & diligenter 
inter fe conquircntibus , quifnam modus aptior habe- 
retur ad id cujus rei gratia mifli fuerant fructuofius 
exequendum , prxfatus Didacus Oxomenfis epifco- 
pus illinc iter faciens advenifle refertur. Lxrantur 
omnes, advenientemvocant, vocatum cum honore 
fufcipiunt , Sc quia fciebant eum virum non minus 
fanctitate vitx quam fcientix difcretione confpi- 
cuum, ipfius fententiam fuper hujufmodi confi!ii de- 
liberatione requirunt. Ille vero hinc pompam in 
equis & farcinis varii quem fecum tulerant appara- 
tus confiderans , hinc hxreticorum verfutiamex hoc 
maxime contra Romanam Ecclefiam ad fubverfio- 
nem fimplicium infultationis fuxfyllogifmosconne- 
#ere non ignorans , nec minus ex prxcedentium 
fidei Jefu Chrifti prxconum.tot &c tantis exemplis 
argumentum aflumens , hac fententia fui determina- 
tionem confilii Spiritti San&o di&ante conclufit , ut 
abjedis armis Saiilis id eft temporalium farcinis , cum 
David in funda 8c baculo contra Goliath profter- 
nendurh pergentes , Chriftum pauperem in pauper- 
tatis femita prxdicarent , ut fic clavum clavo retun- 
derent , dum quod lingux vox promeret , vitx meri^- 
tum confirmaret , & adverfariorum religionem fo-' 
phifticam fanctitatis verx confutaret afpedhis. Sta- 
tinjque di&is fa&a connectens , equos cum pueris, 
nec non & cxtcra fuppellectlli quam habebat remi- 
fit Oxomam, retentis fecumpaucis ex clericis , prx 
cxteris autem fervo Dei Domtnico admodumfibi ad 
hoc neceflario, cuietiam perhxc omnia adidquod 
per eum confummandum prxviderat , viam Domi- 
nus prxparabat. Unde & tunc cccpit non fupprior, 
fed Frater Dominicus appellari. Nec mora , acquief- 
cunt omnes qui caufa fidei prxdicandx mifli fuerant 
falutari confilio , Sc quod confultum eft executioni 
demandatum , remiflifque omnibus ad loca propria 
temporalium farcinis , cccperunt pariter Chriftum 
pauperem pedes Sc pauperes prxdicare. Quod vi- 
dentes hxretici nec modicum invidentes ex adver- 
fo fortius infiftere prxdicationi cccperunt. Vide fupra 
notas ad Jordani n. 13. 
§%»Uterli- n. Cum igitur inter catholicos Sc hxreticos tunc 
kUs qmem te mporis in eifdem partibus frequcnter fierent dif- 
^Hns *de ' P lKat ' onum confliftus , ad quas utriufque fexus mul- 
cttbolic* tirudo populi conHuebat , factum cft ut apud Fanum- 
tatrm h*re- jovis celebris indiceretur difputatio fub judicibus de- 
um ter exi- putatis , quibus ab utraque parte fcripto prxfentari 
tailUfutab (fcberet aflertio fidei quam docebat. Qiiapropter 
** confcriptis diverfis fuper hoc a diverfis catholicis 

diligenter libellis & incommune redacris , ac mutua 
inter fe collatione difcuflis , libellus quem fcripfe- 
rat vir Dei Dominicus , communiter Sc commenda- 
tur prx cxteris , & decernitur prxfentandus. Sta- 
tuto itaque die ac multitudine populi circumftante 
libelli utriufque partis in medium proferuntur : ve- 
rum judicibus inter fe difcrepantibus hxc fuit tan- 
dem communis eorumdcm fententia , ut utrofque 
libellos flammis injicerenr, & quemab ignecontin- 
gcret non comburi , iHc vcram fidem procul dubio 
contineret. Fidelis fermo & omni acceptione dignus, 
accenfuseft in publicum magnus ignis , libelli pro- 
jiciuntur in medium , iibellus partis hxrericx ftatim 



H Humbertus cx hoc Conflatini n. 11 & Jordani fupra re- 
kto n. 19 fuum caput 16 compofuit ftylo mollito. 

1 Humbertus cx hoc n. 15 & fupra iclato Jordani n. i> 
fiium caput 17 concinnavit ftylo mollito. 

K Idem habet Humbcrtus caj>. 17 ftylo innsva» & hxc 
T o m. I. 



DICATORUM. *?. 

comburitur , libellus verb fervi Dei Dominici ririri 
folum nonlxditur, verum ab igne foras profiht in 
longinquum : fecundo inje&us ac tertio , xque pro- 
diit incombuftus , ut fic divina potentia quod olim 
in rribus pueris geftum cognovimus , in uno eodem- 
quc libelii prorfus ab igne confervati ftupendo pro- 
digio & orthodoxx fidei veritatem , Sc lui compro- 
baret fanctitatem auct-oris. Vide notas ad Jordani 
n. 14. 

12. Sane dignx meraorix Oxomenfi epifcopo §l**titer re- 

poftquam in hujufmodi prxdicationis oflicio per- m,n J !t r /£" 

egir biennium feliciterex hacluce fubtrafto , cxteri ^one^contra 

qui in partibus Tolofanis gratia prxdicandi reman- htreticos , & 

lerant , ad propria funr reverfi , folus verb vir Dei deperfeeutio- 

Dominicus cmnpaucisfibiadhxrentibus , fed nequa- nibus eornm- 

quam adhuc fibi aliquando aliquo vinculo profeJfio- 

nis affe&is , in prxdicationis indefefla continuatione 

permanfit , contra haireticos maxime conftanter an- 

nuncians verbum Dei. O quantas in illis diebus per- 

tulit ab eifdem injurias , audivit minas , pertranfivit 

infidias I Irridebant fiquidem & multipUciter fubfan- 

nabant adverfarii fidci fervum Dei , fputa lutum & 

hujufcemodi multa projicienres in eum , & a tergo 

pro derifu fibi paleas alligantes : fed in his omnibus 

ciim apoftolo fuperabat , beatum fe reputans quo- 

niam dignus habitus eft pro nomine Jefu conrumelias 

pati. Nec foliim hoc , veriim etiam caprabant in 

animanj jufti , & mortis in eum confilia dilponebanri 

Denique cum aliquando fibi minarentur interitum, 

imperterrirus refpondebat , non ego martyrii dignus 

fum gloria , nondum mcrui mortem iftam. Qua- 

propter locum tranfiens , in quo fibi prxpararx fere- 

bantur infidix , non foliim intrepidus , veriim etiam 

cantans & alacer incedebat. Admirantes igitur anti- 

chrifti farellites tantam viri Dei conftantiam , ten- 

tantes aliquando dixerunt ei : Nunquid non tu mortis 

horrorc concuteris J Quid adurus eras fi comprehen- 

diflemus te ; At ille rogaflem vos inquit , nc repen- 

tinis me fubito perimeretis vulneribus , fed paulatim 

& fucceflive membra fingula mutilantes , demum 

oftenfis coram meis oculis detruncatis membrorum 

particulis , ipfos etiam oculos eruentes ad ultimum 

femivivum laceratumque corpus fic permitreretis in 

fuo fanguine volutari , vel prorfus ad libitum ne- 

carctis. H x ■ 

i}. Tanto verb erga proximorum animas conver- §lualiter fi 

tendas caritatis ferebatur ardore , ut aliquando ex- «^tulit ven- 

hortatus quemdam hxretica malignitatc fedudum, JJjJjfJJ* 

ciim didiciflet eum intuitu tcmporalis fubfidii pro- tll j U ^ am ^ 

pter nimiam quam patiebatur inopiam hxreticorum htretieis fer* 

confortiis adhxfifle , Paulum fequens dicentem Co- verfi. 

rinthiis , libentiffime impendam & f/tper impendar 

ego ipfepro animabtts vefiris , decrevit feipfum ve- 

numdare , quatenus ex accepto pretio de feipfo 8c 

egeftatis fimul occafionem prxcideret , & fub errore 

venumdatum Iiberaret. Quod feciflet nifi aliunde 

quo illius refarcirctur inopia , dives in omnibus divi- 

na difpenfatio providiflet. 1 

14. Alias etiam fimile quiddam dudum feciflc exi- giualiter ft 

ftens in fiia patria perhiberur. Cum enim quxdam «btulit ven- 

mulier frarrem fuum lamentabili fibi conqueftione in dendnm pr» 
^ ... 1 redemttene 

Saracenorum captivitatc detentum cxponeret , nul- CH j H fd amMl * 

lumque fibi ad libcrationem illius fateretur fiiper- pi vu 

efle confilium , vir Dei Dominicus intima qua ple- 

nus erat compaflione commotus , vendendum fe ob^ 

tulit pro redemtione captivi. Sed Deus qui ipfum 

ad multorum neceflariorem redemrionem fpirirua- 

liter fcilicet captivonim prxviderat , non per- 

mifit. K 

addens : Clarificatur enim in hoc Tater . non folumut difei- 
puli frutium , fed & fruHum plurimum aferant : & vutt ut 
fervi fui peeuniam fibi traditam eum multo reportent fcenon 
ufurarum •• &ideo revocat interdum a bonis minortbus , qu*t 
dttavit donis teelejiibns ad majtra, 

D ij 



Digitized by 



Google 



x8 



SCRIPTORES 



*^ *T 1U ' aMtctn m P art ib us Tolofanis quamplu- 

tm utnit r ' mos ctiam nobiles diabolica viderct operatione 
qu*fd*m n*~ delufos , quos lupi rapaces hxretici ia veftimentis 
biUs nmlit- ovium venientes ad fe prxtextu fimulatx religionis 
wftrvtrfrs actraxeranc, fremens fpiritu & cactus dolore cordis 
intrinfecus, cogitavit fervidus animarum zelator cla- 
vum clavo retundere, & umbrx mundanum verx lucis 
illuftratione fugare. Hofpitatus igitur apudquafdam 
nobiles mulieres votum quidem benefaciendi gerenr 
tes, dolo tamen familiaricacis hxrecicx circumven- 
tas , & ibidem per unius quadragefimx fpacium de- 
moratus , tantum in fc prxcipue in vi&iis aufterita- 
te difciplinx rigorem excrcuit,ut per totam illam 
quadragefimam in pane folo & aqua frigida cum ad- 
jun&o fibi focio quotidie jejunaret. Noctes verb 
ex more fibi vigiliis vendicans , cum ad horam ne- 
ceiliras exigebat , ut quietem corpori naturali co- 
gente fragilitate concederet , laila membra fuper nu- 
dam tabulam reclinab.it. In his omnibus ufurpans fibi 
nimirum illud apoftoli , Jive mente excedimus Deo, 
five fobrii fumns vobis , caritas enim Chrifti urget 
nos. Undc factum eft , ut prxfatas mulieres non Ib- 
lum ad admirationis provocaret excefliim , verum 
etiam ad cognitionem verttatis divina gratia fuffra- 
gante perduceret. L 
gualittr eee- jg, Igitur vir Dei Dominicus virtute Domini 
ftt difponere con f ortatus fi c j n omn ibus quocumque fe ver- 
deordtntstn- - 1 1 



ftitutione,qui teret > pnidentcr agens , apud Deum & ht>mines 
frtdicatorum gratia fimul &c opinione proncerec , ccepit de infti- 
dueretttr <$• tutione ordinis cogitare , cujus eflet ofncium verbo 
*Jf et - patiter & exemplo evangeltzando per mundum dif- 

currere , Sc contra fuccrefcentcs hxrefes tidem ca- 
tholicam communire. Cxterum in illis partibus fcili- 
cet Tolofanis manfit quafl folus annis fere decem a 
tranfltu fcilicet felicis memorix Didacr Oxomenfls 
cpifcopi ufque ad cempus , quo Lateranenfe Conci- 
lium debuit celebrari. Vide fupra Jordanum n. iz 
& notas ibidem. 
gualittr fu- 17. Poft hxc bonx mcmorix Fulcone Tolofano 
ftr hoc adiit epifcopo proficifcence Romam ad Concilium gene- 
Jnnteenttum^ ra j e ^ ac Jj anctus e ft e j vu - £) e ; Dominicus , qui ab 

wfionetften- eo< ^ em epifcopo propter fux meritum fandticatis te- 
f* divinitus nero dudum confbvebatur affe&u. Cum quo etiam 
ifji faf*. fummum pontiflcem Innocentium adiic , atque or- 
dinem qui Rrxdicacorum diceretur & cfTet , confir- 
mari fibi fiiifque fequentibus poftulavit. At ille pof- 
tulationi hujufmodi vifus cft aliquanculum primicus 
fe difficilem exhibere , quod camen non fine nutu 
divino faclum eft , ut nimirum ex revelationc fe- 
quenti vicarius Jefu Chrifti cognofcerej , quam ne- 

Iftud autcm fatlum Tolunt cum Palentiae morarctur, & 
vendicis libris pretioque in pauperes diftributo , ut fupra n. 
5 didtum , njhil jam ei fupereffet. Ea xtate Saraceni feu 
Arabes non parvam Hifpanix partcm obtinebant , & in con- 
tinuis advcrius chriftianos prxliis plurcs captivoS abducebant . 

*• Cum Humbcrtus id cxplicatius narret cap. 18 placet htc 
integrum infcrere : Sic ergo habet. Eo temfore fcitns JJei 
famulus fecularium corda exemflts fotius moveri quam verbis, 
idttqut quamflurimos fubdoU htreticorum fuferftitione illtHts 
fertrahi ad errorem , excogitavit exemflis exemfU retundert, 
<$» vtrit virtutibtn fofhiftieat exfugnate. Erant Jiquidem fer- 
font qutdam nobilts in fartibus ToUfanis , quarum Jibi fami- 
iiaritatem lufi rafaces htretici ftllis ovint fuftrdufto velamine 
vtndicabant. Vrttendtbant tnim ut affoltnt miram humilita- 
ttm in habitu , Jimflicitattm in gtftu , dulctdinem in affatu, 
■nimiam aufttritattm in vtilu : txttrminabant quifft facits 
fuas , ut viderentur ab hominibut jejunantes. §Juis vel fafiens 
in prima fronte non deciferetur a talibus t §juis non tos fanQif- 
Jimos refutaret t DoUns igitur JanSus animarum x.tUtypus 
htreticis ftgmentis ftduci tnentes Jimplicium , quafdam ntbiles 
dominas increduUrum crtdtntts ac familiarts adiit , c3" afud 
tas hoffitio rectftus eft , &fer totam quadragefimam ibi man- 
Jit. Igstur ut & iffe eas oftenjione fanfiitatis alliceret , jeju- 
navit vir fanftus cum fecio fuo in fane & aqua quttidie fer to- 
iam quadmgeftmctm ufque adpafcha , ita ut mirarentur fami- 
lians htreticorum eJ» dicerent , vere ifti homines boni Junt. 
Stratus quoque citm Jibi pararetur nd quiefcendum idoneus, 
nen inquit in hac mollitie , Jed Juftr tabulas quiefctmus. 



ccflariuin eflet univerfali cui ptsfldebat Ecclefix, 
id ad quod vir Dei Dominicus infpiratus divinitus 
afpirabat. Sicut enim a plerifque fide dignis com- 
percum eft , quadam node idem fummus poncifcx 
Deo fibi revelance videbat in fomnis , quod Late- 
ranenfis ecclefia quafi fuis compagibus refolutis gra- 
vem fubito minaretur ruinam. Quod dum tremcns 
fimul ac mcerens afpiceret , ex adverfo vir Dei Do- 
minicus occurrebat , humerifque fuppofitis totam 
illam cafuram fabricam fuftentabat. Cujus quidem 
vifionis novitatem admirans & fignificationem pru- 
denter intelligens , fine ullo dilationis obftaculo viri 
Dei & commendavit propofitum , & petitionem hi- 
lariter accCptavit , hortans eum ut ad Fratrcs fuos 
rediens Sc diligenter deliberans cum eifdem,,pari 
voto regulam fibi aliquam approbatam eligerent, 
fuper quam inchoandi ordinis promotionem firma- 
rent , & fic deinde ad ipfum veniens confirmatio- 
nem ad libitum reportaret. ( Quod fapienter fane 
nec fine San&o Spiricu fuggerehte confideravit vir 
fapiens, fciens nimirum validiora efle xdificia,qux 
fundamenris ex antiquo fuppofitis innitunrur , viaf- 
que antiquas & regias novis icmitis tutiores , dicente 
Dominoper prophetam : Stute fuptrvias &interro- 
gate de femitis antiquis \ (ju* Jit via bona & ambu- 
. late in ea. ) M 

18. Regreflus igitur poft celebrationem concilii D# dtlibtra- 

vir Dei Dominicus veibum fiimmi pontificis Fratri- tiont habita 

bus patefecit , erant autem Fratres numero circiter eum Fratri- 

fexdecim. Qiii mox invocato Spiritu Sanfto regu- busfuts ctrca 

lamB. Auguftinidoctoris & prxdicatoris egredi ipfi re S u J am lU ~ 

° . „ .. r c . 0 ? .r gtndam. 

panter re& nomine Prxdicaroresfutununanuniter 

elegerunt , quafdam quidem arctioris vitx confue- 

tudines, (quas fibiper formam confticucionum ob- 

fervandas ftacucrenc ) infuper aflumenres. ( In quo 

pater providus circa ordinis fui componenda pri- 

mordia prxcedentium patrum non dedignatus vefti- 

gia fic medium tenuit , ut eis qui nafcerentur & exur- 

gerent filiis , & in quo ftarent , modus debitx per- 

fedionis adeflet,& quo poflent afcendere perpro- 

fedum concinuum non deeflet , non ignorans quod 

fcriptum eft , Juftorum femita quaji lux fplendens pro- 

cedit , & crefcit ufyue ud perfettttm diem. Et hoc 

fatis confulte , ne dum ftatim fe in alrum fupra mo- 

dum exrenderet, fuccedentes in pofterum retrocc- 

dere potius quam procedere cogercntur : ficque 

merito contra ipfos juxta evangelicum illud impro- 

perium dicerecur , ifte ordo cctpit xdificare & non 

potuit confummare. ) Quapropternc prxdicationis, 

cui fummopere debebant intendere , impediretur 



Stratit itaque Jibi nudis tabulis accubutrunt. His Udis hit 
cuUitris hac JuffelUitili fer tttam quadragejimam Jingulis 
noHibus uttbantur . camemqut frofriam fro falutt froximi 
crucifigebant quotidit nudo dormtentes in ligno, txeniflt tjus 
qui fomnum mtrtis ctfit in crucis fatibulo. Somnus autetn 
eorum brevis erat . Jurgebant enim quam citius . & anti- 
cifabant vigilias orationibus infiftentes. AlUcutus ttiam B. 
Dominicus aliquas tx dominabus illis , rogavit ut Jibi & 
focio fuo vtftts quafdam vilts quidtm ftd admodumntcejfarias 
qutrere dignarentur. lnterrogantibus autem illis cujufmodi 
veftes effent , quibus tantofert indigtrtnt , cilicia inquit , ad- 
diditqut ntmo fciat , ftrvttur fecretum. Stufuerunt itaqut 
admirantes tantam excellentiam fanHitatis , & cteferunt ma- 
gis ac magis allici ad fidem cathtlica veritatis. Htc autem 
faciebat vir ffiritu Vei fltnus , non ut fibifavorem humana 
laudis acquireret , ftd ut mentes infidtlium adamortm catho- 
lica religionis allicertt , & ab trrtrt fuftrftitionis htretica 
revoearet. Hinc nonnunquam fater ifte fanclus admonebat 
Fratres fuos , ut chm apud feculares ejfent , ad froximorum 
«dificationem aliquam oftendtrent in ftipjis virtutis affaren- 
tiam , in abftinentiis , invigiUis , vtrborum qutque acgeftuum 
difciplina ■• ut Jic eos ad fidei revertntiam & virtutis amo- 
rtm proptnjius invitarent , juxta quod feriftum eft , fic luceat 
lux veftra coram hominibus , ut videant opera veitra bonafic 
glorificcnt patrcm veilrum , qui in ccelis eft. 

M Eadem Humbertu» cap. ntotidem verbis, exceptisquae 
ideo intra parenthefim clau(a. Vide fupra Jordanum n, 14 
& notas ibidem. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PfcjfcDlCATOB. U M. 



offlcium , propofuerunt ex tiinc terrenas poflelHo- 
nes & reditus ptorfiis abjicere > quod poftmodum 
in primo capitulo generali Bononix anno Domini 
mccxx celebrato afte&u pariter & erFecw pw con- 
ftitutionem ( immobilem ) perpetux fuit executioni 
mandatum. Idcm iifdem verbis Humhertus , cap. zj 
his exceptis qua ideo intra parenthefes claufa. 
gnaUter 19. lnterea Innocentio papa per mortem me- 
impmMtus^ <Jj am fublato de medio , Honorius apoftolicx fedis 
tntn» M- non ° iem accepit : ad quem accedens iervus Di» Do- 
^ minicus confirmationem ordinis ficut praedeceflbr 

ejus promiferac impetravit. Anno Domini mccxvi 
ordo Fratrum Prxdicacorum confirmacus eft. Idem 
Humhcrtus ,cap. 25 verbis fere totidem. 
jh vfiant 20 . Cum igitur vir Dei Dominicus eflet Romx, 
'"^Ju^ * m b an ^ ca S. Petri in confpe&u Dei orationem 
'Zjumm wam P ro confijrvatione & dilatatione ordinis , quem 
jtm&Pau- per ipfiim dextera ejus propagabat eftundercr , radka 
UaVrbt. manu Domini fuper cum , gloriofos principes Pe- 
trum ,& Paulum ad fc fubito vifione quadam imagi- 
naria venientes aipexit, quorum prinuis Perrus vi- 
delicec baculum, Paulus verblibrum fibi vidcbatur 
tradere : addebnncque dicentes , vade prxdica quo- 
niam a Deo ad hoc minifterium es eledrus , moxque 
in momento temporis videbatur ei , quod tilios fiios 
per totum mundum difperfos afpiceret , inceden- 
tes binos & binos , & verbum Dei populis prxdit 
cantes. N 

Viwo tun- u. Quaproprer Tololam rediens , ubi jam Fra- 
kUcenvtr- trcs m ecc { c fi a 5. Romani , quam eis fupradi&us 
£urum*(£~ F u ' co epifcopus Tolofamis cpntulerat , clauftrum 
dift-fione conft:uxerant & manebant , convocatis omnibus 
inmtm ad dixit hoc fuum efte-propofitum , ut Fratres omnes 
fiUicandum H t et paucos per diverfas mundi difpergeret regio- 
fcrmunJum. ncs ^ f c j em q U j a /" em j na difperfa fruttificant , con- 
gefta putrcfcunt. Voluit etiam utfibiquemdamper 
ele&ionem prxficerent , penes quem fuper omncs iub 
ipfo tamen regendi & corrigendi aucloritas refideret. 
Hoc autem faciebat vir fan&us difponcns adire ter- 
ram Saracenorum , & eis verbum Domini prxdicare : 
proptcr quod etiambarbam aUquanto tempore nu- 
trrebat. FJe&us eft igitur Frater Matthxus , & abba- 
tis nomine nuncupatus , poft quem in eodem ordine 
abbasnec furrexit alius nec exfurgct. Placuitnam- 
que poftmodum Fratribus , ut qui toti prxcflet or- 
dini non abbas fed magifter ordinis dicerctur , cx- 
teri verb inferiores prxlati priorum & fuppriorum 
communi fcilicet religioforum vocabulo cenfercn- 
tur y ( dcvitantes nimirum juxta apoftolum ctfi non 
profanas, fuperftkiofas tamen vocum in omnibus no- 
virates, ) Invocato igitur Spiritu Sandco difperfit fi- 
delis di/penfator & prudens fervus Dei Doniinicus 
Fratrcs fuos , & quofdam in Hifpaniam , quofdam 
verb Parifius , alios tandem Bononiam deftinavic : 

14 Idcm Humbcrtus totidcm vcrbis cap. i<. Porro hxc vi- 
fio illi contigcrit intcr xxn deccmb. mccxvi & pafcha fc- 
quens , toto cnim illo tcmpore Dominicus Romx demora- 
tus eft. 

° Eadcm totidcm verbis cxcipit Mumbertus cap 16, rc- 
cifis ramen qux ideo intra parcnthefin clauCi , & idcntidem 
quibulHam verbis additis quorum hxc prxcipua : Ad congtfta 
futrefcunt , addit : Admirantts autcm Fratres , cur fic eos dif- 
fergeret , altiori quidem id agi confilio ignorabant , nemo tamen 
ejus fententit contraire frtjumfit. Voluit autem ets aliquem 
fbi ex Vratribus tligere in abbattm , cujus arbitrio ctteri 
regertntur, ita tamen ut tam fuferiffum abbatcm quam fu- 
ftr eaterts Tratres fenes iffum re/ideret auBeritas corrigendi. 

Ai flacuit foftmodum Tratrtbus , addit , injinuandt humi- 
litatis gratia. 

Ad difftrfit Fratrts fuos , addit , velut qutdatn ftmina fa- 
tutis frufhts uberrimos froduBura. 

Dcniquc hanc difperfioncm ait factam anno mccxvii. 

p Idem habet Humbcrtus cap. jo ftylo paululum mollito , 
St tcfcftis qux ideo parenthefi dauu. Quandonam vero 5c ubi 
Id accidcrit incettum. Flaminius ccnfet id contigifle Bono- 
nix, & fequitur Malvenda pag. 344 : at potuit ctiam acci- 
diflc Tolois, ubi & Domioicus & fui tam fcrventcr prxdir 
g a ba n t . 



illi autem profecli falutaremubique diflenjnaverunt Sxc. Xlii. 
fcienriam , magnas quidem fuftinentes anguftias pau- 
pertatis, & virtus Dei erat ad multiplicandum cos. 
Ipfe vero Romam Domino duccnce profeftus eft. 0 

xx. Sacerdos quidam videns aliquando B. Do- I>« M 1"°* 
minicum cum fuis Fratribus prxdicationi tam fcr- 4> fi tn f um . e fi. 
vencer infiftere , terrenifquc poftpofitis folis fpiri^ =2 
cualibus curam darc , ad eorum vitam pia xmula- dinem intra- 
tione fulpir:ns , dclibcravic prorfus reliccis omni- viu 
bus eorum adhxrcre veftigiis , dummodo novi tefta- 
menti librum haberec , quem fibi ad prxdicandura 
neceflarium xftimabat. Hxc autem co cogitantc 
ecce quidam juvenis venale tcftamcntum fub veftc 
bajulansaffuit, quod ftatim cum magno gaudio fa- 
cerdos emit. Verum teftamento habito irrepfit ci 
tentatio ,hxfitarcquc cccpit, an illudexequi quod 
mence conceperac , expcdirec. Cum ergo in corde 
ipfius varix cogicationes excrefcerent , vifum eft ei 
in codem libro quem emerac , ( non quidem quafi 
fortilegorum deteftandis utens prxftipiis , fed pia 
quadam intentione providentix le fummx commit- 
tens) divinum flagitare refponfum. Fufa itaque ad 
Deum prece , imprefla fuper Lbi um exterius crucc 
in nomine Domini iibrum aperuit , & oculos ad. 
capitulum quodprimo fe obtu'ic in ipfa libri aper- 
cione conjecic. Occunit auccm ei mox illud quod 
in aftibus apoftoicrum B. Pecro per fpjritum didum 
eft : Surge defcende & vude cnm eis nihil dubitauSi 
ejuia ego mifi iltos. ^tatim igitur tanquam divino 
certibcatus oraculo relidis omnibus iequutus eft 
eos. p 

ij. Accidlt etiam quodam alio tempore , ut qu(- j>, t0 ^tg 

dam apoftoiicx fedis legatus , epifcopus videlicet tfttnfum tfi 

Portuenfis Conradus nomine vir reli^iofus dc or- t«rtue«fi 

dine Ciftercienfi Bononiam adveniflet , hic ad do- fM»*t u * 
_ 1- n j> 1 , . Bonomam t» 

mum t-rr.trum Prxdic.;:orum veniens cum cebuo j f4 , 

honore fufcepcus eft- Ojixd^m nutem hafiratio de trum. 

hoc ordincquare fcilicec &ad quideflec inceptuls, 

menci cjus cccpic irrepeve. Reiidens i^itur in ecc'c- 

fia Fratrum hbrum aliquem petiit , ob ! m.fque eft ci 

Jiber miflklh, quem facto figno crucis «iperiens, ia 

fuperiori primi folii , ficuc in animo fuo deftinave- 

rat , parte legit , laudare , benediccre efr pradicare. 

Quo tanquam cac'icus emiflb refponfo ftatim exhi- 

laratus omnem a fe dubietatis fcrupulum jam cer- 

tus abjecit , fefcque Fratribus & totaliter obtulit, 

& devotiflime commendavit. °~ 

24. Romx igitur viro Dei Dominico po(ro , eo- jy t convet* 

dcm tempore vir quidam verCrabiiis mpgifter Re- fione F. Rt? 

ginaldus S. Aniani Aurclianenfis decanus , pevirus t ,n * ldi 

fcientia , virtute confpicuus , Sc opinione prxclarus, tab,lu 

qui etiam Parifius in jure canonico rexerat annia 

quinque , Romam una cum Aurclianenfi epifcopd 

mare tranfiturus advenerat. Hujus viri cor tali Deus 

4- Idcm habet Humbertus cap. jt fcd flylo tnollito. ft* 
lncipit. Accidit ttiam quodam ttmftrt, citrn jam Tratrunt 
ctnventus numercfior tjfet Bononit , ut quidam &c. poft ctr* 
tus abjecit t addit : Tunc quafi totis vifceribus fratres am* 
flexus ait. Bge quidem etfi alttrims frofejfitnis habitum ex* 
terius frtftro , veftrum tamen interius tnente gert , net dubium 
vtbisfit, quin totus fim vefter , veftri trdinis fum , vobis mt 
teta devttiont committo. 

Hic Conradus Tcuto ez iuuftri Thuringi* ducum LanguW 
Ortus monachus fuit ccenobii Villaricnfis in Belgio, & gra- 
datim tum di&i cccnobii , poftca Clarevalicnfis , demum Cif* 
tercienfis abbas elcftus, tandem cardinalis epifcopus Portucn- 
fis ab HonOrio III anno mccxix aflumtus, lcgatus ab co* 
dem miflus cft in Occttaniam advcrfus Albigenfes , qui cx 
itinere Bononiam adicrit, ubi cum rero relatam accidifle SL 
Conftantinus & HumbertuS conftantcr aflcrant , cmendandut 
Cantimpratanus cura vult id Parifiis factum. Obiter moncn- 
dum Bailletum in vita S. Dominici allucinari , cum hunc 
Conradam cjufdem fancti in fchola Palentina vult fuifle 
condifcipulum , St ab codem ex licentiori vita ad frugi con- 
verfum , qui fub cura parentum fanctiflimc cducatus , & (Sii 
fcmpcr fimiiis deinccps , Hifpaniam ccrtc ad annum mccxxi 
non vidcrat 1 (si apud huac auctotetn pluta aiia fuat cr, 
rata. 



Digitized by 



Google 



JO 



SCRir TORES 



&tc. XIII. dudum infpiratione tetigerat , ut re i&is omnibus 
prxdicationis officio fe totaliter manciparet : quo- 
nam autem modo quod mente conceperat ad efte- 
Aam perduceret , necdum adverterat , nec adhuc 
recens Prxdicarorum ordinis inftitutio fibi fuerat 
manifefta. Cum autem a quodam cui familiari collo- 
quio hujufmodi votum expreflerat , jam novum 
ordinem juxta defideril fui propofitum inftitutum, 
ejufdemque ordinis inftiturorem & patrcm > vide- 
licet fervum Dci Dominicum in eadem urbe prx- 
dicationis infiftentem ofiScio didiciflet , accerfito 
eo ejufque mira collocutionis dulcedine vehemcn- 
ter affectus , ncc minus afpectu fux fan&itatis at- 
traftus , mentis fux propofito revelato ex tunc 
ipfius ordinis delibcravit ingreflum. Nec mora , gra- 
vi febrium infirmitate corripitur , dumque languor 
fortius invalefcens medicinx remedia natura pror- 
fus deficiente nequaquam admitteret , excluferat 
enim penitusmors in januis ipern falutis : at vir Dei 
Dominicus expectatx fobolis intempeftiva damna 
non fuftinens totum fe ad orationem contulit , aures 
divinae clementix , ( reginxquc mifericordix B. Ma- 
rix , ctti tanquam fpeciali patronx curam ordinis 
commiferat , ) importunis cordis clamoribus inter- 
pellans, ne fe tam fubito nondum nati , fed quo- 
dam modo concepti filii confolatione privaret : tan- 
toque importunius inliftebat , ut vel faltem cum 
modico tempore fibi concederc dignarerur , ( quan- 
to certius ipfum futurum vas ele&ionis & gratix 
nullatenus dubitabat. ) Eo igitur in oratione per- 
fiftente , ecce fubito reginam mifericordix duabus 
admodum fpeciofis comitatam puellis Reginaldus 
, vigilans & mortem expe&ans ad fe vifibilker ve- 
nientem afpexit , blandaque facie dicentem fibi , 
Petea me quodvis 8c dabo tibi. Expavefcenti au- 
tem ad tam venerandx vifitationis occurfum , deli- 
berantique quid peteret , una ex his qux reginam 
comitabantur puellis fuggeflit ei , ne quid pctcret, 
nifi quod regina mifericordix dignaretur conferre, 
fcfeque totum ejus committcret voluntati. Quod 
ciim f i&um elfet , tunc illa manum extendens , xgro- 
tantis oculos aures 8c narcs , os quoque & manus, 
rcnes 8c pedes , falutari quam fecum detulerat un- 
dtione perunxit, formulas verborum proprias adfin- 
gulas unctiones fubinferens : quorum verborum ea 
dumtaxat comperta funt , qux ad rcnum & pe- 
dum protulic uncfcionem : ad renes quidem ait y flrin- 
gantur renes tui cingulo caflitatis , ad pedes autem, 
ungo pedes tms in praparationem evangelii pacis. 
Tunc ei habitum ordinis Prxdicatorum oftendens, 

R Idcm habet Humbertus cap. 17 ftylo mollito , & re- 
fedtis qusc ideo intra parcnthefim claufa. Qjiaedam tanttim 
kuic narrationi lucem allatura rcfero. Cttm igitur ibidem , 
( Roms ) moram contraheret eonttgit magiftrum Reginaldum 
venerabilemS. Aniani Aurelianenfis decanum illuc ujque vent- 
te unno Dni mccxviii. Erat ifie magifier Reginaldus vir fcien- 
tia fraditus, virtute fariter & opinione pnclarus &c. & poftca : 
Habito autem cum quodam fedis apofiolica cardinali colloquie 
fuum ei propofitum revelavit , dicens fe admodum ajfeclare , 
fi quomodo pojfet hujufmodi viu genus attingere, ut reliclis om- 
nibus Chriftum prtdtcando per diverfa loca difcurreret in 
voluntaria. paupertate. Tum ille. En inqutt novus ordo Prt- 
dicatorum exoritur , qui fecundum quod appetis & prtdica- 
tionis officium & paupertatem voluntariam profitetur : magifter 
quoque iffius ordinis in hac Rcmana urbe prtdicationis in- 
ftfitns officio demoratur. His auditis magifier Reginaldus con- 
tinuo B. Dominicum accerfiri fecit &c. eodem modo inno- 
■vata. Poft illa verba : concefti filii eonfolatione fraudaret •■ 
addit , ficut ipfe ( Dominicus ) poftmodum in collatione 
Fratribus referebat , obfecrans ut vel modico tempore fibi eum 
concedere dignaretur. Eo igitur in oratione perfiftente &c . Ad 
fincm vi/ionis : Tunc ei habitum ordinis Rrtdicatorum ofiendit , 
en inquit hic efi habitus ordinis tui&c. Poft uncliones con- 
ficere fanitatis immediatc fubjungit : Mane autem faito ve- 
nientiad fe B. Dominifo , & qualiter fe haberet familiariter 
feifcitantt , fanus inquit fum , tunc narravit ei ex ordme vi- 
fionem. Agnntur ergo gratit ; <y qttidtm non tndevott ut ar- 
hitror Salvatort , qui Jknut quos fenutit , & eis quos vul- 



en inquit ifle efl habittts ordinis tui , ftattmque & illa 
ab xgrotantis oculis fpeciem fux vifionis fubrraxit, 
& xgrotans languore penicus propulfato convaluit, 
nimirum ut potc quem mater ejus perunxerat , qui 
novit unc~tiones conficere fanitatis. ( Hoc autem 
totum quod erga prxfatum Reginaldum prxfentia- 
Itrcr geftum eft , fervum Dei Dominicum in oratio- 
ne abfentialiter pofitum Deo fibi revelante non la- 
tuit. ) Mane itaque ad eum veniens , & fanum repe- 
rit, &ab eodempariter totius feriem vifionis audi- 
vit. ( Hujus etiam tam ftupendi miracuii vir qui- 
dam religiofus de ordine Hofpitalariorum teftis 
cxtitit , qui.die tertia ejufdem vifionis feriem ei- 
dem Reginaldo, prxfentc quoque viro Dei Domi- 
nico iterato exhujitam ipfe fimul ibidem prxfens 
exiftens propriis oculis Deo fibi concedente & vidit 
& ftupuit. ) Illa autem cceleftis unctio ita corpus 
ipfius magiftri Reginaldi non folum ab xftu febriura, 
vcrum etinm ab ardore concupifcentix temperavic, 
quodficut ipfe poftmodum eft confcflus , nec pri- 
mus in eo motus libidinis de cxtero pullulavit. 
( Hanc vifionem , hoc infigne miraculum multis 
Fratribus ex quibus adhuc nonnulli fupei funt , ma- 
xime poft illius tranfitum fcrvus Dei Dominicus 
publicavit. ) Recepta igitur taliter fanitate Deo fc 
Sc ordini totaliter obtulit , votoque potitus tandem 
Bononiam adiit , prxdicationi tamardentcrinfiftcns, 
( ut quafi alter furrexifle vidererur Elias , & ex tunc 
maxime ad prxdicationem ejus ccepic numerus Fra- 
trum excreicere , & ordo fortius promoveri. Poft 
hoc mifliisParifiusaviro Dei Dominico, Chriftum- 
que prxdicans vetbo pariter & exemplo non poft: 
multos dies obdormivit in Domino , confummatus 
in brevi explevit tempora multa, fepultusin eccle- 
fia S. Marix de Campis , eo qtiod Fratres Prxdi- 
catores nondum habeb.uit jus proprix fepulturx. ) R 

aj. Sed adhttc libet ab Urbe nequaquam diver- 
tere , ea qnx in ca aliis quoque temporibus per 
eumdem fervumDei Dominicum contigifle didlci- 
mus profcquentes. s 

x6. Dic quadam D. Stephanus dc Foflanova 
venerabilis cardinalis ad S. Sixtum , ubi tunc tem- 
poris vir Dei Dominicus cum fttis Fratribus mo- 
rabatur acceflerat : cujus nepos adolefcens quidam 
dum curfu vago ferretur , prxcipiti equo tandern 
in foveam prxcipitato collapfus , collifus graviter 
plangentium manibus ferebatur ex.inin.is. Ad hoc 
F. Tancredus vir probatus fatis & famofus in or- 
dinc ad virum Dei Dominicum confidenter acce- 
dens , quid inquit agis pater ? cafus ifte virtutis 

nerat , falutarem adhibit medicinam. Mirantur medici tam 
fubitam & infperatam falutem, tgnorantes cujus medicina 
fuijfet exhibttione curatus , qui fecundum eorum fententiam 
de vita fuerat defperatus. Die autem tertio fedente B. Do- 
minico cum magifiro Reginaldo , erat cum eis quidam vir re- 
ligiofus de ordine Hofpitalariorum tefiificans quod vidit ma- 
nifefie B. Virginem venientem , & totum corpus magtfiri Re- 
ginaldi manu propria perungcntcm. llla vero coelefiis unilio 
&c. cadcm. Nihil habct de itcrata illo dic tcrtio & illis prx- 
fentibus vifionc & unttione , qua: etiam prorfus inutilis. Poft 
pullulavit , addit : Hanc vifionem B. Dctr.inicus pofi ejus tran- 
fitum fratrtbus publicavit , adjuratus enim ab ipjo F. Re- 
ginaldo fuerat , ne hoc in vita ipfius alicui revelaret , fed 
fecretum quafi fub figillo confejjionis fervaret. Recepta igitur 
ccelitus fanitate F. ReginaUus Deo fe totum obtulit , & -B- 
Dominico profejjionis fe vinculo obligavit. Tandem vero Bo- * 
noniam adiit , ubi prtdicationi totus infiftens , totam civita- 
tem falutari turbatione commovtt , Chrifto quamplures ani- 
mas lucrifectt. Multi etiam per eum Prtdicatorum ordtnem 
funt ingrejft , c£> ex tunc maxime Fratrum numerus cocpit augeri. 
Nulla hic ut nec apud Conftantinum legitur ex ca vifione 
fa&a in ordinc vcftis mutatio. Vide fupra notas ad Jorda- 
num nn. 54 & 3;. Vide ctiam diflcrtationem 1 fequentem. 
Qux htc dc niorte Rcginaldi refcrt Conftantinus , eadem 
habct Humbcrtus cap. 19. 

s Ex hoc brtvi prarludio fcqucns faltcm miraculum cvin- 
cimus non eodcm anno patracum , quo Dominicus Regiual- 
dura Romas intct fuos fodalcs allcgit. 



De multit 
c *t. in Drbo 
fl.nditer con- 
tigtrunt. 

De refufci- 
tationt nept- 
tis D. Ste- 
phani Cardi- 
nalis de Fof- 
fanova afui 
S. Sixtum. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PEiEDIOA.-TORUM; $1 

trtx experimentum expedtat , noftra res agitur , eia cumquaque prorenfa, modo inquit Fraeres meicornc- JMf XIM- 

ergo precare Dominum , compaffionem tuam fidu* dire. . Quod antem hoc divinitus meririfque fiarvi Dei 

ciamque in Domino probet effe&us , maniteftet Dominidfuericprocmaram,nernoperutu&dubttavit^ 

prodigium. Tunc tam ille Fratris vivis animatus ficut quamplurcs adhuc fhpcrftites ex imY^uirunc ' s ' 

fermonibus, quam virtute dcfuper infufa de.futn* aderanc Frarribus atteftantur. x 

ro figno quafi cerrus effe&us, adolefccnris corpus 19« Atia quoque vice in cafu comlmili miracu- Qualitir 

cxtin&um jara penitus in quamdam cameram.qux lum fimile de panibus fcilicet divinitus. procuraris *dm »»«•.• 

nunc eft celkriura fan&imonialium ibidem moran- in eademurhe meritis ejufdem fcrvi Dei Dominici tulum 

tium,fecit feorfum ab omnibus introduci : fafta- eodem B. Jacobo viro fiquidem fide digno procu- J t t J*." 

que orarione mox rnirum in modum adolefcen- . racore tunc remporis fimiliter exiftente , & poftmo- tiont eujuf- 

tem & vivum reddidit & incolumem prxfentavit. T dum .me audiente narrante contigiflc compertum dam tratrit 

Dtnfmjat*- 27. In eodem loco archirccnun quemdam con- eft. A quo etiam alhid quoddam non minus rcla- *p**is 

pm tmfmf- du&um a Fracribus fub crypta quadam ruina defuper tione dignum , quod ibidem per eumdem virum Dei *£J n *° 

itm mrchi- re {6luta contrivit, diuque fub tumulo cadentis ma- Dominicum circa fe geftnmreferebat , audivi. Nar- * 

*j* t ££~ cerix jacenccm extinxit. Concurrunt Fracres adcam rabat namque quod quodam temporc gravi quadam 

diri cafiis inopinatum eventum rriftes fupra modum infirmicace prxventus , morboque invaiefcente quo- 

effecbi, folicicabac enim eos & defun&i ftatus iri- tidie^ jamadextremumvirxnarura prorfos fuccura- 

ccrta condicio , Sc cumulcuantis populi concra eos bence devenerar. Cumque Fracres unctionis officio 

ex hoc quod incer ipfos contigerat , rumor fucurus jam prxmiflb circa eum ut egredientem fpirirum 

ambiguus , uc poce quorum opinio rant6 facilius orando protegerent , conveniffent , rriftefque effenc 

lxdi poterac , quantb minus adhuc apud homines fta- non raodicum de fubtractionc Fracris fibi cunc rera- 

tus ordinis nocus erac : fed pius pater vir Dei Do- ^Kris rarri neceflarii , pro eo quodcam nonim in Ur- 

mjnicus , cujus cor erac fiduciam habens in Domino , oe Fracrem alium non haberenc , benignus pater fi- 

defolarionera filiorum non fuftinens, corpus deca- liorum admodum compaffione commotus, feclufis 

verna fubduftum ad fe deferri juffit, orationuraque omnibus claufoque oftio ( fuper fe , fuper corpus 

(uftragio ftatira virx fimul & fanitari refticuir. v Fratrismorientisincubuit, menfufque fe quafi alter 

VtmhmcuU 2.8. Prxcerea fub filcntio prxtereundum non eft Eltfaeus pcr membra fingula ) fuper eum oratione fufa- 

ftmum irv** quod cum Fratres adhuc apud locura S. Sixti rao- egredientemfpiritumpotencerrecinuic,Fracribufque~ 

»«ui ebUtt- rarentur m u r bc , multamque neceflariorum prop- vocaris rcparacum Fracrem ipfis per manura refticuic » 

nmm ttdtm KI ordinem apud horaines nondum nocum frcquen- fuoque ofncio Fracrem incolumem refignavic. In quo 

rer patereutur inopiam , concigit die quadam , uc nimirum id quod in focru Petri pcr Dominum ge- 

procurator Fracrum F. fcilicec Jacobus de Melle Ro- ftum efle cognovimus , manifefte pcr fervum ejus 

xnanus panera qucm apponeret Fratribus non habe- confpicimus innovatum. Idem totidem verbis exci- 

xet. Miffi ver6 Fratres pro eleemofynacumdomos pit Humbertus cap. }6, refciffis cfudintraparentbefim. 
inultas more folito circuiflent , ( facerdotes quidem 30. Viro Dei Dominico aliquando in itinere con- QuaUttr 

& levitas quamplurimos , fed Samariranum rariffi- fticuto, adjundto fibi in focium Fratre Bercrando fsgno crucit 

pae invenerunc, unde facrum eftut) panis vix rao- viro vttx laudabilis & fide digno, cujus eriamhoc propulfmvita 

dicum & valde modicum reportarent. Imminente atteftacione probatum eft , fajSta eft fubito fupereos fi & fi c% * 

igitur refe&ionis hora ad fervum Dei Dominicura gravis intemperies aeris, quam magna ftarim fecuta t^ n%m% 

qui tunc prsfens erat , procurator accelfit , defectum eft inundatio pluviarum. Cumque denfus imber per 

expofuit : ipfe verbexultans fpirim alacri benedixit circuitum terram infunderet, vir Dei Dominicus 

Deum, 8c quafi quadam fiducia infufa fibi defuper figno crucis fic ex omni parte circa fe omncm illara 

confonatus , id modicum quod habebatur panis per inundationis eluviem propulfavir , ut quafi fafbo pa- 

partcs dividi fiiper menfam mandavit. Erant autem pilione de cruce , cura totara terram profpicerenc 

in conventu cunc cemporis Fracres cirdter quadra- denfa imbrium infiifione madefcere , nec una gutta 

ginta. Facco icaque figno veniunc Frarres ad refec- ad crium fpacium cubicorum vel fimbriam vcftimen- 

torium , benediftionem menfx lxtis vocibus profe- corum ipforum conringerec. Idem btbet Humber- 

quuntur, dumque per ordinem refidentes buccel- tus cap. 37 phrajt mollita. 

lam panis quam unufquifque coram fereperit cum 31 Sxpe etiam contigit ut in via fupervenienti- Qustittr 

faudio frangerent , ecce duo juvenes ejufdem ha- bus pluviis fua fociorumque plurimum madefierent tum vtftibut 

itus formxque confimUis refe&orium intraverunc , veftimenca : cumque poft ccenam focii ejus remane- 

palliorum finus qux a collo pendebanc , plenos pa- renc ad ignem , uc & veftes ad ficcandum excendc- 

nibus quales ille piftor qui miccebat novicconficere renr , & corpora paricer aUquancuium re:rearenr , t celejiis,& 

deferentes : quibus in capite unius menfx , juxta vir Dei Dominicus fancti fpiritus igne fc vcns mo- mmnt invt» 

quam vir Dei Dominicus refidebat, filentcr-oblatis , re fuo ftarim ecclefiam ad orandura , inx in ora- »**t*ntur 

ira fubito difceflerunr, ut nullus unquam de cxterp tione porius pernOccandum fic cura veftibus quan- tx fi ttMtm ' 

vel unde venerinc fcire poraeric, vel quo poftmo- rumcunque videlicet-madefadtis intrabar. Maneve- 

dum divertiffent. Illis vcrb prxdidis juvenibus dif- rb veftibus eriam aliorum qui ad ignem remanfe- 

cedentibus vir Dei Dominicus manu ad Fratres cir- rant cxiftentibus madefactis , veftes ejus ita inve- 

» T Hombemtt hoc miraculum nonnifi poft iter Dcaninici culum hoc facVum tuerit initio anni uccxvtit , cum ad per- 

Hifpanum refert eap. jj , & lic& eadem tere habeat , placet ficicndam S. Sixti domum fodalcs laborareat. 
tamen & ejus Terbis repctere. CumB. Dominicus tjftt Romm X £ a dem totidcm vcrbis cxcipit Humbertus cap. jy ref- 

mpud S. Sixtum , ubi tunc Trmtres morabmntur , dit quadam cilfis tamen quae ideo intra parcnthcfin claufa. 
quidam adoltfctnt confonguintut V.Sttphani cardinalit dt Hoc miraculum & fcquens dc panibus ccelitus miffis refcrt 

rofanova , qui cum to illuc adventrat, lapfut tquo prtci- etiam Thcodoricus lib. j cap. 4 fcd inverfo ordine : nam 
fiti gravittr collifut deftrtbatur txanimit. Chmque plangen- quod cft fecundum apud Conftantinum primum eft apud Theo- 

sium circa tum clamor incrtfitrtt , contigit advenirt S. Vo- doricum & fufiflime narratumapud S. Sixtumetiampatratum. 

tnmicum , & cum to T. Tancredum virum religiefum. Hic Quod ver6 primum Conftantini , fecundum cft Theodorici 8e 

fua txhortationt ecepit foUicitart B. Vominicum , quattnut brevifiune relatum. In primo Conftantini & fecundo Theo- 

fro falutt adtltfetntit Vominum prtcarttur. Vbi eft tnquit dorici erant tantum circa xl Fratrcs. In fccundo Conftantini 

pietas tua pattr , ubi ftdtt nunc in Domino t eur non Domi- & primo Theodorici crant ad ccntum. Hinc invidte proba- 

num deprecaris t lUe tam Tratris prtcibus quampittatis mt- tur Dominicum diutius apud S. Sixtum raanfifie quam putet 

tus vifceribus, fecit illud adolefcentis corpufeutum in con- Malvenda : dato enim quod Ronum pcrvcnerit menfe no- 

clave clanculo deportari : faBa autem oratione protinut vembri mccxvii , nain citius certo non potuit , incrcdibilc eft 

eum viu reftituit cV faluti. Vide difienationcm ivfcquen- fodales ad centum auxifie ante xvi Kal. martii anni (cqucntis, 

tem. quo tamen die vult Malvenda eos ad S. Sabinam aanfiifie. 
v Idem Humbertus totidcm vetbis cap. 34. Forro roira- Yide duTertationem iv fcquentcm. 



Digitized by 



Google 



5* 



TT 



CSX/KDUP-RQ H £ S 



Sse. XIII. nicbantttr, penirus exficcatat * ac fi in caienti fomo in ejufdem obfleffi corpore torqueri ftatim ctrpei 

tota no&e pdfitae perftiriflcnt. Idem vtrbts tttidtm runr fortiter & clamare, permitte nos cxire, qua- 

Humbcrtus eap. 38. re nos hric craciari compcllis. At iite , non dimitto 

jz. Ncc illud a laudc -viri Dei vacare videtur , vos inqoit , nifi mihi fidcjuflbres dederitis , quod 

quod in partibus Tolofanis , ficut per juratos reftes hne ultra nequaquam dc caetero rcdeatis. Quos in- 

invenrum eft , cum quadam die evangelkando dif- quiunt Uli , fidejuflbres poflumus tibi dare ? Et ille» 

currens cum multis aliis tranfiflet navigio qnamdam fanctos martyres quorum corpora in ccclefia hac 

aquam , nauta qui cum : tranfvexerat , importune requiefcunt. Qui dixetunt , non pofliimus , quia 

denarium ab eo pro rnercede trarrfitus .exigcbar. noftra merita contradicunt. Oportet inquit vos 



D# denario 
froeurato di- 
vinitut fro 
tnercede na- 

»*/**.' 



Cui vir Dei pro lervitio fibi exhibito regnumj>ro- 
mirtebat cceiorum , addens quod fervus Chriui & 
difcipuius ejus nec aurum liec argentum fecum pe- 
nitus deferebat. At ille promiflionem ejus non fo- 
lum ducens pro nihilo , verum etiam ex hoc po- 



D* donolin* 
guarum im- 
fetrato dtvi- 
nitut. 



dare , alioquin a ctuciatu hoc nequaquam* iiberos 
vos dimittam. Tunc ilii rcfponderunt ad hoc fc 
daturos operam prouc poflcnc , & interjetto modico 
intervaiio dixerunt, ccce impetravimus licetimme- 
riti , quod fan&i martyres ndejuflerunt pro nobis. 

tius provocarus acrius &c importunius inftans / ac Quod fignum ait, quia hoc verum fit, datis mihi ? 

eum per capam violenter trahens , aut capam inquir Qui dixerunt , eatis ad capfam in qua funt recon- 

dimittes , aut denarium mihi folves. Tunc vir Dci dita capita marryrum , Sc eam invenietis inverfam. 

erectis in cceium oculis , pauluiumque intra fe- Mira res & divtnis prorfus afcribenda prodigiis ! 

metipfum orans , moxque in terram profpiciens , Quaefituna eft & ita inventum pcr omnia ficut iili 

& deriarium divino nec dubium procurarum nutu fueiant proceftaci. Jdem Humberttts cap. 41. totidem 

jacentera videns, eccc inquit fratcr quodpoftulas, verbis. 

^olle & me iiberum in pace diraitte. Qua in«e )$• Rem promo quam tanto fccurius refero", jy t todem 

quid aliud in fervo fuo Dominus oftenderc voluit , quanto per eamdem circa quamgefta eft, Sororem circaSororem 

hifi quod in feipfo exhibuit , cum fcilicet pro folu- Benedictam videlicet ancillam Chrifti inftrudtus B^ediSmm. 

tione rributi per minifterium Petri de ore pifcis certius devote fcribo. Hsc namque mulier multo 

ftaterem procuravit. Y tempore mundo dedita carnis iliecebris vacabat, 

jj. Sed & iftud relatione dignum non parumeft , fed culpa randem pocna non caruit , nam hanc ma- 

quod etiam per reverendum patrem D. Rainerium lignus fpiritus per intervalla tcmporum gravitcr 

S.. Mariae in Cofmedim veocrabilem cardinaJem in vexare coepit. Erat autem vicina ecclcfis in qua 

conventu Fratrum in fefto ejufdem fancTS viri beati tunc temporis Prxdicatores Fratrcs Florentis mo- 

Dominici prsfentibus quibufdam epifcopis aliifque rabantur , quo adveniens vir Dei Dominicus ipfam 

non paucis clericis fermocinantem atque refercn- primitus ad pccnitentiam exhurtando perduxit. Poft- 

tem verum prorfus fuifle compertum eft. Contigit modum etiam vexationi ipfius compatiens, fuis ora- 

enim aliquando viro Dei iter agente aflbciari fibi tionibus, ut ab ea malignus difcedcrct fpiritus im- 

religiofum quemdam converfationis quidem fancti- pctravit , ita ut qux vix intcrpolatis diebus quiie- 

tate domefticum , fed loquela & lingua pejutus tcm modicam habere potcrat , ultra annum vexa- 

alienum. Dolens itaque quod de divinis verbisuna tionis foiitae moleftiam non fentiret. Verum a ve- 

cum illo mucua fe collocutione refovere non pof- xatione carnis iibera vcxari fc deterius in animo 

fer , tandem a Domino orationum fuarum initan- deprchcndit , & mcdecina corporis fibi fafta cft 

tia' , ut unus lingua loqucrctur alterius , verbif- protinus morbus mentis , tantoque negligcntius a 

que fic alterutrum variatis fefc per triduum quo Dei fcrvitio coepit tepefcere , quanto a carnis ille- 

videliccr fimul ituri crant , intclligerent impetra- ccbra redivivis tentacionibus fbrtius trahebatur. 



vit. 



$H*liter mi~ 

ruoMter li- 
beravit qnt- 
tirnm obfijfum 
tnxitit itme- 



34. Nec defuit virb Dei Dominico ad aflertionem 
fanditatis ipfius virtus altiflimi in daemonibus eftu- 
gandis : ficut enim idem etiam D. Rainerius vene- 
rabilis cardinalis in eqdem fermone ad Fratres co- 
ram omnibus fupradictis fideli quidem atteftacione 



Quod ubi viro Dei expofuit , illeque beneficium 
prsftitum in ruins fcandalum verfum vidir, blan- 
de eam an reduci vellet ad ftatum priftinum re- 
quifivit. Quae cum voluntati Dei fuaque difcretio- 
ni commitceret , rogabo inquit igitur Dominum fi- 
lia , ut tibi fiat quod faluti tuae magis viderit cx- 



narravit : quadam die viro Dei Dominico in quadam pedire. Unde factum eft ut non poft muitos dies 
ecclefia conftituto , accidit fibi quemdam obfefliim malignus fpiritus fuper corpus ancillae Chrifti ire 
diverfis daemonibus praefencari. Qui accepta ftola 
prius ad collum proprium pofuit , deinde eadem 
collum cinxit ejuidem daemoniaci , mandans illis ut 
de cstero illum hominem non vexarenc. Ipfiverb 



Y Idem totidctn vcrbis Hnmbcrtus cap. 39 : Incipit : In 
fnrtibut ToU/anit &c. Iltud miraculum Malvcnda refert ad 
annum M c c x 1 : certum id accidifTe iis annis quibus Albi- 
genfium converlioni dcfiidabat inter mccviii & mccxv. 

z Idem Humbcrtus totidcm verbis cap. 40. Rayncrius hic 
diaconus cardinalis ab Innocentio III creatus fuit. Miracu- 
lum hic relatum dubitat Malvenda an (it unicum vcl duplex , 
quia bis apud Thcodoricum habctur fcilicet lib. 1 cap. 7 & 
jterum Iib. 3 cap. 8. Unicum potius ccnfuerim bis a Thco- 
dorico repettirum , ciim ftmcl tanttim a Conftantino & Hum- 
berto antiquioribus rcfcratur. 

A Humbcrtus cap 41 ftc inciptt : Aliud quoqut Jimile tanto 
eertius eft , quanto fer eamdem circa quam geftum eft Sororem 
Bene videlicet anctllam Chrifti ad notitiam plurimorum fer- 
venit. Hac namque multer &c. totidcm vcrbis. 

Ut hacc hittoria cum ferie geftorum B. Dominici conve- 
niat, dicendum illum cum primtim ex itinere Hilpano Sc 
Parificnfi Bononiam acceflit menfc augudo mccxix , & in 
quafdam Longobardiz civitates fodales dilatandi ordinis caufa 
mittcret , Florcntiam etiam aliquos deftinafle praefecto iis 
fuperiorc F. Joanne Salcrnitano viro infigni : Dominicum 
ipfum poftea anno eodcm circa novcmbrem Romam profi- 
cifccntcm Florcntia ut fitos vifitarct itcr infticuilfe , tumquc 
concionibus quas indcfinentcr ubique habebat , Bcnedi^am 



raco poteftatem acciperec , quatenus anima falva 
permaneret , & vexacio quae prius pcena culpae cx- 
titic , poftmodum fieret convetfationis remedium 
Sc cumulus meritorum. A 

de quahicad meliorem frugem adduxifie, & a maligno Ipi- 
ritu liberafle. Non dubitavcrim quin fancVus anno fcquenti 
poft pafcba Roma per Viterbtum Bononiam repetens, etiam 
Scnis & Florentia tranfictit : ut ut fit , certe fub finem anni 
mccxx puta novembri Romam rurfiim vadens Florentia de- 
nuo iter habuerit , & Bcncdi&am tepidam & in rcbus falutis 
negligentem repericns , ea confentiente , ipfoque rem Dco 
committente iterum a maligno fpiritu vezatam vidcrit. His 
ita explicatis ncceflc non eft ut vult Malvenda Conltantinum 
cumque cxcipicntes Humbcrtum , Bcliovaccnfem & S. Anto- 
ninum emendare , quodque illi omnes habcnt ultra annum 
fanam perftitiflc Bcnedidam , cxpungere : fed ipfe potius 
corrigcndus Malvenda, qui de itineribus B. Dominici tribus 
his ultimis vitz fux annis haud accurate agit. 

Opponit tamcn Malvenda p. 31; traditioncm antiquam , 
noftros fcilicet Flotentiam non acccfliflc nifi anno mccxx 
poft capituium primum generalc Bouonix habitum , nimi- 
rum tum civcm Florentinum nominc Deusdcdit Bononiam 
veniflc, ac domum quamdam rcligiofis accommodam a fe in 
planitie Ripolitana cxtructam S. Dominico obtulifle , qui con- 
tinuo co Fratrcs mifcrit , ficquc fibi a Serapiiino Razzio fcrip- 
tum. Scd facilis rcfponfio. Si mcnunicnta antiqua proferren- 
tur rcm ita fe habcre tcftantia, libens acquicfcercm : fed 
tiaditionem abfque documcntis txuftxa oppoaat quis notitiat 

antiquaj 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PR£DICATO!UM. 



5* 



giulittf tU' $6. Quanto autem divinae gratix munere etiam 
wit fi*** in fpiritu prophetiae vir Dei claruerit , libet per ali- 
<l«a de multis elicita breviter prodere. Praedicante 
x J£pT tem . aliquando viro Dei Dominico in partibus Tolofanis 
\^jtu Kai- contigit quofdam haereticos captos & per eum con- 
1** viclos cum redire nollent ad fidem catholicam , tradi 
psf»ith*~ judicio feculari. Cumque eflent incendio deputati, 
afpiciens inter alios quemdam Raimundum de Grofli 
nomine , ac fi aliquem in eo divinx pradeftinationis 
radium fuiflet intuitus , iftum iuquit ofHcialibus cu- 
rix refervate , nec aliquomodo cum csteris com- 
buratur : converfufque ad eum blandeque allo- 
quens , fcio inquit fili mi , fcio quod adhuc licet tarde 
bonus homo eris & fandhis. Res ftupenda & digne 
commendanda memoriae. Dimiflus namque per an- 
nos fere viginti in haeretica caecitate permanfit : tan- 
dem veto Dei gratia illuftratus , rcli&is tenebris ad 
lumen venit, Frater. etiam Praedicator effectus in 
eodem ordine vitam fuam & laudabiliter duxit , 8c 
fcliciter confummavit. B 
ggslittrfrt- 37. Apud Florentiam erat quaedam mulier per 
iuat umvtr- v irum Dei Dominicum de mundo noviteradDeum 
■^"^s«r» conver ^ a Benedidta nomine , nunc verb Benedicta 
^fiiJ^' forot, de qua paulo fuperius(n. 35.) fermoeftha- 
bitus, cui nonpaucas quidamclericus Hugonomine 
moleftias inferebat. Ciim itaque frequenter fuper 
hoc ad virum Dei Dominicum praefata mulier la- 
mentabiles querimonias detuliflet: tandem ille blan- 
dis eam confolans fermonibus , patienter inquit age 
fiiia, fciens quod iftecitb bonus ordinis Frater erit , 
& in eodem ordine labores non paucos & longo tem- 
porc fuftinebit. Fidclis fermo.Effe&us fequens totum 
per oronia quodvir Dei praedixerat comprobavit. c 
§*a&trfr*~ ^ c ura autem c fle t i n Hifpania in loco qui di- 
mJxt q»>f- c j tur Gualdafaien, quibufdam fibi Fratribus focia- 

dtm Fratres ? . . _. 

nctfmns mb «uuiqux Romanx provmciz , juxta quam conventus Floren- 
niau . tmts x ^ aas P°ft Romanum czteros antiquitate pracit , qui proindc 
ttits fuis j* 01 80110 M ccxix eredtus fucrit : nam Senenfis pofterior 
BTuiemibHS .*nno mccxx menfis martii die xiv ccrto fertur inchoatus, 
nempc a fodaiibus quos Dominicus tum Romx exiftcns eo 
mifit, qui dieindicata cumdomus hofpitalis Magdalcnx cu- 
ratoribus tranfcgcrc. Vide ppftea teftimonium Frugerii Pen- 
nenfis in proc. canoniz. tcftis ix n. 1. 

* A verbo Trtdicante ad fincm totidcm verbis excipit 
Humbertus cap. 45. Iftud porro egerit Dominicus inter an- 
num mccix Sc mccxv , quibus a legatis apoftolicis potcftatcm 
in hzrcticos rcconciliandos acccperat. Videfis poftea F. Guil- 
lelmus Pclhiflb , qui hunc Raimundum dc Grofli docet anno 
dcmum mccxxxvi fpontc convcrfum. 

c Humbcrtus cap. 46 id magis explicat. Afud VUrentiam 
quidam clericus fecuUris fro co quod ecclefia in qua trat clt- 
ricHS , collata fuerat Fratribus , in qua etiam Fratres ali- 
quanto tempore in principio ordinis commorati funt , gravem 
in eumdem ordinem ptrfecutionis tyrannidem exercebat. Erat 
& qutdam mulier in tadem parochta per virum Dei Domi- 
nicmm de mundo noviter ad Deum converfa Bene nomine , 
nunc vero foror BtnediHa , de qua paulo fuptrius ftrmo tft 
babitus , cui ttiam in Fratrum odium , non faucas quotidie 
diclus clericus moUftias inferebat (jpc , ut apud Conftantinum. 

Hanc mulierem quam prius Bene , fcilicet cum adhuc eflct 
in feculo nominat Humbertus , nunc verb fororem BenediSam 
nterque Conftantinus & Humbertus nuncupant , indicant ambo 
ctim hxc fcribcrcnt adhuc fiiifle in vivis & ordini aggrcga- 
tam five in monafterio Ripolitano ad Florentiam ex Fratrum 
ccenobio in facrum gynzceum paucis poft B. Dominici obi- 
tum annis convetfo, quod vcrius zftimo , five fub rcgula tcrtii 
ordinis de poenitcntia tanttim , ut vult S. Antoninus. Quas 
vero huic lorori Bcncdidz vifiones tribuit Flaminius a Mal- 
vcnda exceptus p. 310 nec probamus , ncc ab ullo exquifiti 
judicii viro probandas ccnfcmus. Quis eos ferat narrantes 
Bcncdictam dum B. Dominicus facrum faccrct , vidiflc B. Vir- 
ginem partcm Euchariftiz fumentcm ac edentem, fimiliter 
partcm ianguinis ex eodcm calicc bibcntcm , ficquc cum fan&o 
in fignum amicitic una communicantem ; Et cxtcra ejufdcm 
fannz ex libcllo cui titulus ffeculum feccatricis antmt dc- 
promta. Qui libellus ticet fub nomine noftri Alani dc Rupe 
ab ejus morte proiierit, vix adducor ut ejus eflc credam. 
Sic eruditi Aftorum SS. editores T. m junii ad vitam B. Eli- 
fabcth Schonaugicnfis , xi millium virginuni hiftoriam fub ejus 
liccr nomine editam ccu ipfi revclatam ob inepta & infulfa 

2uibus fcatct, cjus eflc fibi perfuaderc non polfunt. Ut ut 
t , dc ifta Bcncdi'£ta nihil certi habetur quam quod hi« duo- 
bus on. 3j & 57 a Coaftanuna icfcitor. 
Tom. I. 



tis tentavit eos fatanas , ut a beati vlrt focieca- Sz c. XHl.' 

te difcederent , quod virum Dci non latuit San- 

&o fibiJSpiritu revelante. Apparuit enim ei per 

vifiim immanifllmus quidam draco , qui Fratres 

illos qui fecum erant abforbere apertis faUcibus 

videbaturt Intellexit igitur vir fpiritu Dei plenus 

grave Fratribus tentationis immincrC difcrtmenj 

quibus ctiam vifionem illam terribilem propa- 

lavit , hortans eos ut tentationibus futuris con- 

ftanter refifterent , a quibus nemo nifi fpontaneus 

abiorbetur. Brevi autem Ipatio temporis interjedo 

draco ille qui paulo ante Fratres illos abforbebat 

per vifum , abforbuit per effedtum. Namomnesqui 

cum viro Dei Dominico fuerant , exceptis tribus 

fcilicet FratteAdam& duobus converfis, fuadentct 

diabolo receflerunt. Interrogatus autem quidam er 

illis a viro Dei , an & ipfe vellet abire , abfit in- 

quit pater.cariifime, ut reli<5lo capite fequar pedes. 

At verb pater mifericors erga cos qui receflerant 

non indignatione fed compaifione commotus , con- 

tinuo ad confuetum orationis refugium fe conver- 

tit , & quos monitis retinere non potuit , oratio- 

nibus revocavit : nam paulo poft omnes fere ad eum 

inftinftu divinae gjratiae redierunt. D 

39. Prxterea cum adhuc Fratres apud S. Sixtum gualitetptt* 

morarentur in Urbe , & ibidem vir Dei Domini- vidit duos 

cus prasfens eflet, quafi fubito fafto Spiritu Do- fratresmori- 

mini fuper eum , ad capitulum Fratribus convoca- '* r '* J* j 0r " 
• r " . _ tort & dutt 

ns palam omnibus nunciavit quatuor Fratres ex ip^ \ 9 ftmtu. 

fis in brevi duos videlicet in corpore , duos autem 

in fpiritu morituros. Nec mora , verbum Comita- 

tur effe&us , nam non multo poft tempore duo 

Fratres carnis debitum exfolventes migraverunt ad 

Dominum > duo vero alii ad feculum redeuntes de 

ordine penitus receflerunt. E 

D Idem totidem verbis habct Humbcrtus cap. 18 (ed pt* 
Oualdafaien legit Godalfaira. Malvcnda Caftillum excipienS 
eumdem locum putat, qui nunc dicitur Guadalajara. Idcm 
geftum refcrt Stephanus de Borbone P. iv tit. vn cap. »1 
cod. Sorb. fol. 371. b. hoc folo difcrimine quodid ait eve» 
niflc cum Dominicus tdificaret quemdam Fratrum eonventum 
in Hiffania.Yiitvcsaatctti illosquia B. Dominico dcfcccrunt, 
intellige Hifpanos quos recens in ea regione fibi allegcrat , t 
non focios quos ex Italia vel Gallia fccum adduxerat, jara 
antiquitus fibi adjunclos. Iftorum nomina^hon produnt fcrip- 
tores, fed fi quis conjcdurz locus, altcr fuit F. illeDomi- 
nicus Hiipanus , de quo Jordanus n. 30 quem anno mccxvix 
in divifionc Fratrum ad Hifpaniam amandarat , & Romarn 
ad fe reverfum anno mccxviii Bononiam legavit circa pafcha , 
qucm cxinde revocavcrit ut hujus itineris fibi comes eflct, 
& quem tandem volunt cornobio Scgobicnfi primum priorem 
praefecifle : altcr fucrit F. Stephanus Metcniis , quem ruona- 
menta fupra relata B. Dominici focium przftant individuum. 

1 Idem Humbertus totidcm verbis excipit cap. 47. 

Malvcnda qui fibi perfuafit Fratres apud S. Sixtum noa 
manfifle nifi paucis menfibus ab initio decemb. mccxvii 
puta ad xiv februarii fequentis , vult id cveniflc ante qua- 
dragefimam anni mccxviii :at diflcrt. ivfequenti evidcntei 
probabitur ibi manfifle ad quadragefimam anni mccxix ftyl» 
veteri, novo mccxx, proinde non neccfle ut h*c tam cito> 
fadta fuerint. 

Fratres illos duos morruos Theodoricus lib. 1 cap. 3 nun- 
cupat Gregorium Sc Albertum : Malvcnda vero p . 196 a. vulc 
conftare ex tabulis Ecclcfiae Spalatenfis in Dalmatia, Grcgo- 
rium illum domum ordinis Spalati erexifle anno mccxvii tC 
Ugrinum de Hungaria Spalatenfem archicpifcopum obiifla 
anno mccxix poftquam per annum fediflet , & apud noftros 
ibidem fcpultum. Vcrum a tabulis fibi communicatis dclufua 
eft Malvenda. Nam Ugrinus de Hungaria nonniii ann» 
mccxlviii elcdtus eft archicpifcopus , & mortuus eft anho 
iequcnti mccxlix, apud noftros ibidem fcpultus, uti habet 
Thomas archidiaconus ejus Ecclefi* in hiftoria archiepifco' 
porum Spalatenfium a Lucio typis data, in hiftoria Dalma- 
tiz & Croatiz cdita Amftelcdami 1666. Ahunde ccrtum 
conventum Spalatcnfem tc alios Dalraatiz a Fratribus pro- 
vinciz Hungariz ereiftos omnes fuifle , cujus & pars toto pri- 
mo ordinis fcculo & ultra fuerunt : Paulus autcm Hungaruf 
primus cjus provincix prxfcctus inftitutus in capitulo fccundo 
gcncrali mccxxi , nonnifi poft hzc comitia ad eas rcgioncs 
progreflus eft , & primos conventus ercxit. Undc non tanta 
cft antiquitas convcntus Spalatcnfis quantam putavit Malvcn- 
da : fi vcro quis Grcgorius ejus cft hindator , alius planc cft 
ab zo qui apud S. S.ixtum przvideatc B.Doainico mortuus »it 



Digitized by 



Google 



34 SCJLIP TORES 

Sbc. XIII. 4 0> Sane demorfltus eft aliquando vir Dei apud pore dum a bonx memorix papaquondam Honorio 

Qualittrpr*- Carcaflbnam in domo epifcopi per unam quadra- in Theoconiam miflus per Bononiam iter facerec , 

vidit morttm gefimam prxdicationi infiftens , ubi ctiam vices ad dilectum virum Dei Dominicum , cum quo ma- 

rtgts Arago- t ^\[ CO n\ t unc temporis exiftentis inFrancia ab eo- gnxfamiliaritatis notitiam dudum Romx contraxe- 

' dem fibi commiflas in ipiritualibus exercebat. Cum rat , vifltandum acceflic. Erat autem tunc temporis 

autem iri diebus illis guerra multum increfceret in- Bononix magifter quidam Conradus Theotonicus, 

rer D. Simonen comitem Montisfortis pro parte cujus ingreflum ad ordinem Fratres mirabiliter af- 

Ecclefix, & comitem Tolofanum, comefque To- fe&abant. Cumergo in vigilia aflumtionis B. Marix 

lofanus multum inciperet adverfus Ecclefiam prx- virDeiDominicus cum prxfato tunc priore, quem 

valere, converfus quidam Ciftercienfis o N rdinis re- intimo diligebat affedtu, fecretam atque confola- 

ligiofus ibidem exiftens , dolens quamplurimum fu- toriam de divinis vitxque cceleftis deliciis collatio- 

per his , & ad virum Dei Dominicum quadam die nem haberet , familiari quadam confidentia exigente 

fic affe&us accedens , magifter inquit Dominice mareria dixic ei : Fateor tibi prior, quod tamen adhuc 

nunquamne finem habitura funt ifta mala ? Cum- nulli unquam expofui , nec tu alteri quandiu vixero 

que vir Dei reticeret*, illeque importunius ageret rcvelabis, quod numquam adhuc aDeo in hac vita 

non ignorans , quod ei multa Dominus revelaret , aliquid petii , quod non aifequerer juxta votum. Ille 

tandem prxfente F. Stephano Metenfi focio fuo verb vehementer admtrans , & defiderii quod ha- 

tunc temporis, cujus eriam hoc frequenti relatione bebantFratrescircaconverfionemfiipradiciimagiftri 

vulgatum eft , finem air ccrte habebit iftorum To- Conradi Theotonici confcius , confidenter adjecit : 

lofanorum malitia , finem habebit , longe camen Pere ergo pacer , ut det tibi magiftrum Conradum 

eft finis : multorum fanguis interim efrunderur , ad ordinem, cujus Fratres incroitum tam ardenter 

& unus rex in hujus guerrx ccrramine inreremcus flagicare videnrur. At ipfe, rem inquit Frater bone 

occumbet. Illis autem rimentibus ne hoc de rege difncilem poftulafti , fi tamen volueris in hac no&e 

Francix , qui tunc de novo aflumferat negotium orationi mecum ihfiftere , confido inDomino, quod 

Albigenfe deberet intelligi , ne timeatis inquit de nos a petitionis noftrx defiderio non fraudabit. Fi- 

rege Francix , alius rcx erit & cito crit , cujus vi- nito itaque completorio Fratribus ad quiefcendum 

t«im prxfenris guerrx varictas intcrcidet. Sequenti pergentibus , vir Dei Dominicus in ecclefia prxfen- 

igitur anno rex Aragonum juvans parres comitis re dicto priore & videnre remmfit , & in orarione 

Tolofani in prxlio occidirur , ( qui utinam non in more folito perno&avit. Peraftis verb folemniter 

perperuum contra Ecclefiam vidclicec dimicando tamcelebriummarucinarumvigiliis , illucefcenceque 

infelicius occidiflet. ) Idem totidem verbis excipit die convenientibus ad primam Fratribus , cura can- 

Humbertus c. 48 excifis tfu* intra parenthefin. ror incepiflec : Jam lucis orto fidere , ecce lucis verx 

Qualittrto- 41. Addebat quoque idem F. Stephanus quod fidus novum futurus magifter Conradus fubiro ve- 

tam quadra- v ir Dei Dominicus per totam illam quadragefimam niens , & ad pedes B. Dominici proftratus habiyira 

gefimamjtju- non comeci i t aut D i D j t nifi panem & aquam, nec ordinis &inftanter petiit,& perieveranter accepir. 

& V aq'u/.* ng l e & um intravir. Advcniente autem pafcha & for- Quo ftarim cum Frarribus aggregato , Deus omnipo- 

tiorem fe efle dicebat , pulchriorque & pinguior tcnsfervifui Dominici,& prxcedensverbum& fe- 

apparebar. Idem habet Humbertus cap. 51. F quens oratio quam ab effe&u fuo nequaquam va- 

Slualittrfu- 42. Viri virx vcnerabilis Alacrini epifcopi fide- cuafueric, indicavic. G 

dixit tonvtr- li/fima atteftatione quod refero comperi , qui hoc 4}. Decanus quidam de Francia Romam vadens _ 

^r*di ^jffuis c " am J oanru ^ e Columpna priori Frarrum tunc virum Dei Dominicum apud Mutinam prxdicantem ^ixit^Km- 

VrMiJnibus' tcm P°ri s ,n Romana provincia follicire perquircn- invenit , ad quem accedens , & de falute animx fux petravit c»n- 

ipfum mtra- cibus per fuas litteras proprioque figillo communi- fecum conferens, hoc inter alia fibi dolencer expo- tintntUm 

bilittr con- ras tranfmifit. Hic cum adhuc eflet prior monaftc- fuic, fuumquequafiinevicabiienaufragiumefle dixir, tamit cui- 

vtrtit. rii Cafamarix de ordine Ciftercienfi , quodam rero- quod a carnis lubrico conrinere non poterat , prop- d^c*n», 

f Epifcopus CarcalTonncnfis hic laudatus crat Guido abbas CafamarU vclut legit Huoibertus Cafamaris , promotus cft 

Vallium Scrnaii , qui abfens & in Franciaatribus annisagcns, poftea epifcopus. Emcndandus autem Malvenda qui pag. ;it 

ubi crucem advcrfus Albigcnfes prardicabat, elcdus eft anno b. hanc hiftoriam ex Vincentio Bellovacenft ezcipiens , ob 

mccxii , 8c Albiam jamadvenetat vieilia pafchx xxiv Martii, pravam hujus in editione Duacenfi leftionem , pro Alatrin» 

ut habet Petrus Scrnenfis c. 60 fub finem. Exinde Narbonam legit Alacrion . tale iftius prioris nomen fuifleputans : & quod 

progrefius ad Arnaldum abbatem Ciftercii dcctum archicpif- mireris , Hcnriquezius & Chalemotus ambo martyrologti 

copum Narboncnfcm , cum co mcnfe maio confccratus eft, Ciftcrcicnfis fcriptores in cumdcm fcopulum impegerunt, 

Ut nabct idem Scrncnfis cap. 61 initio : (ub finem vero cjus' quinta JanuariiB. Alachrium Cafamaria: priorem, &civitatis 

anni inFranciam videtur reverfus , ccrte toto anno fcquenti ignota: in Italia cpifcopum B. Dominici amicum fuis vcne- 

mccxiii in Francia moratus eft , unde non rcdirt ad partes To- randum exhibentes. Lcgcndum itaquc Alatrsnus tf tfcepus, 

lofanas nifi poft pafcha anni mccxiv , fic cnim Sernenfis cita- illc ver6 haud dubie eft , qui decimus nonus inter epifcopos, 

'tus cap. 78. Anno verbi incarnati mccxiv ventrabilis Car- Alatrinos ab Ughello numeratur nominc Joanncs , qui jam 

caffona efifcopus , qui toto practdenti anno fro negotiis fidti fedebat anno mccxxxih , ut conftat ex diplomate eo anno 

eontra hartticos difcurrtndo cV fndicando laboravtrat in far- menfc junio indict. 6 dato , & ab eodcm Ughcllo relato, quo> 

iibus Gallicanis circa oilavam rtfurrtSionis ( pafcha fuit xxx dictus joannes cpifcopus cum fuis canonicis Stephano prefoy- 

martii) iter ad fartes arrifuit Albigenfes &c. Itaquc quadra- tero cardinali S. Mariae Tranftiberim dat ecclefiam S. Bcne- 

gefima illa qua Dominicus ejus vicarium cgit Carcallona: , non dicti pro monafterio S. Sebaftiani. Hunc autcra effe evinci- 

a capitulo Ecclefiz ut excidit Malvendx , fcd ab ipfo cpifcopo tur ex ipfamet rctatione , in qua dicitur fic lcripfiflc F. joan- 

pofitus, ut dicit Conftantinus , fuit quadragefimaanni mccxiii, ni dc Columna tum provincix Romana: priori , quod munus 

fcd qua: flylo vcteri diccbatur anni mccxii : quod feroper ha- iftc jam obibat prima vicc anno mccxxxvi. 

' bendum pra: oculis : fic enim intelliges , qut rex Aragonia: di- Ex ea vero ratione qua iftc Humbertus (cilicct in additione 

catur anno fequenti occifus nempc xn (eptcmb. mccxiii. mox relata loquitur , conjcctu pronum cft tum ciim haec tcri- 

Scd & hinc conjcctu pronum Dominicum toto tcmporc hujus beret , iftum cpifcopum mortuum fuiflc , alioquin non dixifiec 

abfentiae epiicopi ejus vicarium generalcm in tpiritualibus xx & amplius annis poft B. Dominicum vixiuc , fcd addi- 

^cgifte: Vide fupra notas ad Jordani n. 11. diflct , & vivit etiamnum ■• undc cum hanc B. Dominici vi- 

c His qua: totidem verbis cxcipit Humbcrtus cap. 50 haic tam Humbcrtus circa mccl fcripfcrit , quibufdam annis antca 

addit non ncgligenda : Uarravit quoque frtdi£ius efifcofus. hunc epifcopum obiifle vcrifimilc cft : ac proinde non cundem 

quodcumB. Dominicus iffum rogaret , ut hujufinodi fadum ut putavit Ughcllus , fed alium fainc Joarmem ,ejus fucceflb- 

.Jecretum haberet dum vtveret , & iffe efifcofus refponderet, rcm , qui ad Mcctxm devixit . & cui ut altcrum fufHce- 

quod fortaffis fnufquam ipfe moreretur , refpondit B. Domini- rent canonici, jufllt Urbanus IV. 

cus quod fciret tpft poft eutn fe fuferviBttrum. Quod &foft- Conradus Theotonicus. Ifte ordini nomcn dedit xv augufti 

modum ret demonftravit eventus , cum multo flus quam fer MCcxx, nullocnim alioanno feftum aflumtionis B. V. Domi- 

xx annos foft B. Domintcura iffe vtxcrit. , nicus Bononia: celcbravit, anno vero fcqucnti in comitiis gc- 

Alatrint tfifcofi. Alatrium civitas eft Campanix Romano neralibus ad pentccoften habitis datus cft primus Tcutew* 

j>ontifici immcdiatc fubjeda > cujus hic Ciftcr cicnfis tum priei prarfcctus pro vincialis. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjEDIC ATOR U M. 

ter quod eriam ab aliis bonis operibus exercendis inftar patriarchx Jacob capire reclinato quicfcens Stc. XHI. 

quau defperatus abftinebat. Cui vir Dei divina qua paululum , rurfus evigilabat ad Spiritus orationif- 

plenus erat confortatus iiducia , vade inquit de cx- que fervorem. Omnes homines Iargo excipiebat 

tero viriliter age , & de Dei mifericordia non def- caritatis finu , Sc cum omnes diligeret , ab omni- 

peres , ego tibi a Domino carnis continentiam im- bus amabatur. Gaudere cum gaudentibus , flere 

pcrrabo. Sic dixit , Sc ficut poftmodum veraciter cum flentibus fibi proprium vendieabat : hoc etiam 

daruit, fic evenit:nam qui fuerat immundus&lu- cun&is eum facicbar gratifllmum , quod fimplici 

bricus , deinceps caftus Sc continens eft effe&us , gradiens via , nullum umquam verbo vel opere du- 

dum fervi promifllo cum promiflionc Domini qua plicitatis vel fidtionis prxtcndebat veftigium. Ve- 

videlicet dixit, Amen dico vobis , fi quid petieritis rus crat paupertatis amator.utens vilibus indumen- 

Pttrem in nontine meo , dabit vobis , fine debito tis. In cibo quoque temperatiflimus , delicata vi- 

concordavir. H tans Sc fimplici pulmento libenter contentus , ha- 

Srpmt&ft- 44. Tanta przterea venerabilis pater vir Det bens in omnibus liberam fui corporis poteftatem. 

am£« d*f- Dominicus morum honeftate pollebat , tanto in om- Mundum denique fibi , mundique gloriam fic prof- 

nibus divini fervoris impetu ferebatur , ut ipfum travit, ut cum Petro ficcis veftigiis smbulans fupa 

mfiuioBis c ^ c vas bonoris & gratix , vas ornatum omni la- mare , nequaquam umquam in eo figeret greflum 

ijfmt, pide pretiofo , nemo qui vitam ejus diligenter cordis. Proinde ele&us aliquando in Cozeranenfem 

adveneret, dubitaret. Inerat ei firma valde mentis epifcopum omnino renuit , conteftans fe prius ter- 

ftqualitas, nifi cum ad compaflionem &mifericor- ram defererc, quam ele&ioni alicuide fe fa&xali- 

diam turbaretur : Sc quia corgaudens exhilaratfa- quatenus confentiret. Illius nimirumimitatus exem- 

ciem , placitam interioris hominis compofitionem plum , qui cum eum ut regem facerent , rurbx con- 

manifefta deforis benignitate prodebat : Sc ctim in quirerent , in montem fugiens , manifefte quam fit 

ejus facie dc bonx confcientix teftimonio proce- prxlationis ofEcium appetendum oftendit. Interro- 

dcns fempcr eluceret hilaritas, lux tamen vultus gatus vct6 aliquo tempore,curnonlibentiusTolo- 

ejus non cadebat in terram : denique per hanc om- ix in Tolofanaque diaecefi moraretur , quia in To- 

niura fine difficultate fibi facile vendicabat amo- lofana inquit dicecefi multos qui me honorant in- 

rem, omnium fine difficultate mox ut eum afpice- venio, apud Carcaflbnam verb omnes e contrario 

rent , illabebatur affectibus. Tantam autem ferva- ne impugnant. Hxc in fumma quxdam Sc brevi- 

bat in his qux fccundum Dcum rationabiliter fieri ter dc beati viri Dominici vita perftricta funt , ut 

concepiflet , mentis conftantiam , ut vix aut num- non minus quidem ex his , quam ex miraculorum 

quam femel enunciatum cum digna deliberatione prodigiis , quam digne apud Deum Sc homines glo- 

lermonem acquiefceret immutare. Ubicumque ver- riofus habendus fit , luce clarius elucefcat. 1 

farerur five in via cum fociis ', aut in domo cum 4S- Igitur appropinquante peregrinationis termi- j> # 

hofpite reliquaque familia , aut inter magnates Sc no fineque certaminis > quo laborum bonorum vir iffius «Ht*~ 

principes vcl prxlatos, femper xdificatoriis afflue- Dci Dominicus gloriofum fruftum perciperet, co- 

bat fermonibus , abundabat exemplis , quibus ad ronamque vic>orixreportarec,conftitutusapudBo- ***** 

amorem Chrifti leculive contemtum audientium noniam gravi ccepit corporis infirmitate languere. 

animos invitarct. Vix ipfa communis ejus locutio Pofitis autem ex his qui tum aderant filiis coram 

a virtutis erat pondere vacua , quia cujus cor fefi: eo , teftamenrum pacis difpofuit , in quo prxcipue 

in alta fuipcnderat, nequaquam verba de ore illius tam ipfis qtiam cunftis per ordinem circumquaque 

incaflum cadcbant , ubique fe verbo Sc opere vi- diffufis, falubri quadam admonitione prxmifla,ca- 

xum evangelicura exhtbebat. Tempore diurno cum ritaris , humilitatis atque paupertatis lcgitimam fuc- 

Fratribus fociisve falvo qutdem in omntbus honef- ceflionem Jegavit : in hujus inquam rriplicis pro- 

tatis tenore nemo communior , no&urnis horis vi- prietate thefauri fummopere univerfos filios hxre- 

giliis Sc orationibus per omnem modum nemo in- des inftituit , per quem nimirum illius regni quod 

ftanrior. Diem imperticbattir proximis , nodtem repromifit Deus diligentibus fe , fecum fierent co- 

Deo, fciens quoniamin die mandavit Dominus mi- hxredes. Illud verb qua potuit diftri&ione prohi- 

fericordiara fuam , Sc nocle canticum ejus. Sane buit , nc quis unquam in fuo ordine poflefliones 

de fuis oculis quafi quemdam fontem effecerat la- inducerrr temporales, maledifttonemDei omnipo- 

cryraarum , fuerunt ei lacrymx ejus panes die ac tentis & fiiam tetribiliter imprecans, ci, qui Prx- 

nofte : die quidem magis , cum miflarum crebra & dicatorum ordinem, quem prxcipue paupertaris de- 

quotidiana celebrarct fislcmnia : nocle verb ctim corat profeflio , terrenx fubftantix veneno refper- 

liipcr omnes infatigabilibus excubarct vigfliis. Fre- gere laboraret. Deniquc circumftantibus Fratribus, & 

quenter autem quando corpus Domini elevabatur qfafi inconfolabiliter de tanti patris deftiratione 

in mifla intantum mentis rapiebatur excefliim, ac dolentibus , dulcitet confolans cos adjunxit :Ne 

li ibidem prxfentem Chriftum incarnatura videret : vos mea filii corporalis rurbet difceflio , nullatenus 

propter quod mtflam cum cxteris multo tempore dubitantes vos meliorem me mortuum habituroi, 

tton audivir. Erat ei pernodtandi in ecclefia con- quim vivum. Grandis fane fed non vana fiducia , 

fuetudo creberrima » ufque adco ut vix aut raro fciebat enim nimirum cui crediderat , Sc de repofi- 

certura ad qutefcendum ledulum videretur habe- ta fibi corona glorix certus erat , qua percepta tan- 

re< Tres fingulirno&tbus recipiebat manu propria to ficret ad impetrandum potentior , quanto in po* 

de quadam 'catena fcrrea difciplinas , unam videli- tentias Domini jam fecurior intraflet. Proindc ad 

cct pro fe , alteram pro peccatoribus qui verfantur extrcmam horam venicns anno ab incarnatione Dfii 

in mundo, tertiam verb pro his qui in purgatorio mccxxi viii idus augufti obdorrnivit in Domino, 

cruciantur. Orabat igitur nodibus Sc perfeverabat illios vocis qux ad Joannem in Apocalypfi de coclo 

vigilans quantum a Fragilitate corporis extorquere dudum infonuit, non folum fonum , led Sc effec- 

potuiffct , Sc cum tandem laflitudine fuccedente tum indubiranter percipiens , Beati mortui qni in 

fomni interpcllabat neccflitas , five ante altare , fi- Dommo moriuntur. Interfiiit autem ejus exequiis 

vc alio quocunque loco , aut certe fuper lapidem venerabilis tunc quidem Ofticnfis epifcopus , Sc apo- 

« I<lcm ezcipit Humbertus acp. ju Malvendahocgeftum EU8ms in Cox.tnmenfm tfififum. Sedes Conforanend* 

refertad ann. mcxxx. tc libens aflcatior. vacafle fcrtur anno mccxv mortuo tum Nararro Dacqs, it 

1 ^'° c ""P 14 Jordani n. 49 ubi fimile fan&i clo- quo fupra ad Jordani n. 16. Tum itaque hujus fucceuor a 

fium ; ex unoque fuum concuuxavit Humbernu cap. capitulo Dominicut elsftu» fuerit , <• rero recufante C. 

ad «aoa cveftus eft. 

Tom. I. fi ij 



Digitized by 



Google 



3* SCRIPTOK.ES 

Ss«. XIII. ftolicsc fcdis in Lombardia legarus , poftmodum ve- Rao ad altaxe miflam celebraturus acccflit : a quo 

rb papa Gregorius , corpufque ejus facrofanctum etiam prxmiflk cortfeflione injunttionem accepit , 

cura digna devotione per femetipfura in ccclefia ut dilecti patris quem xgrotaflc Bononix nuper au- 

Fratrum fepulturx mandavit. K diverant , mcmor eflet. Cum igitur ad illum locum 

tione7aa»i ^ a£ ^ cm vcro *^ c eadcmque hora qua beatus in quo in mifla dc vivis confuevic fierimentio per- 

G*»U eedm P atcr migravit a corpore , F. Guala ejufdcm ordinis veniflct , injundcionemque fa&am follicitus ad me- 

die cire» tunc prior Brixix, poftmodum autem civicatis ejuf- moriam revocaflet , fubito factus eft in exceflU men- 

tran/ttu ejus dera epifcopus , cum in loco campanilis Fratrum tis, ftanfque immobilis inaltari, raptus in fpiritu, 

*pud Bri- jn Brixia paululum reclinaflet , levi quadam fomni vidit manifefta fiquidem vifionc virum Dei Do- 

* ,m ' dulccdine dormitavit : .viditque revelatione divina minicum corona quadam aurea laureatum , totum- 

velut aperturam quamdamin ccclo, per quam dux que mirabili fplendore fulgentem, duobus quibuf- 

fcalx candidx fubmittebantur ad terram : fummi- dam reverendis viris comitatumhincindeextra Bo- 

tatem quoque unius fcalx manu tenebat Chriftus norriam via regia procedentem. In eadem verb vi- 

Dominus , fummitatem verb alterius fcalx virgo fione revdatione certa fibi dabatur intelligi , quod 

mater , per utrafque autem defcendentes & afcen- vir Dei Dominicus eadem hora fcilicet fexta , fex- 

dcntes angeli difcurrcbant : & eccc in medio fca- taquc feria migrans a corpore cceleftem patriam 

larum in imo fedcs eft pofita , & fupra fedem fc- gloriofus adiiflet. Vifione autem illa perfccta mox 

dens , & qui fedebat fimilis erat Fratri habcnti fa- ad fc reverfus , fibique redditus ab eodcm loco quo 

ciem velatam caputio , quemadmodum mos eft in in cxceflu fa&us dimiferat , quam inceperat miflam 

ordine Fratrcs mortuos lepelire. Scalas autem fur- profecutus explevit. ( F. verb Tancredus qui fepoft 

fum paulatim trahebant ex una parte Chriftus Do- eum ad terram proftraverat , five fomni prx lafll- 

ininus , & ex altera mater ejus , donec pfallentibus tudine vix fopore depreflus , five alia quacumque 

angelis ad fummum ufque pervenit is qui in fedc meditatione fiifpenfus , nec interpofitx morx dif- 

fuerat collocarus : receptifque in coelo fcalis , 8c tantiam , nec ipfius raptus argumentum aliquod de- 

fede pariter cum fedente , illa cceli apertura claufa prehcndit. ) Hanc autem vifionem ex humilitate 

eft, vifioque difparuic. Excitatus igitur idemFrater quadam quaprocul dubto plenus erat, is qui vide- ^ 

a fomno , quamvis ex infirmitate prxcedenti debi- rat Frater longo tempore tacuit , poftmodum au- 

lis adhuc eflet , confeftim Bononiam quo beatum tem divina inipiratione prxmonitus pluribus rcvela- 

patrem xgrotafle fciebat , itet arripuit , comperitquc vit , ( coque referente frcquenrer audivi , eam- 

veniens eamdem diem eamdcmque fuuTe horam , demque manu propria mihi fcripfit. ) M 

qua & illa fibi vifio cccleftis apparuit , & vir Dei 48. Poft tranfitum quoque venerabilis patris B. De tranjla- 

Dominicus de mundo tranfiens cceli gloriam in- Dominici a multiplicandis miraculis per ejus merita tiene facre- 

troivit : ad cujus rei certitudinem ampliorcm mox divina potcntia inceflanter non deftitit : quorum f* nat c ° r ^°~, 

coram omnibus vifionem hujufmodi publicavit. L quam plurima indifcrcta Fratrum humilitas , ne vt- ™ tr tMi' ft d£. 

%**&***' * 7 ' ^ ^erum non mrer i 0 « s habet ftuporis indi- dclicet fub hoc obtentu notam fuperbix vel cupi- w/ f r *gr*»~ 

Kalnt *eodem c ' um » non m i nor i $ certitudinis argumentum , quod ditatis incurrercnt , occultavit : ficque fibi tam ti*. 

die fimtltter dc tranfitu ejufdem beati patris F. Raoni ejufdem improvide iprovidentes , unde famx fux cogi- 

•pud Tihtr. ordtnis viro prorfus fartditatis prxcipux longius po- taverunt inconfulte confulere , inde quantum Dei 

fi;o luce clarius revelatum fuiflc compcrtum eft. ) fubtraxcrint gloiix , minus providi non viderunt. 

' Eadem namque die defunctionis ipfius di&um F. Nonnulla verb per negligcmiam prxtermifla ingra- 

Raonem cum F. Tancredo , de quo in loco alio timdinis proles oblivio lub fiientio fepelivit , fed 

fada eft mentio , de TJrbe Tibur contigit accefllflc. Deus omnipotens qui in fanctis fuis gloriofus of- 

Pervenientibus autem ipfis ad hofpitium folitum tenditur , non eft paflus folem fub nubilo obum- 

hora quafi fexta dc mandato ipfius F. Tancrcdi F. brari , nec thefaurum in pulvere iatitare , ut nimi- 

* Hoc caput fic innovavit Humbertus fuo cap. 5), ut juflum eum proloquitur . ut mtriib ejus momeria cum Uudibut 

cjus llylo vifum fucrit lntegrum rcfcrcndum. Apprepinquantt habtatur. Fratribus namqut tanti patris decejjum tgrt feren- 

pne certaminis, curfas mtta.fr bonerum laborum fruHu glo- tibus conftdtnter ajferuit . non oportere eos de Jua dejuntiio- 

riofo B. Dominicus repojitam Jibi coronam juftiti* accepturut ne triftari , cum utiliorem eum forent poft tbttum habtturi. 
m coelo , eoepit apud Boneniam ptfitus gravi corporis agrota- Certus enim de fua , pro fuorum faUte trat follicitus , eo 

tione Unguefcere, fpiritu tamen Deo infatigabiliter adhtre- potentiorem fe ad impetrandum fore non dubitans , quoinpo- 
bat. Invalefcente Jiquidem infirmitate corporis , non deficiebat tentias Domini fecurior introtjfet. lllud auttm pattr tgrtgtut 
ftd proficitbat , ty perficiebatur potius virtus interior mentis. quanta potutt diftridione prohibuit , ne quis in hoc ordin* 

Convocatis igitur ex Fnttrtbus Bononienfis conventus duodt- pojfejfiones induceret temporales , malcdi&ionem Dei & fu*m 
eim, cvepit eos ad canonic* reltgttnis tbfervantiam , mdvir- tembiliter imprtcans ei , qui hunc ordinem quem prtciput 

tutit conftantiam exhortari. Admonuit quoque cavenda ejfe paupertatts decorat profejjio , terrenarum divittarum pulvert 

fmnmopere fotminarum fr maxime juvtncuUrum fufptSt pnfumferit macuUre. Denique B. Dominicus poft Ubores 
tonfortia , qu* illtctbrofa admodum viriles etiam *nimos aut dtuturnos , quibus in vinea Domini Sabaoth fideliter defada- 

tmolliunt aut inclinant. N« auttm ftlios quos dederat ei Do- verat , introivit in gaudimm Dtmini fui , diumumque acce- 

tmts exhtredes & orphanos derelinquere videretur, utpote pjt denarium . cemplevitque dies faos in bone t$> annos faet 

tanti patris ope ac confolationum ipfms epibus deftitutes , tef- in gloria , anne incarn. Domini mccxxi vitl idus au- 

tamentum condidit , quale decebat pauperem Chrifti dit/ttem gufti poft fecundum capitulum gentrale , quod eedem anno fue- 
in ftdt ($» cohtredem regni quod repromijit Deus diligentibus rat celebratum. Interfuit auttm &c. ut fiipra Conftantinus , 

ft : teftamtntum inquam non ttrrent, pecuni* fed grati* , ufqucad mandavit. Quibus addit : Noverat quippe fanifam 

no» materialis fappelUclHis , fed Jpiritualis virtutis , non ter- converfationem ejus in Domino , & fpecialts eum Jibi dum 

ren* pojfefjionis , fed cceleftis converfationis , denique qued adhuc viveret aftrinxerat dileHienis amplexU. Sepultus ejt 

ftjfederat hoc legabat. Htc funt inquit Fratres carijftmi , auttm Bononit inecclejia S. Nicolai Fratrum Pradicatcrttm , 

fu* vobis tanquam filiis h*redit*riojure pojfidenda relinquo: quorum erdinis ipfe primus extitit inftitutor. De his legen- 

taritatem habete , humilitatem fervate , paupertatem volun- dus potijjimum F. Ventura Veronenjis primus in prec. canon. 

tariam poffidete. O teftamentum pacis , teftamentum nulU teftis. 

eblivione delendum , nulU dedignatione fpernendmm , null* L Idem babet Humbertus cap. 54 , fed ftylo identidem 
fuperordinatione mutandum! Teftamentum inqmam non morte mollito. Poft vijio caeleftis apparuit , fic profcquitur , & qum 

trftatoris , fed immortalis vit* adeptione fancitum ! Beatus fanSia illa animabeatijjimi patris Dominici migravit * corpore, 
«ui non negligit , qui non fpernit vel abjicit caritatis tncor- prtfentis incolatum miferi* fuferru beatitudinis habitation* 
tuptibile veftimenlum . fertilem humilitatis fundum , defide- cotnmutans , ubi ab ubertate domus Dei felicttet inebriatur, 
rabilem paupertaits thefaurum , tanti patris jibi traditione regem glori* , dominumque virtutum in decore fue confpicitnt 
legatum. Has virtutes S. Dominicum pojfedijfe non ambigit . fefum Chriftum Dominum noftrum . qui cum Patre & Spirittt 
quifquis ejus adhuc in carne pojiti converfationem novit , SanHovivit & regnat Deus per omnia fecula feculorum. Amen. 
juam virtutibus plenam fuijfe etji taceat lingua , clamant Vide etiam fupra Jordanum n. 41. 

mlracula , feliam ejus tranjitum tam pucedenti* . quam . M Idem totidcm verbis rcfert Humbcrtus cap. fj. cxceptis 
ttiam fubftcHta. Ipfa quoqut tjus grandis i» marte fiducs* qux idco parentheu «laufa. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PR.EDIC ATORUM- 37 

rum lucerna ram inclita fuper candelabrum Eccle- moria in benedidtione non immerito perfeverat. j IC wu, 

fix pofua ad profeftum omnium corufcaret fignis, Erat autemodor ille ( t ) tantus tamque terribilis , 

radiaret cxemplis. Quapropter crebrefcencibus inde- ut inufiraca fuavitate fragrantix cundta plane fupera- 

-inenter miraculis , cum non poflet ulteriusbeati ret aromata , nec alius rei naturalis odori fimilis 

viri fandtitas occultari , fidelium dignum duxit de- yideretur. Nec folum ofiibus aut pulveri facri cor- 

votio, corpus cjus humili prius loco depofitum ad . poris vel capfx incrat , veriim etiam ( 3 ) terrx 

altiorem debito cum honore transferre. Indignum circumquaque congeftx , ita ut ad longinquas poft- 

namque videbarur & crat , ut illius ofl\ vilis the- modum regiones delata odorem ipfum longo tem- 

ca contcgeret , cujus mcrita Dei potentia fignis tam pore retineret. Fratrum verb manibus maxime ali- 

cvidentibus prxdicarer. In diebus autem illis apud quid de reliquiis facrofan&is tangentibus fic inhx- 

Bononiam multitudo Fratrum convenerat ad capi- uc , ut quantumcunque lotx vel etiam confricatx 

tulum generalc : aderat etiam F. Nicolaus de Ju- per plures dies confervarx fragrantix teftirnonium 

venatio vir virtute pariter & opinione non medio- prxfencarenr. Multi etiam de populo concurrente 

criter celebris , qui cumintempeftxnodisfilentio fu- ex eodem facro confpcrfipulvcre fanitatum bcnefi- 

pcr inftanti tranflatione folicitus, quxdam in animo cia recepcrunc. ( 4 ) Interfuerunt autem huic cam re- 

volvcrcc dc futuri cafus incertitudine videlicet an- versndx rranflationi exceptis Fratribus vencrabiles 

xius , utrumne Dominus ad exaltationem fandti fui viri , unus archiepifcopus fcilicet Ravennas , qua- 

Dominici figftum aliquod dignaretur oftendere , tuor epifcopi fcilicet Mutinenfis poftmodum verb 

tandem quafi inter foporem tc vigiliam conftituto Sabinenfis , Brixienfis , Bononienfis ( 5 ) & quidain 

vifum eft virum quemdam aftantem fibi confpi- alius : infuper autem 5c poteftas Bononienfis cum 

cere , claraque fimul voce dicentem : Hic acci- (uis militibus , qui fepulcrum accindti armis , ne 

fitt bened&ionem a Domfno & mifericordiam a quis videlicec cfe facrofandtis reliquiis quicquam 

Det falutari fuo. Stamta igitur hora hi qui ad lubriperet , circumftabant. Hi omnes teftes omniun» 

cxequendum prxfacx tranflationis negotium in- qux circa prxfens negotium vel humanitus gcfta 

tercue dcbuerant convenerunt. Erat autem mo- fiint vel oftenfa divinitus extiterunt ad honorem Sc 

numentum in quo cam prctiofus thefaurus ja- gloriam Jefu Chrifti qui cum Patre & Spiritu Sandto 

cebat reconditus , grandi lapide fupertedcum , vivit & regnat in fecula feculorum. Amen. N 

durifllmoque cxmento circumquaque conclufum , ___ 

ita ut nec fpiramen quidem vel ab interioribus pof- c ty tj nT C \t -c \t — »t r 

fcr procedere , vel ab exterioribus fubintrare. Hoc * U 1 l L b_ M . b N T U M 

cum fuifler fradfco vix ferreis inftrumentis cxmen- VltX S. DominiCl ex parte altera libri 

to fublatoque lapide patcfadtum , tanta fubito ex Clli titulllS Vitas Fratrum. 

ipfo erupir fuaviflimi odoris fragrantia, ut non tam , ; ... „,„._„_ „.„ _ r ,. , 

X 1 r , ii-i _ •rr dnplict codtce m s utroque fecult xwi domut 

iepulcrum quam cella vidcretur aromatum patuifle. D f r ff _ 7 . J . 

_ r - 1 * r 1 . r e Parijtenjts SS. Annunctattoms ordtnts Prx- 
O ftupendum fed omm prorfus confcncaneum ra- J J ,. 

tioni miraculum ! Dcccbat namque & omnino dece- tcatorum. 

bat , ut corpus illud quod in hac vira ficut luce clarius 

jparaic , divina confervante virtute , perpetua virgi- 

nicateillibatumpermanferat, ipfius virginitatis ctiam minici fuerunc omifla vel ignoraca quafi fpicas ela- 

morruum teftimonium perhiberet : dum ad hono- pfas de manu metentium colligamus. In primis igi- 

rem & gloriam conditoris , unde nullus unquam cur ad fandticatis ejus argumentum dicimus , quod 

exhalaverat fcetor deteftandx libidinis , inde mira non folum parentes habuit honeftos & pios , fed 

fuavitas fragraret odoris : & quod per incorruptio- & duos germanos fratrcs viros valde pcrfedtos , 

nis munditiam aliarumque pofleflionem virrucum quorum unus prefbyter operibus mifericordix in 

fuper terram poficum Sancti Spiritus odorifcrum quodam hofpitali fe totum exponens in obfequium 

cxtiterat organum , fub terra recondicum unguen- pauperum fercur in vita & poft miraculis claruifle: 

torum fragrantium fieret alabaftrum : odorique pdor alter vcrb Manes didhis vir contemplacivus & fanc- 

per confequentiam rcfponderet. ( 1 ) Odor inquam tus Deo diu in ordine ferviens bono fine quievit. 

& talis odor cujus fuavitas , fi illius antiqui quon- Duo etiam nepoces eorum in ordine fandte .c lau- 

dam pacris Ifaac nares forfican attigiflet , vere fi- dabiiiter vixerunt. A 

quidem potuiflec exulcare rurfum Sc dicere , Ecct x. Indidta fuic gencralis contra hxreticos aliquan- D* f*ti*n~ 

tdor filii mei fcutodor agri pleni , cui benedixit Do- do difputatio, ad quam cum epifcopus loci vellec . 

minus. Annon vere Dominus benedixic ei , de quo cum pompofa focietacc procedcre , non fic aic B. * 

vox uc fupra divinitus illata teftata eft , Hic acci- Dominicus non fic domine pater contra tales opor- 

fiet beneditliontm a Domino <$• mifericordiam a Deo tet exire : potius humiliratis Sc aliis exemplis vir- 

jfklutari fuo : an non inquam vere illi Dominus be- tutum func hxretici convincendi , quam exceriori 

nedixit , quem in benedidionibus dulcedinis toc appartincia vel pugna verborum : armemus igirur 

prxvenic ? benedidVionibus quidem cceli defuper , nos devocis orationibus , & verx humilitatis indi- 

per vtrtucum qux de ccclo funt , quibus dum vixic cia prxferentes , difcalceatis pedibus contra Goliath 

claruit, abundantiam : benedidtionibus abyfli jacen- procedamus. Credidic epifcopus viro Dei& dimif- 

tis deorfum , per e<im qux de tumulo ipfius odoris fis equitaturis difcalceati funt omnes. Diftabat au- 

poft mortem erupit fragrantiam : ideoque ipfius me- cem locus per milliaria mulca. Dum aucem irent » 

N Eadem totidcm verbis habct Humbertus cap. 57 : quat- fntrtmt 

_am umcn idcntidem addit vifa htc annotanda. 5 Tornaccnjis. 

1 Odorfuav ijjimus . odor intnarrabilis , ettjus [mtvitns &c. * Alttr Manes dilhts. De hocfichabet Bemardus Guido- 

x Tantus tamqnc mirabilis. nis. Htc obiit & quiifiit in monafitrio quodam monsehorum 

; In re circumquaque congefia. alborum in Hiftania , ubi miraculis & virtutibus claruit. 

4 Sic revera frudenter _* fuaviter fapiintia dijfofuit re- Santtus refutatur _» bonorabtliter cttfioditur frofe altare ibi» 

demtoris , ut illtus corfus emortuum corforum cederet in me- dem babens honorabilem fefulturam. Sic de ioco fefultur* & 

dtlam, cujus nimirum lingua felix animarum languentium fama fanBitatis retulit in cafttulo generali Tolofi A. D<! 

faiutarit extiterat medicina : iilius caro fanBijfma digne in mccciv quidam Vrater Hiffanus , qui erat fbcius fritrit 

pfinione mortalium ventrabilis haberetur frofter corufcantia frovtnciajis HijfanU , _» fuerat ad tumulum ejus. Vide 

Seneficia janitatum , qua fer virginitatis gloriam illibatam Malvcndam ad ann. 12.17 cap. 6 ubi hoe monafterium cx« 

germana fuerat angelorum. §}uid denique mirum ,ji virtutes tarc dicit apud S. Pctrum Gumielis in Arevacis. Duo vcrA 

Jfirituales rttinuerunt pulveres illius corforis , quod tam diu nepotes hic laudati filii fucrint cujufdam S. Dominici fotff- 

Urgiter virtutum omnmm inbabitavit Sfiritus Dti, Inter- tit, aifi tertiu» ei fuciit fratcr hknon rcccnfirus. 



i* ^ n debec videri fuperfluum , fi ca qux ab T>» progenii 
JJH ipfis compilacoribus legendx B.P.N. Do- ejn fanS*. 



Digitized by 



j$ SCRIITORES 

5»c. XIII. & jam aliquantulum dubitarent de via, quxfierunt aliquibus qui in feculo multuln fuerant delicatt, 

a quodam quem credebant catholicum , fed revcra jufltt iilud modicum fundi in vafe magno , & aquam 

hxreticus erat , optime inquit & libenter non fo- in abundantia fuperfundi : erant autem o6to Fratres , 

lum viam oftendam, fed etiam vos illuc perducam. qui omnes abunde biberunt aquam vinum fa&ani 

Ducens ergo eos per quoddam nemus , fecit eos valde bonum , & fuperfuit illis. E 

in tantum malitiofe errare per fpinas & vepres du- ■ 6\ Tempore quo B. Dominicus in Hifpania apud fUm* 

cendo , quod pedes eorum & crura fuerant fan- Segobiam domiun accepit , accidit ut dic quaclam J*** V tci ' 

guine cruentata» Vir igitur Dci totum hoc patien- extra muros di&x civitatis ingenti convocato po- ** tm »tK 

tiflimc ferens , & in quamdam laudem Dei jocun- pulo prxdicaret* Non autem latebat eum populum 

dam prorumpens , omnes ad laudem Dei & pa- pro defe£hi pluvix multa triftitix maceria innoda- 

tientiam hortatus cft dicens r caridlmi fperateinDo- tum , cum inftaret feftum nacivitatis Dominicx , & 

mino,quia viftoria nobis proveniet , jam enimpcc- deficiente pluvia nondum agricolx feminare cocpif- 

cata noftra per fanguinem purgantur. Ule ergo hx- fcnt. Poft iermonis igitur fui primordia vir Dci di- 

reticus cernens mirabilem 8c lxtam eorum patien- vinitus infpirarus in hxc verba prorupit : nolite ex- 

tiam , Sc viri Dei verbis bonis compunftus , frau-* pavefcere fratres , confidite de Dei mifcricordia , 

dis venena detexit & hxrefim abjuravit : venienti- quia hodie abundanti concefTa vobis a Domino plu- 

bus autem ad locum omnia profpcre fuccefferunt. 8 via , triftitia hxc veftra in'gaudium convertetur. Sa- 

t>t fiAmtrfu j. Antiquus quidam & honcftus civis Caturci ne tunc temporis nullum pluvix apparebat indjcium > 

*jut oraumt narravit Fratribus hoc paracus jurare , quod ipfe vi- quin porius totus aer folaribus radiis claritate fulgen- 

rtjftutit. cum gflet m obftdione Tolofae , quod percgri- tibus, neccujufquamnubisoppoficionefufcaris, (erc- 

ni de .Anglia limina B. Jacobi vifitare volentes , nilllmus effulgebat. £o igitur cccpto fermoni inftante> 

propter excommunicationem vitantes intrare Tolo- ecce fubito tanta tamque vehemens defcendit plu- 

fam , navem modicam afcentierunt, ut Huvium pcr- via , ut propter aqux inundationem vix poflent ad 

tranfirent : prx multitudine autem , nam fere qua- civitatcm redire , ccrtatira domos proprias repeten- 

draginta erant , abforpta eft navis , & fubmerfi funt tes. Aguntur gratix Deo ab omni populo , qui fa- 

omnes, ica quod etiam nec eorum capita appare- cit mirabilia magna folus , quique fervi fui Domi- 

bant. Ad clamorem autem pereuntium Sc circum- nici promiffumtam velocicer perduccre voluit ad cf- 

ftantis exercitus excitatus B^. Dominicus , qui in qua- fectum. F 

dam ecclefia prope fluvium crat orans , exivit & 7. Per idem tcmpus cum idem fervus Pei Do- VeimpeJittf 

videns periculum toto proftiacus corpore manibus minicus vellcc quodam die fefto in confilio iamdic- ** firmenes 

in modum crucis expanfis , amariflline flens ad Deum tx civitatis proponerc verbum Dei , omnelque qui ["{"J.^^"" 

clamavit, ut fuos peregrinos liberarct a morte : 8c convenerant regales qux tunc tcmporis eis miflx " 

poft paululum furgens fumta de Deo fiduciaimpe- fuerant litteras audiviflent, ait : huc ufque fratres 

v ravit in Chrifti nomine, ut ad ripam venirent. Mi- mei tetreni Sc mortalis regis audiftis edicta , iam 

ra res fed ab eo facta qut facic mirabilia folus , fta- igitur mandata regis cceleftis &C immorcalis audite. 

tim videntibus multis qui ad tamcrifte fpe&aculum Ad quam vocem nobilis quidam fecundum fcculi 

aderanc , fuper undas apparuerunc. Tunc undique faftum fenfu carnis inflatus non folum audire coh- 

accurrentes extenderunc eis haftas & lanceas , Sc cemfic, verum eciam in verba indignacionis proru- 

univerfos de fluctibus incolumes extraxerunt. c pit dicens : numquid non cflet malum, quod ver- 

HtlHristjut i n eifdem partibus Tolofanis accidit, quod B. bofus ifte detinens diem fermonibus nos a prandio 

2*^*'«"* ^ oinm ' cus » fl ul cau f* a prxdicationis difcurrebat fre- impediret ? Dixit atque in continenti equum cui in- 

fmersnt*^* quenter, traruirecvado fluviolum , qui vocacur Are- fidebar verfus domum fuam qux prope erar diri- 

b»m» ilkff gia , & in mcdio ejus libri quos in finu porcabac , gens , abiic murmurando. Cui B. Dominicus aic : 

referti fitnt. cum fc fuccingeret ceciderunt. Qui laudans Deum ecce nunc quidem receditis , fed antequam anni 

venit- ad domum cujufdambonx matronx, nuncians circulus evolvatur , equus vefter proprio qui eiriunc 

ei fuorum perditionem librorum. Tertia autem die infidet feflbrc carcbit , & ad curris veftrx elabora- 

pifcacor quidam inaqua illahamum projiciens , cum cum prxfidium occupanre incerfe&ore non poteri- 

magnum pifcem fe nabiturum fpcrarec , didtos li- cis pervenire. Quod verbum ex Dei fententia fuif- 

bros extraxit , fic penitus illibatos ac fi in armario fe protatum fequens eventus manifeftiflime com- 

aliquo fuiffent cum magna diligentia cuftodici. Quod probavit. Nondum enim anno perado fdem nobi- 

fuit ultra modum mirabile , cum nec pannum nec lis eodem loco quo ibat , cum fententia profer- 

corium nec aliquod confervatorium libri illi habe- retur , fuit a fuis xmulis cum proprio filio ac con- 

rent. Sufcipiens autem illos dicta matrona cum gau- fobrino atrocicer intcremtus , dum ad currcm quam 

dio, beacopacri apud Tolofam tranfmific. D fibi xdificaveiac ,ut poflet evadere, feftinaret. 

VevinoMtt. 5. Quadam die cum in partibus illis cum multis 8. Poft hoc gloriofus pater in Jtaliam rediit quo- Dt Tr*tr« 

gmtntMte. Fratribus iter ageret , Sc ad prandium nonnifi unum dam F. Joanne converfo fibi aflbciato , qui F. I. f*mtUc» eui 

, fcyphum vini haberent , beatus patcr compaticns inccr Alpes Lombardia: fubito ccepit pfx fame de- 

B Ad annum mccxi cap. } hoc geftum refcrt Malvenda , VAuriegut rel etiam KAritgt fluvius eft qui e Pyrenaus mon- wu 

ic Fulconem cpifcopum Tolo(anum cum efle de quo hicagi- tibus ortus, utbes Fuxutn, Pamias alluit, & duobus fupra 

tur poft Caftillum mdicat : verum ncc locus nec tcmpus nec Tolofcm milliaribus Gallicis in Garumnam labitur. 

epifcopus ccrto defignari poflunt. Sufficit rem ita geftam E Hoc miraculum Malvenda rcfcrt ad annum mccxix n. 

fcirc quocumquc anno poft mccvi ante mccxiv ' 18 ad reditum B. Dominici ezHifpania, Sc in gratiam ju- 

c Duplcz fuit a Simone Montisfbrtis comite Tolofae ob- vcnum Hifpanoium aftum , quos fcilicct recens ad ordinem 

fidio, prima anno Mccxi,quam non multos poft dics Col- afcitos Tolofam fccum adduxiflc putat, quod non placct: 

verc coadlus eft : altera anno m c c x v 1 1 quse (iib finem cum enim dilatando in Hifpania ordini ftuderct, verifimile 
feptembris inchoata , ultra menfcm junium anni fequentis , non eft fodales ibi allc&os a parria ubi ncceflarii erant re- 

Aiccxvtii protradla eft , & in qua ipfe comcs dic xxv ju- moviflc. Reclius cenfct Soegius id adtum (bdalium Toloik- 

nii occubuit. In altcrutra miraculum fadum cft , in fccunda norum gratia , quorum plurcs cum illac tranfirct fanCtus vcl 

fi non tam cito poft divifos anno Mccxvn fodales Domini- Hifpaniam pctens , vcl exindc Pariflos cogitans , quamdara 

fus has partes reliquerit , nec iter Romanum aegrcflus fucrit jtincris partcm ut dulcibus cjus colloquiis fruercntur , euia 

oifi mcnfc novembri aut ctiam tardius. Vidc fupra notas ad comitari volucrunt. 

Jordani n. 31. Malvenda tamen ad obfidionem primam id f Hic articulus ut & tres fequentes abfunt ab ahcro no- 

refcrt, quem videfis ad mccxi cap. 7. Cartcrum hinc quis ftrorum codd. ms quem antiquiorcm cenfco , fed ex altero 

fuerit Dominico in certaminibus modus fc gcrendi colligat ejufdem fcculi eduntur. Ex hac porro narratione clare colli- 

leftor , fcilicct totum fe orationi dabat , nec pugnis fe ira- gitur Dominicum Roma anno mccxviii ita tcmpcftivc ezi- 

jniifcebat. vilfc , ut antc Natalc Dni ejufdcm Oimi jaaa Scgow* adcuet. 

P Arcgia qui 8c Aurigcra Si Albutacjs dicitur , Texftacule Vidc duTcrt. ut fcq. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PR^DlCATOHlf M* *». 

ficere , ita ut nec ultra poflet procedere , nec de ad devotionera tunicae manicis , partCm reliquam sec. Xltt* 

terra pra: laffitudine fe levare. Cui pius pater ait, Fratribus refervandam tradidit , quaeufque hodie in 

quid eft fili quod nonpotes ireJ&ille, pater fan- conventu Fratrumpro reliquiis confervaruri G 

<&e fames ait invafit me. Cui iterum fan&us ait, 10. Idem B. P. Dominicus de Tolofa VadenS g uo ^ f tut< ^ 

^ confortamini fili, '& procedamus paulatim, &per- Parifius per Rupem amatoriam tranfiens , in eeclefia mcedonoVii 

veniemus ad locum , ubi aliquam refe&ionem in- B. Marix pernooravit devote , habens focium itine- htmus tft. 

venire poflimus. Cui cum ille nequaquam fe pofle ris fan&itatis & devotionis F. Bertrandum,quifuit 

procedere refponderet, fed ufquequaque deficere, primus Fratrum Provineias prior. In craftinum auteni 

vir fanttus pietate qua plenus erat , ac Fratris mi- quofdam peregrinos Teutonicos obvios habueruht 

feratione commotus , ad folitum fe convertens re- in via. Qui audientes eos pfalmos & litaniam dicen= 

fugium > breviter oravit ad Dominum , ac conver- tes , eis adhsferunt devote-, & ad villam praevenieh- 

fus ad Fratrem ait i furgite fili , & ite ad locum tes invitaverunt eos , & more fuo dapfiliter procu- 

illum , & quod ibi inveneritis hucufque afferte. rarunt : ficque fecerunt per quatuor continuos dies» 

Surrexit ille quanquam cum multa difficultate , & Qtiadam igitur die ingemifcens B* Dominicus dixic 

Sreflu quo potuit ad locum qui ad jactum lapidis focio fiio t F. Bertrande vere confcientiam habeo, 

iftare poterat tandem perveniens , panem unum quod iftorum peregrinorum carnalia metimus , cuiri 

miri candoris candidiflimis mappis involutum tepe- eis fpiritualia non feminemus. Unde fi placetflexis 

rit , aflumtoque eo ad fanc"tum Dei rediit , ac de genibus Oremus Dominum , ut lingus ipforum intel- 

cjus mandato de eodem pane comedens ad fuffi- le&um detnobis pariter &loquelamj ut eis Domi- 

rientiam vires recepit. Interrogatufque a viro Dei, num Jefum annunciare pollimus.Quodcumfeciflenti 

an jam fame fugata refe&us poflet inccdere , ref- ftupentibus illis intelligibiliterTeutonicefuntlbcuti^ 

pondit fe & fufficienter refectum , & optime pof- & pcr alios quatuor dies arnbulantes cum eis , & 

le profequi ccrptum itcr , qui paulo ante non po- loquentes de Domino Jefu , tandem venemnt Aure*> 

terat fe movere. Surgite ergo inquit fili , & refi- Hanum. Cumque di&i Tcutonici vellent ire Carnbc 

duum panis mappis involutum in loco quem inve- tum , dimiferunt eos in ftrata Parifienfi eoriim fe 

niftis rcponitc , quo fac"to cccptum iter ire coepe- orationibus humiliter corhmendantes. Altera vero 

runt. Cum autem aliquantulum proceffiflent , Fra- die dixit B. pater F. Bertrando , ecce Frater ingiedi- .« 

tcr reverfus ad fc ait intra fe , Deus meus quis pa- mur Parifius , fi fciverint Fratres miraculum quod 

nem illic pofuit , aut unde illic allatus fiut } Annon Dominus fecit nobis , credent nos fan&os, cum fimus 1 

& ego lcntus partter & ignarus , qui nihil fupcr hoc pcccatores , & fi ad feculares venerit , multae pate-> 

haftenus inquifivi ? Tunc ait ad fan&um , pater bimus vanitati :unde perobedientiamprohibeotibi, 

fan&e pants ille unde allatus fuit ? aut quis eum illic ne hoc ante mortem meam alicui dicas , ficque fer- 

poluit : Tunc verus humilitatis amator & confer- -vatum eft : poft mortem enitn B. patris hoc di&us 

vator Fratrem interrogavit dicens ,'fili comediftis F. Bertrandus devotis Fratribus enarravit. H 

quod fufficit vobis ? & ille ait , comedi. Si inquit Recepit idem B. pater quemdam ApuJum, $ t A^/gf§ 

quod vobis fufficit comediftis , Dqo gratias agite • <Jui di&us eft F. Thomas , quem ob inhocentiam & tr/ttimit qud 

ut dignumeft, & nequaquam ultra inquiratis. Hsc fimplicitatem in tantum dilexit fancto quodam amo- rtetdtnttm 

dichts F. Joannes cui contigit , poftmodum in Hif- re , quod a Fratribus filius B. Dominici vocabatur. ******* 

paniam rediens Fratribus enarravit. Qiti tandem Quadam autem dic focii ejus quidam fatellites dia- trd '! ,em tm * 

aflbciatus Fratribus , qui de D. Papae mandato ob boli captantes opportunitatem Violentia & fraudu- '* 

fidem catholicam praedicandam in Aphricam ibant, lentia ipfum in quamdam traxerunt vincam , & 

Marrochium perveniens migravit ad Dominum cur- veftes fecularcs induerunt clauftralibus fpoliantcs* 

fit feliciter confummato. Quo audito currunt Fratres ad patrem , hcu irv 

Vt ttmiea 9. In civitate Segobienfi fuit qusdam mulier Deo quiunt filius .vefter ad feculum trahitur a confociis 

tjm qm* ig- devota , apud quam aliquando fandus Dei Domini- fuis. Mox fan&us ecclefiam intrans fe in orationt* 

imrtfnffit. ^ hofpitatus , faccineam tunicam qua loco cilicti proftravit , ncc fruftra , nam quantae fucrit virtu* 

ad tempus ufus fuerat , depofuit invento aiperri- tis cjus oratio , patuit per effectum. Statim enim uc 

mocilicio,& juxtavoluntatemfuamadmodum pun- dictus juvenis camifia futtindutus ad carnerii, da-» 

gitivo. Quam tunicam mulier multa cum devotione mare ccepit fortiter dicens , heu totus exuror 1 , nec 

fii/ciptens in arca fua inter pretiofiora quatque po- aliquo modo quiefcere potuit > quoufque exutus 

fiiir, & diligentius quam regalem purpuram cufto- camifia, religiofis veftibus eft indutus, &ad clau-* 

divit. Accidit igitur ut quadam die di&a mulier ad ftrum reduftus. Vixit autem pofteamulto tempord 

negotium expediendum egrediens , folam ac clau- Frater utilis & admodum gratiofus. 

fam relinqueret domum fuam , relicto ibidem alia 11. Ciim idem fater per Franctam vadens adca- i)e ptiiro fufi 

ex caufa igne accenfo. Qtto paulatim invalefcente, ftrum Caftellionis veniflet , eonttgit filium fororis citato &m*t 

quicquid in pavimento domus erat exuftum eft< capellaniqui eum receperat hofpitio , defolario ca- ir * ')*' *. 

tufi fola arca lignea , in qua fandki tunica fervabatur, dere , & quafi exanimem a matre & p.uentibus plan- 1****»*$* 

qux in medio incendii pofitanon folum non arfit, gi. Qitibus B. Dominicus compaflus fefein oratione 4i 

led nec fumo fuit aliquatenus obfufcata. Redien9 cum lacrymis proftravit , & exaudicus a Deo pue- 

igiturmulier , ac de tam vehementi miraculo obftu- tum reddidit incolumem matri fuae.- Triftitta igitur 

pefcens , primo quidem gratias egit Deo & B. Do- converfa in gaudium , facerdos avunculus puert fe- 

minico hofpiti fuo,qui cumtunicafua etiamtotara cif convivium magnum multis Deum timentibus 

fitbftantiolain fuam quam pene totam in arca habe- invitatis. Cum autem matcr pueri aliis anguillas' 

bat repofitam , ab incendio refervavit , ac detentis edentibus non guftaret , quia patiebatur quarta-* 



C Hinc arguitur cccnobium Segobienfe nondum inceptuni < Heu iotut tXurer. Sic codcx noftef primtts , altcf aiitctH 

enm B. Dominicus ad eam urbem pcrvcnit , alioquin apud He$t tftuo heu exuror. Hunc autcm novitium Thomam Bo-: 

t ratres fuos non apud mulierem devotam hofpitatus eflct i noniae a Dominico fiiifle allcdtum aflerif TheodoricuS,- ac 

primum tamen HiQ)ani* dicitur erettum, quia Matritenfc fatis redte id ad Atccxx n. if refert Malvcnda. Fallunfnf 

. licet a fodalibus anno mccxvii co miffis jam inchoatum,in vero Joannes Caroli & eum excipiens Caftillus cdm httnc 

facram gynaeccum viVo adhuc fanfto conveifum eft : nec nifi Thomam cumdem ctim Joanne Salcf nitano cenfent : necjtfd 

longe poftca domum Fratrum Matriti ordo habuit. enim Salernum in Apulia fed' in Picentinis , ac prxtere4 

h Patct hac a£la cum Dominicus anno mccxix ex Hif» Joanncs hic non juvcnis fed jam ztate maturus ordincrii 

pania poft pafcha cgreifus- Tolo(am rurfus vcnit, & Tolofa aniplexus eft, a B. Regtnaldo ut vidctur indutus , ceu qui 

ad Rupcmamatoiiam vernacule Rocamadour x 1 milliaiibus anno mccxiX Flofentuttt auSSs «ft fi acfeStfS doiimi Ofdintf 

indc veifits Eraaaa» (Ufilum accedeo$ Parifiot conteHcleb». ifcidem erijeiid** 



Digitized by 



Google 



4© 



SCRIPTORES 



De ta quod 
jonuis cLtufit 
bit introvit 
nd trntru. 



Dt diabolo 
qui jttit fit- 
fer tum Upi- 
dtm , ftd ob 
trotione non 
rttraxit. 



J>t dtmont 

quitumfran- 
gere dt nocle 
filentiumft- 
tit. 



$*€. XIII. nam , B. Dominicus fruftum anguills fignans fibi 
dedit in nominc Chrifti dicens , coroede in virtu- 
te Domini Salvatoris. Comedit , & ab omni febre 
fanata cft. K 

i}. Vcnit aliquando beatus pater ad quemdam 
religiofum conventum , poftquam ornnes le&os in- 
traverant , & timens eos inquietare , proftratus ante 
portam cum focio rogavit Dominum , ut fine co- 
rum inquietudine fuis necefHtatibus providerct. 
Mira res , fic enim proftratos ut erant foris , ftatim 
invenerunt fe intus. Hoc idcm ci accidit cum.eflet 
in conflidtatione haereticonim cum quodam con- 
verfo ordinis Ciftercienfis viro valde devoto. Yenit 
enim fero ad quamdam ecclefiam & claufam inve- 
nientes cumoraflent ad oftium , fubito fe deintus 
invenerunt , & totam illam no&em orationi dede- 
runt. L 

14. Dum quadam nocte vir fanctus in oratione 
proftratus jaceret , diabolus invidens ei de te&o ec- 
clefiae lapidem magnum projecit tam fortiter juxta 
eum, ut per totam ecclefiam fonitum faceret , ut 
fcilicet eum ab. orationis inftantta deturbarct. Ve- 
nit autem lapis tam prope , ut & tangeret capu- 
tium capae ejus. Cumque vir fanctus immobilis in 
oratione perfifteret , dtabolus mox voce terribili 
ejulans confufus abceffit. M 

15. Exiftente item ipfo in oratione dum jam 
Fratres dormirent , venit diabolus in fpecie Fratris 
quafi orans coram quodam altari : fanctus autem 
admiratus quod Frater ultra fignum remanferat, ma- 
nu ei innuit quodcubitum iret, cui ille caputincli- 
nans receflit. Poft matutinas autem monuit Fratres, 
ne poft ultimum fignuminecclefia remanerent, fic 
tamen ille falfus Frater & fecundo Sc tertio fecit. 
Tertia igitur nocte cum iterum orationem (ingeret, 
accedens beatus vir Sc increpans cum dixit :quanta 
inobedientia ifta eft , jam toties dixi quod nullus 
remaneret , & te jam tertio deprehendi. Tunc ille 
cachinnans, modo inquit te feci frangere filentium. 
Cuivir fan&us deprehendens aftutias audacter ref- 
pondit , noli lxtari mifer de eo quod tibi non pro- 
derit , quoniam ego fuper filentium fum , & poflum 
cum mihi videbitur loqui , atque illc confufus re- 
ceflit. 

16. Alia vice invenit fanftus diabolum omnia 
ioca domus circumeuntem , cumque quxreret , qua- 
re hoc faceret. Refpondit , propter lucrum quod 
inde recipio. Dixit ei , quid lucraris in dormitorio ? 
Refpondit facio eos nimis dormire , tarde furgere 

* Id refte ad reditum fan&i e Parifiis Italiam repetentis 
menfe drciter junio mccxix refcrtur , cum hac vicc tantiun 
in urbem hanc regiam veniflc ex antiquis monumentis ha- 
bcatur , & ciim pcr Burgundiam iter inftituerit , ut anno- 
tatum dipra ad Jordani n. 36 caftrum Caftellionis hic intel- 
ligendum quod ad Sequanam , non aliud ejufdcm nominis 
quod ad Mauonam , idque amplius patcbit ex dicendis dif- 
Krt. iv feq. 

L Miraculum fecundum Malvenda refert ad mi cap. 7 : 
primum vero ad 1111 cap. 14. Falfus tamcn utriufque tcm- 
pus certo przfigi non pofTe. 

M Romz in ccclefia S. Sabinx id cvenuTc Romani fodales 
aficrunt , ctu traditione acceptum : quod fi verum , cum hanc 
ccclefiam non obtinuerit Dominicus , nec cum fuis ingrcflus 
fucnt nifi menfe februario mccxix ftylo vetcri novo mccxx , 
ad hunc annum vel fequcntem hoc fa&um revocandum eft. 

N Simile quiddam refcrt nofter Stephanus dc Borbonc P. 
111 tit. 4 cap. 4.cod , Sorb. fbl. 159. a. Dicitur quod quidam fit- 
trifta cujufdam abbatU furrtxit ut fulfaret ad matutinas , 
& vidit diabelum fortanttm faccum fltnum & librum in 
tndnu. Cum qutrtrtt didus facrifta quis ejfet ! Reffondit quod 
trat circator officinarum , qui faciebat monachos in dormito- 
rio vigilare , in ecclefia dormire , in refeEtorio mala figna fa- 
cere & micas difpergere , de quibus faccus quem ferebat erat 
flenus ut dicebat , 0> Itber quetn ferebat de neghgentiis Fra- 
trum. Sed dicebat quod fufer otnnia oderat cafitulum , quia 
fitpe in cafitulo amittebat quidquid laboraverat frofter con- 
fejjlones Qp accufiuiones tbi faclas & poenitentias. Qua: hic 
ccu cx ore dxmonis prolata narrantur , abfquc ejus viiione 
aut allocutione oem* non yidet dTc verifTuna , adeo ut fu- 



De modo & 
fervore ora- 



vtrt. 



De dtmvn* 
quemcircum- 
euntem offici- 
nst iavtnit. 



ficque a Dei officio remanere , necnon etiam cum 
pofliim, carnis |ftimulos & illufiones immitto. Inde 
traxit eum ad oratorium & ait , quid in tam fando 
loco lucratis ? Refpondit , o quot feci tarde veni- 
re , cito exire , & fe interim oblivifci. De refe- 
ctorio quoque interrogarus , refpondit quis ut 
plus , quis ut minus hic comedat. Hinc ad locu- 
torium ductus refpondit cachinnans , hic locus eft 
totus meus , hic veniunt rifus , hic rumores & ver- 
ba proferuntur in ventum. Cum autcm ultimo tra- 
xiflet eum ad capitulum , ccepit fugere & horref- 
cere , & ait , ifte locus mihi infernus eft , & quic- 
quid lucror alibi , hk totum perdo : nam hic mo- 
nentur , hic confitentur , hic accufantur , hic ver- 
berantur , hic abfolvuntur , unde hanc domum fu- 
per omnes deteftor. N 

17. Alia vice invenit fanctus diabolum mambus jj e c^rt* 
quafi ferreis tenentem cedulam & ad lampadis lu- quam fanctut 
men Jegentem : qui qusrenti ab eo quid legcret, diabok 
ait,peccataFratrumtuorum. Praecepit ergo fancms 

ifti in Chrifti nomine ut chartam dimitteret , quod 
& fecit , invenit autem ibi plura , fuper quibus 
Fratres correxit. 

18. F. Joannes Bononienfis vir difcretus & bonus 
dixit , quod feptem nodtibus vigilaverat , utvide- 
ret qualiter beatus pater fc habebat in nocle. Dixit 'tionit bt+ti 
ergo quod in oratione modo ftans , modo ingenicu- 
latus , modo proftratus in tantum perfevcrabat , 
quoufque fomnus eum arripiebat. Qui cum evigi- 
laflet , ftatira vifitabat altaria , & ita ufque circa 
mediam noctem agebat. Tunc autem Fratres dor- 
mientes quietiflime vifitans difcoopertos cooperie- 
bat : quo facto rediens in ecclefia contmue orabat^ 
Dixit idem Frater , quod cum frequenter juvarct 
cum ad miflam , vidit quod cum poft fumtum cor- 
pus Dominicum Cc vertebat ad vinum & aquam» 
facpe fluebant lacrymae ab oculis ejus. 0 

19. Interdixit aliquando F. Bertrando focio fuo, f nmf%m 
ne fuas fedaliorum culpasdefleret , attendens quod verbi^ijut^ 
pro peccatis fuis fe nimis afTligebat , & tants vir- operit. 
tutis verba fuerunt , ut pro aliis abundanter fleret , 
pro fe autcm flere non poflet etiam volcns. Cut- 
dam ufurario fibi mentienti juftitiam & petenii eu- 
chariftiam facram porrexit hoftiam ,','quae mox quafi 
carbo ignitus ejus palatum adurere videbatur , ut 
mulcebris ignis pueroram refrigeravit vifcera , & 
combuilit Chaldxi nequitiam. Unde compundus 
converfus eft , quae male acquifierat reftituens uni- 
verfa. v 

pcrioris fubditos fuos admonentis figurata orati» tantum 

vidcatur : quod idcm fentias de art. tcq. 

0 Dc his fic nofter Stephanus de Borbone P. m tit. 7 
cap. 1 cod. Sorb. fbl. 18}. d. De S. Dominico audivi a quo- 
dam Fratre , quod cum iffe fer maximam fartem noHis fer- 
noclaffit afud Bononiam in oratione , tunc afcendebat Jufer < 
quajdam caulas vimineas , qua erant juxta leSum dictt Fra- 
trts. Cum autem audiret gemitus crebros ejus f3* rugitus , {J> 
nunquam ita tarde intraret letlum. quod eumibi invtniret, 
ntc ita cito furgeret ( quin jam ille furrexiiTet ) tunc quifivit 
0 quodam alio Fratre qutd foterat hoc effe t qui dicebat ei 
quod erat B. Dominicus , qui tbi cum ejfet frofe matutinat 
veniebat ad aliquatitulum paufandum. Aflentiuntur teftcs in 
proc. canon. F. Radulphus Faventinus teftis fcxtus : Quan- 
doque jacebat in terra , quandoque fufer quamdam crattm , 
fitfer quam iffe teftis confuevit extendere quemdam pannum , 
fuper quem ipfe jacebat. F. Paulus Vcnetus teftis octavus : 
Kunquam recolit quod haberet certum locum in quo jaceret » 
de nolie , fed quandoque jacebat in terra , quandoque in cratt 
de viminibus , quandoque in ajfere. Sic caulas vimineas Ste- 
phani , intelligc crates vimineas. Caulas Gallicc claies juxta 
cjus farculi Latinitatem infimam. 

p Sccundum articulum alitcr refert Stcphanus dc Borbonc 
P. iv tit. xi cap. 1} cod. Sorb. fol. 479. b. ubi fic habct : Legi 
in Ubro cujufdam antiqui Fratris , quod in Lombardia B. 
Dominicus vifitavit ad preces aliquorum quemdam legiftam 
magnum advocatum & ufurarium : quem graviter inftrmum 
rogavit tn pnfentia facerdotis B. Dominicus , quod ufurat 
fiias reftitui prtciferet. Qui nolebat acquiefcere , dicens quod 
filios drftlias noltbat fauftret rtlinqutrt, & idte recejfit S. 

Dominicut 



De efficacui. 



Digitized by 



Google 



O R D I N I S PRjEDICATOHUM. 



D* fanibut 
t%htfliem- 



J)t tmgttit 
qu s *dcufto- 
dtm Trm- 
tnm vidit. 



Vt Fratre 
pl»fa quem 
a itmtnt U- 
btrmvit. 



Thetmfmf- 
frme tjut md 
ftccattret & 
cncttd* no- 



T>t mbfir/t- 
Buu a ftcu- 
Unbus. 



10. Narravit F. Reginaldus D. papx pcenitentia- 
rius & poft archiepifcopus Armachanus vir valde 
religiofus , quod ipie prxiens fuit Bononix , quando 
procurator accedens ad virum Oei Dominicum cae- 
pit conqueri , quod non haberet quid apponeret in- 
genti Fratrum multitudini nifi tantummodo duos 
panes : quos Domini imitator Dominicus juifit in 
modica fruita comminui , dataque benediciione con- 
fidens in Domino , qui dives in omnes qui invocant 
illum , implet omne animal benedictione , fecit fer- 
vitorem circueundo per menfas apponere duo vel 
tri i frufta dicti panis : cumque fic circuiflet , & adhuc 
fupereflet de pane , fecundo circuivit ac tettio de 
di&is fruftis parum fibi ( codex alter fimiliter ) ap- 
ponendo , & uerum quod modicum fuerat abunda- 
vit. Qiiidplura toticscircuivit&appofiiicFratribus, 
quod omnes fatiati funt : & mu'to plus de pane 
fublatum eft divino munere , quam per homines 
appofitum foret. °» 

11. Legifta quidam Bononix civis intravit ordi- 
nem , quem cum de domo carnales ejus amici vel- 
lent violenter exrrahere , timentibus Fratribus & 
volentibus mictere ad quofdam milites patronos ut 
defenderent domum , ait B. Dominicus , non indige- 
mus auxi'io miiitum , quia ego plufquam ducentos 
angelos video circa ecclefiam , qui mifli funt ad 
cuftodiam Fratrum. ReceiTeruut ergo illi nutu divi- 
no territi & confufi , & novitius confolatus per- 
manfir. 

11. Quidam Frater ad ferviendum infirmis Bo- 
nonix pofitus , carnes qux remanebant interdum & 
fine licentia comedebat. Quodam autem fero cum 
hoc faceret , a diabolo correptus ccepit fortiter & 
terribiliter clamare. Concurrentibus igitur Fratri- 
bus beatus pater ad/enit, Sc compatiens Fratri qui 
graviter vexabatur, argucbat dxmonem quod cor- 
pus Fratris fui intraverat. Dixit autem diabolus , in- 
travi in cum quia meruit , nam carnes infirmorum 
occu'tc & fine iicentia comedebat contra ordina- 
tionem conftitutionum tuarum. Tunc B. Domini- 
cus ait , Ego auctoritate Dei abfolvo eum a peccato 
quod fecit : tibi autem dxmon prxcipio in nomine 
Domini Jefu Chrifti ut exeas ab eo,&amodonon 
vcxcs eum , ftatimque liberatus eft. 

ij. Super peccatis hominum mirabiliter fanctus 
pater compatiens , quando appropinqu.ibat villx vel 
civitati , quam poflet a longe videre , recogitans 
miferias hominum & peccata qux fiebant in ilia , to- 
tus in lacrymas folvebatur. Cum autem poft labo- 
rem itincris divcttebat adfecularehofpitium,extin- 
guebat primo fitim ad aliqu,em fontem vel aquam 
vicinani , timens ne ex fiti qux a labore accenditur, 
plus bibendo notam incurreret , quam non folum in 
noc , fed in omnibus fupra modum cavebat. 

14. Amorem verb fuum ita tenebat affixum in 
Deum , quod a rebus cxterioribus non folum ma- 
gnis fed edam parvis & vTlibus affectum retraheret, 
ut veftibus , libris , calceamentis , cingulo , cutello 
& aliis hujufmodi , qux vilia portabat , & curiofi- 
tatem vel nimiam decentiam in illis reprehendebat 
frequenter. 

Hominicut cum aliis cum eorfore Chrifti. Confufi autem 
fuut amici , rogaverunt cum ut fromitteret ufqttequo commu- 
nionem reeiferet , & ne fefultura chriftiana careret , qttod 
ftcit fie eot ieeifert credens. Eis autem rece.dentibus foftquam 
communionim receferat , coefit clamare fe totum fuccendt , 
iquod foftta erat gthenna tn os ejus : ecce totus ardeo , ele- 
vata manu dicebmt , eece tota ardet, fic dt mliis mtmbris , 
fic mortuut <$• eonfumtut eft. 

* Refte monct Malvenda ad mccxx n. 6 hoc miraculum 
non in S. Maria de Maftarclla , ut quibufdam "plicct , fcd 
spud S. Nicolaum patratum , quod & ipfa narratio evincit. 
Priniquam enim B. Rcginaldus Aureliancnfis Bononiam ve- 
«irct ad finem anni Mccxvfti pauciflirai erant Frattes , adco 
Ut quidam ex illis augcndum unquam numcrum defperante!,, 
Bt habetur in vitis Fratrum lib. ; cap. 1 $.1 ad ajiumsrdi- 
T O M. I. 



earttatts. 



t)e lubr 



15. Quxfivit quidam fcholaris ab eo in quibus li- S 1 c. XliT; 
bris ftuduerat, (amplius alter codex) videbat enim ^ ^ubrit 
eum optime prxdicantem , & de fcripmris ad placi- t}ui m ' ' 
tum diirerentem. Cui vir fanftus rcfpondit , Fili in 
libro caritatis pldfquam in alio ftudui , hic enim de 
omnibus docet. R 

16. Quidam fchokris Bononix admodum lubri- 
cus venit in quodam fefto ad domum Fratnyn, ut emmis odor* 
miflam & fsrmonem audiret. Qtii cum B. Ddmini- m *™' *i ui 
co celebrante ad oblationem accederet cum fociisj r W ria ': 
fubito in ofculatione manus ejus beatx tantam fenfit 
fragrantiam , quantam in vita fua non fenferat 

quam. Mira res de odore percepto , fed admiranda 
magis de lubrico carnis in eo reftri&o. Sicut enim 
ipfe teftatus eft , ex tunc tantam fcnfit temperan-* 
riam carnis quod fibi fieret facile continere , cum id 
prius fibi impofllbile vidcrctur» 

17. Vifitavit ipfe bcatus pater femcl Bononix" Huodobiium 
fchblares quofdam fibi multum familiares : cumque fuumfrtdi- 
recedcrc vellet , eis intcr cxtera tranfitum fuum *"* 
prxdixit , inducens eos ad mundi contemtum & 
memoriam mortis. Vos inquit cariflimi modo vide- 

tis me fanum , fed antcquam veniat aflumtio Domi- 
nx noftrx , ego (ubmotus ero de vita ifta mortali. 
Qttod rei probavit eventus , nam parum ante aflum- 
tionem Dominx a Domino eft aflumtus. 

18. Cum B. Dominici corpusin ecclefia pofitum *>* fit'"*** 
a filiis pfalmis Sccanticis fpirituaiibus cum lacrymis ~ J t "" a "~ 
plangcretur , felicis memorix frater Albcrtus prior 
Bononix fandx Catharinx , qui beati patris fuerat 
valde familiaris affuit. Qui cerncns amicum plan^- 
clum in jubilum commutafle , & ipfe ccepit gauderd. 
Verum iui miferatus ad corpus accedens in ample- 
xus & ofcula ruit , nec inde furrexit , doncc mortis 
meruit habererefponfum. Undefutgens priori Fra- 
trum Bononix gaudens & lxtus ait , boni rumoret 
prior , magifter Dominicus amplexatus cft me di* 
cens , quod hoc anno ibo poft ipfum ad Chriftum* 
Quod iequens probavit eventus , nam ipfo anno 
defundus eft. 

19. Contigit* quemdam fcholarem honeftum ab 



md Chnftum 
vtcavit dt* 
fwtHum. 



De fcholari 



cxequiis cjus quadam occafione deeiTe, qui tameh V' 

vidit. 



obitum cjus aiidicrat. No£tc fubfequente vidit in tumm l l * t,m 



fomnis B. Dominicum in ccclefia B» Nicolai feden^ 
rem in cathedra gloria & honore mirincc corona- 
tum: cuidixit, nonnevoseftismagifter Dominicus, 
qui mortuus eftis \ Reipondit., non fiim mortuus fili; 
quia bdnum Dominum habco ,.cum quo vivo. Mane 
fadto pergens ad ecclefiam Fratrum in loco illo fan^ 
(5tum fepultum reperit , ubi eum inthronizatutn ia 
fomnjs viderat , quod tamen pcnitus ignorabat.. - 
■ 30. Narravtt F. Chabertus de terra Sabaudixfer- 
vens & gratiofus prxdicator , qui- poft mortcm mul* 
ris dicitur miracufis claruifle , quod ciim eflet ichc>- 
laris Bononix, incraftinum fepulrurx B. P. Domi^- 
nici.yidit cum aliis multis quemdam dxmoniacum 
ad fepulcnun beati pattis adduci : qui cum cflct in* 
.greflus j clamarc cccpit dxmon , quid mihi vis Do- 
minice \ frcqtienter clamans & replicans , Domini- 
ce : & fic fuper fepulcrum traftus obfeflus eft a dx<- 
monio liberatus. 

/nem fe, txansferre voluerint : hic autem dicitur ingentem fuiflc 
.Erjitium multitudincm , quod inviftum argumentum cft iftud 
"qrcnifl(f^, ,poftquam S. Dominicus cx itincrc Parifienfi ann* 
_uccxix.menfe augull» reverfijs Bononiam adivit, 3c magnum 
ibi Fmtum convenpnn invcnit. 

De f. Reginaldo , vcl ut in altero codicc uominatur , Rayu 
naldo vide iupra annotata ad Jordani n. Archicpifcopip 
Armachanus eleAus eft anno mccxlvii (ub Innoccnti^ IV, 
mortuiis eft anno mcclvi. Alterum fimile miiaculum Bono- 
nia: etiam adtum narrat F. Bonvifus in ptoc. canon. tcftis 
quartus poftca rcfercndus. 

R Ex noc articulo habes qux fuerit Dominico iermonum 
matcries , nimirum facra fcriptura quam in promru tenens 
j>ro libito verfabat. Vit divinus nonni& ccrta , iblida , divi- 
na populis aanuuciaie noveiac » . . 



Digitized by 



Google 



4* 



sciin TORES 



Sie. XIII. 

De Tratre 
ah hunor- 
rhoidis , eV 
f*ft 0 ruftn- 
tm ad invo- 
tationtmtjus 
fanat*. 



Dt furda 
qut adinvo- 
cationemejut 
recuferavit 
muditum. 

J>t litttrit 
tantnizatio- 
nit tjus qut 
non funt *- 
quit dtftru- 
tl*. 



Vt liber*- 
tis * ftricuh 
marit. 



ji. Fratcc quidam plufqoam fcxagenarius , quem 
B. Dominicus recipi ad ordioem fecerat in conven- 
tu Lemovicenfi , cum yiginti ( ttlter eodex multis ) 
annis hxmorrhoidas paflus fuilTet , auditis miracu- 
lis qux fiebant ad tumulum B. Dominici antequam 
canonizatus fuiflet , ante altare fe profternens hu- 
milker ait , Domine Jefu Chrifte qui per magiftrum 
Dominicum ad hunc ordinem me vocafti , fi vera 
funt qux audio , & didus pater poteft aliquid apud 
te , ficut & vere credo , quxfo ut ejus mcritis ab 
Hac turpi infirmitate me fanes. Statim igitur fanatus 
Deo gratias egit , nec unquam poftea cum per fep- 
tennium vixerit.eft illa infirmitate foedatus. Idem 
Frater in Caturcenfi convcntu pofitus , ubi & obiit, 
cum beatum patrem canonizatum audiflet , & cum 
Fratribus Te Deum loudumut ob hoc devote can- 
taret , aruptura quam aliquibus annis habuerat , eft 
fubito Sc perfe&e curatus , cum hoc tantum dixiflet : 
O B. P. Dominice qui me ab alia turpi infirmitate 
curafti , ab hac quoque gravi meam libera fene&u- 
ternv 

jx. In eodem conventu citm prior Fratrum de 
miraculis B. Dominici populo ptxdicaret , quxdam 
monialis qux multis annis furda fuerat B. Domini- 
cum invocans plene recuperavit auditum. 

3j. Dominus Bartholomxus cantor Tripolitanus, 
& vcneranda perfona retulit , quod cum transfrcra- 
rct , Sc Fratres ei tradidiflent litteras canonizatio- 
nis B. Dominici de novo fa&x, tranfmarinisFratri- 
bus defercndas , contigit cx vi vcntorum Sc tem- 
peftate navem circa quemdam portura fta&ionis 
iuftinere ja&uram : unde omnia qux fupra & infra 
erant , fiierunt deturpata Sc multipliciter lxfa , lit- 
cerx autem prxdi&x non funt lxfx in aliqua par- 
te, cumfecundumnaturam folota&u aliorum qux 
madefactaerant , faltem debuiflent deturpari. Quod 
non fine miraculo Dei providentia creditur eve- 
nifle , ut honor Dei in fan&o fuo in populis Syrix 
oon fubtraheretur : nam fi deletx fiiiflent , annus 
& plus tranfiret , antequam alix perlatx fuiflent. s 
34. Dum quxdam navis receuitfet de Trapis T 
civitate Sicilix , ut Januampcrvcniret , orta efttem- 
peftas tam valida , & tanta infuper inundantia plu- 
vix , quod & navi fra&ura , Sc omnibus mortis pe- 
rieuJum imminebat : jam velum cum temone per- 
fliderant , jam navem alleviabant ab omnibus qux 
tamen caraplurimum «rant , jam omnes altetutrum 
fua confitentes* peccaca , fan£kos quos in maris peri- 
culis invocari mos eft , flentes uberrime invocabant. 
Contigit autem ibi efle quemdam ordinis Prxdi- 
catotum Fratrem , qui in illis invocationibus nul- 
iamaudiens de B. Dominico fieri mentionem , quo- 
dam fan&o zelo fiiccenfus , eos ad invocandum B. 
Dominicum hortabatur. Et cum refpondiflenr fe 
non confuevifle , nec eum agnofcere , Frater de 
fancki meritis concepta fiduciadixit , Invocate ilium 
cx toto corde , & vovcte aliquam rcverentiam vos 
ci fadfcuros , & pro certo ejus auxilium fentietis. 
Emifcrunt ergo omnes votum communiter ; quod 
fi cis fandus fuccurreret , omnes fimul cum cereis 
ardentibus , cum nudis pedibus ad ejus ccclcfiam 

s! Ifte Bartholomjfus dt Ctnfu agnominatus, nr expreflc 
habetut in altero codice noftro, arcnidiaconus erat Marifco- 
neniis fle canonicus Carnotenfis , ut fupra Jordaoi n. 33 ob- 
•leWjtum in notis er Stephano de Borbonc , qui eum cogno- 
vit & aliocutus eft , & difto n. 33 relatis harc addit, quibus hfc 
narrata non parum dilucidantur. Ittm dt eodem S. Hvmini- 
to drxit mihi idem archidiaconus , quod ekm iffe effet Rtmt 
i'ihtt\\^e in curia Kofhana ) c tmonhjttus , iffe frtfens effet 
~fh tonenijuttnnc B. Votniniei , cttm iffe ejfet tunc Trifolita- 
%ut'cimtor , & debent' transfrttare , ngaverunt eum tratfet 
frtdicatores , qui tunc erant Romlt, quod ferrtt litteras td- 
nonixationis S. Vominiei ad Tratres transmarinos. Quod cum 
"facert t , in quodam loco cum applicuijjtt , Jubmerfatft navis , 
'ty ' tmuia qu* erant ditti archidiaconi cum aliis : ry qut- 
cumqut tpmt in tjut eofhinii rtflita funPaqua , in qua din 



venirent. Emiflo itaquevoto cum omnesfimutcla- 
marent , S. Domiuice ddjuva mt , mox ferenatur 
aet , tranquillatur mare , fedatur tempeftas , reddu- 
turque ipfa facies ponti jucundior : fit poft mcero- 
rem lxtitia,exultatio poft lamentum, aguntur Deo 
gratix in communi , & S. Dominicus commenda- 
tur. Ciim autem omnes fani & incolumes Januam 
perveniflent , non immemores voti ftatim cum ipfo 
Fratre & focio quod promiferant impleverunt , pro- 
ceflionaliter difcalceati cum cereis ardentibus ad 
locum Fratrum Sc ad altare B. Dominici devotifli- 
me venientes. 

35. Eftapud Tripolim civitatem Syrix v quoddam 
monafterium fceminarum quod dicitur Magdalene > 
ubi qaxdam monialis nobilis nomine Maria de Bel- 
lomonte magnx fimplicicatis Sc innocentix fiiit. Hxc 
poft multas graves infirmitates quibus fiierat pto- 
bata, tandem in femore & pede tanta percufia eft 
paflione , quod per quinque menfes fe non potuit 
vertere , nec fuftinere quod ab aliis verteretur , fed 
jacebat continue reiupina ex adhxfione le&i carni- 
bus jam confumtis. Illorum autem quinque men- 
fium ttibus primis tam acutis cruciabatur doloribus , 
quod ejus clamoribus milerabilibus multum inquie- 
tabantur Sorores : unde prx doloris vehementia fep- 
tem diebus languit fine cibo , & fingiflis horis ex- 
pe&abatur exitus , maxime quia deficiente ipiriru 
& vultu in pavorem (alter codex pallorem ) con- 
verfo aliquando^fine fenfii jacebat & motu. Verum 
poft illos fcptem dies ccepit aliquantulum refpira- 
re , quia femur cum tibia Sc pecte factum eft quafi 
mortuum , Sc quafi lighum inienfibile pulvinari in- 
nixum immobile jacebat. Igitut de conlilio medico- 
rum matet ejus Sc confanguinei ordinaverunt , ut 
eam de monafterio deportarent ad domum pro- 
priam , ut liberius foveretur balneis Sc unguentis 8c 
aliis remediis medicinx , petita fuper hoc Iicentia 
& obtenta a quodam abbate , qui erat ordinis illius 
vifitator. Quod ubi intellexit puella religiofa re- 
cufavit omnino extra monafterium in dorao fecula- 
rium contraconfuetudinem ordinis x commorari , Sc 
ne in periculofum exemplum rrahererur membra 
virginea per vicos & plateas ad balnea deportari. 
Super quo cum corriperetur a forore germana, qux 
erat ejufdem monafterii monialis & per ironiam 
diceret : modo fanabit te Deus per fanftitatem 
tuam , matre etiam aflerente non efle modo tem- 
pus antiquum , in quo Deus miracula faciebat , re- 
ceflerunt propter illius pertinaciam indignatx , eam 
fibimet relinquentes. Ipfa verb formidans ne enm 
juxta quod otdinaverant deportarenr , to.tam fe de- 
dit ad Dominum deprecandum humilirer dicens : 
mi Dominc Deus non fiim idonea te rogare , nec 
digna exaudiri a te , fed rogo dominum meum B. 
Dominicum fervum tuum , ut fit mediator inter me 
Sc te , Sc fuis meritis Sc precibus mihi impetret 
beneficium fanitatis. Et tanta precum inftantia tan- 
taque abundantia lacrymarum interpellavit B. Do- 
minicum , cui multum erat devota , quod data eft 
ei in corde certa fiducia obtinendi. Siquidem 
pater harum virginum vir nobilis dumviveret, mul- 

jaeuerunt & Ufa , littera autem dift* invenu funt UUft foU 
ah aqua , in qua diu jacuerant in medio aqua , ac ji eas 
aqua omnino nentetigijfet. Sic cod. Sorbon. fol. 141. a. Rem 
itaque ab ipfius Bartholomxi ore audivit F. Stcphanus. 

T TrapaS cenfeo civitatcm qux Latine Vrepanum, incolis 
vernacule Trafani, in valle Mazarse fitam, ubi portus jam 
olim celebris. 

v Afud Trifolim SyrU. Hxc civius tum crat nobilis tc 
opulenu de qua lcgendus Jacobus de Vitriaco Hift. Orien. 
cap. 33. In ea erat facrum ordinis Ciftercienfis gynxccum , 
ut fcribit idem Hift. Occid. cap. 15 cujus fanftimonialcm fuide 
virginen> hoc capite laudatam rclatx omncs circunftantix 
arguitnt. 

x Contra confuetudinem ordinis. Sic primus codex , alter vcro 
fic lcgit , frtttr ftatuta loca & confuttHdintm &c. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjEDIC ATORUM. 



Jm. 



t&m devotus fuerar B. Dominico , Sc ei tilias & 
totam coramendaverac domum fuam. Cum igitur 
di&a fanctimonialis in nullo fe fentiret alleviatam, 
ccepit famiiiari quadam objurgatione beatum incla- 
mare Dominicum , eo quod ejus preces non ftatim 
exaudiflet. Quem iteratis precibus Sc lacrymis inter- 
pellans in mentis extafi pofita , vidit ipfum cum 
duobus Fratribus aperta cortina qux ante lectum ejus 
pendebat intrantem. At illa cum e(fet ei datum co- 
gnofcere illum , fuppliciter de fua fanitate rogabac. 
Cui cum fanctus diccret , quare optas cancum fana- 
ti , refpondit quod hoc optabat , ut Deo devotius 
ferviret , fi tamen fux expediret faluti. At ille , ex- 
cende inquit tibiam tuam in nomine Chrifti : cui cum 
iila diceret fe nullo modo pofle , ille de fub capa 
proferens unctionem mirx & inconfuerx fragrantix 
manu fandta perunxit , Sc ftatim perfecte fanata ti- 
biam extendit libere Sc retraxit. Poftmodum ait 
[ illi ] B. Dominicus , hxc unctio pretiofa & dulcis 
eft , nec non & valde difficilis. Cujus verbi puella 
cum quxrerec rationem , fanctus refpondit , hxc 
un&io diieftionis Dei fignum eft Sc figura , qux 
revera pretiofa eft , quia nullo pretio comparari po- 
teft , Sc quia in donis Dei nulium meiius eft : dulcis 
eft , quia nihil dulcius caritate : difficilis eft , quia 
cito perditur nifi valdecaute cuftodiatur. Ipfa au- 
tem nocte apparuit B. Dominicus forori fux in dor- 
mitorio quieicentidicens , Ego fanavi fororem tuam. 
Qux ftatim ad fororem currens invenit eam fana- 
tamplene , Deo Sc S. Dominico gratias referentem. 
Cura autem di&a puella inveniret fe undam etiam 
fenfibili un&ione ,extergens cumbombace Y per dies 
plures , apud fe ex humilitate iliam un&ionem 
retinuic nulli dicens. Tandem cogente confcientia 
matri fiix & confeflbri fuo viro religiofo aperuit, 
ut docerent quid faceret de tam facra apud fe re- 

Eoftta undtione. Cumautem proculifletquodinbom- 
ace habebat,ipfe confeflor &mater & foror tan- 
ta Sc ramnova fuaviflimi odoris fragrantia funt per- 
fufi , ut nulla poflent ei aromata comparari , licut 
quatuor honeftx perfonx fenferunt [ & alt. cod. re- 
tulerunt. ] Puella verb fictu extra fanata eft , ita 
intus eft coclefti unctione perfufa , 8C divino amore 
fuccenfa, in humilitate multa Domino ferviens & 
fervore. Hoc miraculum cum magna diligentia exa- 
'minavit & fcripfit F. Yvopiior provincialis Fratrum 
in Terra fancta , vir totius fandtitatis Sc religionis, 
apud Deum & homines gratiofus , Sc in linguis plu- 
xtbus optimus prxdicator : quem rex Francix Sc re- 
gina tranfeuntes mare invenerunt t!Iuc , & fpeciali- 
terdilexerunt , 8c laudes ejus magnifice extulerunt. 

}6. Fratres L quidam tranfeuntes per terram de Pc- 
demontis in Lombardia , prxdicaverunr quxdam mi- 
racula de B. Dominico , quorum praedicationi inter- 
fuit quidam qui habebat frattem hydropicum mon- 
ftruofe inflatum , Sc rediens domum narravit fratri 
illa qux audierat miracula , monens eum ut fe B. 
Dominico devoveret , ut fibi fanitatem conferret , 
quod infirmus devotiflime fecit. Et ecce illi dor- 
rnienti apparuit B. Dominicus , ventrem ejus ape- 
ruit , immunditias extraxit , non inferens moleftiam 
vel dolorem , & iterum manu fita fan&a ventrem 
ejus folidavit. Igirur expergefa&us infirmus , & ie 
lanum inveniens vlfionem omnibus enarravit , Sc 

t Bembace. Jacobus de Vitriaco Hiftor. Orien. cap. 8tf. Sunt 
ibi fruertn arbuft» qutdxm ex qutbus colltgunt Bombacem , 
qut. Francigeru cotoncm feu coton «pfellant : eft quaj! medium 
tnter Um*m & Unum , ex quo fubttli» veftiment» contexun- 
tur. 

1 Alter codcx fic incipit. Tratret quid/m tranfeuntes ftr 
ttrmm ItalU qu» dicitur dt Pedementis pr*dicaverunt. &c. 

* Placi» vel Plati» vernacule Pi»xx» municipium eft in- 
Cu\x Sicilix in vallc Neti , in infulx fcrc mcditullio, ubi 
cxcnobtum ordinis cx antiquioxibus ejus regni. 

b Caftrum Johannit duoaccim milliaxibus circitct a Piacia 
diftac verfus Boream. 
Tom. I. 



4* 

contra omnium medicorum opinionem fanus Sc 
gracilis manens Deo Sc B. Dominico fuo curatori 
grattas multas cgit. 

37. InSicilia infuia villaqux dicittir Placia A fuic 
mulier multum Deo devota , & Fratribus valde ob- 
iequiofa , fuo viro tamen non modicum adverfante» 
Contigit autem ut xfttvo tempore vinum conven- 
tui Fratrum deficeret ; unde tpfa nefciehte Viro fin- 
guiis diebus eis vinum mittebat. Cum ergo pro^- 
ceflu temporis tum propter familix proprix* tura 
proptcr Fratrum multicudincm vinum in vcgete de- 
feciflet , contigit virum <\x€tx fixminx vinum pete- 
re de vafe illo , Sc cum miflum fuiflet , & nihil 
aliud quam fxx ibi reperiretur , ftupet ancilla , Sc 
dominx fux clanculo nuntiat. Qux audiens remit-* 
tit ad vegetera anciliam , Sc timens veheraenter ne 
maritus tumultum faciat, Sc inventa occafione earri 
a Fratrum devotione retraheret , genibus in terri 
poficis B. Dominicum invocat , & firmara de me-» 
rttis ejus fidem concipiens , tertio ad vacuam ve-» 
getem anciliam remittit. Qitx murmUrando redieni 
( cod. alt. vadens ) tantam vini abundanttam repe" 
ric , ac fi nunquam aliquid fuiflcc excraftum. Mira 
res & a Domino vere fa£ta , vinum enim quod illt 
familix admenfem & dimidium fufficere confuevc- 
rat , tam familix quam Fratribus per qnatuor men- 
fes illud Deo multipiicante fuftecit. De quo cura 
vir ejus miraretur quamplurimum , audivit quem- 
dam Fratrem tacitis perfonis in ftatione publica prx-< 
dictum miraculum prxdicancem , jam enim domina 
illa Fracribus narraverat illud totum. Unde domum 
reverfus requirit , quomodo vinum illud tancum du- 
rare potuerit , cum quadam cautela miraculum de-* 
ridens : muiier autem ipfum pie rcdargucns , & mt-» 
raculi ferietn narrans Deo Sc Fratribus fecit eum ef* 
fe devotum. Quod miraculum valdc notum eft in 
partibus illis. * 

38. In eadem patria caftro quod dicimr Johan- 
nis B fuic juvenis quidam , qut hydropifis morbo ven- 
trem mira curgidicace inflatum , cxteris membris 
tanca gracilitate debilitatis habebat, ur jara mor- 
tem expcftaret vicinam : atcamen paupertate gra- 
vatus, cogebatur exire ad canipos , ut fafciculum 
de Iignis apportaret , qui feipium vtx portare va- 
lebat. Cum autem quadam die in campo jacerer, 
Sc fuam miferiam querulofis vocibus deploraret, 
inter fletus recolens quod B. Dominicus ad fe cla- 
mantibus fubventrct , fecit votum incra fe , quod 
Fratribus ejus commorantibus in Placia ferviret per 
annum , fi ejus meritis fanarecur. Igttur antequam 
de loco furgeret in quo jacebat , vidit ut fibi vi- 
debatur Fratrem aftantem fibi , qui extendit ma- 
num fuam verfus arborem fambuci fub qua idem ja- 
cebat & ait : accipe folia hujus fambuci c , Sc rere , 
Sc bibe fuccum ejus , Sc fanaberis , quo difto dif- 
paruit. Surgens autem ftattm cumlapidibus crivir, 
cxpreflic , & bibic , & illico vencer ejus folutus eft , 
& ipfe plene curatus , & fafcem magnum de lignis 
bajulans incolumis ad fua rediit , miraculi feriem 
omnibus narrans , Sc valedicens matri. ad domum 
Fratrum de Placia venit , & eis per annum ut vo- 
verat devote fervivir. Per omnia benediclus Deus 
Amen. 

39. Civis quidamLodienfts 0 villicusejufdemur'- 

c Tolia Sambuci. foliorum hujus arboris luccum potum hy- 
dropifin potenter exigere docent medici : miraculum tameh 
hic agnofcendum, tum in dcteclione remcdii certi juvehi 
ignaro ccelitus facfta , tum in curatione tam fubita nullis aliis 
fomentis adhibitis. 

D Civis Leditnps. Civitatem cenfco indicari } qua: Latine 
L»uda . aliis Laus Pompeia , vernacule Lodi , eftque epifco- 
patis tub mctropoli Medtolancnfi ad Adduam Italice VAddk 
fita, ubi ccenobium ordinis ii Pio fides, jam anno uccxx, 
certo ante mccxxx eredlitm. 

Nonplura funt in codice noftfo antiquiott, in altero autem 
rccentiofi ejujCaem umcn fcculi xiix hac ctiam adduntiv. 

F ij 



s«c. xiifi 



Dt vinb ad 
invocationem 
tjus augmtn* 
tate. 



t>t hjdrtpitt 
tjusmeditin* 
curato. 



De aliit quU 
bufdam tx 
virtutt reli- 
quiarum ejut 
curati*. 



Digitized by 



Google 



44 



5CRIP TORES 



Sb<* XIII. bisraorbumpaticbatur in collo , pro quo loca fancko- 
nim vifitavcrat multa , & cum minime curaretur , 
rogavit priorcm FF. Prxdicatoram , ut fecreto re- 
liquias B. Dominici poneret fuper morbum , quo 
facto perfc&am recepit continuo fanitatem. Hoc ip- 
fc prior mihi enarravit. 

Alius dc ditioribus ejudem civitatis morbum gra- 
vem cum tumore magno Sc ulcere terribili patieba- 
tur , ita quod de vita ejus fui penitus defperabant. 
Tantus enim erat ejus dolor Sc cruciams , quod 
nec palpationem medici poterat. fuftinere. Frater 
autem Lambertus cura videret illius afflictioncm 
permaximam, induxit eura ut haberet devotionem 
ad B. Dominicum , quia per eum Dominus fccc- 
rat mirabilia multa. llle ftatim devote rogavit , ut 
afferretur ei aqua ablutionis reliquiaram B. Domi- 
nici, qua fuper locum afperfa ftatim incepit dolor 
tninui & tumor evanefcere , & fic eft perfe&e cu- 
ratus. 

Ve duehut ^o. Frater quidam in conventu Metenfi ob os 
TrAtributcu- quod fupercreverat ei in conjunctura , qux eft inter 
pugnum & brachium, graviter patiebatur in manu, 
ita ut timeret probabiliter amirtere ufum manus : 
fuper quo frequenter a medicis & chirurgicis ha- 
buit rcfponfum, quod uon poflet curari nifi pcr in- 
cifionem , quod tamen periculum erat propter ve- 
narum & nervoram ibidem cuncurfum. Contigit 
autem in vigilia B. Marix Magdalenx patronx in 
conventu prxdicto , quod duo Fratres venientes de 
remotis partibus Teutonix , hora qua parabatur al- 
tare poft nonam introirent chorum ad benedictio- 
nem * : Frater autem qui patiebatut in manu , unus 
erat de parantibus cum facrifta. Qui dimittentes 
altare Fratribus bcncdi&ionem dederunt , & furgen- 
res a benedictione dixerunt, derulimus nobiicum 
de pulvere B. Dominici F patris noftri. Frater iile qui 
patiebatur in manu audito nomine B. Dominici Sc 
advcntu reliquiarum ejus , repletus devotione & 
mentis exultatione non modica cocpit dicere corde 
& ore, pater pater bene veneritis ad nos, qui fe- 
quendo Fratres facras reliquias ad altare deferentes , 
plaudens manibus poft eos inceflanter , pater pater 
bene veneris , clamabat. £t accedens ad altare , re- 
.liquias accipiens cum duabus manibus, &easdeof- 
culans fubito eft ab oflis illius periculo liberatus. Et 
cum recederet ab altari , videns quafdam immun- 
ditias circa lampadem in medio chori , tangendo & 
mundando lampadem , manus aliquantulum fordida- 
vit : & vadens ad lavatorium dum manus lavarct , 
fcivit tunc primo ab illius oflls periculo fe curarum, 
& prx gaudio illotis manibus currens ad priorem 
qui erat in capitulo, cutatum in adventu reliquia- 
.rum B. Dominici fe oftendit. Quod cum eflet mi- 
rabile in oculis Fratrum, & divulgaretur per do- 
rnum , Frater quidam decumbens in infirmitorio , 
qui rortionibus vcntris graviflime torquebatur , hoc 
audiens petiit devote facras reliquias B. Dominici 

1 Ad benediQionem. Intelligc preccs qux cx ritu ordinis 
'fuper Fratres itincrantcs ad terram proftratos , cdm ad domum 
acccdcbaot , a quolibct (acerdote obvio dicebantuf 1 prxtcr 
eas ver6 alia cft fimplcx bencdi&io. cum figno crucis a prx- 
lato accipienda. 

* De fuhere B. Dominiei. Cum faifta eft anno Mccxxxnr 
maii xxiv nanflacio corporis ejus, pulverem in capfa inven- 
-tum fodalibus qui ex omnibus provinciis Bononiam ad ca- 
pitulum generale venerant, diftribuit B. Jordanus : cxinde 
haud dubic hi Teutones in patriam redeuntes vcniebant fua 
difti pulvcris portionc donati. 

c In chronico conventus Metenlis anno mdxxi ab anony- 
mo cjufdcm alumno fcripto , ubi dc prioribus cjuartus lau- 
..datur F. Jacobus de Mandris primus ejus nominis , altis or- 
tus natalibus, anno mccxxv ad ordinem afcitus , prior vcr6 
ciectus anno mccxlix, & Kal deccmb. mcclxxvii in mu- 
ncre dcfundus, tanta: vcr6 auftorititis & famx, ut corncs 
'Parvx Petrx jura fua de bcllo quod cum Avgentinenfibus & 
Tullenfibus ipfi crat ei commiferit , cjuod ille cum omnium 
partium approbauonc compofuit anno mcclxx. Hunc facilc 



fibi defcrri , & ad taftum earum alleviatum fe a fuis 
doloribus afleruit Sc fanatum. 

41. Quidam Fratcr converfus in conventu eodem D# qu*rt**s 
fcbre quartana diutifllmc laborans, & tamgravifii- ** e J»* i»™- 
mc anlictus , Sc valde turpiter habens caput infla- C /J t '™ tm 
tum, dum in vigilia primi fefti B. Dominici horam 
fuae acceflionis expeftaret , prior cum vifitavit , & 
dum quaxeret ab eo Fratre , quomodo vobis eft , 
refpondit acceflioncm meam expcdo ? £t prior ad 
eum , potens eft Deus meritis S. Dominici vos ab 
hac & ab aliis acceflionibus fiberare mifcricorditer : 
& Frater converfus ad priorem , crcdo firmiter quod 
fi vos prseciperetis febri ex parte Dci & ex partc 
B. Dominici ne me amplius vexaret , quod curarer. 
Tunc prior fumta de Dei bonitate & meritis B. Do- 
minici fiducia , imperavit fcbri ut dimitteret eura 
& ne amplius affligetet Fratiem illum, & continub 
dimifit eum febris , nec illam acceflionem nec aliam 
fenfit poftea Frater ille , fimiliter & ab inflatione 
capitis eft plene liberatus. Et hoc retulit prior pr«- 
dictusFracer Jacobus vir magns famx magiftro or- 
dinis. G 

EX COD. MS F. BERNARDI 
Guidonis in archivis conventus 
Carcaflbncnfis alTervato* 

Difta teftium fxper inejuifitione fjtta de vita , obitu 
& miraCHlis B. Dominici. 

TEftes recepti fuper vita converfarionc & tran- 
fitu Fratris Dominici plantatoris fundatoris or- 
dinis Fratrum Przdicatorum & primi magiftri , au- 
ctoritate D. Gregorii papx ix per magiftrum Tan- 
credum archidiaconum Bononienfem, & Thomara 
priorem fandta: Maria: de Rheno , & Fratrem Pal- 
merium ecclefiae de Campagnola Bononienfis & Re- 
ginx dicccefum : Sc funt introducti a F. Philippo 
ejufdem ordinis canonico , conftituto procuratore A 
a F. Ventura priore convenrus ecclelix S. Nicolai 
ordinis FF. Prxdicatorum Sc capitulo ipfius ecclefix 
congregato mote folito ad fonum campanx in ipfb 
capitulo : & fuper miraculis qux Deus operatus cft 
per merita F. Dominici ante obitum ejus Sc poft. 
Et juraverunc coram didtis inquifitoribus fub anno 
Dni mccxxxiii Ind. fexta. 

T E ST I S I. 

1. TraterVenturaVeronenfis prefbyter & prior 
conventus Fratrum Prxdicatorum de Bononia jura- 
tus dixit quod xm anni funt & plus , quodipfe teftis 
intravit ordinem FF. Prxdicatorum ad inductioneni 
& admonitionem Fratris Dominici ordinis FF. Prx- 
dicatorum fundatoris & prirai magiftri , & in ma- 
nu ejus fecit profeffionem , Sc ab eo habitum rcce- 
pit B . Et tunc temporis ipfe F. Dominicus habebat 
plenam poteftatem Sc dilpenfationem Sc ordinacio- 

cenfuctim de cjuo agitur hoc n. nifi obftaret quod hoc dici- 
tur cvcnilTe vigilia primi fefti B. Dominici , quod haud dubie 
anno ipfo canonizationis mccxxxiv celebrarunt. Itaquc di- 
ccndum vcl hunc Jacobum dc Mandris jam ante mccxlix 
quibufdam annis prxfuifte circa mccxxxiv, Sl a muncre folur 
tum ut ca xtate confuetum , locum aliis dcdilfe ad mccxlix , 
quo ad idem munus rcfumtus fuit, vel alium Jacobum tn hoc 
chronico omilTum ad mccxxxiv priorem egiflc , quod creditu 
diificilius. 

A Dc ifto procuratore F. Philippo fufius agemus poftea ad 
annum 1157 , monendus hk leftor , ut memincrit, qui hic 
nominetur , nempe crdinis Prtdicatorum canonicus, quod ar- 
gumentum inviftum noftrosea xtatc dictos fuifle canonicos. 

B Cum S. Dominicus ex itincre Parificnfi rcdux Bononiam 
primum accelferit fub finem augufti mccxix , aliquo cx mcn- 
fibus fcqucntibus ejufdcm anni , veftcm ordinis ex cius ma- 
mbus Vcntura inducrit , & una vel paulo poft profcflus fucr 
rit : ccrto id adlum antc pcntccoftcn anni fcqucntis mccxx, 
ciim comitiis primis gcncrahbus tum habitis prxfentem fe 
fuiflc tcftctur : fkquc conftant xm anni & plus quara ordi- 



Digitized by 



Google 



I 



ORDINIS PRjEDLCATORUM. 



4* 



nem , & correctionera tocius ordinis FF. Prsedica- 
toram poft D. Papam. Ec codem anno fuit celebra- 
tum primum capiculum generale ordinis ipfo cefte 
pf xfente apud Bononiam. £t tunc placuit ipii F. Do- 
minico , quod diffinitores conftituerentur in capi- 
tulo , qui haberent plenam poteftatem fuper toto 
ordine , & fuper ipfo magiftro , & ipllus ordinis dif- 
finiroribus, icilicet tUffiniendi, ftatuendi, ordinan- 
di & puniendi falva reverencia magiftrali. Ec ftetit 
cum ipfo F. Dominico in civitate Bononienii : & in 
cundo cum ipfo extra civicacem per provinciam 
Lombardix , & multa familiaritate unicbatur ipfi 
F. Dominico in eundo , redeundo , ftando , come- 
dendo Sc bibendo , & jacendo , & orando. 

2. Irem dixit quod eundo pcr viam fere omnibus 
qui ibant fecum volebat proponere verbum Dei per 
fe vel per alios , & hoc fcit quia fxpe vidit prx- 
didta. Et femper volebat vcl difputare de Deo vel 
conferre vel docere vel legere dumin via erat vel 
orare. Et etiam eundo fere fingulis diebus celebra- 
bat miflam, fi ecclefiam inveniebat. Etquandomif- 
fam cantabat, multas lacrymas eftundebar > Jicut ip- 
fe teftis vidit. Et quando veniebat ad hofpitium , fi 
erat ibi ecccleiia , femper ibat ad orandum in ec- 
clefia. Et fere femper cum eflet extra conventum, 
cum auctilTet primam pulfationem matutini mona- 
fteriorum , furgebar & excitabat Fratres , & celcbra- 
bat cum multa devotione totum divinum officium 
diurnum & no&urmim , ita quod nthil dimittebat : 
& poft completorium erat & fariebat focios fuos 
efle in filentio in irinere, ac fi eflent in conventu. 
Et in mane dum ibat , fervabat & faciebat Fratres 
fuos fervare filentium fere omni die ufque ad ter- 
tiam. Et dum eratin itinere jacebat in palea vefti- 
tus & calceatus , ficut ambulabat in die , tamen 
credit quod extrahebat foculares. 
■ 3. Item. dixit quod eundo per vias obfervabat 
jejunium conrinuum a fefto exaltationis fan&x cru- 
cis ufque ad feftum Rcfurrectionis , Sc etiam in xC- 
tate omnia jejunia ab Ecclefia inftituta, &c omnes 
fextas ferias : & in itinere ea qux dabantur fibi ad 
comedendum pacientcr comedebat , excepto quod 
non comedebat carnes , nec aliqua cibaria condita 
cum carnibus vel fagimine fcienter. Et fi quando 
male procuraretur in via in cibo & potu , non inr 
de conqucrcbatur , fed indc videbatur gaudere. Et 
fcit , quia eundo cum eo prxdifta videbat. Et cum 
erat in itinere , quando veniebat ad locum ubi Fra- 
tres habebant conventum , non ibat ad quiefcen- 
dum , ficut quidam faciunt , fed convocatis Fratri- 
bus faciebat eis fermonem, & proponebat eis ver- 
bum Domini & multam confolationem. 

4. Item dixit quod quando F. Dominicus erat in 
conventu , ubi moram deberet facere , conforma- 
bat fe conventui in cibo Sc menfa , Sc obfervabat 
regulam integre & plenilHme , & pro pofle labo- 
rabat ut Tratres fui fervarent. Et omnia prxdicYa 
fcit , quia vidit , & nunquam recordatur quod vi- 
derit vel audiverit eum contraria facientem vel di- 
centem : nec audivit unquam vel vidit quod dicerec 
verbum otiofum vcl injuriofum , vel decraheret ali- 
cui. Itemdixitquodidem F. Dominicus erat fapiens, 
difcretus , patiens , benignus, & multitm railericors, 
mulrumque familiaris , lobrius Sc juftus , ita quod 
tototempore vitxfux non creditfe vidifle aliquem 

fiem intraverat, cum hoc teftimonium rcddebat mcnfc atu 

gufto MCCXXXIII. 

c MedioUnum Columbam. Locus hic ultimus idcm vi- 
detur cum Columbanifano caftro celcbri a Frideiico J&no-. 
barbo in unpeiatorum commodum ad Lambrum fluvigm xdi- 
ficato anno mclxiv, dc quo Lcandcr Albcrtus in dcfcriptione. 
Italia: legcndus ubi dc Lombardia Tranfpadana, cdit. Vcnct. 
ijji in 4 fol. 538. b. Verf. Kyriand. p. 64,6 quod per fyn- 
eopen Columbam forte vulgo diccbant. 

0 Tunt fuit hovhs fritr. Iu altcris o^uac S. Ppminicus 



hominem confidcratis omnibus condirionibus , qui Jic XI1I 
magis pollcret omnibus virtutibus , licet multos vi- s 
derit Sc noverit bonos religiofos viros in diverfis 
partibus mundi. Et dixitquod audivit ejus confeflio- 
nem in sgritudine de qua migravic ad Dominum, 
generaliter de omnibus aclus fuis , prsfentibus muU 
tis facerdotibus Sc audientibus , & credit eum nun- 
quam mortaliter peccafle : & credit eum femper 
virginem fuifle , & hoc credit per confefllonem prs- 
didam generalem , quam ab eo audivit: Scpoftea 
dixit ipii Fratri in fecreto , Frater ego peccavi quia 
publice dixi de virginitate mea coram Fratribus, 
quod non debuiflem dixtfle. 

5. Item dixic quod quando erat in itinere , vifi* 
tabat loca religiofa > cujufcumque ordinis eflenr^ 
& prxdicabat eis , & hortabatur ad bonum , & hoc 
fxpiflime vidit. Item dixit quod fi quis Frater fui 
ordinis vel alieni tentationem vel turbadonem ha- 
bcret, Sc iret ad eum. locuturus -fuper hoc, valde 
bene horrabatur eos , ica quod fere omnes bene 
confolati recedebant ab co : Sc hoc fxpiflime vi- 
dit per provinciam Lombardix , fcilicet apud Me- 
diolanum Sc Columbam c , & alibi in multis locis. 
Item dixit quod fere omni die non magna necefli- 
tate impeditus faciebat prxdicationem & collatio* 
nem Fratribus, Sc multum plorabat j & provocabat 
alios ad plorandum. Item dixit quod zelator erat 
regulx Sc rigide puniebat culpas Fratrum , tamen 
in tanta dulcedine Sc benignitate injungebat pceni- 
tentias , quod Fratres patienter fuftinebant. Item 
dixit quod afliduus erat in officio , Sc fequebatur 
chorum in officio. Item dixic quod nefcivit un- 
quam quod haberet proprium locum jacendi nifi in 
infirmitate , nec de levi potuiflet habuifle quin fci* 
viflet. Item dixitquod pro majore parte no&is erat 
in oratione , Sc fxpiflime pernodabat in ecclefia , 
& multum plorabat in oratione. Interrogatus quo- 
modo fciret , refpondir quod lxpiffime invenit eum 
in ecclefia orantem Sc plorantem , Sc aliquando vi- 
&um a ibmno dormientem : Sc propter multas vi- 
gilias prxcedentes fxptflime dormitaoat in menfa. 

6. Item dixit quod circa finem menfis julii , ficuc 
de tempore credit , fuit reverfiis de curia dni Hu* 
golini tunc temporis Oftiertfis epifcopi Sc apoftolicx 
fedis legatt Sc nunc fummi pontihcis , qui erat 
Venetiis , ficut ipfe certiflime credic de loco > 
.& rediit F. Dominicus valde laflus. , & iiccr 
fic fatigatus eflet , locutus fuit cura ipfo tefle , 
qui tunc fuit novus prior. D , , & F. Radulpho uf- 

3uc ad magnam partem noctis de faclo orciinis:& 
um ifte vellet dormire, rogavit didum F. Domi- 
nicum , quod iret ad .dprraicndum. , Sc non furge- 
rer in noc^e ad matutinas »• fed ipfe non. aequievit 
precibus iftius , fed intravit in eccleitam , Sc pcf- 
no&avit in oratione , Sc. nUiilominus Jntejrfuic in 
matutinis , ficut audivit a Fratribus Sc aheodem F* 
Dominico *, Sc poft matutinas audivit ab eo quod. 
dolebat caput , & ex tunc ccepit languere manifefte 
de illa xgritudine , de qua mtgravic ad Domtnum. 
Icem dixic quod dura jacebat in ipfa xgrirudine 7 
noluit jacerc in lecTto , fcd in faccone , Sc faciebac, 
vocari ad fe Fracres novicios , Sc dulciflimis verbis 
Sc alacri vultu confolabarur eos , Sc hartabaritF ad 
bonitm : Sc ita patienter' fuftinebat illam. tfgritudt- 1 
nem& eciam alias ,, .quod.nec conqucrebatur >'netf 

habuit Bononiz anno Mccxxi .comitiis gcncralibus confti r 
tuta: funt ut fupr» obfervatum eft, ofEciorum ordinis appelr 
lationes magiftri , priorum provincialium , Sc priorum con- 
ventualium id cft eoruin qui unius ccenobii rcgimini przfi- 
cicbantur , cum antca. folo vicarii nomine gaudercnt. Itaque 
in iifdcm comitiis hic F. Vcntuxa ptimus Bonanienfis prior 
videtur pofitus & a B. Dominico inftitutus ^ quo muncrc vi. 
dctur continuo functus ad annum Mccxxxiii , certo eo anno 
fungebatur adhuc cum hoc. uftimonium reddidU .wenfc au-r 
gufto, fortc * ultra gcflit. 



Digitized by 



Google 



4* s c m t T O R £ s 

Sic. XIII. genutum ernittebat, imo videbatur effc femperbi- tam ecclefiam, fcd przcipue circa fepulturam , & 

kris & jucundus. ipfe tcftis fenfit iplum odorem , & multi Fratrcs 

7. Item dtxit quod dum graviter infirmaretur» ienfcrunt qui adhuc vivunt , ficut eos audivit di- 

fecerunt eum portareadfan&amMariamde Monce, centes , & duravitper multos dies, fed nefciebant 

qui erat fanior locus ,& cumcrederet fe mori, vo- quis odor effct, ctedentes firmiter quod de fepul- 

cavit iftum ptiorem & Fratres :.& venerunt illuc tura exiret. Itcm dixit quod ficut audivit & firmi- 

fere viginti Fratres cum di&o priore , & cum effcnt ter credit , Deus multa miracula operatus fuit per 

circa eum , ipfe fic jacendo cccpit przdicare cis , & eumdem F. Dominicum in morte ejus Sc poft mor- 

fecit cis valde bonum fermonem , & corapundtivum, tem ejus in eo anno & fequentibus annis. Et hoc 

& nunquam audivit magis zdificativum fermonem ideo credit & dixit , quia multi viri & mulieres vc- 

ab ore ejus , & ficut credit , tunc inunxerunt eum. niebant ad fepulturam ejus cum candelis Sc imagi- 

Et audivit tum a quibufdam , quod monachus qui nibus & vocis , dicentes quod Deus operatus fuerat 

crat tunc rector in di&a ecclefia dixit , quod fi mo- miracula circa eos vel fuos per merita B. Domini- 

reretur ibi , non dimitteret afportari eum , fed fa- ci. Et voluerunt quidam daudere fepulturam ipfius 

ceret eum fepeiiri in di&a ecclefia. Sed cum ipfe F. Dominici , & cooperire pannis fericis , fed Fratres 

prior retuliflet przdicla F. Dorainico , ipfe F. Do- timentes prohibuerunt , ne ordo inde propter mul- 

minicus refpondit : Abfit quod ego fepeliar nifi fub titudinem turbaretur > & ne aliqui dicerent , quod 

pedibus Fratrum meorum : Portate me extr* ut ego propcer cupiditatem & jadantiam facercnt Fratrcs , 

moriar in vinea illa, nt pojfitis me fepelire ad ec- vel fieri paterentur. 

clejiam noftram. Et tunc fumcntes eum reduxerunt 9. Item dixit quod quando corpus przdi&i F. 

eum Bononiam ad ecclefinm S. Nicolai , timentes Dominici debuit transferri de loco in quo erat in 

ne in via moreretur. Et cum fuiflet illic, ftetitper locum m-quo nunc eft, ex mandato Poteftatis Bo- 

bonam horam , & fecit vocari poftea priorem , SC nonienfis multi honorati cives cuftodierunt arcam 

dixit ci , praparate vos. Etcum ifte prior & aiiiFra- pcr mulcos dies, timentes ne fubripcretur eis. Un- 

tres przparaffent fe folemniter ad commendationcm de cum in nocTrc Fratres venerunt ad aperiendam 

animz , Sc cura veniflent circa eum , ipfe F. Domi- arcam przfente Poteftate Sc multis civibus Bono- 

nicus dixit huic priori Sc Fratribus : Expetlateadhuc. nienfibus & aliis honoratis Sc religiofis viris clericis 

£t dum ifta fierent , dixit ipfe prior ei : Pater tu fcis & laicis , invenerunt fepulcrum bene claufum Sc 

quomodo dimictisnos defolatos &triftes, memento czmentum durum & valde forte F , ita quod vix 

noftriutores pro nobis ad Dominum. EtipfcF.Do- clcvaverunt lapidem fuperiorcm. Et cum elevatus 

minicus elevatis oculis in ccelum & manibus dixit : fuiffet lapis , exivit inde mirabilis 1 & fuaviffimus 

Pater fanSle tjuia libenter perftiti in voluntate tua , & odor, & omnibus qui ibi erant incognitus , & talis 

illos tjuas dedifti mihi cuftodivi & confervavi , ego qui videbatur fuperare omnia aromata , nec vide- 

recommendo eos tibi , con/erva & cuftodi eos. Et dixit batur habere odorem alicujus rei humane. Et cle-' 
fc audiviflc a Fratribus quod dum rogarent eum de vato dido lapide invencrunt capfam ligneam bene 
fe , refpondit eis : Ego utilior ero vobis & fruBuo/tor claufam & firmam cum clavis ferreis , in qua di- 
poft mortem > tjuam fuerimin vita mea. Et poft pau- cliim corpus F. Dominici requiefcebat , quam fimi- 
lulum ipfe F. Dominicus dixit huic & Fratribus: liter aperuerunt , & valdemajorem fragrantiam odo- 
Incipite. Ec inccpcrunt officium commendationis ani- ris ftatim fenferunt : & ofla ipfius corporis quz erant 
tnz folemniter faccrc. Et ficut crcdit ipfe F. Domini- in antiqua capfa , pofucrunt in nova bene firmata 
cus dicebat ofKcium cum eis , quia moVebat labia : & cum clave , quam fempcr tenebat Poteftas & tenet, 
dumofficiumfacerent, vitamhnivit, & credit firmi- quz poftea in aurora in adventu archiepifcopi & 
miter quod dum dicebant verba illa, Subvenite /anfti multorum epifcoporum aperta fuit , & eumdem red- 
Dei , occurrite angeli Domini , fufcipientes animam didit odorem , & depofita fuit cum oflibus per ar- 
tjus , offerentes eam in conjpettu Altiffimi , quod tum chiepifcopum & alios epilcopos in novo fepulcro : 
cmifitipiricu.Etficcrcdit,quodexbenignitate&pro- quo claufo idem fepulcrum in odava die apertum 
videntiaDeifactumfuit,quodD. Hugolinus Oftien- fu«c przfente Poteftate Bononienfi & multis aliis 
fis epifcopus & nunc apoftolicus & D. patriarcha civibus & magiftro Jordane & priorc Provinciz & 
Aquileienhs & multi venerabiles epifcopi & abbates multis aliis prioribus & Fratribus ordinis Przdicato- 
interfuc-unt fepulturz cjus. Et ipfe D. Oftienfisepif- mm : & tunc magiftro Jordane tenente caput di«5ti 
copus nunc apoftolicus celebravit miflam , & com- F. Dominici in manibus fuis, quafi trecenti Fratres 
mcndavit animam cjus, & fecit cxequias. Et dixit de ordine Przdicatorum & ultra ofculati fucrunt 
quod in fefto S. Sixti proxime przterito fuerunt xn capiit fenticntcs eumdcm inenarrabilemodorem : & 
anni quod raigravit ad Dominum. E mirabilis & inenarrabiHs odor remanfit in manibus 

• 8. Itcm dixit quod in codcnt anno quo morruus magiftri Jordanis & hujus ceftis & omnium illorum 

fuit, in hieme fequenti maximus odor fentiebatur qui tetigerunt de oflibus fuis. 
ih ecclefia veteri in qua fcpultus fuit , & pcr to- Inrerrogatus quomodo fcit przdidta omnia , ref- 

£ Et dixit q#oi in ftfl* S. Sixti froxime frtnrito. Hzc Turcis rcportaum anno mcccclvi. Vidc poftca ubi de F. 

nirius confirmant B. Dominicum v 1 1 1 idus augufti mccxxi Jacobo Gil fcu Agidii , qui )ubcnrc illo pontificc officium 
fcria vi nam erat Lit. Dom. C. obiiflc. Iila vero fi junxe- «ujus folemniutis concinnavit. 

ris cum iis quac habct Tcftis v F. Joannes Hifpanus n. 1 F C*ment$im durum &v*ld* forte. Idem habcnt fequentcs 

in fefto S. Auguftini proximo venturo erttnt &c. Rcde col- plures. Intelligo arenatum cx arena tc calce confufis conftans, 

liges hos -omnes teftes «uditos foifle inter fcxtam augufti & «1 ctiam ex tcftis tufis & calce miftis opus ut aiunt fi- 
xxvtu cjufdcm mcnfis anni MCCxxxm fed & obiter ani- gninum. 

madvcrte fpeciatim ab co notari feftum S. Sixti , non feftum Qtiandiu poftea vixerit hic Ventura , non produnt anfta- 

transfigurationis, quia fcilicet feftum transfigurationis ctfi jam 1« noftri : cum anno mccxxxvii primum ccenobii Luchc- 
in quibufdam Ecdcfiis celebrarctur , non tamcn ea auatc in fis prarfeftum priorem coniicit Malvenda Annal. p. 5J4. a. 
ecclefia Romana, nec in ordine : neque enim in Kalenda- cx mcmoriis cjus domus ad fc miflis , cui aflcntiri non poflum. 
riis noftris feculi xm & fequcntisxiv annotatur. Falluntur Cum cnim hujufmodi primi priores in comitiis cujufquc pro- 

crgo qui haftenus putarunt fcftum B. Dominici ab o£tavo vincisc inftitucientur , non videtur provinciaro Romanam qu» 

idus 1 ad nonas augufti a Grcgorio IX tranflatum ratione fcfti viris ad rcgimen idoncis noncarebat, ex provincia Lombar- 

transfigurarionis , ctim nonniii ob fcftum S. Sixti fummi pon- Aix hominem cvocaflc qucm Luch* prxficeret fuis mandati* 
tificis & martyris id foaum fucrit : fccufo vero x v 1 1 ob obfequi non aftri&um. Itaque Vcntura illc primus prior Lu- 

feftum S. Manx ad Nivcs a nonis augufti ad pridie nonas chcn(is alius fucrit. Noftcr autcm Vcroncnfis quin vir fua setats 
a S. P. Clemcntc VIII rurfus cft translatum. Fcftum vcro nominatifllmus fucrit , dc Ecclefia & ordine in fua provincia 

transfigurationis Calixtus II l primus pcr totam ccclcfiam La- optimc raetitus , tanta cjus cum SS. Parcntc familiarius ut du> 

tinam juflit cclebrari ob infigac» viaoriam £cxta augufti de bitemus non finit. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS V HJl 

pondit quia interfitit omnibus prxdi&is , & vidir, 
& fenftt odorem non folum in oflibus , & vcfti- 
mentis & capfa 8c pulvere , fed etiam in fuis mant- 
bus & Fratrum qui tetigerunc fupradicta , vcl aliquid 
de prxdi&is. Item dixic quod mulcoties ufque ad 
hoc cemptis fenfit iftum odorera incognicum. 

Item dixic quod in tantum erat zelator animarum 
quod non folum ad fideles , federiam ad gentes 8c 
infideles & in inferno damnatos extendebac carica- 
rem fuam 8c compaffionem 8C multum pro eis fle- 
bat , & raultum crat fervens quoad fe ad prxdi- 
candum & quoad alios in mittendo prxdicatores, 
in tanmm etiam quod defiderabat ire ad prxdican- 
dum genribus. Interrogacus quomodo fcic hoc , ref- 
pondir quia audiebat ab eo Sc ab aliis Fratribus , & 
in talibus rractacibus fxpe fuic cum eo , & ctiam in 
collationibiis. 

T E S T I S II. 

i. Frater Gmllelmttt de Menteferrato de ordine 
Prxdicarorum prefbyrer juratus dixit, quod xyi 
anni funt vel ctrca tempus illud , quod ipfe ve- 
nit ad urbem Romanam, ut celebraret ibi quaJBb- 
gefimam , 8c D. Papa qui nunc eft , qui tunc erat 
Oftienfis epifcopus recepit eum in domo fua >8c 
in diebus itlis F. Dominicus ordinis Prxdicatorum 
inventor & primus magifter erat in curia Romana, 
& fxpe veaiebac ad domum D. Oftienfis epifcopi , 
unde ex tunc ipfe habuit notitiam ejus , & placuit 
fibi converfatio di&i Fracris , & ccepit diligere cum, 
tc multoties tractabat cum eo de his qux pertme- 
bant ad falutem eorum 8c aliotum hominum. Et 
videbaturfibi teftiquod F. Dominicus elfet multum 
tcligiofus magis quam aliquis homo quem unquam 
viderar , quamvis cum multis religiofis ipfe teftis 
locutus furflet. Ec videbatur ei quod magis eflec 
«lator falutis humani generis , quim aiiquis quem 
•vidiflct. Et in eodem anno ipfe teftis ivit Parifios 
auditBrus theologiam, quia primo promiferat, 8c 
-convcnic cum eo , quod poftquam audiHfet pec 
biennium cheologiam , 8c ipie ordinaflet Fratres fuo j, 
ambo fimul irent ad convettendum paganos qui mo- 
tabanrar in Pcia ( aaPercia pro Ptrjia , vel Grecia * ) 
8c aliis partibus Septcntrionis. Et dum ipfis ftuderet 
Parifius, venit prxfatus F.Dominicus iiluc de Hif- 
pania , 8c cunc recepit habitum Fratrum Prxdica- 
torum , 8c inrravic ordinem , 8c ex tunc convcrfarus 
fuit cum eo pluribus temporibus diverfis locis in 
eundo ad ctrriam Romanam 8c alibi , eundo , ftan- 
do 8c redeundo , comedendo , bibendo , jacendo , 
orando , cum eodcm Fratre Dominico fano & in- 
firmo A . Et dixit quod toto tempore quo fuic cum 
eo, vidit eum fervancem regulam Fratrum Predi- 
«atorum & ordinem multum diftrtctc , 8c benc dif- 
penfabat cum Fratribus fuis , fed fecum non difpen- 
iabat. Et vidit quod jejunia -ftatuta iu reguia om- 
aia fervabat & in fanitate & in infirmitate. Et vidit 
eum eundo fecum Romam pacientem gravem infir- 
;«nitatem fcilicet fluxum ventris , 8c tamen proptcr 
hoc non frcgit jejunium, nec carnes comedit, nec 
.pictantiam fibi fectt nifi de pomis five de rapis ali- 
quando : & hoc fcir quia femper crat in comeftione 
cura eo , & in infirmiratibus in quibus eum vidir, 
codcru modo fe habcbat. Interrogatus ubi eum vi- 

* Hanc narrationem fic inrellige. Quadragcfima anni 
"Mecxvii , cnjvs priraa dies vi idus tcu vin februarii ca cft , 
ejoa Guilielmus de Montcfcrraro Romam adivcrat, & apud 
-cardinalem Oftienfem hofpitabatur. Dominicus tum adtiuc 
Honue poft confirmaram xxii dcccmb. prxcedcnti ordincn* 
■pcrftans , & eamdcm domum frequentans , cum co ncceflitu* 
dincm jnnzit, imo St promiflum acccpit ordincm ab eo am- 
lc&cndum , poftquam biennium Parifiis thcologiam au- 
iiitct. Eodemanno Guiliclmus Lutetiamfe confcrt, & thco- 
logiz opcram dat. Anno M c c x i x Dominicus cx Hifpania 
lutctiam circa pcntccoftcn primui acccdit , & ibidem Gui- 



IDI C AT.OR U M. 47 

dit aliis infirmum ? Refpondic qubd apud Viterbihm, * * «• XIM- 

fed non recordacur quam infirmitatem patieba- 

cur. 

2. Itcm dixic quod quandiu fuit cum eo , licec 
fxpe maie procurarencur in cibo & in pocu , 8c 
male reciperencur , 8c male jacerenc , nnnquam 
audivit eum conquerentem dc his nec in infir- 
mitate nec in fanitate. Item dixit quod quotiell 
cumque debebat fe coilocarein lcdto,prius incum^ 
bebat raultum orationi , 8c pluribus vicibus cum 
gcmitu 8c lacrymis . ita quod fxpe cxcitabat ipfura 
teftem 8c alios cum geraitu & fletu fuo a fomno. 
Et firmicer credic quod majori fpacio cemporis erat 
in oracione quam in dormitione : 8c femper jacebat 
inducus & cum capa 8c cin&us , & cum caligis cal- 
ccatus, dum cum eo fuit, & fempec fine culcitra , 
videiicet interra, cabula five palea vel alioftrami- 
ne. Siiencium femper horis confueris 8c debitis fe- 
cundum ordinem obfervabat, a verbis ociofis abfti- 
nebat , & femper dc Dco vcl cum Deo loquebatur. 
Incerrogacus qualiter fcit ifta? Refpondit quod can- 
quam principalis focius converfabacur cum eo dc 
die & nofte eundo & ftando , 8c videbat & audie- 
bat prxdi&a ficut prxmifla funt. 

3. Item dixit quod firmiter crcdit, quod idein 
F. Domtnicus icmper fervaverit virginitacem : 8c 
hoc credit proptcr bonam convetfationem quam 
viditeumhabere,& quia hocaudivit a mulcis viris 
religiofis , 8c ab aliis fide dignis qui cum eo longo 
cempore fuerunc converfui. Interrogatus a quibus 
hoc audivit "i Refpondit ab epifcopo Oxomenfi * 
cujus canonicus fuerat & a canonicis fuis cum qui- 
bus erat in feculo converfarus , 8c ab aliis de quo- 
xum nominibus non rccordatur. 

4. Icem dixic quod ipfe interfuit in tranflacidne 

{>rxfati F. Dominici , quando corpus ejus tranflatum 
iiit a priori fepultura in ecclefiam ad locum in quo 
nunc eft. Et dixit quod prior provincialis 8c Fratrcs 
ecclefix S. Nicolai timebant ne fcctor eflet in ec- 
clefia ubi jacebat corpus , 8c ideo quia locus erar val- 
de depreffus,& aqux multx pluviales defluxerant 
ad iocum (epulcurx , 8c proprer hoc nolebanc quod 
laici & extranei intercflcnt , quando aperirent fepcd- 
turam : fed non potuerunt facere ,.quin Poteftas cum 
xxiv nobilibus 6c honoratis civibus Bononienfibtis 
inrereflent in apertione diclx fepulturx> quorum 
quidam cuftodierant ipfam fepulturam antequam ape- 
riretur pluribus noctibus. Et citm fubiatus eflet la- 
pis qui fuperpofitus erat dtAx fepulturx, & appa- 
ruit capfa in qua jacebac corpus didti F. Dominict, 
exivtt tunc de ipfa rumba odor fuavis 8c dele&ahi- 
lis , nec poturt unquam perpendere , cujus rei aro- 
mattcx effetodor iilc. Et ipfc 8c omhes alti fenfe- 
runt ipfum pdorem : & indinavit fe 8c ofcuiatus fuit 
capfam , 8c majorem fenfic odorem. Hoc etiam alii 
.fecerunt tam Fratres quam feculares qni eranc itrf, 
&fenferunt enmdem odorem, & prx gaudio & de- 
votione multum fleverunt. Tandem tranflatumfuit 
corpus ad locum in quo nunc jacet. 

5. Item dixic fe poftea plures vidifle perfonas 
qux dtcebant fc paflas graves infirmitates & diver- 
ias , & fc libcratas fuifle per merita B. Dominict, 
fed non recordamr qui fiierunt , fcilicet qualiter 
nominaresntur » quia non noverat eos ante,eo quod 

liefmum duos annos ftudii complcntem invenienspromiin ad- 
monet : quod illc non abnuens , imo intimis ex prxcordiii 
concupifcens , veftcm c Sanc"ti manibus aclipit , comitcmquc 
deinceps indivtduum fc cidcm adjunxit. Harc afta Sanfti plu- 
rimum dilucidant. Abanno mccxvii ad menfem auguftumanni 
mccxxxiii quo teftimoniu hoc redditum , anni xvi effluxcrant. 

8 Quando & ubi cpifcopum Oxomenfcm Didacum vi fc- 
bruarii mccviii mortuum Guilielmus vidcrit , non ita conjcdu 
ficilc. Forte tllc non ab ipfomet cpifcopo , fcd a canomcis 
non fuam folum fcd & iplius cpifcopi olim fic fibi atteftafl- 
tis fidcm prarftantibus aadtctat. 



1 



Digitized by 



4* 



S C K I STCB.ES 



Stc. XIII. erat unus de diffinitoribus c , & non poterat illis 
intenderc. 

T E S T T S III. 
f. F. Amizso Mediolanenjts prior Paduanus & 
prcflbyter juratus dixit , quod magifter Dominicus 
fuit homo humilis , manfuetus, paticns & bcnignus , 
& quietus , pacificus , fobrius & modcftus , & in 
omnibus adtibus fuis & verbis valdc maturus , pius , 
confolator aliorum & maximc Fratrum fuorum , 
regularis obfervantix zelator prxcipuus, fummus 
paupertatis amator rarii in victu & vcftitu Fratrum 
ordinis fui , quam in xdificiis fuis & ecclefiis Fra- 
trum , & in cultu ctiam & ornatu vcftium ccclc- 
fiafticarum. Multum enim ad hoc ftuduit in dicbus 
fuis & operam dedit , quod Fratres in ccclefiis non 
uterentur veftimentis purpureis vel fcricis tam fu- 
per fe quam in altaribus , nec vafa aurea vei ar- 
r gentea haberent przterquam in calicibus. 

1. Item dixit quod fiiit afllduus in oratione tam 
diebus quando vacabat quara noc"tibus , & pcrno- 
ctabat frequenter in oratione , ita quod parum vel 
nihil recipiebatur in le&o. Item dixit quod inte- 
gre ordinem fuum fuperomnes fuos fcrvabat, nec 
de levi fibi parcebat in aliquo , fed plene tenebat 
conventum luum in choro& in refec~torio& inaliis. 
Item dixit quod erat multum frequens in prxdica- 
tione & zelator animarum , & ad hoc ipfum Fra- 
tres fuos ftudiofe invitabat. I^sm dixit quod reli- 
gioncs & viros religiofos muitum diiigebat & com- 
mendabat. Interrogatus quomodo fciret hoc r Ref- 
pondit quia fuit converfams cumco aliquanto tem- 
pore , & ex prxdictis plilra vidit & cognovit in ip- 
fo , pluraquc audivit , & firmitcr credit ita fuifle. 

3. Item dixit quod audivit & credit quod virgo 
fempcr ufque in finera perfeveravit , & de hoc erat 
fama publica intcr Fratrcs. Item dixit , quod poft 
tranflationem F. Dominici nuper factam quadam 
no&e prxfente Potcftatc Bononienfi cum multis 
militibus& magiftro ordinis,& priore provinciali, 
aliifque multis Fratribus & prioribus A ad hoc in- 
ftantibus , aperta fuit arca & capfa , Sc oftenfa fue- 
runt ofla Fratribus , inter quos unus ipfe fuit , & 
fenfit ibi magni odoris fuavitatem in deofculatione 
ofllum & afpectu&odoratueoram, & taiem odo- 
rem nunquam mcminit fe fcnfifle. 

c Capitulum generale Bononiz anno Mccxxxm habitum 
fuit diffinitorum primum, & ex hoc tcftimonio habetur Gui- 
lielmum in eo pro (ua Lombardia: provincia diffinitorcm fc- 
diffc. F. Stephanus Htipanus de quo moz erat cjufdcm co 
anno prior provincialis. 

Ad horum complementum addo hunc F. Guilielmum de 
Montcferrato anno mccxxxv ad Saracenos a Grcgorio IX 
miflum , qui eis c vangclium prxdicaret , ut narrat Rainaldus 
ad eum annum n. )« : ex litteris autcm F. Philippi Tcrrse 
Ctn&x prioris provinciolis de quo potca ad annum mccxxxiii 
ad Gregorium I X fcriptis , difcimus eum 9nno mccxxxii 
inter Saraccnos qui Mefbpotamiam & Chaldaram occupave- 
rant, egi(Te cum duobus noftris fodalibus ejus lingua: peritis, 
& J.ikelich id eft catholicum fcu patriarcham Ncftorianorum 
Scleuci* ad Tvgrim vcl Bagdat icu Ircnopoli fcdentem co 
adduxifle , ut ndem catholicam & Roraana: fcdi obcdicnti im 
fc amplcxurum ei promifcrit : dc quo di&um Philippum plu- 
ribus epiftolis ccrtiorem fecit. Forfan & ibidcm obierit Gui- 
liclmusnofter, nam nulla cjus dcinceps apud fcriptores noftros 
mihi occurrit mcmoria. 

A Mnltis Vratribus & prioribus. Mos erat tum , qui & 
iiu perftveravit in ordine, ut ubi cclebrabatur capitulum 
gcncralc , priores conventualcs omnes ejus provinciae eo ac- 
cederent comitia provincialia poft gcneralia habituri. Itaque 
ad hoc capitulum generalc anno mccxxxiii Bononix coa&um 
venerunt priorcs omnes provinciae Lombardiz. 

Iftum F. Ajpizonem vcl Amizium, ut alii vocant , indica- 
vimus fupra ad vitx per Jordanum n. 3« in Annotatis a B. 
Dominico ad ordincm alleitum anno mccxix , dum Sanftus 
e Lutetia rcdux in Italiam , & Bononiam pcrgcns , Medio- 
lano tranfirct. Rem fic narrat Tacgius Mon. ord. P. vi fol. 
16 pag. 1. Anno mccxix perveniens B. Domtnicus in Lom- 
bardtam , Mediolanum afplicutt , rjp in canontca S. Nazarii 
ut dicium hofpitatus ejl. Per quofdxm autem dies ibi morxm 
trtthens , prtdieatitnis ejjieh injijitrt ectfit , nm mtdicnm 



T E S T I S IV. 
t. Frater Bonviftts PUccntinus facerdos de ordin» 
Prxdicatorum juratus dixit, quod xiv anni funt & 
plures , quod intravit ordinem FF. Prxdicatorum & 
ruit converfatus cum F. Dominico circa tempus qua- 
tuor menfium Bononix in clauftro B. Nicoiai & eriam 
Romx , & eundo Romam & Mediolahum converfa- 
tus fuitcumeo , & in infirmitatc cuftodivit eum. Et 
dixit quod habebat hanc confuctudinem , fcilicet 
quod quando Fratres fiii poft completorium cgre- 
diebantur de ecclefia, ut irent dormitum, ipfc F. 
Dominicus ut oraret fe in ccciefia occultabat. Ec 
ipfe tcftis cum hoc cognofcerc yellct , quid di&us 
F. Dominicus faceret in ecclefia , fxpius fe oc- 
cultavit in ecclefia , & audiebat eum cum clamore 
maximo & lacrymis orantem Dominum , & cum ge- 
mitu maximo. Interrogatus quomodo fcit quod eflec 
F. Dominicus ? Relpondit quia videbat eum , cum 
eflet lumen in ecclefia, & eum in voce fimiliter co- 
gnofcebat , ita quod bene certus eft quod erat F. Do- 
minicus. Item dixir quodfirmirercreditqubdfxpius 
pernoftabat in oratione Dei , & hoc erat famofum 
iiter Fratres : & cum veilet fcire locum ubi jaceret, 
non potuit invenire quera locum haberet ipfc pro- 
prium jacendi , ficut nabebant alii Fratres : fed quan- 
doque inveniebarur in banco dormire , quandoque 
in terra , & quandoque in funibus cathedrx vel ca- 
deleti. Itemdixit quodita jacebat indutusin nofte, 
ficut ambulr.bat in die. Interrogatus quomodo £cit 
hoc ? Refpondit quia vidit , & communis erat £tma 
inter Fratres. 

1. Item dixit quod veniendo Romam cum eo, 
quando F. Dominleus egrediebatur de aliqua civi- 
tate feu villa vel caftro , difcalceabat fe , & nudis 
pedibus ambulabat , & ipfemet portabat fotulares 
fuper iparulas , & nolebat dare ipfi tefti qui paratus 
erat portarc , donec venirent prope aliquam civica- 
rem vel viliam vel caftrum,& tunc calceabac (c , & 
cxeundo irerum difcalceabat , & difcalceatus ibac 
donec venircnt ad iocum deftinatum. Et cum venif- 
fent ad quemdam locum , ubi lapides erant acutifli- 
mi , tunc dixit ipfi tefti : heu ego mifer ! hic fui coac- 
rus femcl calceare. Et diftus teftis quxfivit quare, 
& ipfe F. Dominicus refpondir , quia tunc pluerat. 
Interrogatus quomodo fcit hoc J Refpondit quia in- 

in pofuh illo fruilum fecit. Quofdam prtclaros viros tune 
temporis ad ordinem recepit, vtdtlicct F. AmizAonum de So- 
Urio Mediolanenfem jurtfperttum , qui futrai facri palatii 
notarius , & tn ordine ( fuit ) prior Mtdiolanenfis r> Padua- 
nus , cV fanititatis B. Dominici ttftis adjuratus , qui cV B. Do- 
minici focius aliquattdo fuit : F. Guidotum de Sexto Mtdio- 
lanenfem decretorum doctorem auditoremque contradiSoriarum 
in curia , <J> tn ordine unum ex primit inquijitoribus harttic* 
pravitatis in Lombardia : F. Rogerium de Merate feu dt 
Vicomercato doilorem juris famofijimum qui poftmodum in 
ordine prior Mediolanenfs futt. Tandem B. Dominicus Bono- 
niam devenit. Quae ex chronica ordinis a F. Gualvaneo de 
Ia Flamma circa mccc florcnte fcripta exciperc fe profitetnr 
Taegius : Taegium veto cxfcribit Puricellus DifTcrt. Nazar. 
cap. ioj p. jji. Eadem fere habet Triftanus Chalcus Hift. 
Mcdiol. lib. xin ad annum circitcr mccxviii trcs hos fo- 
dales a B. Dominico allectos, viros doclrina claros & jurit 
fcientta celebres fiiifle teftatus. 

Pius Amizium hunc rcfert notarium poftea egiflc in inqui- 
fitione advcrfus ficarios auctorcs necis S. Petri martyris anno 
mcciii, quod creditu facilc. Addit idcm Pius Amizium ad 
annum mcclxxxviii pcrvcniflc , eumdcmquc efle cum B. M. 
Ardigono Mediolancnfi eo anno mortuo & miraculis claro', 
de quo Leander agit fol. 113. a. proptcteaque vultjuniorem 
a B. Dominico afcitum. Verum hisnon facilc aflcntiar ,ciim 
rcpugnarc vidcantur ca qua: de iftis tribus ordini afcitis do- 
ccnt Chalcus & Taegius , viros fuiflc dodlrina claros & ju- 
ris fcientia celcbrcs , & ipcciatim Amizium jam cgifle facri 
palatii notarium , qua: x x x minimtlm autetiam x l circiter 
sctatis attigiflc arguunt , cti-.n a B Dortiinico ordini cooptatus eft. 
Alius itaquc fucrit ab Ardijono, de quo revera Lcandcr non 
dicit a B. Dominico veftcm acccpiflc , quod non tacuiflct fl 
idcm fuilfct , alius inquam , & (]ui co pluribus annis antea 
in ccclum cvolatit. Qua: tanien Etiftorgianorum noftxorum 
diligcntiori difquifitioni permittimus. 

terfuic 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PR£DIC ATOR UM. 



49 



cerfuit St vidit. Item quod cum dicfcus teftis ambu- 
laret cum didto F. Dominico in eadcm via , invafe- 
xunt eum inundationes aquarum & pluviarum , ita 
quod rivi Sc flumina plurimum creverunt , Sc tunc 
ipfe cum eflet gaudens in tribulationibus laudabat 
Sc benedicebat Dominum, cantando alta voce , Ave 
nturis flelU, Sc finito ifto hymno incipiebat alium 
hymnum fcilicet Veni creatcr Spiritus , 6c canta- 
bat cum alta voce ufque in finem. Item dixit quod 
quando veniebant ad aquas magnas , qux cieverant 
propter inundationes & pluvias , dictus F. Domini- 
cus fignabat aquas, & dicebat ipfi tefti qui timidus 
multum erat in aquis , quod ingrederetur innomine 
Domini , & ipfe confinis de fignaculo crucis ab eo 
fadto , Sc obedientia fecurus inttabat aquas qux pe- 
riculofx videbantur , Sc profpere credebat ei. Item 
dixit quod aliquando juvabat eum in celebratione 
miflx, Sc tunc infpiciebat vulmmejus, & videbat 
lacrymas decurrentes infaciem fuam intanta quan- 
titate, quod una gutta non expectabat aliam : Sc 
hoc etiam vidit ei contingere in pfalmodia. 

j. Item dixit quod quaudo debebant alicubi hof- 
pitari vei comedere, non fequebatur voluntatem 
fuam, fed voluntatem Fratrum fuorum qui fecum 
erant : & fi male procurabatur, majora ngna gau- 
dii oftendebat , quam fi bene procuraretur. Interro- 
gatus quomodo fcit hxc ? Refpondit quia vidit Sc 
xuit prxfens prxdictis. Itera dixit quod cum eflet 
Medtolani , Sc cuftodiret eumdem F.Dominicum in 
infirmitate pofitum , & ipfe haberet acceflioncm fe- 
bris, non conquerebatur de infirmirate, fed videbatur 
ipfi tefti , quia ipfe eflet in oratione Sc contempla- 
tione : Sc iftud videbatur propter quxdam figna qux 
videbat in facie fua, quae quidem figna confueverat 
ipfe habere tempore fanitatis , cum eflet in oratione 
& contemplatione , ficut ipfe bene noverat. Item di- 
xit quod quando febris receflerat , tunc loquebatur 
de Deo cum Fratribus , vel tenebat Iibrum , vel fa- 
ciebat fibi legi , Sc lauciabit Deum , Sc de infirmi- 
tate gaudebat , ficut moris erat ipfius gaudere fem- 
per in tribulationibus potius quamin profperitatibus. 
Item dixit quod cum idem teftis eflet procurator 
Bononix , Sc procuraret Fratres in conventu Bono- 
nienfi in refedtorio, & deficeret panisin refe&orio 
quadam die jejunii , tunc F. Dominicus fecit fignum 
ut apponeretur panis coram Fratribus:qui teftis etiam 
dixit ei , qiiod non crat panis ibi. Tunc F. Domini- 
cus alacri racie clcvavit manus fuas , & laudavit Do- 
minum Sc benedixit , & ftatim incontinenti intrave- 
runt duo qui portaverunt duo caniftra unum de pane 

A Ex hoc teftimonio habetur hunc Bonvifum , qucm ex 
ftirpe de M onachi Placennz haud ignobili ortum volunt, an- 
no mccxix e manibus B. Rcginaldi Bononiz veftem ordinis 
induiffe, quocumque menfc antcauguftum cjus anniidacci- 
dcrit : fic enim conftant xiv anni & pliis quam oidinem in- 
traverat , cum menfe augufto mccxxxiu fic tcftarctur. Scio 
F laminium lcgcrc annos xv , fcd hzc lcdtio reiicitur tam ex 
cod. noftro ms genuino, tum cx eo quod ipfemet addit fc 
fuifle novitium adhuc , cdm S. Dominicus Bononiam advenit 
xnenfe augufto mccxix , id eft reccns & forte ante quatuor 
aut quinque menfcs ordini afcitum. Rurfus ctim audis novi- 
tium, ne putes non ptofeffum ut cenfct Pius, ncc enim ve- 
xifimilc a S. Dominico homincm votis nondum fibi devindum 
od prxdtcandum Placentiam miflum fui(Tc : przterea in illis 
primordiis plerique vcftem accipicndo una profitebantur . alii 

Joft trcs mcnfcs , cujus multa habcntur in hoc opere cxcmpla. 
taque novitmm intellige a paucis mcnfibus in focietatem ad- 
roirfum , & nondum theoiogix fcientiafat inftrudum , uteam 
«x facro pulpito tractare poffct. Placentiam tamen patriam 
fuam ivit ex obedicntia, Sc faventeDeo tanto cum fervore 
concionatus cft, ut tres gcntiles fuos ad ordincm adduxerit. 
Hos Petrus Maria Campi Hifior. £ecl. di Piacenx.» , P. 11 
f. 119. b. nominat FF. Joannem dt u Salomoni, Nicolaum de 
Parnu, & Guilielmum Telufa. Ut ut fit cum fua fclici przda 
Bononiam ad S. Dominicum revcrfus cum co quibufdam menfi- 
bus convixit familiaris in primis & itinerum Romam, Medio- 
Janum & alias focius. Ab eodem anno mccxx videtur iterato > 
Piacentiam cum mox nominatis collegis miflus, qui domum 
•idinis in patria crigcrcc. Ciim enim convcntus Mediolancn- 
Tom. I. 



Sc aliud de ficubus ficcis , ita quod abundanter ha- 5 1 c « XIII. 

buerunt Fratres : & hoc dixit fe fcirc quia intcrfuit 

his. Item dixit quod fuit valde humilis , benignus, 

pius Sc mifericors , patiens , fobrius , zeiator pauper- 

tatis Sc falutis animarum, amator religioforum & 

religionum omnium. Item dixit quod in fe rc^ulam 

rigide obfervabat, Sc dixit quod non reddebatma- 

lum pro malo, nec maledictum pro maledidko , fed 

raaledicentibus benedicebat. Interrogarus quomodo 

fcit hoc ? Reipondit quia converfatus fuit cum eo 

in eundo Sc redeundo , ftando , in fanitate , in infir- 

mitate comedendo & jacendo. 

4. Idem dixit quod poft tranflationem corporis 
B. Dominici de priori loco in quo jacebat ad locum 
in quo nunc eft , a magiftro ordinis oftcnfa fuerunt 
ofla dicli F. Dominici magiftri ordinis Fratribus qui 
non interfuerant tranflationi,quia multumilla defide- 
rabant viderc : Sc ipfe teftisfuit tum prxfens , quan- 
do di^la oflaoftenla fuerunt prxfcnte Poteftate Bo- 
nonienfi Sc aliis quibufdam civibus Sc priore provin- 
ciali Sc aliis omnibus Fratribus : Sc odorem mirabi- 
lem & fiiaviflimum fenfit egredientem de oflibus, . 
fcd cujus rei aromaticx eflet ignorabat , fed videbatilr 
ei quod omnis rci aromaticx odorem exccderet , nec 
crcdit quod talis Sc tantus odor ibi poflet eflc , nlfi 
miraculofc a Domino ccelitus eflet datus. Et non 
folum ifte teftis pcrfenfit iftumodorem, fedmulri 
alii fcnferunt, ficut fibi dixerunt pofitia remotis. 

5. Item dixit ipfe teftis quod quando ipfe erat 
novitius , Sc non nabcret aliquam peritiam prxdi- 
candi , quod nondumin facra pagina ftuduiflet , prx- 
diftus F. Dorninicus prxcepit ci Bononix exiftcnti, 
quod deberet ire Placentiam prxdicaturus ibidem : Sc 
cum ipfe propter imperitiam fe excufaret , dulcifll- 
mis eum verbis induxit quod ire deberet Sc dixit. 
Vade fecure, quiaDominus tecum erit , Sc ponet 
verbum prxdicationis in ore tuo : Sc ipfe teftis obc- 
diens ivit Placcntiam & prxdicavit , & tantam gra- 
tiam contulit fibi Deus in prxdicatione , quod ad 
przdicationcrri ejus tres Fratres intr&verunt ordi- 
nem Prxdicatorum. A 

T ESTI S V. 

.1 Frater feanstes Hijpunus facerdos de ordine 
Prxdicatorum jurarus dixit , quod in illo anno 
quo confirmatus fuit ordo Prxdicatonnn in conci- 
lio D. Innoccntii papx III , ipfe teftis intravit ordi- 
nem iftum , & in fefto S. Auguftini proximo ven- 
turo erunt odtodecim anni , ficut Fratcr crcdit de 
tempore , quod recepit habitum de manu Fratris 

fis nonnifi xv martii cjus anni pofitus fuerit , Placentinus qui 
certo pofterior eft , imo & Brixienfi poft Mediolanenfcm 
ctcdto , ad hunc annum revocandus eft , forte poft primum 
capitulum gencrale co anno Bononiz habitum. Quandiu poft 
latum eo anno mccxxxiii de viu tc moribus Sancti teftimo^ 
nium vixerit, nemo ccit6 rcfert. Hift. Ecd. Placent. cit. p. 
J91 rcfertur inftrumcntum compromiflorium cleti Placcntini 
de electione fui epifcopi adarbitrium catdinalis Przncftint 
Jacobi anno mccxxxvi ind. x die Dominica xi odob. prz- 
fcntibus inter alios F. Jacobo de C«fitl*rqu*to Priore FF. Prt- 
dic. ($• F. Vifo Frnire diSi ordinit. Campius citatus hujus hi- 
ftoriz editor p. 1(4 hunc F. Vifum putat vciifimile noftrum 
cfle Bonvifum pcr fyncopen Italis familiarem fic didum.ae 
ptoinde eo anno fuperftitcm adhuc 8t fanum. Addo tamen 
mcndum effe in die menfis & pro xi o3ob. legendum cfTe xn : 
namfanno mccxxxvi Biffcxt. etatlit. Dom. F. E. acproindt 
xi octob. fabbatum. Quod tc evincitut ex prorogatione ejuf* 
dem compromifli inter manus ejufdem cardinalis anno fequcn* 
ti mccxxxvii ind. xi die veneris xvi menfis octobris facta, 
& ab eodcm Campio relau p. 594. Plura habet idem Cam» 

!>ius p. 117 & feqq. dc Bonvifo przdara Sc merito lcgenda, 
ed cmendandus fcu cum vnlt p. illa 117 jam anno mcCxvii or- 
dini accenfum , feu p. 11} ctim coenobium Placentinam erec- 
um afttuit antc brixienfc , quo certifGmc pofterius cft ut & 
Mediolanenfi tefte Bernardo Guidonis ex antiquis provincix 
utriufque Lombardiz infeiioris & fuperioris monumentis. 
Ejufdcm Bonvifi mcminit Rovetta ad uxj cique afcribit fcd 
fino teftc. 

Gmnde ofut adverfiu btrefet vmlde eruditum. 



Digitized by 



Goog 



SCRIPTORE.S 



Sic. XIII. Dominici plantatoris ipfiusordinis&"primimagiftri, 
& ipfa dic fecit profeflioncm in manu ptxdicti Fra- 
tris in ccclefia S. Romani apudTolofam : Sc cx tunc 
converfatus fuit cum dicto F. Dominico , & ftetit 
& ivit cum eo pcr diverfa loca & per diverfas ter- 
ras tam de die quam de nocte. Et dixit quod prx- 
di&us F. Dominicus erat in oratione afliduus die 
ac notte. Item dixit quod plus orabat quam cxre- 
ri Fratrcs cum quibus converfabatur , Sc plus etiam 
vigilabat , & majores difciplinas tn corpore fuo ac- 
cipiebat & frequentiores , & hoc fcit quia vidit 
cum prxdi&a fxpiflime facicntem. Item dixit fe 
etiam audivifle a quibufdam de Fratribus , quod 
idem magifter Dominicus faciebat fe difciplinari , 
& etiam fe difciplinabat cum catena ferrea , quae 
habebat tres ramos , Sc de hoc erat fama publica 
inter Fratres , & dix'.t hoc fe audivifle a Fratribus 
qui ci difciplinas dederunt. Itcm dixit quod Fra- 
tres peccinres fecundum rcgulam puniebat, tamen 
peccancibus compatiebitur , Sc multum dolebat 
quando pro culpa aliquem puniebat. 

z. Itcm dixit quod proximis compaciebacur , & 
falutem eorum ardentiflimc defiderabat , fxpe Sc 
frequenter ipfemet prxdicabat , Sc Fratres ad prx- 
dicandum modis quibus poterat inducebat , & mit- 
tebac ad prxdicandum , rogans & monens quod 
eflent de animamm fa'ute foliciti, & multumcon- 
fidens de Dso mittebat etiam fimplices ad prxdi- 
candum dicendo : Ite fecure , qaia Dominus dabit 
verhnm prtdkationis vtbis , & erit vobifum , & ni- 
hil deerit vobis } Et ibant & cedebat eis ficuc di- 
cebac. Item dixic quod cum eflet cum diclro F. Do- 
minico apud Tolofam in convencu ecclefix fupra- 
AxStx, ipfe F. Dominicus concra voluncacem comi- 
tis Moncisforcis & archiepifiopi Narbonenfis , Sc 
cpifcopi Tolofmi , Sc quorumdam aliorum prxla- 
torum mific hunc teftem quamvis invicum Parifios 
cum ullis Fratribus clericis & uno converfo ut ftu- 
derent & prxdicarent, & conventum ibi facerent, 
& non timcrent quia omnia eis profpere cederent ; 
& prxlatis prxdictis & comiti Sc Fratribus dice- 
bat : Nolite contradicere , ego fcio bene quod facio. Et 
tum alios etiam mific in Hifpaniam , Sc fimilia eis 
dicebat Sc prxcipiebat. Et dum ipfe reftis Sc focii 
fluderent Parifius, data fuic ei & fbciis fiiis a ma- 
giftro Joanne decano S. Qttintini tunc rcgenre in 
theologia Parifius , & ab univerfitate magiftrorum 
Sc fcholarium Parifienfium ecclcfia S. Jacobi pofica 
in porta Aurejianenfi , ubi fteterunt & fecerunt con- 
ventum , ubi multos bonos clericos recepemnt , qui 
ordinem FF. Prxdicatorum inttaverunt , & multx 
poflefllones Sc redditus eis tunc datx fuerunt , Sc 
omnia cedcrunt eis profpere , ficut F. Dominicus eis 
prxdixerat : & eciam cemporibus ipfitts data fuerunt 
Ordini Prxdicatorum caftra Sc poflefliones multx in 
partibus Tolofanis & Albigenfibus. Item dixit quod 
cum ordo FF. Prxdicatorum haberet caftra & pof- 
fefliones mttltas in partibtts fupradiftis, pecuniam 

fjortarent fecttm in via & equitarent, & fuperpel- 
icca dcferrent , prxfatus F. Dominicus laboravit 
& fecit , quod Fratres ipfius ordinis dimitterenc & 
contcmnerent omnia temporalia & infifterent pau- 
pertati, Sc nonequitarent, & viverent de eleemo- 
fynis, Sc riihil fecum in via portarcnt, Sc ita datx 
fuerunt poflefliones de Francia monialibus ordinis 
Cifterctenfis Sc alix aliis. Et ut Fratres fortius in- 
tenderent ftudio Sc prxdicationibus , voluic di&us 
P. Dominicus , quod convcrfi ejus ordinis iliiterati 
prxcllent Fr.itribus lireratis in adminiftrarione Sc 
exhibitione rerum remnoralium : fed Fracres clerici 
nqluerunt quod converfi prxeflent eis , ne contin- 
geret eis ficut conrigit Fratribus Grandimontenfis 
ordinis dc fuis Fratvibus. Inrerrogatus quomodo 
fcit omnia prxdicia ? Refpondit quia diu converfa- 



tus eft cum di&o F. Dominico , & vidit 6a qux d4 
co dixerat , cxccpta difciplina de catena ferrea de 
qua fupra dixe:.u : & alia fcit quia vidit Sc inter- 
ruic prxdictis , Sc conrigerunt hbi Sc fuis fociis. 

j. Item dixit quod oinnibus divitibus , paupcri- 
bus , Juiixis & gentilibus , quorum multi funt in 
Hifpania , fe prxbebat amabiiem , & ut vidtt ab 
omnibus amabatur , exceptis hxreticis Sc inimicis 
Ecclcfix quos in difputationibus Sc prxdicationibus 
fuis infequebatur & convincebat : Sc tamencoscha- 
rit.icive ad pccnitentiam Sc converfionem fidei hor- 
tabatut Sc monebat, ficut prxdifbaaudivit &vidit. 
Icem dixit quod ficut ibac in die , fic jaccbac in 
no&e , nifi quod extrahebac forulares , Sc dixic hoc 
fxpilfime fe vidifle. Item dixit quod quando idcm 
F. Dominicus ibat de una terra ad aliam terram , 
difcalceabat fe , & ibat difcalccatus ufque ad aliam 
terram , Sc tunc calceabat fe , & icerum in egreflu 
difcalceabat fe , Sc portabat ipfe fotulares fuos , Se 
nolebat quod aliquis juvaret eum in his portandis. 
Interrogatus quomodo fcit iftud ? Refpondir quia 
hoc audivic a Fratribus , Sc fxpe vidit ea. Et li 
quando orfendebat pedem ad lapidcm , alacri facie 
fiiftinebat , Sc non turbabatur & dicebat , H<tc ejt 
panitentia , ficut homo qui g. udebat femper in tri- 
bulationibus fuis. Itcm dixit quod paupertatem' mul- 
tiim dilexit , Sc ut Fratrcs eam diligcrent cos ftu- 
diofe monebat. Interrogatus quomodo fi.it ? Ref- 
pondit quia vilibus veftibus gloriabatur , & quia 
temporalia omnia dimifit , Sc eo prxfentc Fratres 
fxpiflime ad paupcrtatem hortabatur. 

4. Item dixit quod in cibo Sc potu fuit parcus 
& in pi&anciis maxime , ica camen quod licec cum 
aliis difpenfaret , fecum tamen difpenfare nolebat , 
imo regulam in fe tocam rieide obfcrvabar. Inter- 
rogatus quomodo fcit i Relpondit quia vidit hoc. 
Ircm dixit quod quando ambulabatper civitatcs&" 
villas , oculos a terra vix elevabat , Sc hoc fcit quia 
cum eo ambulavit per civitates Sc villas & vidit ca. 
Item dixir quod non habebat proprium leclum ja- 
Cendi ficut alii Fratres : Sc incerrogatus quomodo 
fciret hoc i Refpondit quia fi locum proprium ha- 
buiflet , bene fciviflet maximc ciim ftudiofus fuic 
in quxrendo. Item dixic quod bis vel ter cledtus 
fuit in epifcopum , Sc ipfe fempcr renuic , volens 
potius cum Fracribus fuis in paupertate viverc, 
quamaliquem epifcopatum habere.Intercog.itus qtto- 
modo fcic ? Reipondic quia non foium de hoc com- 
munis fv.ma erac tunc tempoiis tnter fratres , fed 
eciam apud omnes alios laicos Sc clericos. Incerro- 
gncus ad quos epifcopacus fuit electus ? Reipondit 
adBiterenfem & Convenarum. Inrcrrogatus quan- 
do hoc fcivit ? Refpondit antequam intraret ordi- 
nem Prxdicatorum. 

5. Item dixitquod raro loquebatur nifi cumDeo 
fcilicet orando , vcl de Deo , Sc de hoc monebat 
Fratres. Item dixit quod femper vidit eum lxtum in 
prxfentia hominum , fed in orationibus frequentcr 
plorabat, Sc hoc fcit quia vidit & audivit eumplo- 
rantem. Item dixit quod audivit tempure vitx ipfius 
F. Dominici Sc etiam poft , quod permanfit in vir- 
ginitate ufque ad mortem , Sc de noc eft fama pu- 
blica incer Fratres. Item dixit fc audivifle aliquan- 
do ab eo dici , quod defiderabat flagellari Sc frufta- 
tim incidi Sc mori pro fide Chrifti. Item dixit quod 
prxdictus F. Dominicus fxpe monebat Sc hortaba- 
tur Fratrcs dicti ordinis verbis Sc lireris fuis quoi 
femper fluderent in novo & veteri teflumento : Sc 
hoc fcir quia audivit eum illa dicentem , Sc literas 
ejus vidit. Item dixit quod femper geflabat fecttm 
tvangelium Matthai & epiflolas Pauli, Sc mulcmn 
ftudcbac in eis , ica quod fere fciebat eas corde te- 
nus. Item dixit fe audivifle a concanonicis dicti Fratris 
Domdnici , Sc a multis aliis viris fidc dignis , quod 



Digitized by 



Google 



/ 



OHDIHIS , RHJE D I GATO H U Mi ji 

qiiatado Ipftt FvDohMriicus orat in feculo, 6c ftude- fuper queniipfe jacebjtt., & fxpiflime ipfe doftnie- IttXi Xlttrf 

hat Palentix., invaluit fairtes in xegionc illa , ita bat fedendo* Item dixtt quod fepe aocnvebat ut 

quod pauperes fame affligcbantur , &c mulri morie- menfa proptcr multas vigilias & pernottaciones quas 

bantur : imdc dictus F. Dominicus motus pietate faciebat in pratione. Item dixit quod afliduiis crat 

8c caritate \aendidic libros & omnia quae habchac, in officio., Sc femper fequebatut convenrtirh cam in . 

& dedtc- pror cibo pauperum , cujus exemplo licut officio: quam m menfa,:& reficiebatur eifdem cibis. 

audivi muiri mukx dederunt. quos m&iducabat conyentus : &c quando ipfe teftis; 

« rt? >f£ § 7*/^ ' prf . qui procutator erat * faciebat . Fratrifeus pictantiam : 

aliquam , ipfe F. Domihicus vocabat cum j 8c fub' 

1. F. RacUlphrti A qui fui&de Faventia dc ordind filcntio dicebat ci : Quarc irjterficis Ftatres dando 
Prsdicatorum juratils dixit, quod ipfe erat rector. eis pitcantias. \ Item dixit quod- quandOj panis vel- 
&c capellanus ecclefiae S. Nicolai de Bononia, quan- alia cibaria ., five virium. deficicbatih dorlfo , ibac 
do data fuit Fracribus Prxdtcatoribus a D. Bono- ad diftum F 4 Dominicum & dicebat ei , nOn habcinus 
nienfi epifcopo dlcta ecclcfia S. Nicolai ad preces panem vel vinum : &c ipfe dicebat , vade & ora- 
vcnerabilis patris Hugolini tunc temporis Ofticn- quia Peu$ providebit : & ipfe teftis ibac. in;cccle- 
lis epifcopi , & apoftolice fedis legati , & nunc «ani ad orandum, & dictUsF. Domjnicus fiepe fe-i- 
fummi pontincis. Ec funt quatuordecira anni & phis quebatur eum i & fic faciebat Deus quod femper,ha^ 
quodhoc fiiit. Etcddem anoa venit F. Dominicus bebant idoneas fuftentationes , & quandoquc iliumi' 
primus magifter ordinis Prxdicatorum 8c ejufdcm modicuni panem quem babebant, de mandato eju*> 
ordinis inventor : 8c a dicro tcmpore ex quo venic ponebacin menfa , 8c Dominus fupplcbat defeccum' 
fiononiam ufque ad fincm vitac laz ftetic in dicta eorum. Item dixic quodipfc F< Dominicus plehini^ 
civitate Bononienfi , nifi quandoivit ad cutiamRo- me fervabat regulam 6C ofdinem Fratrum Prajdica-t 
manam , & vifitavit qualdam villas terrae Lombar- torum quoad fc &' quoad alios in veiftiroehtis ih ci- 
diae & etiam civitatcm Venetiarum. Et toto tem- bo & potu in jcjuniis & ohmibus alits. Et hoc fctc 
nore quo F. Dominicus ftetit in civitate Bononien- quia convcrfabatur cum co , 8c fa;pifllme videbat 
fi, ip£e teftis converfatus fuit cum eo in ecclefia in prardidta. 

officio, in dormitorio , in refectorio die ac nocte, j- Item firmiter dixit quod nUnquath vidit ho- 

quoniam ipfe teftis erat procutator domus & Fra- minem, qui tantumfibi placeret in religtone 8c dc- 

trura , 8c unus dc ordine qui fecerat piofefllonem votione, quantum dittus F. Dominicus. Item dizit 

antequam didtus F.|Dominicus veniret Bononiam, quod defiderabat falutem omnium animarum tam 

8t bene novit perfonafi 8c vitamdicli F. Dominici, Chriftianorum quim etiam Saracenorum 8c fpecia- 

Item dixit quod dictus F. D.ominicus habcbat con- bter Cumanorum & aliorum : & magis erat jKelator 

fuetudinem fiepiflime pernoc^andi ui ecclefia , & animarum , qudm aliquis homo quem unquam vU 

orabac 8c in oratione" plorabat ciim lacrymis Sc derac : & fiepe dicebat quod defidcrabat irc ad Cu^ 

mulco gcmicu. Interrogatus quomodo fcic pr*diiScaJ manos s & alias gcntcs infideles. Icem dixit quod 

Refpondic quia fa^iflime fequebacur eum inecclc- erat jucundus, hilaris, patiens, mifericors 6c beni* 

iia , 8c vidtbat eum , & ftabat faepe cum eo de gnus , & Fratrum confolatot : & fi quem Ftacrem 

nocte , & videbat fiepe fic orantem , 8c plorantem videbat in aliquo delinqucntem , quafi non videret- 

audiebat : & fiepe vidit eum ftantem inorationc in pertranfibat : fed poftca placito vultu & blahdis vet- 

infirmitate pedum , 8c tenebat manus fuas elevacas bis , Frater tu malefecifti confiterc , 8c benignis ver- 

uafi eflec in oratione. Incerrdgatus quomodo vi- • bis omnes inducebac ad confeflionem pccnitenti* j 

it eum cum eflec de nocte ? Refpondic quia lumen & licec cum humilitate verborum gtavirer punie- 

fe.mper erat in ecclefia, 8c ipfe teftis ponebacfead bat exceflus eorum, tamen confolati abeo recede- 

orandum j>rope ipfum, quia erat multum familiaris bant. Item dixit quoddidus F. Dominicus multum 

ei. Etproccrto dixicquod multum erat devotus & diligebat paupcrtatem , & hottabatur Fratres ad 

afliduus in oratione magis quam aliquis homo qucm paupertatem. Et fcithocquia quando didusF. Do-= 

unquam vidiflet. minicus venit Bononiam dominus Hodoricus Gali- 

2. Item dixit quod dictus F. Dominicus ferapCr ciani volcbat date Fracribus quafdam pofleflicnes 

ftortabat catcnam ferream cinctam ad carnem fuper fuas , quee valcbant bene ultra quingentas libtas Bo- 

umbos , & portavit eam fic cinctam ufque ad mor- nonienfes , 8c facta etat inde charta coram D. epif> 

tem. Interrogacus quomodo fcit hoc ) Rcfpondit copo Bononienfi : fcd ipfe F. Dominicus fecit ref- 

quia quando morcuus fiiit , invenit eum cinctum cindi contractum, 6c noluit quod haberent illas vel 
dicta catena , 8c ipfe accepit eam , 8c habuit eara, ' quafdara alias poflcfliones , fed folummodo vivc- 

fed poftea dedit magiftro ordinis, fcilicet magiftro rent de eleemofynis 8c patce : quoniam fi haberent 

Jordani. Item dixit quod fempei jacebat de nocte in domo unde poflent vivere in die , nolcbat quod 

ita indutus ficut ambulabat in die , nifi quod ex- reciperent aliquid illa die , nec mitterent pfo elee» 

trahebat fotulares , & quandoque jacebat in tecra, mofynis. Et volebat quod haberent parvas domos 

quandoque fuper quamdam cratem , fuper quam & yiles veftes , & eciam in ccclcfia nolebac quod 

ipfe teftis confuevit extenderc quemdam pannum, cflerit panni ferici, fed eflent indumelita de Buca^ 

* E* hoe teflimonio habetuf Radulphum huhc a pattia n*m tnitttitudint Frttruto. tt *it ti S. Hicelms : vides hes 

Vernaculc Ftenx,* JEmiMx cmtatc nuncupatura & ccclefiae S. tratresi N« timtas qui» tot fmnt quedtotum mundum imfU* 

Nicolai dc vineis Bononiz redoicm diclam fuam ecclcfiam bunt. Retulit idtm trmter «uod chm quadam dit de/eeiffit vi~ 

noftris non foliim cpnceflifle , fed & una ordini nomcn dc- num in quodam vafiulo infirmorum , ( num fisni uquumtU» 

di/Tc fimulquc vel paulo poft vota rcligiofa emifilfc, quod tumque bibebant ) Veniens infirmarius cum muh* comfaffion» 

faftum circa quadragcfimam anni Mccxtx. E jufdem cclebris nunciavit S. Dominice qui tunc udtrat infirmerum defecium s 

mcntio cft in vitis Fratrum lib. i c. j $. i ubi poft rclatam qui ftatim fuo mortad orationem rtcurrens , Pratrts adiderts 

gravcra illara in convcntti Bononienft commotioncm plutibus menuit Vtrbe farittr& txemfle. Peftmodum autem dittitfrior 

iodalibusad ordinem Ciftercienfcm tranfire volenubus, caquc tonventualii tnfirmarie . quod illud Vafcuium eUvartt , mt 

mox fcdata, fic tegitur :Sequenti autem necle frtditium F. UUm ditm quoqut mode tranfirtnt. guiwtnitns ut juxtm 

Sudolfhum qui dt friori UU Tratrum commotione triftis ad~ mandatum faceret, illud invenit flenum ufqut ad fummumt 

medumtrat, hujufmodi vifione tftt>ominus eonfelatus. Vidt- undt Fratres gUrificaverunt Deum qui curam hmbet dt fuis. 

batur tnim fibi vidtre chriftum & ex una fartt S. Mariam Ifthis modi miraculum indicat ipfc Radulphus a. % fui tefti- 

& tx alia S. Nicelaum qui manum fibi fufer cafut fonebat monii. Vidcrur autem roortuus hic Radulphus circa annum 

dicens : Ne timeas Vraterquia emnia froffere evenient tibi mccl. Vidcfis poftcaubi deF. Rolando Cremonenfi, •odem 

& trdini ttto , Domina noftra curam habente de vobis. Et enim temporc ambo mortui £unt. 
Jlatim vidit in aqua qut tranfit juxtm Beneniam navem fU- 

T o m. I. G ij 



l 



\ 



Digitized by 



5* 



S C JL I TS TO RES 



$«c* XIIE ranno vel aliquo afio panno. Item dixicquod nole- 
bac quod Fcatres intromicterent fe de temporalibus 
nec de facto domus , nec de confiliis temporalium, 
excepris illis quibus fuerac commufa cura domus, 
fcd voicbat quod alii femper efleric intenti lecrio- 
ni , orarioni 8c praedicarioni : 8c fi quem Fracrem 
fciebac ucilemad prxdicandura , nolebac quod injun- 
geretur ei aliud officium* Icera dixic quod femper 
volebat in domo 8c in via loqui de Deo vel falute 
animarum, 8c nunquam audivic- verbum otiofum vel 
nocivum vel decractioni» exire de ore eius. Ec om- 
rda prxdicta dixit fe fcire,quia converlabatur cum 
eo de die Sc de notte , & videbac & audiebac eum 
prjedicfca facientem & dicencem. 

4. item dixit quod mulciim erac folickus & de- 
votus~& alTiduus in prxdicationibus & confeffioni- 
bus , & fope plorabatin prxdicarionibus , 8c move- 
bac audirores ad plorandum. Icem quod cempore 
quo primum capitulum FF. Prxdicatorum fuit cele- 
bracum in eivitate Bononienfi , di&us F. Domini- 
cus dixit inter Fratres. Ego fum diguus depofitio- 
ne , quia ego fiim inutilis 8c remiflus 8c humilia- 
vic fe multum in omnibus : & cum Fracres nollenc 
ipfum deponere , placuit ipfi F. Dominico quod 
conftituerentur difEnitorcs , qui haberent potefta- 
ccm cam fuper ipfum quam fuper alios & fuper co- 
tum capitulum ftatuendi diffiniendi 8c ordinandi 
donec duraret capitukim. Item dixit quod quando 
di&us F. Dominicus erat in infirmicate de qua mor- 
tuus eft , Fracres eranc circa ipfum & pforabanc, 
& ipfe teftis tenebat ejus caput cum quadam to- 
alia , 8c cergebat faciem ejus de fudore , 8c F. Do- 
minicus dixit : Nolite plorare, quia ego uriliorero 
vobis ad locum ad quem vado , quam hic fuerim. 
Interrogacus qui erant prxfentcsi Refpondit, Multi 
Fratres de quorum nomintbus non recordacur. Item 
dixic quod unus Fracer mnc rnterrogavit eum &c 
dixit ei : Pater ubi vulcis fepeliri corpus veftrum ? 
&ipfedncit , fub pedibus Frarrum. Item dixitquod 
ficmtter credit , quodcum dicebint Fratres qui 
faciebant ofiScium commendationis ipfius F. Domi- 
nici , verba illa : Subvenite fnnSti Dti , occnrrite 
stngeli Domini , fufcipientes attimam ejus , offerentes 
eam in confpettu altijpmi : quia tunc emifit fpiritum. 
Et dixitquod ifta dic-ra 8c fidta fuerunt in quadam 
cella apud S. Nicolaum. Item dixit quod nunquam 
vidit ipfum jacentem in lecto plumx , nec etiam in 
faccone , nifi cunc quando mortuus fiiic , quia jace- 
bac in faccone. Icem dixic quod idem F. Dominicus 
cumernt in articulo mortis,dixicFracribus, Parate 
vos : & Fraties iverunt & paraverunt fe , 8c dum 
fieret commendatio animaj , emific fpiritum tenendo 
manus elevatas vetfus ccrlum. 

j. Item dtxit quod ipfe teftis fecit fieri fepulcu- 
ram, 8c invenit lapidem qui fuit fuperpofitus fepul- 
turx , & fecit fieri capfam ligneam , in qua corpus 
fuit claufum cum clavis ferreis , 8c ipfe claufit ipfum 

B Nnll* fpecies , & poftea apotheca fpecialium. Norunt 
omnes his vocabulis fignificari aromata. Videfis Ducangium 
in vocabulario med. &inf. Latin. Ibidem, duro ctment» , & 
poftea cum cstmento firmatum. Intellige arenato ex arena 
cahe una confufis : vel ctiam ex tefits tufis calce addita fi- 
u gninum opus factum. 

* Ad matgincm initio hujus teftimonii addidit Bernardus 
Guidonis : Ifie Frater Stephanus fuit Hi-panus natione. Hinc 
cdm ait xv annos & plus cfle quod B. Dominicum novetat, 
fic facilc intelligo eum anno mccxviii jam vidirte ac vcri- 
Cmilius Romac quo tum ut ctiam nunc Hifpani frcquentes 
adibant : exinde v«6 B. Dorainico codem anno in Hilpaniam 
pergcnte , Stcpharium Bononiam ftudiorum cauf» (e contuliflc. 
■ Quod ibidcm addit priufqua.n ipfius per vifiim notitiam 
habcrct, iam a magnis viris dc co multa audivifTe, nullum 
dubiom quin ifta audicrit in Hifpania , ac priufquam Romam 
ft confcrret. Scqnentia Malvendae occaltoncm dcdcrunt du- 
piicandx cclebrts illius a B. Dominico facbe fuotum librorum 
Palentiz venditionis inpaupcrum commodum, adco utprima 
vice id egcrit fccularis adhuc fic ftudcns , aitcra jam canonicus 



corpus in capfa lignea cum clavis ferreis , 8d tuli» 
genter cuftodivit doncc fepulcum fuit. Et nullx> 
fpectes B nullxque res aromaticx fuerunt pofitx in 
capfa vel fepultura , nec potuifient cfte quin ipfe 
vidifiec , quoniara ipfe procuracor ctzt domus , 8s 
omnia ad mandaca cjus fiebanc. Icem dixit qaod 
fiiit imus de illis qui aperuerunt fcpulcuram ipfiu» 
F. Dominici , in qua primb fepultus fuic » quando 
cranflacum fuit corpus ad locum in quo nunc eft, 
8c ipfemec cum malleis ferrcis fregit murum fepul- 
turx , qui murus erat mulriun fbrcis , 8c cum rorri 
& duro cxmenco compoficus , & cum palo ferreo 
elevavic lapidem fuperiorem , quia fepulcrum erat 
valde ruagnis lapidibus muntcum , 8c cum cxmento 
firmatum: quod diligcnter fierifecerat a principio, 
ne aliqui furarentur corpus illud. Et quando di£cuj 
ceftis elevavic lapidem illum cum palo ferreo 86 
aperca futc fepulcura , magnus imo maximus & fiu- 
vis 8c delcctabilisodor & fibi incognitus exivit dq 
fepultura , 8c non credit quod fuerit finalis odori 
alicujus rei aromaticx : 8c ita magnum fenfit odo- 
rem , quod nec in apotbeca fpecialium , nec in 
aliquo loco ita magnum vel delectabiiem vel fimi- 
lem fenferit odorem. Ethoc idem ceftabantur onv» 
nes qui cranc ibi , fcilicec epifcopi , clerici , Po- 
teftas Bononienfis , mulri honoratt civcs qui cufto- 
djebant fepulcrum , & odor ille remanfit poftea 
multis diebus in priori fepuicuta , & in rebus in ea 
pofitis , & in veftimentis 8c in manibus tllorum qui 
illa tetigerant , & adhuc hodie»durat inofiibus prx- 
dicci F. Dominici. Et prx^lA 2 ^ c > c vidic 8c 
incerfuic , & manibus fuis concre&avic. 

TESTIS VII. 

1. Frsuer Stephanus A prior provincialis ordtnis 
Prxdicatorum provincix Lombardix juratus dixic , 
quod quindectm annt func 8c plus quod novic ma- 
giftrum Dominicum fundacorem 8c plantatorem or- 
dinis FF. Prxdicatorum 8c primum magiftrum , fed 
antequant haberet per vifum notitiam perfonx ip- 
fius , audivit multa bona de eo a magnis viris fide 
dignis , fcilicct quod cwtm efTet prior vel fitpprior 
Ecclefix Oxomenfis cujus erat canonicus ftudebac 
apud Palenttam in divini pagina , 8c tempore illo 
incepit invalefcere fames pelfima in regione illa , 
ita quod multi pauperes ibi fame moriebantur : un- 
de F. Dominicus motus compillione 8c mifericor- 
dia vendidit libros fuos manu fua glofiatos , 8c prc- 
tium ipforum 8c alias res quas habebat dedit pau- 
peribus d ; cens, nolo ftudere fuper pelles mortuas , 
& homines moriantur fame : cujus exemplo qui- 
dam magnx audoritatis fimilia fecerunt , &exrunc 
cum eo prxdicare ccepcrunt. Et ficut incellexic poft 
paucos dies venic F. Dominicus ad partes Tolofa- 
nas cum epifcopo Oxomenfi ad prxdicandum , 8c 
prxcipuc contra hxreticos , 8c ibi inftituit 8c ordi- 
navit ordinem Prxdicacorum. 

tt fupprior Oxomenfis. Verum oim alii omncs Jordanus, 
Conftantinus , Theodoricus , qui hoc Stephani tcftimonium 
legerant, nonnifi fcmel id egiflc B. Dominicum narrent, his 
aucnticndum certius cenfeo , co rnagis quod San£his cx quo 
canonicus regularis alledtus eft, nihil proprium habuctit. Vide 
etiam fupra Joannis Hifpani teftimonium v n. 5. ttaque in 
hoc Stepnani teftimonio agnofcendum irrepfifle 3«f »» n»'nf»t 
adeo ut quod occafio ruit ( illa fcilicet mira tumquc ab om- 
nibus laudata in pauperes caritatis cffufio ) ut Didacus ejifco- 
pus Uxamcnfis Dominicum in fuum colkgium afcifccret, 
putarit Dominicum jam priorem vel fuppriorcm Uxamcnfem 
egific. Neque ver6 mirum Stephanum in eo lapfuni effc , qui 
a fe tum adhuc fcculari Sc juvenc audita (blum refcrat, tc 
rem quidem gcftam quod potifiimum crat narrct , quoad vcro 
radoncm temroris quod Ievius non ita ccrto doctus fueric 
Quod addit ibidem Stephanus viros illos gravcs , qui cxcra- 
plo B. Dominici moti fiia etiam vendidcrunt & pauperibus 
diftribucre , cum codem prardicare coepiflc , probat quod fiipr» 
dicebamus ad vita; per jordanum n. 6 in Annotatis, Domini- 
cum Palentia cSmorantcm adhuc ptsedieationi operam dcdifle. ' 



Digitized by 



Google 



O R D I N I S hK JEJD I C A R V M. 



i. fterrv dixk quod cttm ftuderet Bononix ipfe 
teftis •, pixfatus magtfter Dominicus venit Bono- 
nianv,- & prajdicabat fcholaribus & aliis bonis ho- 
minibus , & ipfeceftis conrirebatur ei peccatafua, 
Sc videbatur Jtbi- quod, cklige-ret eurn, £t quodam 
iero dum ipfe teftis vellet ccenare in h#fpicio fuo 
cum- fociis fuis , prxfatus F." Dominicus mifit doos 
Fracres dkenrcs huic : F.Dominicus mandat vobis , 
quod ftacifn veniatis ad eum. Et ipfe dixit , cum 
cocnavero ftatim veniam- ad eum. Et ipfi dixcrunt , 
imo> ft^rim venUtis : & furgens reliotis omnibus ve- 
nit adcum, & invenk eum cum multis Fratribus 
apud ecclefiam S. Nicolai. Et di&us F. Dominicus 
dixk Fratribus , inftruite eumqualiter petac veniam. 
Et venia fact» mifit fe in manibus ejus , & ante- 
quam recederet induk eum habitum ordinis Fra- 
tmm- Prxdieatorum B dicens : Ego volo dare tibi 
arma cum quibus toto tempore vitx tux debcas pu- 
gnare cpntra diabolum. Et mulcum fuit ipie teftis , 
runc mkatus. & etiam poftea, quo inftindtu ipfe F. 
Dominicus fic eum vocavit & induit eum haoitum 
PF. Prxdicatorum , quia primb nihii traccaverat 
de cpnverfione ipfius cum eo ad- religionem : crc- 
dit tamen quod divina infpiratione vel revelatione 
hoc fecit. 

3. Item dixit quod dichis F. Dominicus fltit op- 
timus &furomus confolator Fratrum in tentationibas 
Fratrrtm & aliorum, & hocfcitquia cum in prin- 
cipio converfionis ipfius erat novitius , multas & 
varias tentationes habuit , de quibus per admoni- 
tionem & prxdicationem ejus plcnam confolationem 
xecepit. Hoc idem contigit multis aliis Fratribus 
novkiis , ficut ab eis audivit. Et dixit ipic teftis quod 
poft converfionem fuam ftetit cum di&o F. Domi- 
nico in clauftro S. Nicolai Bononienfis fere per an- 
num , & magnam familiaritatem habuit cum eo : 
& toto prxdi&o tempore quo converfatus fuk cum 
prxdi£co F. Dominico , dixit non audivifle malum 
vel nocivum , vel otiofum verbum ab ore ejufdem 
K. Dominici. Item dixit quod in prxdicitionibus 
erat afliduus 5c fohcirus & verba habebat ita com- 
raotiva , quod fxpifllme commovebat fe & audito- 
res ad fletum : ita quod nunquam audivit homi- 
ncm , cujus verba ita commoverent Fratres ad com- 
punctionem & fletum. Item dixic quod confuetudo 
fua erat ut de Deo vel cum Deo lemper in domo 
& extra domum & in via loqucretur : 8c ad hoc 
idem hortabatur Fratres , Sc etiam in conftitutioni- 
bus fuis pofuit : & hoc fcit quia vidit & inrerfuk 
& audivit & converfatus fuic cum eo. Item dixic 
quod erat afliduus & devotus in oratione fuper 
omncs homines quos unquam vidit : hanc confue- 
tudinem habebat , ficut dixit fe* vidifle , qttia poft 
completortum & orationem communiter faccam 
a Fratribus , faciebat nos intrare dormitorium , 
& ipfe remanebar in ccclefia in oratiune : & in 
no&e dum orabat , ad tanrum gemitum & plan- 
6tum prorumpebat & movebatur , quod Fra- 
tres qui erant in vicino excitabantur a fomno , 8c 
quidam eorum ad lacrymas commoveb.intur : & 
fxpiflime in oratione pernoccabac ufque ad matu- 
tinas , Sc nihilominus ftabat in macutinis circumeun- 
do urramque panem chort , monendo & folicitan- 
do eos ut alte & devote cantarent : Sc ita pernoc- 
tabat in oxarione quod nunquam recolic fe eum vi- 

* De eodeffl Stephano fic addit ad marginem Bernardus 
Guidonis. Hic intravit ordinem Sononi* fub B. Vominico anno 
mccxix ( proindc poft menfcm auzuftum) vtl circa\ puta 
Mccxx } cj» fuit prior frovincialis LombardU fecundut ut futo. 
Si fccundus ut vcrifimillimum , B. Jordaao qui fiiit primus tc 
9X eo munere ad fuprcmum magiftratum orJinis evedrus fuic 
anno mccxxji , eodcm anno fuffcdtus fuerit. Profcquitur idem 
Bcrnardus Guidonis : Fuit autem abfolntus a provinciaUt» 
in capitulo genertlt SononituJ! anno Dni mccxxxviii. Adeo 
K Ccxdeam annis ciiciter coutinuis hoc munere funcnis fit. 



diflc xlorinientAmiihis&o de(ii*(ie >; Ucifijqualam Swac Xlit 

locus appropxiaretursciad>j8c^ditn%l^b9 

modo coopertoriujn extpnfnm pfupflr, . caddgmm 

unum fine palea &fine faccoije y (^ttmdo tanto:te!n» 

pore.ftetifl^cin unoxlauftracttmeo *&folkuje.piei> 

quifiviflet &. fxpiflkne,fi enm invenioe/pafletin leotou 

4. Itera dixir qnod ixpifltme vidk enm xelebcarp 
mifiam,& femper in canone mtfix -vgdit oculpj.&j 
maxillasejus lacryioisi krigari. : & cum cfnta devo* 
tione celebrabac, & oracioncm Doromicaminanilfi 
dicebac , quod bene poterant xircumftantesadeyow 
ttonem ejus incelligefe : & ntmquam recolit. «ttrn 
fit vidiflc cckbrancem ; qufn ic* movctctur. adiJa-> 
crymas , ficuc fuperius diiit. , :Ex. hx«. omnia: dixiij 
fi* vidifle & audivifle ficnt foperius. teftacusj eflr. 
kem dixit quadipfis exat zelatori & cooiervarjor or- 
dinis & rcgulx., & confolator Fxat.nsni magis quAni 
aliquis quem unquam videric , 8c Vix. credic qurxok 
unquam fimilem fibi in prxdi&is. habeac fucceflo- 
rcm. Icem dixkquod ipfe F. Dbminicus erat ama- 
tor paupercatis , & hoc audiric eum fxpiflimepraediu 
cancem. , & Fracres horcari ad paupertatem : & fi 
quando fibi vel coilegio Fratrum offerebanturpof- 
fcfliones , nolebat eas recipere , nec permitoebat 
Eratres recipete : & volebac qood haberenc viies 
domos & parvas , & ipfemet vilifllmum habkum 

Eorcabac & vilesveftes. interrogatus quomodo (dk 
oc }. Refpondit quia vidit eum firpiflune portard 
vUiflknum habitum & curtum fcapulare, necvole- 
bat ipfiim capa cooperke etiam in prxfentia magno-< 
r-um. Item dixit quod ctim haberenc Fratres apud 
S. Nkolaum ceiks viliflimas & parvas , & F. Ra- 
dulphus qui erat procurator Fratrnm in abfentia 
ejuldem F. Dqmintci quafdam cellulas coepic per 
brachium elevare: fed F. Dominicusrevertenscunf 
viderec cellulas elevatas coepk cum fletu pluries 
prxdidcum Fratrem Radulphum & Fratres alios re^ 
prehendere , dicendo fibi & aliis Fxatribus : Vuitii 
tam cito paupertacem relinquere , & magna palati* 
xdificare. Unde injunxit eis quod prxdk^tum opus- 
dimitterent , & fic ftetit impetfedhim donecvmt; 
kem dixit quod ficut amaverac paupectacem iri fe^ 
fic amavtt eam in Fratribus fuis , unde injunxic eis ut? 
vilibus veftibus ucerencur , & in via nunquam pe- 
cuniam ponarenc , fed ubique de eleemofynis vi^ 
Verent , & hoc fecit in fiia regula feu conftitucioni- 
bus fcribi. Icem dixic didus teftis quod fuic parcus' 
in cibo & potu. Interrogatus quomodo fck ? Refc; 
pondit quia vidit mulcoties in refec^orio , quodj 
quando Fratres habebanc duo pulmenta cocta feu 
duo fercula , quod unico erat concentus , & aliiit 
Frattibus comedentibus ipfe F. Dominicus quafi 
femper fuper menfam dormiebat propter nimiaS 
vigilias , quibus adeo fatigatus erat , quia & parum 
comedebat & param bibebat , & fic a fomno fuper- 
menfam quafi violenter occupabatur. 

5. Item dixk quod firmiter credk quod di&us 
F». Dominicus fuit virgo mente & corpore ufquo 
ad finerii vkx fux. Interrogatus quomodo hoc cre- 
dit ? Refpondit quia & prxfatus F. Dominicus fibi 
fuit conreflus, & nunquam ex fua confefltone po- 
tuit intelligere eum pcccafle mortalker. Item dixic 
quod erat patiens & gaudens in tribularione. Inter- 
rogatus quomodo fcit? Refpondit quia videbat eurri 
in neceflitatibus fuis in indigenciis fuis & Fratrum 

In aftis cap. gen. Bononiar anno mccxxxviii cclebratts, ubi 
eleclus cft magifter ordinis S. Raimundus abfens & Barcinone 
agens, ficlcgitur : Mijfi funtpre magifterio ( nempe RaimundoJ 
prtfentando F. Hugo frior provineialis TrancU &c. f. Stt- 
fhanut Hifpanus , qni in eodem capitulo fuerat abfolutus * 
frtorMu LombardU qutm diu rexerat . <$> alii multi tleSi Fra-> 
tres , id cft primorcs & illuftriores. Quandiu autcm poftca vi- 
xerit , quz pracclarc geffcrit aut etiam fcripfcrit , ubi 6c qao 
anno quovc die obictit , nulla apud aoftros fflibi eft me- 
noria. 



Digitized by 



XIIL qtiaspatiebarur in itto tempore in vi&u & veftitu 
jueuhdaft 5c ltetaii.'jttradixitprzdic"tus tcftis quod 
firmiter crcdit;i quo4 gratia tquz his temporibus 
collata cft Ftacribus Przdicatoribus in Lombardia 
&maliis j>tovinciisvptecibus Sc meriris F. Domini- 
d fit cbllata vel criam augraentata. Interrogatus 
qnare. hoc credit i Refpondit quod ab illo tcmporc 
poftqiiam F. Jbannes Vincentinus ccepit przdicare 
revcfationtm fibi de:F. Oomintco divinitus factam, 
Sc vttam & converfationem^& ipfius fandtitatem 
popdo-nunciare y i&ipfe tcftir.cum aliquibus Fra- 
rribus: cocpit tractarc de tranflatione cotpotis prz- 
didti F. Dorainiciyex tunc manifefte refulfit 8c ap- 
paruit amplior g^aria , tam inErhtribus quiejus fan- 
ctitatem przdicabant , quam criam in populis qui' 
cos audicbant v ucut patet per efFe&um in civitari- 
bus Lombardias , in quibus maxima hzreticorum 
oaultitudo combufta eft , & plufquam centum mil- 
lia hominum qui nefciebant utrum EcclefizRoma- 
ne an hzreticis deberent adhzrere , ad catholicam 
fidem Roraanz Ecclefiz per przdicationes FF. Prz- 
«bcatorum ex corde funt converfi : Sc hoc quia illi 
converfi hzreticos quos primo defendebant , modo 
perfequuntur 6c abominantur. £t fere oranes civi- 
tates Lombardiz Sc Marchiz fadta fiia Sc ftatuta 
oxdinanda &c mutaiida ad voluntatem Fratrum tra- 
«tunt in manibus eotum , ut radant , addant ,| mi- 
nuarrt & mutent fecundum quod eis vifum fuerit 
expedire. Et etiam hoc faciunt de gucrris extitpan- 
<Us , & pacibus faciendis &c componendis inter eos, 
Sc de ufuris male ablatis reddendis , & confeffio- 
nibus audiendis, & multis aliis bonis, quz longum 
eiTet enarrare. 

6. Iterum dixit przdictus teftis quod ipfe ordi- 
navit de die & modo transferendi corpus przdi&i 
magiftri Dominici, &interfuit ipfi tranflationi cum 
muJtis Fratribus & Poteftate Bononienfi , & multis 
hbnoratis civibus ipfius ci vitatis , & aliis multis alia- 
tum civitatum , in quorum przfentia ipfe teftis cum 
aliis Fratribus palis ferreis Sc piconibus cccperunt 
fodere , & invcnerunt terram duram & czmentum 
fortiilimum Sc durum cum quo claufum erat fepui- 
crum. Et elevantes lapidem qui erat fuperpofitus 
fepulcro , tantam fcnferunt odoris fragrantiam tam 
ipfi quam yomnes circunftantes , quod ipfe ut aflc- 
rebat nafrare non poflet , cum nullius rei mundanz 
videretur habere odorem. Propter cujus odoris fra- 
granriam tam Fratres quam omnes circunftantes 
proftraverunr fe ad terram cum lacrymis laudantes 
Sc benedicentes Deum -, qui tam mirifice oftendit 
fanctum (uum fore glorificandum. Et invdncrunt 
capfam ligneam in qua corpus przfati F. Dominici 
reconditum erar clavis ferreis fortiter claufam Sc 
firmatam , quam fimiliter aperuerunt , & tunc ex ea 
major odor primo odore lpiravit. Et tunc cum rc- 
• verentia & devotione magifter otdinis cum aliis 
Fratribus przfente D. archiepifcopo Ravennatc & 
aliis pluribus epifcopis Sc clericts & Poteftate Bono- 
nienfi cum multis aliis civibus Bononienfibus ad fe- 
pulcrum marmoreum in quo nunc eft tranftulerunr. 
Item dixit przdictus teftis quod plures dies poft- 
modum fentiebat veftigia primi odoris tam in fuis 
manibus quam aliorum , qui ofla dicti F. Dominici 
tradtaverunt. Et hzc omnia przdidta fcit , quia vi- 

A Ex dic quo iftc Paulus Venerus indicat Ct vcftem ordinis 
induifle , colligitur fuifle Dominicam fccundam quadragcfimx, 
qua tum & tribus ferc poftea fcculis apud nos legebatur evan- 
geliumChananzz,acproindctertiammartiidienianni mccxix 
quo pafcha fuit Aprilis vn : hanc enim folam quadragefimam 
B. Reginaldus Auiclianenfis Bononiz tranfcgit. Bernardus 
Guidonis ad margincm hujus teftimonii fcripfit : Scilicet Mmo 
mccxix in frincifio vel Mccxvin in fine , & id propterva- 
riam gentium diverfarum computandi rationem fopius a nobis 
annotatain , aliis initium anni a dic narivitatis Chrifti , aliis a 
dic annunciatioius , aliis a fefto pafchae duccntibus : carterum 
ccrtum annurn fuuTc <jui nunc dicitur mccxix <juo eodcm anno 



T O R E Si a 

dit Sc interfuit , & fuis manibus traclavit , & odo- 
rem in fuis manibus & aliorum Fratrura, qui prz- 
dicta tractaverant , & tetigerant , poftmodum' piu* 
ries perfenfit. 

r e s r r s viii.. 

t. Frater Pattlus Vtnetus facerdos de ordine Prz- 
dicatorum juratus dixit , quod qUatuordecim lanni 
funt & plus > quod intravit ordinem Przdicatorum 
Bononiz , & profeflioncm fecit in manibus magiftri 
Reginaldi, & recepit habitum A Dominica,inqua can- 
tatur evangelium Chananzz : & magifter Domiqicu» 
in fequenti zftate venit Bononiam. Et ab eo tcnipore 
quo dictus magifter Dominicus venit in civitatem 
Bononienfem diftus teftis magnam familiaritatem ha-> 
buit cum co , & diu converlatus fuit cum eo ftando 
in conventu Bononienfi , & eundo fecum fcre per- 
totam Marchiam Tri vifinam , comedendo , bibendo > 
ftando , eundo , & in officiis tam de die quam de 
nodte fereper duosannos. Itemdixitquodnonme- 
minit fe audivifle ab eo vetbum otiofum , vel detrac- 
tionis , vel adulationis , vel nocivum : imo quando 
erat fecum in itinere , vidit auteumorate, autprz- 
dicare , aut ipfe vacabat orationi aut meditationi de 
Deo. Interrogatus quomodo fcit ? Refpondit quia 
didus magifter Dominicus dicebat ipfi tefti & aUis 
qui cum eo erant , Procedite Sc cogitemus de Sal- 
vatorc noftro , Sc audiebat etun gementem Sc fiifpi- 
rantem. Item dixit quod ubicumque eflet di&us ma- 
gifter , de Dco vcl cum Dco fempcr loquebatur , Sc 
ad hoc hortabatur Fratres fuos , & in rcgula id eft 
in conftitutionibus Fratrum Przdicatorura hqc fcribi 
fecit. Interrogatusquomodo fcit ? Refponditquiadiu 
converfatus eft cum eo , & vidit & aucuvit hoc. Item 
dixit quod nunquam vidit eum iratum nec com- 
motum, ncc turbatum, ncc in labore itineris, nec 
in fervore paflionis, ncc alibi : fcd vidit cum intri- 
bulationibus gaudentem Sc in advetfitatibus paticn- 
tcm. 

i. Item dixit quod diligebat paupenatem habete 
in fe Sc in ordine , & ad hoc hortabatur Fratres. Item 
dixit quod qunndo dictus magifter erat Bononiz qui- 
dam Bononienfes volebant dare pofleflioncs oidini, 
& ipfe noluit rccipere, & prohibuit Fratribus ne re- 
ciperent , & pofiiit in conftitutionibus. fuis ne pof- 
fefliones recipcrentur in ordine. Item dixit quod ha- 
bitum viliflinium portabat , & in exitu viarum ( f. vtl- 
Urum) Sc civitatum fe difcalceabat , & nudis pedibus 
itinerando ambulabat , Sc hoc fxpiflimc vidit eundo 
fecum pcr viam. Item dixit quod vidit ipfum F. Do- 
minicum quahdoque cundo oftiatim quztendo elee- 
mofynas , & rccipcre panem ficur pauper : Sc apud 
Duliolum 8 dum quzreret eleemofynas , quidam ho- 
mo obtulitei unum panem integrum , quem ipfepa- 
tcr flexis genibus cum multa humilitatc & devotione 
fufcepit : & volebat & dicebat Fratribus ficut fzpe 
audivit, quod dc elecmofynis vivetcnt. Item dixit 
quod eundo per viam cum co , nunquam vidit quod 
ipfe jaceret in le&o , fed aliquando jacebat in ftra- 
mine, & quod cum veniflct cum eo longo itinere 
Sc hofpitati eflent , ipfc B. Dominicus & ipfe teftis 
cum focio apud plebem de Portu Lignatico c , ipfe 
F. Dominicus fecit przparari locum in quo jacercnt 
focii , & ipfc intravit ccclefiam & petnoctavit in ca 

mcnfe augufto S. Dominicus cx itinerc Parifienfi fiononiam 
prima vicc acceflit. 

b Duliolum mihi non occurrit in mappis nec in vocabu- 
lariis geographicis. An caftrum aliquod ad amnemDoliam 
undc ctiam vallis Dolia nomcn ducit , cjui & in Madiam in- 
fluit, de quibus Leander Albcrtus agit in Lombardia Tranipa- 
dana cdit. Vcnet. 1551 in 4 fol. 365. a. 

c Afud flebem de tortu Ligntttco. In chartis Blaew ad 
Athcfim indicatur Lignago Porto. De quo fic Leandcr citatut 
in Marc» Trivigiana fol. )7j. a. Salendo adunque longo ia 
finefira riva di Ladice , affare Lignago da i Latini Liniacut» 
ttommato , cafielle molio btllo grandt mhilt & ricc» bt» 



Digitized by 



Google 



I 



O R DINIS P RjED ICATORU M. 



Sf 



in oratione, 8c nihilominus fuit in matutino ciim 
clericis ecclefix 8c fociis fuis. Item dixit'quod tti- 
nerando jcjunabat ipfe B. Dominicus, 8c faciebat 
focios qoi cum eo ibant comedcre propter laborem 
itineris. Item dixic quod licec fteterit cum eo apud 
ccclefiam S. Nicolai ficuc prxmiflitm eft , nunquam 
rccolic quod haberet certum locum in quo jaccretde 
nofte , ied quandoque jacebac in cerra > quandoque 
in crate de viminibus , quandoque in aflere & fx- 
piflime pernoclabat in orarione in ecclefia, Scoran- 
do multum plorabat. Et hoc fcit quia vidit eum 
pluries fic facicntem : & aliquando vocavit eum ab 
oratione , 8c vidit faciem ejus lacrymis perfufam. Et 
dixit quod ipfe erac devotus & afliduus in oratione 
etiam eundo per viam , Sc omni die volebac cantare 
miflam, fi inveniebat ecclcfiam idoneam ad hoc. 

j. Item dixit quod multum defiderabar falutem 
animarum tam fidelium qulm infidclium , fic fxpe 
dixit huic tefti : Poftquam ordinaverimus & inftru- 
xerimus ordinem noftrum, ibimus ad (Jumanos , 8c 
prxdicabimus eis fidem.Chrifti , & acquiremus eos 
Domino.Item dixit quod rigide 8c perfe&e ferva- 
bat regulam quoad ic , 8c hortabatur Fratres , & 
przcipiebat eis quod regulara plene obfervarenr , Sc 
delinquentes rigide puniebat , tamcn cum tanta pa- 
tientia & benignitate verborura corripiebat eos, 
quod nullus fuper correctionem commovebatur vel 
turbabatur. Itcm dixit quod ipfe fequebatur conven- 
tum 8c in cibis 8c in ofliciis , & licet fxpiflime per- 
noctaret in ecclefia 8c in orationibus , tamen femper 
eratcum Pratribusin matutino, & circuibat utramqne 
partem chori , & hortabatur eos verbis & fa&is , quod 
bcne 8c intente cantarent , 8c pfalmos devote dice- 
rent , 8c fic devote infiftebat orationibus , quod prop- 
ter cumultumaliquem vel turbationem aliquamnon 
movebatur ab oratione. Item dixit quod ipfe fuit 
fummus confolator Fratrum , & aliorum extftentium 
in tribulationibus 8c tempeftatibus , & hoc fcit quia 
m fe probavit & ab aliis audivit. Item dixit quod 
fuit patiens 8c mifcricors, fobrius, pius, humilis, 
benignus , caftus , 8c ficut firmiter credit & audivic 
(cmper virgo fuit, & prxdictis virtutibus 8c aliisita 
pollebat, quod non credit aliqueni hominem tem- 
pore vitx rux meliorem fuiffe , nec aliquem fcit efle 
fibi xqualetn. Item dixit quod cum ibat pcr viam, 
omnibus qui fe adjungebant ad eundum cum eo prx- 
dicabat , 8c hortabatur eos ad bonum 8c ad poeni- 
tentiam. 

4. Item dtxitquod interfuit tranflationi corporis 
magiftri Dominicide fepultura in uua dum morere- 
tur lepulrum fuir ( cui fepulturx ipfe tettis mterfuit ) 
ad locum in quo nunc requiefcit , Sc quando debuic 
[ aperiri ] prima fepultura in qua a principio poficum 
fiierat, 8c intererant ibi multi cpitcopi & multialii 
clerici , 8c Potcftas Bononienfis cum mukis aliis ci- 
vibus honoratis : & incipicntes fbdere invenerunt 
terram duriffimam & murum fortem & cxmentum 
valde forte & durum, ita quod vix fregcrunt illud 
cum malleis & palis fcrreis , & cum difficultatc leva- 
Verunt lapidem qui fuperpofirus fuerat fepulturx : 
& quando ipfe lapis fcparatus fnit a muro , & ccepic 
aperiri fepulcrum, odor m-.ximus & delectabilis & 
/uavis exivit de fepultura illa, itaniagnus quodre- 

fopolato : dtl quale fono ufchi molti vertuofi huomini , & 
tnnjft.-ramente dtlf ordine de i trtdicttori. Qua: fic rcddit 
Kyriandcr p. 71;. Itaquc keva furfam Athcfis ripa Liniacum 
occurrit pcrtiDbile , ftcquens , laueum , amplnm & fplendi- 
dum oppidum , cx quo multi homincs illultres pixcipucque 
Prardicatorum ordinis prodicre. 

Quandiu poftea vixcrit hic tcftis , nihil certi habco ez an- 
nalibus noftris : Venctorum noftrorum diligcntix crit vctera 
SS. Joannis & Pauli monuroenu excutcre > & li quid dc tam 
cximto piifrimoquc viro invcnireht , pofteris non invidcrc. 
. * Sennenfis. Haud dubie fic a loco originis diclus : duplct 
autcm ftnna laudatur a L«andro Alberto jam citato , alia in 
Aptutie ultcnori five in Samnitibus cdit. Ycnet. 1551 fol. xiu 



plcvit totam ccclcfiam , itaquod cum ipfe teftis fen- Sic. XIII. 
fit 8c alii qui ibi erant , proftraverunt fecum lacry- 
mis refercntes gratias Domino de odore quem fen- 
ferant, & nunquam tantum odotem in apocheca fpe- 
cicrum vel tn multitudine florum v v el in aliquo Ioco 
fenfit , & odor il!e crat fibi incognitus & aliis ficut 
dicebant , nec videbatur fimilis odor alicujus rei tem- 
poraiis. Et hoc fcit quia interfutt apertioni , & vidit 
8c fenfit odorem, ficut prxdixir. 

5. Itcm dixit di&us teftis quod die Domintca pro- 
xime prxterita ventt a Venetits Bonontam pro ifto 
teftimonio faciendo , 8c eodem die in fero invafit 
eum dolor maximus renum & lumborum , qui con- 
fuevit eum affligerc pluribus dtebus : unde ipfe ti- 
mcns ne poffet facere iftud teftimonium ivit ad ar- 
cam B. Dominict , & devotiflime rogavit quod ju- 
varet eum & libcrare dignaretur , & quafi in con- 
tinenti fitit pleniflime liberatus. 

TEST/S IX. 

1. Frater Frugeritts Pennenfis A ordinis Prxdica- 
torum juratus dixtt , quod quatuordecim anni fxie- 
runt in quadragefima proxime prxterita quod ipfe 
intravit ordinem Prxdicatbrum , 8c fecit profeflio- 
nem tn manibus Fratris Reginaldi , & ab eodem re- 
cepic habitum apud ccclefiam de Mafcarclla B , ubi 
primo fuic ordo Prxdicacorum Bononicnfiuni : & 
eodem anno in xftare fequenri venic F. Dominicus 
fitndacor ordints S.Nicolai & primus magifter Bo- 
noniam. Et quia de licentia mrgtftri Reginaldi vi- 
fitavit^propria, & in Kalendis feptembris rediit Bo- 
noniam , & invenir apud ecclefiam S. Nicolai de 
Bononia ordinis Prxdicatorum dictum magiftruni 
Dominicum. Et dixit quod converfatus fuit cum eo 
quatuor menfes & amplius in conventu Bononienfi 
& in conventu Florentino , 8c in conventu Roma- 
no c , in eundo cum eo Rom m 8c per alias civt- 
tates, 8c ftando fecum & in officio 8c in come- 
dendo, loquendo, & confeffiones ejus audiendo , 
& in oracionibus , 8c conferendo de Deo cum eo 
tam de die quam de nodte. Irem dixic qtiod fuit 
afliduus 8c devocusin orarione camin icinercqttatn 
m convenru , adco quod nunquam putuit percipe- 
re , quod in le&o jaceret , licec aliquando parare- 
tur fibi , nec in via , ncc in convencu : fed aliquan- 
do facigatus ntmia pernoftationc , fuper fe ipfum , 
vel fuper terram, vel fupcr Iigntun aliquando dor- 
micbar. Inrerrogatus quomodo fcir ? Refpondit 
quia vidit. Item dixit quod cum plures miflas au- 
diverit ab eo in convcntu 8c in irinere , nbn audfc 
vtt aliquam , in qua multas hcrymas non erTuivde- 
ret , & hoc fcit quia vidit. ; • • • > 

z. Item dixit quod perrjoc5kabat t in orarioneV& 
cum gemicu 8c lacrymis orabaf ,' 8c quando faciebar 
fermonem Fracribus lacrymas efTundebac , & prop- 
tcr hoc Fraires fxpius ad lacrymas. movebantur. 
Item dixit quod riunquam audivit vetbum ottofum 
vel noctvum , adulationis vel detradbionis ab €0 , 
fcd femper de Deo vel cum Dee- Ibquebarur , J 8c 
cuicunque fe adjungebat in via , prxdicabat de Dcojf 
8c ad hoc ipfum hortabatur Fratres fuos, &c hoc m 
Fratrum Prxdicatorum regula fecit poni. Item d^i- 
xit quod multum zelabat falutem animarum , quod 

a. vcrfionis Kyriandri p. 590, alia in Piceno fcu MarcaAn- 
conitanafot. 130. a. Kyriand p. 414. Ex hac pofteriori or- 
tum Frugerium vuk Pius Dell» frogenie p. 77 cui libcns affen- 
tiar. 

B Apud ecclejiam de Mafcarell». Eo loci ab initio habi- 
tarunt noftri a pafcha mccxviii circitcr ad pafcham mcoxix^ 
quo circum circa collata cis- fuit ecdefia S. Nicolai. 

c In convtntu Bmonienfi > Florentiuo > Romatw. Per hace 
inlinuarc videttir Frugcrius fe cum B. Dominico poftquam • 
acccflit Bononiam , quandiu co anno mccxix ibi ftetit , tan- 
diu cum co manfiiTc , cum eo vero codcm anno primiim Flo- 
renttani tum Komam pcrrexiiTe : qux confirmanc a nobi» . 
dictta viue pcr Cohftaatinum n. jj in Annoutis. 



Digitized by 



Goo^ 



5« SCRIPTORES 

XIII. ipf c Frattibus fuis ordinatis difpofuerat irc adgen- viftisde vita & converfatione B. Dominici per viros 

tes & mori pro fide fi cxpediret. Interrogatus quo- revcrendos Raimundum priorem dc Pruliano & P. 

tnodo hoc icit i Refpondit quia vidit eum diccn- Agennenfem Fratres ordinis Przdicatorum, necnon 

tem & facicntem fupradi&a. Itcm dixit quod afper R« de Aura priorem S. Antonini & R. de Viltario cel- 

crat fibi in tantum , quod cura eflet in via obler- larariumS. Antonini veritatem diligentius inquifitam 

vabat integre jejunia ordinis , nec volebat come- cum figillis noftris pendenribus difcretioni veftrz 

dete ante horam , focios tamen faciebat comedere duximus tranfmittendam. 

bis. Una tunica hieme & zftate utebatur. Item di- i« D. P. abbas Bolbonenfis ordinis Ciftercienfis 

xit quod diligebat paupertatcm , & ad hoc horta- juratus dixit , quod ipfe erat archidiaconus Tolofa- 

batur Fratres fuos. Intcrrogatus quomodo fcit ? nus , & in cadem civitate etiam audivit a D. Fulcone 

Reipondit quia vidit eum portantem vilem habi- bonx memoriz tunc epifcopo Tolofiuio , & ab ipfo 

tum , & audivit eura hortantem Fratres fuos ad pau- B. Dominico & a multis aliis , quod archiepifcopus 

pertatem amplexandam & diligcndam : & fi inve- Auxitanus przfenravit B. Dominico przdi&oepifco- 

niebat aliquem Fratrem habentem veftimenta repre- patum Coferanenfem , qui ad e jus curam pertinebat, 

henfione digna quoad pretiofitatcm vel quoad for- & ipfe noluit recipere : ad cujus inftantiam oppo- 

mam , ftatim corrigebat & emendabat. Et in tan- fiut cxcufationem de novella plantarionc Przdica- 

ttim dilexit paupertatem , quod noluit quod Fratres torum & fan&imonialium de Pruliano , quz adipfum 

dcbercnt reciperc poflclfiones , fed dc eleemofy- fpectabant , & credit quod eleitjo ejus eflet cano- 

nis viverent , & hoc in Fratrum regula fecit fcri- nica & concors. Et novit quod ipfe fuit zelator 

bi. Volebat quod viles domos haberent , & viles animarum , fervens in oratione & przdicatione, 

difcos ad legendum , ita quod quafi in onanibus vi- & perfecutor hzrericorum A , amator paupertatis, 

litatem & paupertatem prztcnderent. parcus fibi, aliis benignus, caftus , humilis , patiens, in 

3. Item dixit quod di&us F. Dominicus in fc re- perfecutionibus fecurus , in tribulationibus lztus , re- 
gulam integre & rigide obfervabat Sc volebat a ligiofus , fibi defpectus , pater Sc confolatot infirmo- 
Fratribus obfcrvari. Et fi quos trangreflbres regu- rum Fratrum & eorum qui erant in tribulationibus, 
lz aliquando inveniebat , cum maxima manfuetu- amator difciplinz , exemplum Fratrum in omnibus, 
dine vcrborum & dulcedine puniebat , ita quod fugiens gloriam mundi, largus, hofpiralis , amator 
nullus fcandalizabatur , licct pccnitentia eflet mul- univerforum religiofomm, vilis in veftibus, ama- 
tum gravis. Interrogatus quomodo fcit ? Refpon- tor negotii fidei & pacis , & quod pcccata aliorum 
dit quia diu convcrfatus fuit cum co , & vidit Sc cruciabant cum , ita quod de ipfo dici poterat quod 
audivit ab eo. Itcm dixit quod audivit confeflio- de apoftolo , quis infirmatur Sc cgo non inrirmor J 
nem cjus,& ex eapcrccpit & ita rirmiter credit, & credit eum fuifle virgincm. 

quod nunquam inquinatus fuerit aliquo mortali *• F. Guilielmus ejufdem loci facrifta juratus di- 

peccato. Item dixit quod fuit humilis , bcnignus, xit idem excepta eleftione epifcopatus, &cxcepto 

patiens in tribulationibus , & gaudens in adverfita- quod fuper hofpitalitate. Dixit quod pauper crat 

tfcas , pius , mifcricors , confofator Fratrum & alio- dum ipfc fccum iret. Dixit quod largus erat in con- 

rum, & virtutibus omnibus ita ornatus, quod per ferencus tunicis, quz fibi dabantur , Fratribus. 
ea qux vidit & cognovit in eo , firmiter credit F. B. Clareti ejufdem loci monachus tcftis ju- 

quod non habuit fimilcm aliqucm fibi , quem ipfc ratu* »dem quod facrifta , & adjecit quod au- 

viderit vej cognoverit. * divit eledhim fuifle in epifcopum Coferanenfem, 

4. Aldrevander quondam Tcbaldi auftoritate im- & quod dum erat canonicus Oxomenfis carnes cum 
periali notarius hos teftes de mandato dominorum Fratribus non comedebat nec refpuebat , fed intct 
magiftri Tancredi Bononienfis archidiaconi , Tho- pulmenta abfcondebat. 

mz prioris de Rheno , & Fratris Palmerii de Cam- 4« D. M. abbas Appamienfis dixit idefn quod ab- 

pagnola judicum delegatorum a D. P. Gregorio ix bas Bolbonenfis , addens quod ipfc novit vilu & au- 

recepit, & in publicam formam rcdegit, & fcrip- ditu ejulatum & effufionem lacrymarum in oratio- 

fit. Deo gratias. Amen. nibus , Sc quod unicam tunicam ferebat. 

5. MagiftCr A. de Campranhano ejufdem loci 
facrifta juratus dixit , quod ipfe vidit & audivit D. 

Exemplum Bfijhlt qu*m miferunt quidam ab- Dominicum perfecutorem hzreticorum B afliduum 

bas & du» archidiaconi de Tplcfa venera- & redargUtorem tam verbo quim exemplo bonz 

bilihus viris mattjho Tantredo archidiacono v . itx > &t I u . afi mdefeffisl.iborabatadpromo- 

_ . r , ^ rt-z. • • » • j tioncra pacis & ndei , & 00 noc vams periculis le 

3onomenf t> &D. Thonu fnort S. Marude cb p at . & crcdit omnia c itula ^ cfle 

Jteno & Fratrt Patmerto de Camfagnola a vcra> 

Sede afojhlica delegatis fufer examinatione 6. Raimundus Major canonicus tcftis juratus di- 

vita B. Dominici, de his qua inrvenerunt & xit, quod fcit przdidb capitula efle vera, & cre- 

audierunt ab hisqui converfati funtcum fra. dit eum fuifle virginem : & dixit quod in impofi- 

ditTo viro Dei,Jtcut inferius continetur. tionc ™ nus ¥ ei » ct Jf atus A . cft a fcbribu . $ - 

* J 7. Raimundus Garaldus teftis juratus dixit , quod 

Vlris venerabilibus & difcretis magiftro Tancre- novit & credit omnia capitula efle vera , addens 

do Bononienfis ecclefiz|archidiacono , & Tho- quod cum iret cum eo & aliis per nemora , rema- 

mz priori S. Mariz de Reno , & F. Palmerio cano- nebat ultimus , & cum requirererur , fzpius in- 

nico S. Trinitatis judicibus feu inquifitoribus a Sedc veniebatur flexis genibusnonobftante timore lupo- 

apoftolica delegatis , P. didus abbas S. Saturnini de rum rapidorum ( an rabldornm ) qui multos inva- 

Tolofa , Raimundus Donati archidiaconus S. Stepha- debant. 

ni de Tolofa, & Pontius archidiaconus Ecclefix S. 8. Guilielmus de Varnhola teftis jttrarus dixit, 

Saturnini de Tolofa , Salutem & reverentiam. Sicut quod ipfe novit eum vifu & auditu , ferventem in 

per veftras literas nobis au&oritate apoftolica manda- oratione & przdicatione , religiofum , fibi defpec- 

A Perftcutor btrtticornm. Qui hoc intclligendum vide erat officii : vide fupra yitse per Jordanum n. 11 13 14 1; 19 

poftea n. j. xo tc vitx per Conftantinum n. 10 11 11 13 15 16 }6 40 41 

b Vtdcn qut hxrettconun afliduus perfecutor fuerit , nempe & fupplem. n. i. Sc alias : item laborando ad promotionem 

rtinrguendo tam verbo qukm extmplo bont viu , non jugu- non belli cui ctfi juftiuimo nen £c immifcuic , fed pacis jSL 

lom pctcndo , non fcrnun 8c ignem miniwndo , quod Cai non fidci. 

tura. 



Digitized by 



/Google 



ORDINIS PR^DICATORUMi $f 

toffl > caftum , humilem , paupertatis amatorcm, hortabarurFratres,ut verbum Domini praedicarenf , Xltfc 

cujus le£tus erat ecclefia prxcipue , perfecutorem & non loqtierentur nifi de Deo. Item dixic quod 

hxreticorum c , & alia capituia credit efle vcra. fuit perfecutor hxreticorum , & eis prxdicando , dif^ 

$. Geraldus de Oleris teftis jurams dixit fe fcire putando ,*& m omnibus quibus poterat fe oppone- 

prxdicta capitula efle vera , & credit eum fuifle bat. Item dixit quod amator fuit paupertatis , in 

virginem , & cum eum familiarem haberet , nun- tantum quod poflefliones , villas , caftra , redirus > 

quam de eo aliquid novit vcl audivit fufpectura quibus in diverfis partibus fuerat ordo ditatus ref- 

vel finiftrum. puerit , & eis abrenunciarit. Item dixit quod fuit 

10. Bemardus de Baulhanis tcftis jurams dixit , llbi valde parcus in cibis , & prxter panem & unum 
quod B. Dominicus fuit zelator animarum , fervens pulmentum non comedebat, nifi propter Fratres vel 
in oratione & prxdicatione , perfecutor hxretico- circumftantes guftaret aliquantulum de pittantfcs* 
rum afliduus D , amator paupertatis , parcus fibi & Voluit autem femper alios fecundiim facultates do- 
aliis benignus, patiens, humilis , religiofus , & fibi mus & ut poflibilitas permittebat abundare. Item 
defpectus, amator difciplinx , & fiigiens gloriam dixit quod fuit virgo, ficut audivit a multis. Item 
mundi, vilis in habitu, aniator negotii fidei &pa- dixit quod refpuit epifcoparam Coferancnfem , nec 
cis , omnia capitula alia credit efle vera. voluit prxefle illi EccleGx , licet in paftorcm & 

11. Petrus Bruneti teftis juratus dixit fe fcire & prxlatum eflet electus. Item dixit quod nunquam 
credere omnia prxdi&a capitula efle vera : & ad- in omntbus ita humilem hominem vidit, necmagis 
didit quod cum quadam die aquam navigio per- conremnentem gloriam mundi , & ea qux perrine- 
tranfiflet , nautx pro niercede fua petierunt dena- bant ad gloriam temporalem. Item dixit quod con- 
rium, Sc cum ipfe non haberet unde folveret , ipfi vitia & maledi&a & vituperia patientiflime accurri 
inftantes petierunt pignus aut dcnarium , & ob hoc gaudio tanquam donum & exenium ( fic int xe- 
eum detinuerunt : at ipfe figens oculos in terra , of- nium ) magaum accipiebat. Item dixit quod in per- 
tendit eis dcnarium dicens , accipite de terra quod a fecutionibus nunquam moleftabatur , fed fecurus 8c 
mepetitis , & accipientes denarium dimiferunt eum. intrepidus frequenter ibat intcr difcrimina , nun- 

ix. Guilielma uxor Elix Martini teftis jurata di- quam pavore perterritus divertit a ftrara. Imo quan- 

xit , quod ipfa nebat pro cilicio , quod ad induen- do fomnus eum capiebat , in via vel juxta viam fe 

dum ipfi parabatur : & fcit Sc credit prxdi&a capi- projiciebac & dormiebat. Item dixit quod excelle-* 

tula efle vera, & crcdit eumvirginem : &ducen- bat univerfbs , quos vidit in religione. Item dixic 

tis vicibus & plus comedit fecum , fed non credit quod fe valde defpiciebat , & tanquam nullum fe 

eum quartam partem fruftati pifcis in uno prandio repurabar. Item Fratres infirmos paterne confola- 

comedere , vel ultra duo vitella ovorum , nec bi- batur , Sc infirmitatum eorum erat mirabilis fuppor- 

bere ultra unum fcyphum vini lymphatum pro tri- tator". Item dixit quod quando fciebat aliquos in 

bus aqux : nec etiam vidit eum comedere ultra tribulationibus conftridtos , ad patientiam admone- 

unam Ienam panis. Vidit etiam quod cum graviflimo bat , & quando poterat confolabamr. Item dixic 

dolore affligererar fxpiflime, circumftantcs eumin quod fuit amator difciplinx , & delinquentes pa- 

Iccto ponebant , & ipfe fe ftatim in terra proftra- teme corripiebat. Item dixit quod Fratribus fe prx- 

bat , quia non confueverat in ledfco jacere. buit exemplum in omnibus in didtis & fadtis , in 

i j. Tolofana Neguefa teftis jurara dixit quod cibis & in veftitu , & in moribus bonis. Item di- 

novit fupradida capitula efle vera , & eum crcdit xit quod non vidit hominem tam frequentem in 

virginem : Sc dixit quod ipfa nebat cilicium de pi- orarione , nec qui tantum in lacirymis abundaret. 

lis pardorum & hircomm ad ufum ipfius. Item dixit quod quando erat in oratione , clamabat 

14. Beceda monacha S. Crucis reftis jurata dixit , in tantum quod undique audiebatur , & in clamo- 
quod novit fupradi&a capirula effe vera , & eum re dicebat : Domine miferere populo , quid facien^ 
virginem : & congregavit caudas boum ad cilicium peccatores ; & fic nodtes ducebat infomnes , plo- 
faciendum ad opus ipfius & D. Fulconis epifcopi rando & ejulando pro peccaris aliorum; Item dixic 
Tolofani : & non audivit ab eo unquam vanum ver- quod fuit largus & hofpitalis , & cum pauperibus 
bum , licet multum fuerit ei familiaris : & cum ip- ea qux habebat libentiflime dividebat-. Item dixic 
fa feciflet fxpe ci lcdtum , non jacebat ibi , imo ma- quod religiofos & religionis amatores amabat & 
ne invenicbat ita paratum ficut dimiferat quando honorabat. Item dixit quod nunquam audivit vcl 
ftraverat : & hoc etiam faciebat quando erat infir- fcivit quod ledum haberetnificcclefiam, ubicom- 
mus) imo etiam fxpe inventebat ipfum dormien- modc poterat ecclcfiam invenire. Ubi vero eccle- 
tem in folo difcoopertum , & ciim eum cooperuif- fiam non habebat , femper vel in terra jacebat vel 
fet , quAndo redibat , inveniebat eum orantem vcl in fcamno , vel in chordis lecti depofita culcitra 
ftantem proftrarum, magnam enim curam habebat & pannis quos pofuerant in ledo ad jacendum. 
circa eum. Dixit etiam quod cum ipfe comediflet Item dixit quod nunquam vidit eum nifi cum una 
ultra ducentas vices in domo in qua ipfa habitabat , tunica , & illa erat pitaceata. Item dixit quod vi- 
ad plus comedebat duo ova , licet plura cibariapa- Iiores capas volebat fempcr portare quam alii Fratres. 
rarentur ei. Dc omnibus autem fupradictis capitu- Item dixit quod fuit amator negotii fidei & pacis 
lis eft publica & celebris fama per epifcopatum & promotor quantum pomit fideliflimus & adjutor. 
Tolofanum tomm & Coferancnfem, & undecumquc 16. Hxc omnia dixerunt & conceflerunt dato & 
ipfe tranfiram fecit , fi tamen moram aliquam ibi prxftito juramcnto A. capellanus de Villario , qui 
contraxit inter religiofos , clericos & laicos,viros & vidit dxmoniacam a dxmonio liberatam itt Fa- 
& mulieres qui eum cognoverunt. nojovis mediantibus orationibus B. Dominici. Et A. 

15. D. Guilielmus Petri abbas monafterii S.Pauli Pontii capellanus , & Raimundus etiam de ViUa- 
teftis juratus dixit , quod B. Dominicus ardcntifli- rio facerdos de Fanojovis , & R. clericus qui etiara 
me fitiebat falutcm animarum, & erar zelator maxi- meriris ipfius credit fe a febribus liberatum:& ifti 
mus animarum : item fervens in prxdicatione in omnes & alii plures de Fanojovis dicentes una vo- 
tantum ut de die ac de nocte in ecclefiis , in do- ce, quod nunquam tam fandum tam honeftum ho- 
mibus, in agris, in viis , & ubicumque volebat & minem viderant in came. \ 

c terfecutorm btrttlcorum. Intelligc ut fupra n. y verbo Humbertus in chronico gladio vtrbi J>ti , dum contra ec* 
& exempl» , quse in illos grarior & potentior eft perfo- comes Montisfortis pugnarct gUdio materiali. 
cutio. E xd ifium areiculum vidttur alludere Humbertut vh* 

0 Eerfecutor htretieorum tftdum , ncmpc ut poftea dicit fwtii f*f. 43. uki fit baket : InYcntura cft «iam pet ilU»§ 
T O M. I. H 



Digitized by 



$8 



SCR.IF TOB.ES 



Sic. XIII. 17. Frater Michacl juratus dixit , quod omnia fii- 
pradi&a funt vcra/cilicet quod vidit & audivit. Item 
dixit quod B. Dominicus fpiritupropherico cogno- 
vit , quod oportebat recedere Fratres de Tolofa. 

18. Frater R. dixit idem quod fuprapofitus : au- 
divit autem de virginitate lua a D. Fulcone epif- 
copo Tolofano , a Fratre D. Aniamino & a Fratre 
Johanne de Calagora , & quod refpuit epifcopa- 
tum Biterenfem, Sc quodviditquemdamlioeratum 
a dxmone per ipfum. 

19. Marcus diaconus juratus dixit quod epifco- 

fiatum rcfpuit , & ubi oravit inrcnit lacrymas & 
ocum madefadtum de lacrymis.* 

20. Berengaria jurata dixit quod ipfa oculis vidit 
& auribus audivit , quando B. Dominicus prxcepit 
novem mulieribus haereticis ab errore converfis 
profpicere in dxmonium , quod eas poffidebat in 
fpecie cati , cujus oculi erant quafi bovis & velut 
flamma ignis , Sc linguam per dimidium pedem ex- 
trahentem quafi ignem Sc caudam quafi dimidiam 

branchiam habentem , Sc magnum quafi 

canem : Sc ad prseceptum ipfius per foramen chordx 
campanx exivit , Sc ab oculis earum evanuit : ta- 
mcn primo prxdixerat eisquodnon timerent, quia 
ipfe oftenderet eis, cui domino fervierant. p 

zi. Raimundus de Sanchis dixit quod ad oratio- 
nem ejus filia cujufdam mulieris reftituta eft fani- 
tati : rogaverat enim eum ut vifitaret eam , cui di- 
xerat : recede Sc ego orabo pro ea , Sc in craftino 
ut dixit mater fanata eft filia fua. 

22. Raimundus Sc Zonzamias dixeruntquod audie- 
runt ab eo quod ante fugeret de no&e cum baculo 
fuo, quam acciperet epifcopatum vel aliam dignitate. 

In fine autem hujus literac pofita erant ultra tre- 
centa nomina virorum & mulierum fub juramento 
teftificantium fupradi&a , inter quos erant multi re- 
ligiofi & prefby teri Sc clerici Sc fanctimoniales Sc alix 
pcrfonx honeftx & fide dignx. Sed Sc fuper hxc om- 
nia de his omnibus in partibus illis in quibus fuc- 
rat commoratus , erat tunc publicavox & famade 
fan&itate & virtutibus ejus , ncut patet in litera figil- 
Iorum prxdictorum dominorum munimine roborata. 

De Miraculis qtu fofthac in diverjis locis oftenfa 
funt, ejr frimum de iis qua in Lombardia con- 
tigerunt , & coram papa Gregorio frobata fue- 
runt. 

Ve curatlo. (~\ Uidam fcholaris nomine Nicolaus de Bof- 
nt cujufdam V^co. Anglicus natione Vigorienfis A dicccefis 
fchoUris « 'degens Bononix gravi renum ac genuum dolore 
gravt dolor» 

renum acgt- q U ;j, us p C ft 0 \,i mm y - lt [ Tj) e i commina eft inquilitio fuper 
nuum. miraculis perpetratis per eum in partibus Tolofonis , facerdo- 

te cjuodam acteftante , qucm non foltim officium , verum ctiam 
.aetatis reddcbat maturitas fide dignum , quod in fua parochia 
homo fucrat , qui male dudum a darmonio vexabatur : ciim 
autem caufa przdicationis illuc vir Dci Dominicus advenif- 
fet , oratione fua & devotione & darmoncm czpulit , & homi- 
nerri libcravit. Addcbat przterea quod in eadem parochia 
multos a languoribus febrium orationum fuffragio reftituit 
fanitati. 

F Hcc teftimonium Humbertus a fe forfan diligentius exa- 
' minatum diftinHius refert vitt faniii caf. 44. Citm aliquan- 
■ do apud Caftrum quod dicitur Fanumjovis in pratdicatione 
quadam idcm B. Dominicus fidcm probans catnolicam hx- 
rcticorum perfidiam multiplicitcr improbafTct » poft pratdica- 
tioncm morc folito in ecclcfia ad orandum remanfit. Et eccc 
novem matrona; nobiles ex codem caftro intrantes ccclefiam 
ad pedes cjus prociderunt diccntcs , fcrve Dci adjuva nos. Si 
vcra funt qua: hodic pracdicafti, jamdiu mentcs noftras erro- 
ris fpiritus exczcavit : nam iftis quos tu hatreticos vocas , nos 
autcm bonos homines applllamus , ulque in hodiernum diem 
. crcdidimus & adhasllmus toto coide , nunc autem in medio 
fluiftuar.ius. Scrve Dci adjuva nos , & ora Dominum Deum 
tuuin , ut notam nobis faciat fidcm ftiam , in qua vivamus 
.. moriamur & falvcmur. Tunc vir Dei ftant aliquandiu & in- 
tra femetipfum orans poft aliquaatuluni dixit cU : Cunftan- 



vexatus, afefto S. Michaelis ufque adpentecoften 
nec per fe jam poterat furgere , nec per domura 
fine baculo , vei alterius fuftentationis adminiculo 
ambulare. Denique invalefccnte morbi moleftia xv 
diebus de lectulo non furrexit : fed & lxvum fe- 
mur ejus vehementi macie attenuatum emarcuit in 
tantum , ut omnis ab eo fecundum medicorum ju- 
dicia fpes curationis abcelTilTet. Adhibitis enim piu- 
ribus medicinx remediis nihil ei proderat , fed ma- 
gis deterius habebar. Itaque humano deftitutus au- 
xilio Chrifto Domino fe devovit & B. Dominico 
dicens , Ego me voveo Jefu Chrifto Sc B. Domi- 
nico , ut me ab hac infirmitate liberet , quod utique 
fi voluerit & valebit. Volens etiam in fignum de- 
votionis offerre candelam juxta modum propriac 
quantitatis , ccepit filo ftupeo , de quo facienda erac 
candela corporis fui longitudinem Sc groflitudinem 
menfurare. Cumque fe totum menfus cfiet in lon- 
gum , caput ctiam & collum ac pedus , deinde re- 
nes ac femora , tandem genu filo ambiente cinxif- 
fet , invocato ad quamlibet menfurationem nomine 
Jefu Chrifti Sc B. Dominici , continuo fe allevia- 
tum fentiens exclamavit , Ego fum liberatus , 8c 
exurgens lacrymabatur prx gaudio, currenfque fi- 
nebaculo vel aliquo fulcimento venit non egens ve- 
hiculo ad ecclefiam S. Nicolai , ubi corpus B. Do- 
minici quiefcebat : diftabac autem ecclefia ab ejus 
hofpitio quantum jacere poteft arcus. Recelfit igi- 
tur reftitutus priftinx fanitati , Chrifti Jefu gratias 
agens nomini , ac B. Dominici teftimonium perhi- 
bens fan&itati. 

1. Quxdam puella Bononienfis nomine Thoma- 
fina gravem morbum & pene incurabilem diebus x v 
in finiftra patiebatur maxitla : cumque multa putre- 
dinis fanie ulcerata ejus facies faedaretur , impoffi- 
bile videbatur , quin aliqua cicatrice vel deformi 
macula turparetur. Tentatis igitur fruftra variis me- 
dicinx remediis , ad invocationem B. Dominici be- 
neficium obtinuit fanitatis. Mane fiquidem diei fe- 
quentis nec veftigiumquidem morbi remanfir infa- 
cie , excepta quadam rubedine nullam deformita- 
tem prxftante , fed tanti miraculi memoriam com- 
mendante. 

3. Bononienfis quxdam domina Gilla nomine odto 
annis dextri lateris a cingulo inferius vires prorfits 
amiferat , ita quod nec pedem nec tibiam movere 
poterat , nifi fbrte manibus ficur lignum. Hxc invo- 
cato B. Dominico adepta protinus fanitate caruit 
omni morbo , gratias agens Deo. 

4. Juvenis quidam de Manzolino nomine Man- 
frcdinus a fefto S. Agathx ufque ad feftum penrc- 
coftes omnium mcmbrorum viribus deftitutus , nec 

tes eftote & expectate intrcpidx , confido in Domino Dco 
meo, quod ipfc qui neminem vult pcrirc, jam oftendct vo- 
bis quali domino nactcnus adhaefiftis. Statimque vidcrunt de 
medio fui cattum unum tctcrrimum profilirc , qui magni ca- 
nis prxferens quantitatem , habcbat groflbs oculos St flam- 
mantes , linguam longam latamquc atquc fanguinolcntam & 
protra&am ufque ad umbilicum , caudam vcio habcns curtara 
furfumque protenfam , poftcriorum turpitudincm quocumque 
fc verteret oftendebat , de quibus ftrtor intolerabilis cxha- 
labat. Cumquc circa matronas illas fc per aliquam horam hue 
illucquc vcrtifTct , ad chordam ex qua campana pendcbac 
exilicns , & per eam ufque ad fuperiora confccndens , tandcm 
per campanile lapfus difparuit , fccda poft Cc veftigia dere- 
linquens. Convcrfus autem ad matronas iliasvir Dci Domi- 
nicus & confolans eas : ecce inquic pcr hoc quod coram ocu- 
lis facientc Deo figurativc comparuit, poteftis adverterc , qua- 
lis cft illc cui hiftcnus fcquentcs ha:reticos fcrviviftis. Illas 
ver6 Dco gratias refcrentes ab illa hora ad fidem catholi- 
cam perfedtiffime funtconverfac. Quarum ctiarh aliquae apud 
Sororcs dc Pruliano religionis habitum alTumferunt. 

A Vigorienfis. Alter codex habct Wingoavenfis. Legendum 
cenfeo Wigornienfis , qua: civitas epifcopalis indigcnis dici- 
tur Worcefter. Hujus miraculi meminit Jordanus m epiftola 
quam dc adtis in tranflatione corporis B. Dominici fcripfit. 
Saltentem inquit vidimus Ntcolaum Anglicum dtu faraljrti- 
snm in hat folemnittttt. 



Dt qui 

dam fuelU 
curataagn 
vi merio 1 
maxtlU. 



Ve dext 
latere rtft 
tuto cuida, 
mulieri. 



De quoda. 
juvene cuu 
to ab infirm 
tate omniu 
membrorum 



Digitized by 



ORDINIS PR£DIC ATOR U M. 



$9 



ambularc pcr fe poterat , nec fuper latus jacere , nec 
in terra nifi alio ie deponente federe , nec fe nill alio 
fc trahente levare., Tibias quoque proprias fruftra & 
quafi alienas portabat. Is cum adhibita fibi medica- 
mina cxpertus eflet inania & nociva , invocavit B. 
Dominicum , & perfectx fanitatis continuo aflecu- 
tus eft donum. 
pttracbio y Gillina quxdam mulier apud Manzolinum com- 
etftSe & morans ab introitu quadrageltmx ufque ad tranfla- 
fa^lJHrf tionem B. Dominici gravi totius corporis infirmita- 
' te detenta, brachii finiftri & ufum pariter &. fen- 
fum amiferat : quod ita erat emortuum & penitus 
arefacjtum , quod nec vulnus in eo caufa minutio- 
nisillatum fentire poterat, nec ex ipfo vulnere fan- 
guinem emittebat , eratque ipfum brachium dextro 
gracilius , quia ipfum nimis extenuaverat longus 
morbus. Qux ut B. Dominico fe devovit , ftatim 
perfe&x curationis beneficium reportavit. 
6. Alia quoque manens apud Manzolinum 6 mulier 
nomine Menacheta labii inferioris jamper anni fpa- 
tium privata crat officio, ut nec loqui pofletnecfi- 
ne magna difficultate fumeret alimenta , eo quod 
enormiter labium illud intumuerat , & quafi emor- 
tuum dependebat. Invocavit opem B. Dominici , & 
dudum amiflx reddita eft continuo fanitati. Nec mi- 
rum fi labia fanat corporis , cujus labiis fxpe cura- 
tx funt peftes mentis. 
v* qut- 7. Sea & juvenis quidam nomine Geminianus 
im * grmvi pcr quatuor annos & amplius gravi languore de- 
Inpere cu- tcntus } j ta llt ^ 3r) \l\i s elapfis a capite & fanie de- 
fluente graviflimx pnflionis prxferret indicia , B. 
Dominici meritis -potitus eft beneficio fofpitatis. 
Cum enim juvari non poflet a medicis , invocato 
B. Dominico a loneo brevitcr libcrafus cft mor- 
bo. 

8. Quidam Cambius nomine de Baritoribus apud 
Pragatuli , dum purgaret aream , ingreflam in gut- 



Vl tUTM- 

aDtfum 
mnlims. 



Vt fUtdam 

Utrttt ab 
tnjt* inha- 



tati gutturi tur arque inhxrentem rejicere non valebat ariftam : 
o&o denique diebus gravi gutturis dolore gravatus, 
per dies quatuor increfcente gfavamine nec cibum 
iiimfit nec fcrmonem emifit , cumque fibi medicinx 
remedio (ubveniri non poffet , ad invocationem B. 
Dominici ftatim redditus eft fanitati. 

9. Alius quoque nomine Marfilius de fua vita 
defperans-febre continua & gravi pe&oris dolore 
vexatus , & quafi jam in extrema vitx fux rcgula 
confticucus , B. fe commendans Dominico ftatim con- 
valuit , admirantibus cun&is prx fubitatione infpe- 
ratx falutis. 

10. Qiixdam mulier nomine Johanna Ultramon- 
tana ufum digiti annis x x. amiflum , incurabiliter 
fiquidem arefact-us fuerat & conrractus , S. Dorai- 
nici -devota invocatione ftatim recepit. 

11. Raphanellus quidam nomine ruptus in inguine 
defcendentibus quoque in virilia inteftinis vehe- 
menter affli&us , invocato B. Dominico fuit conti- 
nuo iiberatus. 

ii. Ante tranflationem autem corporis B. Domi- 
nici quidam puer nomine Petriciolus rupturam paf- 
fus in inguine annis duobus defluentia in fcrotum c 
inteftinageftabat. Cumque/nulla poflet medicorum 
ope curari , matre ejus invocante B. Dominicum 
prxter fpem diu defperatam recuperavit falutem. 

ij. Quxdam mulicr Alda nomine quinque annis 
habens fcrophulas & glandulas fub afcella , veficas 
ettam circa mamillas in dextro latere foctida valde 
fanie defluentes gravi admodum aftligebatur dolo- 
re-, ita ut nec etiam fuper dextrum latus poflet 
Iftcere. Hanc quoque ad invocationem B. Dominici 
Jefu Chrifti pietas omnino liberavit. 

* Manzolinum de quo in tribus his numeris oppidum cft 
agri Bononienfis ad viam iEmiliam inter prxfec^uias minores 
ejus reipublicx cenfum. 
c Sentum. Codcx us lcgit ttretm yej tdeum » cjuod quid 
T o M. I. 



D/ quedum 

tt'Ut> m le- 
thtltiafirmi- 
t*tt. 



Dt iipto 
«tfjcf» re- 
faa eut- 

immulieti. 

npu m in- 
fuMCttrate. 



Vtttitm in 
fudsm pme- 
n fmiliter 
Uut*. 



B» wmtie- 

IWIM » 
Pfiults & 
l*i»lit & 
ifis. 



14. Scholaris quidam Guillermus nomine Alarre 
de caftro Vauri dicecefis Tolofanx ftudens Bono- 
nix duplici tertiana graviter cruciatus , ciim jam 
incurrcret deiperationem de rccuperandx reniedio 
fanitatis , ad ecclefiam S. Nicolai veniens fupef la* 
pidem fuperpofitum fepulchro B. Dominici jacitit, 
perceptaque continuo fanitate fiirrexit. 

15. Quxdam mulier nomine Bonafilia nafi & 
fuperioris labii tumore non mediocriter gravabatur. 
Obortus fiquidem morbus qui Ficus dicitur D , fid 
labiura ipfius & nafum infl.I>at , quod ad modum 
ovi galiinx ori ejus deformis groflities imminebat, 
ac fcctorem horribilem exhalabat. Hoc malum igi- 
tur perpeiTa biennio , nec quicquam proficiens medi- 
corum auxilio , B. Dominicum precibus adiit , & diu 
dcfideratam falutem fubito impctravit. 

16". Puer quidam Johannes nomine gravifltma per 
tres dies decubuit infirmitate , cumque jam eviden- 
ter apparerent mortis indicia , omnis etiam medict- 
nx artis periti de ejus defperarent vita , mater ejus 
B. Dominicum petiit , & ab iplis mortis januis re- 
vocatum incolumcm filium mox recepit. 

17. Mulier nomine Cortefina gravi per annum 
& dimidium & amplius infirmitate confra&a , om- 
nium fere membrorum erat officio deftituca , & inu- 
tilis prorfus effefta , ita ut non poflet quippiam 
operis exercere. Invocatione autem fa£ta ad B. Do- 
minicum liberata continuo vires corporis rccupera- 
vit & ufum. 

18. Quidara puer Heimericus nomine per oOto 
dies & amplius graviflima xgrotatione decumbens, 
nec loqui jam poterat , nec*cibum aut potum fume- 
re prxvalebat , totumque corpus ejus lethali jam 
pene frigore congelatum vicinx mortis evidens prx- 
ferebat indicium. Cunctis igitur de falute ejus def- 
perantibus invocatur B. Dominicus , Sc fubito redit 
falus. 

19. Altus quoque puer nomine Petrinus per xv 
dies Sc amplius graviflimx infirmitatis moleftiisoc- 
cupatus miferabilirer intuentium moleftabat afpe- 
C~tus : ab umbilico fiquidem inferius grandi tuniore 
iaflatus fuique impotens erat effedus , ica ut nec 
ire poflet aut ftare , vcl aliquatenus fe juvare , nec 
erat quifquam qui cum cerneret , qui non ipfutn 
quafi unum ex mortuis reputaret. Fadfco autem 
voto ad B. Dominicum contra fpem omnium adep- 
tus eft celerem fanitatis eflc&um. 

20. Languens per tres feptimanas Sc amplius 
quidam puer Redulphinus nominc ad porcas mortis 
evidentcr & fecundum rationem inferioris naturx 
irrevocabiliter appropinquabat : denique diebus odto 
nec cibum fumere poterat , nec mamillam fugebat, 
cratque jam illud corpufculum fumma confectum 
macie , naturali quoque calore adeo deftirutum , ut 
nemo eflet , qui ipfum ad vitam prxfentem confi- 
deret rediturum. Fadto autem pro ejus falute a pa- 
rentibus voto ad B. Dominicum , invenerunt eum 
protinus liberatum. 

21. Mulier quxdam Gifla nomine apud Imolam 
gravi dentium urgebatur dolore : itaque vehemen- 
tiflimi cruciatus aculeis agitata , ncc quiefcere pote- 
rat , nec fomnum oculis capiebat , fed velut furiofa 
continuis clamoribus ululabat. Fa£to autem ad B. 
Dominicum voto incolumttatem obtinuit in mo- 
mento. 

21. Andulphus nomine de Manzanello periculo- 
fi admodum apoftematis permenfem& ampliusin- 
flatione gravatus , ab omnibus videnribus judicabatur 
mali illius gravamine moriturus : erat enim apoftema 
illud prxturgidum in partc interiori dextri lateris 

fit , cum non occurrat , fic immutandum duxi. 

D Morbus qni Vtcus dicitur : eo vocabulo hic intclligitur 
marifca feu tubcrculum ulccrofum. 

H ij 



Sec. XIIl» 
De fchoUri 
quotlam * ie- 
thali vifirmi* 
tate cnratoi. 



T>e muliert 
curmtu » tjut- 
dsm morbt , 
qui Ftcus di- 
cituu 



Vepuere tU 
vita deffern- 
tt curtto. 



De muliere 
curat* ab in- 
firmitate tm- 
nium mttn* 
brtrum. 



De puert * 
ptrtis mortit 
reduflo. 



Ve eodem 
miraculo in 
alio puert. 



Item idem 
miraculum 
tn alto putrt. 



De mulitrt 
a delore den- 
tium Ubtru- 
ta. 



D* quodam 
* lethali a- 
pofiemate cu- 
ratt. 



Digitized by 



Google 



6o 



SCRIPTORES 



iic XIII. fub afcclla , nec videbatur ulla ei pofle fuccurrere per fubtracti famuli nece tam miferabili condolens, 

medicina. At verb fa£to voto invocatus eft B. Domi- pro refufcitatione ejus B. Dominicum invocavit, 

nicus , ftatim fanitatis effc&rix affuit Dei virrus : promittens fe & ad fuas reliquias in Similou vifi- 

nam protinus utcus detumuit , Sc is de cujus vita tandas perfonaliter nudis pedibus accefluram , Sc 

defpersbatur , hoino fanus evafit. refufcitatum mancipium libertati daturam *, ftatim- 

j>t duobns xj. Duo pueri cujufdam Alberti de Tufignato E que qui fuerat mortuus in medium videntibus om- 

futris mutis gljj mut j a nativitatc permanferunt , xtatis quidem nibus vitx redditus profilivit. Quem devota domina 

a n*ttvit*ti f u p ra qui ntum Sc dimidium , alter veri> fupra in Similou ficut promiferat veniens priori domus 

tertium Sc dimidium annum agens : facto autem Sc Fratribus & fulcitatuni retulit & liberum prxfen- 

voto parer eorum invocavit B. Dominicum , Sc fta- tavit. 
tim utrique datum eft divinitus expeditx Jocurio- 
nis ofEcium , Sc vetus abfolvit filentium novum ver- 
bum, 



turatss. 



1>t loqutla 
ttftituta cui~ 
dam fuelU. 



J>t lumint 
reftituto cui> 
dam mulitri 



J>t auditu 

rtftituto cui- 
dam puelU. 



XV auditu 
rtftitutt cul 
dam alttri 
mulitri. 



30. Cujufdara viri nobilis Ladizlai nomine filiuj J>t rtfufcitat» 
parvulus lethali febrium infirmitate prxventus per tione **j»f- 
mortis tranfitum ex hac vita difceflit , cujus cor- ** m t Mer *' 

24. Puellx cujufdam Bertx nomine lingua trans pufculum pannis juxta confuetudinem involutum 
guttur bovis cornupetx percuflione difcifla nmti extra domum fuerat jam delatum. Mater verb no- 
oris inutiliter occupabat ciauftra , coattoque prefla bilis domina inter nimiam qua abforpta fuerat tri- 
filentio nulla formare poterat prorfus verba : invo- ftitiam refumens fpiritum, accerfiri fecit adfecon- 
cato autem B. Dominico fecit votum , & integrita- tinuo facerdotem : coram quo emiflb voto cum B. 
tem lingua pariter recupcravit &ufum. Dominicumdevoteinvocaflet, quem plorabatmor- 

25. Quxdam mnlier nomine Druda oculorum tuum , recepit filium vitx protinus reftitutum : tum- 
privata lumine , per tres annos Sc amplius extin&i que in Similou revercnter accedens prxfente facer- 
fuftinuit damna vifus , nec ullius potuit medicami- dote coram quo puer fuerat fufcitatus , viroque ip- 
nis exhibitione juvari : invocato autem B. Domi- fius , & rei veritatem expofuit , & in fan&o fuo 
nico votum fecit , & ftatim lumen oculorum recepit. Dominico debitas cgit gratias falvatori. 

16. Qiixdam puella Gilborga nominc furditatcm 31. Vir quidam dc caftro Sounuch dc villa Lclcz 1 Dtrtfufcit*- 

occurrcrat , ita quod pcr menfem & amplius nihil Gothard nomine orbatus filio Thoma noniinc jam "" ^* ; */~ 

prorfus intelligere poterat vel audirc *, clamans cjus defun&o , fupervenicnte no&e circa corpus ejus * **•**"*• 

mater ad B. Dominicum exaudiri meruit , & audi- plorans & ejulans refidebat : focio tandem qui fe- 

tum filix impetravit. cum aderat ad quiefcendum pergente cum reman- 

27. Quxdam mulier nomine Ricaldina de Scrra fiflet folus , accenfo lumine juxta caput adolefcen- 

tis filii defun&i fc coilocans , habenas Iacrymis rela- 

xavit B. Dominicumut patri redderet filium incef- 

fanter votis pariter & vocibus interpellans. Fadtum 

eft igitur ut circa pullorum cantum qui mortuus 

fuerat fe moveret , Sc apertts oculis patri dixit, 

quid cft pater quod fic habcs K faciem madefa&amj 

Cui ille , lacrymx patris tui fixnt fili, quiatu mor- 

tuus fueras , & ego folus remanferam omni gaudio 

deftitutus. Atille, multum inquit flevifti patcr , fed 

B. Dominicus defolationi tux compatiens , ut tibi 

vivus rcdderer fuis meritis impctravit. 

32. Crcbrefcente per totam Hungariam virtu- j>, rtfufcit*- 

filius quem fecum duxerat , parvulus infirmatus ibi- tum fama quam per merita B. Dominici fuper vivos uont filii cu- 

dem ad extremum vitx moriendo pervcnit. Quent & mortuos manus Domini frequentabat , vir qui- j*fl*t» *»- 

pater mccrens ad ecclefiam dcferens , 6c coram al- dam ad omnia infidelis prorfus & incredulus per- *jfZ_ 

rari B. Dominici collocans voce flebili lamentari fiftcbat : contigit autem ejus filium quem habebat v ° tr a^ 

coepit & dicere : Beate Dominice lxtus veni ad te, eraviter infirmari, inqua etiam infirmitatc tandem 

en triftis redeo , cum filio veni en orbatus recedo, fpiritum exhalavit. Quidam autem de his qui ad 

redde mihi quxfo hlium meura , redde mihi Ixti- confolandum patrem , &ad afliftendum nodbc circa 

tiam cordis mei. Cumque fic lugens ufque ad no- corpus defunfti filii cx more convcncrant , dixit illi: 

ftcm pcrfeveranter infiftcrct , circa noftis mcdium credc B. Dominicum magni cflc meriti apud Deum, 

puer revixit , lac fuxit, & per ecclefiam ambula- virtutemque Dei in vcritate operariper eum mira- 

vit , tandemque ad domum propriain a parentibus cula qux feruntur , nec non & ipfum invoca toto 

eft incolumis cum lxtitia reportatus. corde , forfitan qui plerofque mortuos fuis meritis 

Dt rtfufcita- 29. Juvenis quidam dombx Juftinx Michx 0 fufcitavit , tuum etiam filium fufcitabit. Tunc ille 

tione cujuf- comitis uxoris mancipium dum in Eris flumine H compun&us corde fupcr incredulitate prxtcrita 

dam juvemt pj fbationi minus cautus infifteret , in aquam lapfus amare redarguit fcmetipfum , afliimtaque nducia ab 
fuffocatt tn l r /e ,. r r ■ r • t» tn • rv n .n ,. 

a\ua lurrocatus dtiparuit : magno autem ipatio tempons mvocanone B. Domtntci per noctem illam cordis 



J>t rtfufci' 
tationt cu- 
jufdam fne 
ri. 



dicccefis Imolenfis per annum Sc amplius tantx fur- 
ditatis fuftinebat incommoda , ut nihil auditu per- 
ciperet , nifi quis fuper eam auribus ejus fortiter 
inclamaret. Invocatus igitur ab ea B. Dominicus, 
Sc clamofis precibus aures prxbuit , 8c auditum fur- 
dis auribus reftauravit. 

De miraxulis fatlis in Hungdri*. 

28. In Similou F qux Hunearix provincix regio 
quxdam eft , vir quidam nobilis cum uxore fua dc- 
votionis caufa ad reliquias B. Dominici , qux in 
domo Fratrum habebantur vifitandas acceflit : cujus 



com- 



intcrjedo ejus corpus in profundo fluminis requifi- 
tum mortuum cfl: edudtum. At prxfata domina fu- 

S Tuftgnatum. Falloraut Iegendum Taufignanum vernacule 
Tojpgnano , quod caftrum vn milliariis Imola fcu Forocor- 
nelii diflitum , de quo legendus Leander Alberti in Roma- 
nula. 

f Similou In alrero mco codice legitur Similii. Bernardus 
Guidonis in Notitia ordinis fcribit Simulu. Ferrarius Hift. 
Hung. p. 74 cenfct civitatcm cfle,qux Similium velSimi- 
gium dicitur , & caput eft comitatus Simigienfis , Hungarice 
Somogy , apud Baudrandum Zegzard in Pannonia infcriori ad 
fluvium S*rrVitx.im. Vcriim falli «xiftimo , cum Bcrnardus 
Guidonis domum noftram Simuluenfem collocet in Tranlilva- 
nia : ccnfucrim potius caflruin e(Te Semlin feu Zemlin in ta- 
bulis hodiernis didrum, ad confluentem ferc fluviorum Bo- 
drocx. & Labarcz. fitum , & caput eft comitatus ejufdem no- 
jnjnis , decem circiter horis fupra ToKaium. Exinde habetur 
domum ordinis tn ea urbc jam ante annum mccxxxiii erc- 
ftam, tum noftri qui cx Hungaria Bononiam ad coraitia ge- 



gemitibus ac oris precibus non ceflavit. Igitur pri- 
ma hora diei qui jaccbat mortuus manum movit, Sc 

neralia eo anno coafta venerunt , digitum e corpore B. Do> 
minici in ejus tranflatione avuifum acceperunt , & Similium 
fecum dctulerunt. 

c Micht. Sic utcrque codcx mcus : & iftud nomen com- 
mune fuiflc apud Hungaros certum ex hiftoria gentis. Micba 
fbrte Michael. Flaminius Icgit Kuke fcd corr.upte. 

H Er/j flumine. In altcro meo codice legitur Cris , Flami- 
nius legit Orii. Nomcn eft haud dubie fluminis ejus regionis, 
fbrfan quod Keresx. jam in tabulis dicitur. Fcrrarius fibi vi- 
fus cft reftius fcriberc fic emendans in ora flumtnis : fed 
cenfcofalli. 

1 Sounuch dt villa Lelex.. In altero meo codice legitur, 
Soimuc de villa Leley : Fcrrarius citatus legit Lelcsz. 

K Quod fic habesfaciem. Altcr mcus codex legit , quod flc 
habeo : qua? lcftio corrcftior videtur , patris cnim ad caput 
adolefccntis indinati lacrymx in filii facicm haud dubic deci* 
dcrant &l totam lavcrant. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRJEDICA TOR UM, 



velamen fubjecit quo ejus facies involuta fuerat , ac 
furrexit , tandemque pater cum filio fufcirato in 
SimiloM properans quanta fibi fecerat Dominus ad 
honorem gloriofi confeflbris fui Dominict nuncia- 



vit. 



Dtrtfufci- 33. Honeftus quidam vir Gentus nomine de vilia 
unmi cu- P/nar , quae eft uib caftro KaraiTu L cum fuis paro- 
p(i*M filit chianis adFratresvenit , parvulum filium fecum fe- 
katptvm. ren$ac dj cens t n j c c ft n li us meus t q UC m B. Domi- 
nicus jam defun&ura a mortuis fuis meritis fufci- 
tavit : nam cum a fummo mane ufque poft meri- 
diem in domo mea in medio ululantis famiiix jace- 
ret exanimis , fubtraxi me paululum , & recordatus 
quod Deus B. Domini^o fuper mortuos fufcitandos 
tanram gratiam contulilTet , fumta fiducia locum in 
quo orare confueveramadii, & gloriofum Domini 
confcflbrem ut' orbato patri unicum reddcret fi- 
liiuy fufis amariflimis lacrymis invocavi. Ctimque 
rediiflem ad corpus pueri , 8c me fuper ejus faciem 
flens 8c ejulans incurvaffem , ecce puer aperuit 
ocuios fa&us vivus , quem ad vos attuli ad laudem 
&gloriam Salvatoris , qui fan&i fui Dominici merita 
tot & tantis miraculis exaltare non ceflat. 
V* W*- 34« Languidusfc morti proximus le&o decum- 
im Utgui- bens , qui eriam a decem & o&o annis lumea ami- 
ii&tutcu- f crat ocu | orum t cum audiviffet facerdoterh cum pa- 
ttt». rociuanis fuis proficifci velle ad B. Dominici reli- 

quias vifitandas confortatus fpiritu voluit 8c ipfe 
pariter proficifci. Cum autem eum facerdos tan- 
quam rem impoflibilem prxfumentem modis omni- 
bus prohiberet , tandem valetudinem corporis defi- 
derio cordis exfuperans , tanquam tentans irc de 
le&o furrexit : tantamque fubito fibi fenfit infundi 
virtutem , quod paffu concito gradi ccepit , tanto 
magis ac magis in convalefcentia corporis &c ocu- 
lorum iiluminatione proficiens , quanto quotidie in 
itinere procedebat , donec tandem ad locum defti- 
natum perveniens , perfedam recepit utriufque be- 
neficium fanitatis. 
p» ***- J5* Quxdam mulier de villa Chontondienfi M ab 
itmmmfiro- antiquo rempore dorfum habens monftruofe con- 
j* ut*littr rrachim , ita ut quafi in dorfum verfa ftatura cxtera 
corporis videretur , ad reliquias B. Dominici fuper 
currumpofita ducebatur. In mente autem illi vcnit, 
ut quod petebat faciiius impetraret , ut ex devo- 
tione quamvis non fine multa moleftia pedes ali- 
quantulum ambuiaret : igitur de curru depofita, 
dum vix attrahens fpiritum , capiflct incedere , fu- 
bito fradto cingulo & in terram nuente , corpus ejus 
in direchim extenfum eft , & ad ftatum debitum 
mirabiliter reformatum. Quam facerdos fuus 8c cx- 
ceri convicini qui fecum venerant , accedentcs ad 
locum Fratribus prxfentaverunt , tam infirmitatis 
priftinx , quam fanitatis totaiiter fubfecuts tefti- 
xnonium perhibentes. * 

36. De villa Titulienfis N ecclefix quidam Re- 
queren °"nomine ciim propter tnfirmitates graves 
quas patiebatur in dorfo fcapuiis atque brachiis re- 
Jiquias B. Dominici vifitaflet , fanitatemad integrum 
in de omnibus reportavit. Poft paucosautem dies mor- 
deti ccepit in confcientia , quod perceptx benefi- 
ciumfanitaris , quo Deo debitx gratix redderentur , 
nequaquam Fratribus revelaflet , unde & fe promifit 
continuo rediturum. Cum autem iterum ex negli- 

t VilU Pina qut efi fuh cajlro Karaffu. An cjuod in u- 
bulis Kerefck jam indicatur ad fluvium Ktres fitum mcdium in- 
tet Wardinium & Naz oppida ad cumdcm fluvium ? 

M D* vilU chontondienfi. Ferrarius legit Kotford. 
N Titul in mappis ezhibetur ad Tibifcum paulo (upra quam 
jn Danubium iniluat , ex Fcrrario vcro citato collcgium ha- 
bet canonicorum fub prepolito. 

0 Requeren : in altcro mco codice lcgitur Tequeren , Fer- 
rarius p. 81 legit Tequt cz Thcodorico de Appoldia , fcd ut 
cenfco corrupre : veriim res eft parvi momcnti. 

* Qndeni*. Fetiarius legit Qnde*\ 



D# cur*- 
tiont putri 
muti. 



D« cura- 



Quiher 
uultmturs- 
» f*r tffum 
& i*pato 



gentia hoc differret , no&c quadam appajwk ei dor- Ssc. 2HH 
micnti B. Dominicus , & ab eo fanitatis prxftitx pre- 
tium exigebat. Quapropter cxpcrgefactus a fbrono 
ftatim iter arripuit , ad locum venit , Sc coram Frar 
tribus de ingratitudine feipfum redarguens , quod 
fa&um fuerat totum , tam de fanitate prius exhibi» 
ta , qnam de revelatione poftmodum fubfequuta , 
devote fimul Sc diligentcr expofuk , audiente quam- 
plurimo qui tunc aderat populo , & Deo gratias 
digne rcfercnte. * ; 

37. Juvenis quidam tortos habens pedes , ita quod V» eurs- 
in luperficie pedum cum afflidione non modica cujuf- 
plantis contradtis & inverfis poftremis arabulabat, f*" '* t' di ~ 
ad B. Dominici facrofanckas accedens reliqtuas cu- 'J^JJjJj^ 
rationis eft integrx gratiam affecutus. Huic non fo^ 
liun mater & cognan vicinique quaruplurimi , ve- 
rura etiam ipfa poftmodum pedum fuperficies figu- 
ram plantx retinens ingroflatx , infirmitatis priftina» 
teftitnonium perhibebat. 

38. Filius cujufdara comitis curialis diebus pluri- Veeuratio- 
mis graviter infirmatus, du&us tanderaadreliquias nefihieujuf- 
facrofanclas , 8c tachi* eifdem , perfedtam reccpit d * m 
in virrute Domini fanitatem. 

39. De villa Ondonio v puer quidam mutus , cu- 
jus pater vocabatur Mochor °- ad tadhtm reliquia- 
rum B. Dotninici ioquelx protinus beneficium re- 
portavit. 

40. Vidua quxdam Orodienfis R Pica s nomine 
poft annum tertium maritaUs thori loquelx ufum ttwBe 4 ** rM ** 
prorfus amiferat muta fa£ta : hxc jam vctula tactis *"**'" 
lacrofan&is reliquiis lingux officium fibi fenfit fta- 
tim integre reftitutum. 

41. Senex quidam clericus , qui ab antiquo gra- 2« eurs- 
vem aurium incurrerat furditatem , cum convicinia '*""* **. 
fuis ad reliquias B. Dorainici vifitandas acceffit : m * tl i M f Mr ~ 
quas cum ofculatus eflet , & ab eifdem iterum ite- '" 
rumque taclusjad auditum integrum proticiendo 
pcrvemt. 

41. De villa Refend vir qutdam nomine Tybi 
filium furdum penitus Gurtu T nomine ad reliquias 
facrofandtas adduxit , quibus ta£tis audiendi bene- 
ficium incun&anter accepit. 

43. Cxcus quidam Paulus nomine de villa Ure- Z>*tuoiU 
cha v in fefto BB. MM. Abdon 8c Sennen meritis LuminM - 
B. Dominici lumen recepit integrura ocuiorum. 

44. Eodem die mulier quxd im Lcfena x nomtne ?* p*r*ty- 
uxor Unonet paralytica perfectx fanitatis gratiam *"* 
eft adepta. 

45. De villa Tycha vir quidam Bulchum nomi- 
ne tanta cordis vefania vexabatur , quod in omnes 
homines quos habebat obviam quafi canis rabidus 
infurgebat , & fere nihil comedens die noAuque 

' agitatus furiis fcrebatur. Hic ad reliquias dudtus B. 
Dominici , ad earum tachim fanx mentis ftatim 
compos effechis eft rationi priftinx reftitutus. 

46% De villa Gencu juvenis quidam Sandur no- 1**~ 
mine Orodienfis prxpofiti dapifer eraviflima quadam **" 

• c 1 r r n ■ r -c tt r feftattonetU- 

innrmitate detentus eft , in qua manifefte contra fe monum & 
videbat irruere multitudinem dxmonum infinitam, infirmitatt 
nuncad fufpendium eum trahcntium, nunc diverfis ubtrato. 
generibus affligentium tormentomm. Ipfe verb inter 
hxc inxftimabili timore depreflus voto fimul & vocc 
qua poterat Deo fe & B. Dominico commcndabat : 
ftatimque in forma Fratris B. Dominicus aderat , qui 

LMochor. Fcirarius legit Morits & interpretarur Mattri- 
tius. 

R Orodienfis comitatus Tranfilvani* hos habct in tabulis 
fines , a Icptentrione fluvium Fcsycrzcrez . ab occidentc Ti- 
bifcum , a meridie Rhabonem feu Marifcum, ab oricnte mon- 
tes Sylmoz. 

s Pica Fcrrarius lcgit Pirca , & interpretatur Prifes an 

reftius ? 

t Guttu Fcrrarius legit Gurfu : an rcdius J 
v Urecha , aut Vrech*. 

X Sic mcus codex. Fcrrarius lcgit , Ltnftn* u*or NtHtt. 



De furiof» 
* furi* Itie- 
r*to. 



Digitized by 



Google 



6% 



SCRIPTORES 



9te. XIII. fmucapxcollectoimportunasabeodxmonumabigc- 
bat moleftias , eorumque impetum virtuofa potentia 
coercebat, nec mora, fimul eumdem ab infirmitatis 
defperato gravamine penitus libcravit.Quapropter ad 
reliquias B. Dominici properans , de tanto beneficio 
coram Fratribus gratias retulit,& pcccata fua humili- 
ter confitens emendatione vitx propofuit & promifit. 
De mtmcu- 47* Matrona quxdamdevillaPinarxtate pariter 
U ixhibitein 8c honeftate provecta , votivam miflam ad honorem 
tmndtUs. B. Dominici difponens facere celebrari , candetas tres 
ad hoc idoneas prxparavit : fed hora debica facerdo- 
tem qui miflam ceiebrare debuit non invenit , qua- 
propter candelas ipfas in vafe quodam repofuit 
manutergio mundo pariter involutas. Ciim autem 
aliquantulum diverriflct , poft horam rediens can- 
delas flammis patentibus ardere vidit. Stupefacta 
igitur foras exivit , vicinas undique convocavit : oc- 
currunt omnes ad mir mdum fpec"hcu!um , tamque 
diu ibi tremenrc pariter & orantes fteterunt , donec 
prxdictx candelx ipfis videntibus penitus arferunt. 
Sic aucem ufque ad excremum paulatimardendo con- 
fumtx funt,quod manutergium vel aliquid quod in 
vafe fuerat non lxferunt. Y 

Dt quibufdam uliis notabilibus , tju* eoutigtrunt 
in divtrfis partibus Itultt. 



De eurs- 
tionevtri re- 
ligtofi , qui 
frtus detru- 
xerat B. Do- 
tntntco. 



Dtdliore- 

ligiofo libe- 
rato * gravi 
infirmitate. 



48. Ciim de fan&irare B. Dominici , qux in ipfius 
eft tranflatione potiflimepatefactavarii varieloque- 
rencur , contigit ut Frater quidam Prxdicator quo- 
dam fcro coram quodamviro religioniseximixNi- 
colao nomine .origine Veronenfi , per quem eciam 
hoc fcripto eft demandatum , B. Dominicum com- 
mendaret. Qtiem cum e contrario prxdi&us Nico- 
laus verbis ftomachantibus defpexiflet , eodem fero 
febris eum arripuit , qucm & vexavit gravillime tota 
noc~te : ad quem vifitandum ciim fupradi&us Frater 
accederet, eique diceret,vide Frater nc quia dcf- 

{>exifti S. Dominicum hoc tibi contigetit : non fo- 
lim culpam prxtentam non agnovit , fed indignans 
potius ad verba iterum contumeliofa prorupit. Se- 
quenti verb die cum febris violentia non ceflaret, 
lcd gravius convalefceret in augmentum , hora nonx 
cum vehementius xftuaret , ad fe compundrus re- 
diens fecum dixit : vere vereor duodhoc idcirco mihi 
accidic , qubd San&um Dei blalphemavi : voveo igi- 
tur Deo & fibi , qubd fi me liberaverit ufque ad vef- 

f»eras , nunquam de eo aliquid mali dicam de cxtero, 
ed dicentibus conrradica. Mirum in modum vix ver- 
ba finierat,& ab ipfa febre fe fenfit continub liberatu. 

49. Quidamvir mignx religionisin civ rate Bono- 
nienfi xtate feptuagenarius vel amplius, herniofus 
defluentibus ad inferiora inteftinis gravicer nimis aftli- 
geb icur : cimenfque ne forte eflet oneri Fratribus fuis 
fedulo intetpellabat pro curatione fua fan£tos illos 
quos habebat familiares , videlicet S. Jacobum cu- 
jus limina vifitaverat , cum adhuc eflet in feculo, 
aliofque nonnullos. Et ciim a nullo eorum prxftari 
fibi fentiret auxilium, Owcurrit menti ejus B.Domi- 
nicus , qui de novo fuerat canoniz.uus , quem qui- 
dem bonum hominem fuifle audierat, & benecre- 
debat ipfum efle cum Chdfto in vita xterna , fed non 
tanti meriti ut poflct invocantibus p.itrocinari , ut 
multi aflerebant. Cumqucfirmafleccor fuum ad in- 

Y Plura Ferrarius ex Theodorico de Appoldia lib. 8 re- 
fert in Hungaria patrata miracula, quat cum dcfint inutro- 
quc meo codice , iis edenda rclinquo , quibus exemplum 
Theodorici integrum haberc fclicitcr contigcrit. 

* Afud Auguflam , in altcro meo codicc Aguftam. Mu- 
^icipium eft in infula Sicilix diccccfis Syracufanx antiquum , 
quod ctim dirutum fui(Tct Fridcricus II imperator inltaura- 
▼it anno mccxix ut habet Rochus Pirro Not. fyrac. p. 144 
non mccxxix ut mcndofc lcgit Baudrandus , & fuo nominc 
Auguftmm , vel ut loquuntur incolx Aguflnm appcllavit. Do- 
mus ordinis ibidcm ciccta ex antiquioribus c(l indilx. 

* PUcia vernacute municipium eft infulx Sicilix 
in Valle Neti , ia meditullio ferc infulx , ubi domus ordi- 



vocandum eum , & promirterct fe crediturum vera 
eflc qux de ipfo dicebantur , & glorificaturum Dcum 
in illo , fi pcr ejus preces Sc merita fanaretur , poft 
prolixam orationemaliquantulum foporato apparujc 
B. Dominicus, colligens in anteriori parte lcapu- 
laris fui defluentia inteftina ejus : & ftatim exper- 
gefa&us fenfit fe penitus liberatum , gratias agens 
Deo & B. Dominico : & hoc Fratribus fuis indica- 
vit , per quos prxdicatum & divulgacum eft mira- 
culum ad gloriam SaIv.-.toiis. 

50. In Sicilix partibus apud Auguftam 2 in fefto DemuUert 
tranflationis B. Dominici , ciim m ^tronx quxdam qux ,n ? • £ 
in ecclefia Fratrum interfuere miflarum folemniis,do- SJJJ^,^ 
mum redirent, invenerunt quamdammulierem do- 

mus fux fedentem prx foribus & filantem : quam 
cum verbis caritativis arguerent , quare in fefto tanti 
patris a fervili opcre non ceflaflet , illa protinus in- 
dignanti animo Sc turbata facie dixit eis : vosqux 
eftis bizotx Fratrum ejus , fefta colite Sandi veftti : 
ftatimque oculi ipfius in tumorem cUm pruritu con- 
vcrfi funt , & ex ipiis cceperunt vermes protinus fca- 
turire, ita quod vicina quxdamqu mad fe perter- 
tita convocavit , decem 8c o&o vermes eduxit ab ejus 
oculis in inftanti. Quapropter con:rita fpiritu ad ec- 
clefiam 3. Dominici cum cjulatu cucurrit , ante cujus 
januam fe ptofternens , Sc peccata fua confitens cui- 
dam Fratri , facto voto quod de cxtero fandto Dei 
Dominico nunquam detraherer,& fefta ejus devotifll- 
me cuftodiiet, continub tumor cum pruritu difparuit, 
& in ejus oculis vermes amplius non fuerunt. 

ji. In eadem civitate devotx cujufdam matronx j)e futlU 
filia vitio lapidis longo tempore laboravic , nullo au- » vttio Ufi- 
tem medicinx confilio fiitFr.igantc , fo!um fibi fu- ** curau. 
pererat remedium incifurx. Ciim igitur dics effec 
ftatuta, in qua puellam oportebat incidi, mater tt- 
mens periculum filix , prxcedenti die ad ecclefiam 
B. Dominici perrexit , otationi fe contulic , fuam- 
que filiam Deo 8c S. Dominico voto quo potuic 
commendavit. Sequenti ergo nocte dormienti puel- 
lx B. Dominicus aftitit , in manu ejus quo torque- 
batur lapidem pofuit, & abcefltt. Quem puellaevi- 
gilans , & fe liberatam inveniens matri dedit , & 
vifionem per ordinem explicavit. Mater vcrb cum 
ingenti lxtitia lapidem ad Frattes attulit , rem g«:f- 
tam coram multis expofuit : quem Fratresin eccJe- 
fia cor im imigine B. Dominici in futuram memo- 
ri im tam ftupendi miraculi fufpenderunt. 

51. Apud Placiam A in Siciliamulierquxdampaupcr T>e fuert 
habuit fiiium, qui graviter affligcbacur infirmitate Hberato • 
quadam fcrophularum , quas in collo folcnt habere f ero t hHlit ' 
pueri: cum autem fuper hoc nullum poflet remedium 
iuvenire,accefllt ad ccclefiamFratrum cui vicina erat, 
8c vidcns Fratres Lborantes in opere ccclefix , fecic 
votum B. Dominico , & dixit quod faceret gratis in 
opere ecclefix Fratruni filium fuum laborare , fi ei 
fanitatem apud Dominum impetraret. Sequenti au- 
tem noctc apparuit ei in fomnis quidam in habitu 
Fratris 8c dixit ei : mulier cognofcis hujufmodi res, 
nominans ei quatuor genera rcrum , fcilicet xs viride, 
8c pilatrum , & lapatium , & fuccum porri B . Et dixic 
mulicr , cognofco : tuncillc , vade inqutt , 8c accipe 
hxc, &cor,ticias ea cumfucco porri, &pone eafuper 
baubantium c , & impone collo filii tui , & fanabitur. 

nis ex antiquioribus cjus rcgni. 

b Ais vmdc fcu xrugo quid fit omncs fciunt : Pilatrum non 
invcnio nifi forti fic corrupte vulgariter diftum fit pro Pyrctro 
hcrbx (pecic cujus radicis ufus cft frco,ucns in rcmediis hujus 
morbi. Lafatium corruptc , haud dubic Lafathum hcrba 
Gallis Patience difta. 

c Pone ea fufer baubamium , ficintetligo , fae emplafirum 
in linteolo , f$>c. Bnubantium vox ipfi Ducangio in vocabul. 
inf. Latin. ignota. Ulcera fcu vulncra puerorum a Gallis vul- 
gari provcibio Sobo vocanrur , qux vox xtatc au&oris Siculis 
etiam fuerit in ufu cx Grxco ivvCk» tumor , dcrivata : hinc 
forfan cniplaftrum in lintcolo quo ulccra involvebantur , bau- 
bantium dtclum fucrit. 



Digitized by 



Google 



O R D I N I S P BJ 

Evigilans autem mulicr ivit manc ad apothecam, 
& fecit ut ei dictum fuer.it , Sc lanatus eft filius ejus. 
Et adducens eum adFratresfecit cum juxta votum 
gratis in ecclefia Fratrum laborare. 

Multa quidem & alia tam in vita gloriofiflimi pa- 
tris hujus , quam poft obitum perpetrata innotuere 
miracula , qux ftyli officio non funt dcfignata : hxc 
autem breviter annotata funtad aftru&ionem fan&i- 
tatis ipfius, ad xdificationem fidelium, ad laudem 
quoque Sc gloriam ejus qui facit mirabilia magna fo- 
lus , qui trinus & unus Beus vivit & regnat per infi- 
nira fecula fcculorum. Amcn. Deo gratias. 



Sequuntur in altero meorum codicum , fcilitet 
in quo vita per Humbeftum , miracu/a 
Jtotbomagi fatrata. 

ANno Dni mcclxi placuit Altiflimo clarificare 
miraculis apud Rothomagum in Normannia 
B. P. Dominicum , & celebre facere nomen ejus , 
cx quibus multis aliqua pauca , qux ad Fratrum 
pleniorem notitiam pervencrunt, rudi quidem fed 
veraci ftylo funt confcripta examipatione diligenti 
ptxmifla. 

i. Apud Rothomagum in parochia S.Eligii A fuit 
quidam parvulus Johannes nomine circiter anni u- 
nius , qui cum fecunda fcria in manc infra o&avam 
B. Dominici coram matre luderet cumquodamur- 
ceolo ligneo B , quod eft pondus fufi nentium mu- 
lierum juxta fatis groflx nucis quantitatem , illuqn 
cum fiilo in gutture infixit : extra&oque fufo ur- 
ceolus in gutture infixus remanfit. Afpiciens autem 
mater parvulum coram fe prx anguftia volutantem 
digitos infixit in gutture , fortiusque urceolum in- 
fixic , quod fibi multi accurrentes faciebant , aliud 
facere non valcntes , tundebantque parvulum per 
pedes fufpenfum fub Gutture & fuper collum , nec 
cduci valebat urceolus aliquatenus nec induci. Su- 
pervenit autem quidam chirurgicus qui omnem fux 
artis expertus induftrlam , tandem , dixit hoc folum 
fuperefle remedium , ut guttur parvuli finderetur : 
quo audito & vifo mater cjus quafi aniens aufugit. 
Accurrens autem avia parvuli ad memoriam*redu- 
cens miracula qu* per B. Dominicum fieri audic- 
rat , exclamat , S. Dominice redde mihi filium 
rneum. Sufceptufque parvulus ab una e vicinis ad 
Fratrum ecclefiam geftabatur , femper avia per vi- 
cos clamante , B. Dominice mihi redde filium 
meum. Sicquc ad altare B. Dominici c delato pat- 
vulo , conventu Fratrum miflam de B. Dominico 
folemniter inchoante , fit concurfus populi ad ec- 
clcfiam flentis & compatientis paryulo tam elegan- 
tis formx in tanto periculo conftituto , cui per hu- 
manum auxilium erat omnino impoflibile fubveni- 
ri. Sic enim urceolus gutturi parvuli acihxrebac , in- 
traque gutturis anguftias conftrictus erat , ut carnibus 
intra urceoli foramina impactis.ficut in axe rota tan- 
gentium digitis in gutturc volveretur. Mifla itaque 
iolemniter celebrata , dictaque fexta , jam lphus 
carne prxmortua , colore mutato , artubus rigidis 
liigidifque jam effectis, invicem dentibus conftrictis, 

a Ecdefia S. Eligii non longe ctiftat a domo Pricdicatoruiti, 
cujus muros inferiores attingunt ejus paroecix fines. 

B "Vrceolus fufi , htc intelligitur globus qui in aliis minor 
iil aliis major pro nentium arbitrio ad extremitatcm fufi fu- 
peradditur, ut hic towuentis manui facilius obcdiat, & ad 
primam digitorum prcflionem pluribus gyris (ibi reliitus cir- 
cumvolvatur. JEqac craflis ac cjui in i(to miraculo laudatur 
forte & amptius etiamnum utuntur : cxterum ifte globus e fufo 
facile ckbitur. 

c Altare B. Vominici. Cum piimum crcclum cft tcmpluni 
noftrum Rotomagenfc , odeum ut & in omnibus aliis bafili- 
cis crat antc itiajus altare : ad januam vcr6 odei hinc & inde 
iuo crant altaria , unum fub ittvocatione S. Dominici , altcrum 
Cib comiue S. Petri martyris , qux aniio circiter Mocxxx eYcr- 



DICATORUM. «3 

anhelitu interclufo , per os , nares , aurefque fan- S e e. 
guine dcfluente , cum jam omni motu ac fenfu pri- 
vatus penitus videretur, a multifque mortuus indu- 
bitanter clamaretur , omninoque ab omnibus defpe- 
raretur de vita : ecce mirantibus omnibus fubito 
redit vita , repenteque urceolum multo fanguine 
cruentatum in manumFratrisqui aftabat cunctis cer- 
nentibus evomuit , vivificatoque & exhilarato vulrU 
quafi rifum emifit plenarie liberatus. Quovifocla- 
mor popuii attollitur , laudes & gratix Deo & B. Do- 
minico a populo & Fratribus non line lacrymis cxol- 
vuntur : Urceolus autem fuper altare B. Dominict 
in teftimonium tanti miraculi fufpcnditur, ad lau- 
dem ejus & gloriam , qui in fan&is fuis mirabilis 
prxdicatur. 

2. Mulier quxdam xtate & honcftate provefta 
Agnes nomine , cujufdam fervientis regis uxor d6 
parochia S. Laurentii D Rothomagenfigraviquadam 
gutta qux dicitur arthritica in omnibus fuis membris 
detinebatur per dimidium annum & amplius gravirer 
cruciata, itaquodnec ftarc, ncc furgere ,nec aliquod 
membrorum fuorum excepta lingua per fe rnovere 
poterat ad momentum : fed nec etiam ab alio moveri 
valebat fine gravamine Sc ddlore. Multis autem & 
variis remediisfruftra adhibitis medicorum, cum mu- 
Iier nullum illorum fibi prodefle fed potius ob efle 
fentiret, quafi de recuperanda fanitate penitus def- 
perata , omnia medicamina abjecit penitus & rejecic. 
Sic itaque omni humano auxilio & confilio de recu- 
perandx fanitatis beneficio dcftituta , omnibus rite 
difpofitis ad moriendum parata, B. Dominiicum de- 
vote .fufis lacrymis invocavit , votumquc vovit fe 
deinceps ejufdem efle fervam & fiunulam , fi ipfam 
a tanto difcrimine liberaret. Ficlelis fermo. Mot 
enim ut orationem votumque complevit , manus per 
fe movcre cccpit , aflumtaque fiducia voce magna cla* 
mans, B. Dominicus me liberavir , per fe de balneo 
in quo fuorum manibus pofita fuerat furrexit , per 
feque cunftis qui aderant ftupentibus leftum intra- 
vit , qux paulo ante fi in aquam fuiflec paululiim in- 
cJinata fe permififlet fubmergi , nifi alterius auxilio 
juvaremr. Sicque poft modicum recuperacis a Deo 
per B. Dominicum plenarie viribus , altare B. Domi- 
nici devote vifitavit , votumque reddidit , &c a longo 
morbo in breviliberata, devotas gratias egit de per- 
cepro plenarix & integrx beneficio fanitatis. 

3. Juvenis quidam Guillelmus noir.ine xtatis anno- 
rumxv de parochia S.Petri portarii E Rothomagenfi 
dominica in fexagefima iter faciens per locum quem- 
dam in quo multitudo fufpenforum erat, horrori; 
nimio ac rremore Dercurtiis quamdam mentis aliena- 
tionem incurrit , unde ad domum rediens quafi alic- 
natus le&o Ianguidus per odto dies decubuit. Oda- 
vaautemdiecumChrifticorpus recepiflet, aflumtis 
quibufdam forcipibus F illas in ventrem infigerc & 
occidere fevoIebat,nififuifl*etprohibitus a quadam 
muliere matrona illi pro cuftodia deputata. Con- 
feftim autem privatus eft fenfu loquela & auditu om^ 
niumque penitus membrorum uiu. Tpfum ergo fec- 
tum tanquam animal brutum & inuttle , ac in tali mi- 
feria decem diebus continue permanentem prxdicta 
mulier multis fan&is devovit. Cumautemadhuc ju- ■ 

ta fiiere omnia.in aliampartem tranflato odeo. 

D Tcmplum S. Laurentii dittum in tncditullio fcte eft ci- 
Vitatis. Serviens regis hoc eft aula? rcgii miniitcr. 

e Templum S. Pctri portarii fic diftum , quod alias proxi- 
ma eflct potta civitatis de Calceia di&a nunc occlufa in co- 
dcm vico Brafiere di&o fitum eft , quo domus Prxdicatorum. 

Rus for(an ibat ifte adolefccns i & per eum montcm afccndil 
urbi vicinum , ad quem latronum & ficariorum ultimo fuppli-» 
cio affeftorum corpora dcfcruntur , & ibi *d malonmi tcr-- 
rorem fufpcnfa rehnquuntur coivorum & hujulmodi rapacium 
avium efca futura. . 

f Exiftimatim autem fotcipes hic fcfiptum eflc pro forfics- 
bus : non enim facile intelligitui qui forcipes in ventrem Mifi- 
gere tentarit* 



Digitized by 



34 



SC&IFTORES 



Sie. XIII. v e nis femper in eodem ftatu miferabili perfifteret, 
mulier quafi defperata de recuperanda ipfius juvenis 
fanitate , dixit quod ipfum nulli fan&o de cxtero de- 
voveret. Decima autem die ad memoriam reducens 
miracula qux Deus tunc temporis per B. Dominicum 
faciebat , calore fidei fuccenfa ait : confido in Do- 
mino , quod Deus per 5. Dominicum in ifto faciet 
miraculum : & adjunxit , B. Dominice fi unquam fe- 
cifti quod Deo placuit , & fi quid potes apud eum, 
redde ifti juveni fenfum fuum Sc verbum. Mane au- 
tem facto ftans mulier coram xgroto ait , Guillelme, 
ego te vovi B. Dominico , Sc te ducam ad illum fi tibi 
dedertt fanitatem , nonne vis ire fili mi i loquere mihi 
in caritate. Cumque idem verbum iterum repetiiflet, 
ecce fubito juvenis fenfu fibi reddito auditu recupe- 
rato linguxque foluto vinculo clara voce rcfpondit, 
trade crgo miht veftes measin nomine Dommi, Sc 
ibimus ad B. Dominicum. Confeftim currcns mulier 
attulit candelam longitudinis ejus cumgaudio. Con- 
tinuo ver6 furgens juvenis fe induit , feque ipfum 
per fe calceavit , qui paulo ante nec ad modicum 
pedem aut manum movere potcrat , figno crucis fe 
muniens Deoque & B. Dominico recommendans, 
ficque ad altare B. Dominict ab amicis cum ingenti 
lxtitia deducitur proprio reftitums fenfui & fa- 
luti. 

4. Eadem hora qua cfim prxdicmm miraculum 
multis aftantibus coram altari B. Dominici refcrre- 
tur , Deoque Sc B. Dominico gratix agcrentur , af- 
fuit quidam civis Rothomagenfis vir honeftus Deo 
Sc B. Dominico pro fe fimiliter gratias agerts , afle- 
rens fc per eum libcratum a gravi dolore Sc morbo 
tibix medullitus interclufo , qui nec curari valebat 
a medicis nec cognofci. Siquidem paulo ante fe B. 
Dominico devoverat , Sc in fignum devotionis ti- 
biam ceream obtulerar , fpem fuam poncns in Deo 
dc B. Dominico , auxilio in hominibus non in- 
vento. 

5. Frater quidam de conventu Rothomagenfi 
vtr religiofus Sc antiquus in ordinc Fr. Johannes dc 
Ergolio nomine , de civitate Rothomagenfi , gravi 
dentis cujufdam maxillaris dolore torqucbatur : vo- 
catus autem quidam perttus artis cxtra&orix den- 
tium , cum in extrahendo dentc cum forfice G fer- 
reo non fine Fratris anguftia , ter totum fruftra 
exercuiflet conatum quarra vice dentem medium 
fractum extraxit , reliqua parte media radicitus re- 
manente. Cum autem partem illam toto conamine 

' extrahere bis attentaflet nec poflet , remanfit dens 
cum vehementiflimi doloris anguftia , tumorc ni- 
mio vultus & gutturis fubfecuto. Paucis autem 
cvolutis diebus cum nec adhuc dolor ceflaret , quin 

Sotius dcns corruptione Sc foetore os inficeret , man- 
avitidem Frater pro qtiodam alio qui fe in hac arte 
pcritiorcm dicebat. Cum autem ejus advcntum trc- 
pidus cxpeftaret , non immemor priftint adhuc re- 
centis vehementifltmi cruciatus , adhuc expectans 
fimilem vel majorcm , ad B. P. Dominicum ut ttt- 
tum refugium fe convertit ipfum devote invocans 
atque orans in haec verba : B. P. Dominice mifetere 
mihi fervo tuo Deo tibique in tuo ordine famulanti, 
& mc a tanto dolore , quem jam tam anxium fiim 
expertus , Sc quem iterum expecto pavidus , digne- 
ris mifericorditer liberare. Mox autem ut oratio- 
nem complevit , dens ille evulfus radicitus fine om- 

G In ifto exemplo conrra quam in luperiori j.forfices fcribi- 
tur pro forcipibus , his enim alias dcntcs evellebant , non 
fecus ac nunc , quod inftrumentum a Gallis Danier vocatur, 
huic vero opcrac forficcs gallice cifeaux nullius funt ufus. 

H Predicatores anno mccxxi circiter Rotomagi recepti 
primum domicilium habuerunt ultra Scquanam in fuburbio 
S. Severi ad eccleliam S. Matthxi , quae eis data fiiit , quat 
nunc cft Sororum ejufikm ordinis , quas vulgo Immuratas 
dicunt : noftri vero ad locum quem modo incolunt in vico 
Srafiert ditto fe traaftulewnt cixca annum mccxlviii. £x 



ni imo omni prorfus fugato dolore tn manum ejus 
mira celeritate protinus exilivit : currenfque Frater 
cum ingenti laetitia ad altare B..Dorninict , Deo Sc 
B. P. Dominico de tanto beneficio dignas laudes 
exolvit. Factum eft autem hoc eo tempore , quo 
adhuc Fratres apud S. Matthaeum ultra Sequanam 
morabantur. H 
6". In parochia CmStx Crucis 1 Rothomagenfi fuit 
quidam puer Garnerus noniine conrradkas habens 
tibias Sc natibus adhsrentes , qux fi aliquando cx- 
rendercntur aliquantulum violcntcr , mox ad nates 
redibanr. Accidit autem ut quadam die mulierqus- 
dam quje parvulum ex facro fonte Ievavcrat , ipfiim 
renens fuper gremium , contrado fiiiolo compatiens 
diceret matri ejus : commarer voveamus filiolum 
meum B. Dominico qui eft ad S. Jacobum , fic enim 
Fratrum ecclefia vocitatur , ( mmirum altera ad 
*f*am anm relato fe tranfiuleroHt ) qui ut dicitur 
fanat pueros , ut fanet eum. Placet inquit mater. 
Tunc illa , filtole voveo te B. Dommico rogans 
illum , ut tibi in ttbiis tribuat fanitatcm , & cum 
candela tuae longitudinis te ducam ad illum. Mox 
ut verbum complevit , parvulus unam rtbiam exten- 
dit , qua appodiare fc ccepit. Tunc illa aflitmta fi- 
ducia exclamavit , B. Dotninice , qui unain tibiam 
reddidifti , rcdde Sc aliam. Confeftim parvulus 
aliam tibiam extendit , Sc juxta artatis fuae modum 
ambulare cccpit. Qucm mater & matiina ad Fra- 
trum ecclefiam attulerunr eaudcntes , dignas Deo 
Sc B. Dominico gratias extolventes. 

7. Puellam quamdam Ameiinam nomine anno- 
rum trium dc parochia S. Salvatoris K Rothoma- 
genfi quodam labbato invafit fubito horribi is infir- 
mirasjitt totocorpore ac membris fingulis horribi- 
liter diftendcretur , ac tremerct , & fine voce apertts 
oculis nihil vidcns in colorem retmm ac terrenum 
mutaretur. Cujus mater nimium ftupefacta poft 
Iongam moram conrinue invalcfccnre moleftia , uc 
puella mori morre horribili vidererur, per quam- 
dam vicinam fuam admonita parum ante comple- 
torium puellam ad ecclefiam Frarrum coram altari 
B. Dominici cum lacryniis attuit. Quae mox voce 
horribili clamare coepit , adeo ut ckmore terribili 
ac membrorum motibus intuentibus & audientibus 
terrorcm incutcret ac horrorem. Appofitis autem fu- 
pcr illam B. Dominici reliquiis poft modicum fpa- 
tium antequam completorium finiretur , quievir , 
mammas fuxit, Sc fugendo fuaviter obdormivit. To- 
ta autem no&e fuaviter dormiens facto mane fana Sc 
incolumis cxurrexit, cujusmater gratiasagens Dco 
Sc B. Dominico puell am fanam & hilarem Fratribus 
prxfenravit. 

8. Patvulus quidam Durandus nomine cujufdam 
divitis filius de parochia S. Eligii Rothomagenfi 
teftam mediam conchae marinx, quas Gallicc mou- 
les L dicunt , habuit in gutturc infixam profunde , 
ita quod nec tunfionibus fuper collum Sc guttur , fi- 
ve aliquo alio remedio aliquatenus educi potetat 
vcl induci. Imminente ergo parvuli morte , vultuf- 

3uc mutato colore , cum jam omnino humanum 
ccflet auxilium , tnvocavit mater B. Dominicum , 
ut fibi rcddcret filium. Conttnub parvulus teftam 
cruentatam evomuit , ftatimque aa altare B. Do- 
minici defertur cum gaudio priftinx redditus fa- 
nitati. 

aBis. Hinc mlraculum htc relatum cvenerit inter mccxxxiv , 
quo S. Dominicus canoni afcriptus fuit & annum mccxlviii. 

1 Dupkx Rotomagi ecclcfia fub nomine S. Crucis : altcra 
qux dicitur ad S. Audoenum , qua; etfi nunc intra urbem tum 
in fuburbio erat , quam propterea hic laudari non piitem , fed 
alteram qua; de felletarits nuncupatur , & in civitatc fcmper 
numerata eft. 

K Ecclclia S. Salvatoris non longc diftat a templo Pracdica- 
torum , quod in ea paroceia fitum cft. 
I- Gallice mmlss mutili a Latinis dicuntur. 

9. San&i' 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PR£ 

J>. San&imonialis quaedam de Bondevilla M Ro- 
thomagenfis dicecefis Mabilia nomine antiqua & 
devota fcemina apud Rothomagum acuta febre la- 
borans graviflima, invalefcente morbi moleftiadef- 
perata eft a medicis evidentibus fignis mortis : in 
qua quidem infirmitate devote Deo & B. Domini- 
co fe devovit. In illo igitur difcrimine conftituta 
cum aliquantulum in peclore fudare caepiflet , de 
leclo furrexit , Sc poftmodum ad le&um rediens 
omnino fudorem fe amififle invcnit. Cum autem 
conquerererur nimium ac doleretdc fudore perdi- 
to , ipfumque recuperare conarctur nec poflet , le- 
vi quodam corripitur forano , vifumque eft ei , quod 
Frater quidam Pradicator fimilitudinem habensima- 

ris B. Dominici , quae fuper ejus altare in eccle- 
Fratrum dccenter habetnr infculpra , ipfam aqua 
fuis digitis leviter afpergebat , blandifque verbis 
eam confolabatur dicens •• Confide filia ne defolc- 
ris , quia tibi dabo fatis aquam : in qua afperfione 
& jocunda vifione miro deie&abarur modo. Exper- 
gefacta verb invenit fudore fe adeo madefactam, 
ut in aqua immerfa penitus videretur : in quo fu- 
dore convaluit , Sc Deo Beatoque Dominico gra- 
rias dignas egit. 

10. Mercator quidam de parochia S. Eligii Ro- 
thomagenfi in quibufdam exiftens, nundinis quin- 
quaginta leucis a Rorhomago diftantibus gravi cor- 
dis dolore per triduurii vexabatur , eique videbatur 
quod cor ejus aculeis pungeretur , adeo quod nec 
valerer quiefccre ad rriomentum. Dic ergo tertia ad 
memoriam reducens beneficia , quar Deus per B. 
Dominicum ipfum invocantibus apud Rothomagum 
cxhibebat , B. Dominicum invocavit , illique fe de- 
vote devovit, alleviatumliberatumque fe continuo 
(enfit. Qui poftquam Rothomagum rediit , B. Do- 
minicum adiit , votumque fuum reddidir , liberato- 
rique fuo gratias egit. 

11. In fefto B. Marise Magdalenae venit quidam 
fullo de parochia S. Machuti N Rothomagenfi ad 
reliquias B. Dominici vifitandas, quas cum devote 
ofcularetur , devote Deo Sc B. Dominico gratias 
exfolvebat , aflerens fe a magnis &r gravibus dolo- 
ribus , qui ipfum per triduum vexaverant liberatum. 
Teftabatur etiam quod uxorem fuam a febre quar- 
tana qux ipfam per annum integrum vcxaverat , 
roox ut fe B. Dominico devovit , penitus liberavit. 

ii. Eadem hora aftitit matrona quaedam Rotho- 
magea gratias agens & B. Dominici teftimonium 
perhibens fan&itati , aflerens fe die dominica prae- 
cedenti in fcro propter ulcus periculofum Sc gran- 
de quod fupcr aurem habebat , graviter craciatam , 
quae invocato B. Dominico beneficium fanitatis ob- 
tinuit in momento. 

1;. Eadem die poft prandium duae mulieres ec- 
clefiam intraverunt , quarum una matrona pueru- 
lum geftabat in finu , quem inde extrahens fuper 
altare B. Dominici projecit. Cumque a Fratribus 
qui aftabant, anparvulus eflet mortuus , nullaenim 
ejus vox audiebatur , quxrererur : refponderunt , 
abfit inquiunt , fed per B. Dominicum vita vivit : 
nam cum materejus inparru per triduumlaboraret, 
plufquam decem galones aquae five quarras diebus 
iingulis hauriebar , ira quod parvulum fubmerfum 
indubitanter in utero credebamus. Heri ergo ipfam 
& parvulum B. Dominico devovimus , & continub 

M $»nd*villa bis millc & quingentis circiter paffibusver- 
fus Calctcs Rothomago diftat : ibi in vallc fitum cft antiquum 
etdinis Ciftcrcienfis (acium Gyn«ceum , cujus erat hzc Soror 
Mabilia , quac fupcriorum pcrmiflu in urbem unde orta erat 
forte vcnerat. De hoc monafterio itcrum redibit fermo. 

N S. ittthuti ideft S. Maclovii , quas parcecia ex amplio- 
ribus utbis , flc in qua habitant fullones & hujufinodi artifi- 
ces : ecclcfia vcro fica eft in vico rctro chorum bafilicz majo- 
ris. 

• 0 Ecclcfia S. Michaclis ad initium magni vici fic difti <ua 
ToM. I. 



DICATQRUM. 

parvulum iftum fanum & incohimem ex maternis $ BC , xill. 
vifceribus fufcepimus , propter quod.non immerito 
Deo Sc B. Dominico gratias agimus. 

14. Ante feftum B. Dominici tribus circiter fep- 
timanis Robertus pifcarius de parodiia S. Michae- 
lis 0 Rothomagenfi gravi dolore dentium crucia- 
tus , invocato B. Dominico eft continub liberatus ; 
qui tamen ex oblivione vel negligentia liberatori 
uio diftuiit reddere votum fuum, undc fadumeft 
ut feria tertia ante didum feftum dolor idem redi» 
rct immanior, & adeo gravior , ut ab illa die uf- 
quc ad fextam feriam nec dormire poflet , nec nifi 
vix cibum fumere , nec ad momentum auiefcere ', 
dolore nimium ingravante , vultu ejus converfo hor- 
ribiliter in tumorem. Feria ergo fexta praedicta qua 
vigilia B. Dominici habebatur, infirmus ad (e re- 
diens ait uxori : Credo quod haec ram gravis infir- 
rnitas mihi accidit , quia de fmitate dolotis priftiin 
dentium per B. Dominicum mihi reddita ipfi cori- 
dignas non egi gratfcs , nec reddidi votum meum : 
vade inquit cito , & fac mihi fieri vulrum cereum , 
fi forte eum inveniam mihi placantm. Quo fado ad 
ecclefiam <f ratrum vehit , votum fuum fuper alrgre 
B. Dominici devote obtulit , Sc antequnm ad do- 
mum rediiflet propriam , beneficium fanitatis obti^- 
nuit. In craftinum autem ad ecclefiam Fratrum re- 
diit , Deo & B. Dominico grarias cgit , Sc praedidta 
Fratribus nunciavit. p 

15. Muiier quaedam Johanna nomine de parochia 
S. Eiigii Rothomagenfi in partu diebus xv labora- 
vit : vjnbus ergo corporis penirus deftituta , fuc- 
cumbente profus narura , deficicnte voce , cum jam 
fe fentiret in extremo fpiritu conftitutam , B. Do- 
minici memoria ejus menti occurrk. Cumque ip- 
fumdevoteut poteratinvocaflet,iIIique yotum vo- 
viflet , fi ab inftanti periculo liberaret , continuo 
prolpere partum edidit , liberataque liberatori fuo 
dignas iaudes gaudens exfolvit. 

16. Mattona quxdam nobilis domina Elifabeth 
dc Perches nomine de parachia S. Gervafii ^-Ro^ 
thomagen. in ecclefia Fratrum aliquando exiftens, 
videns populum devote ad altare B. Dominici corv 
fluentem, fignaque devotionis plurima offerenternj 
audienfque quod Deus ibidcm per B. Dominicurri 
miracula Sc virtutes plurimas faciebat , devotionem 
hujufmodi Sc miracula contemnebat , Sc incredula 
per omnia exiftebat , nomenque B. Dominici rcrii 
nere nullatenus poterat , fed quantumcunque fibi 
frequeheer efler nominatum , oblivioni ftatim da- 
bat. Ipfa igitur in tali cordis duritia perfiftente , die- 
bus xii circiter ante feftum B. Dominici invafit 
eam fubito dolor graviflimus tibix in tumorem ni- 
mium repentc converfie , adeo quod ribia cruri id 
groflitie aeqnaretur , uiceribus lividis ac rubeis fpar- 
fim per totam tibiam fuperfufis. Vocantur chirurgi- 
ci , apponunt remedia & augent fupplicia : quanto- 
que pfura remedia adhibebant{H , tanto plus de die« 
in diem dolor intolerabilis augebatur. Hujufcemodj 
ergo flagello per diescirciter xn cruciata, itaquod 
nec quiefcere valerct aliquatenus ad momentum , in 
fero quodam quo B. Dominici vigilia habebamr , 
feveritatem divinae jnftitix in fe fentiens manifefte , 
adeo quod igne infernali comburi tibiam aeftima- 
ret , atf ie rediit , devotcque B. Virginem invocavit, 
vere confitens Sc arbitrans tanrum Sc tam grave fla- 

cft. vicinumque eft forum pi(cariura. 

p Cam vero miracula hk rclata ab armo mcclxi numera- 
r! incipiant , iftud anno mcclxii fa£tum fuerit , quo litera 
dominic. A. & proinde feftum S. Dominici fabbato quinta 
augufti , qua tunc cclcbrabatur. 

«. Ecclclia S. Gervafii eft in fuburbio Caletenfi , ad portam 
quam de Cauchoifc vernaculc dicunt. Area tum ampla nunc 
ob plura xdificia ultimo fcculo ercfta minor ante ecclcfiam 
noftxam cxtat : ad baoc aream muris cinaam cft prima pot- 
ta. 

I 



Digitized by 



SCRIP TORES 

XIII. gcllum fibi propter peccatum aliquod accidiflc. chiaS. Gildardi v Rothomagen. fabbato poft nativita- 

Ccepitque ipfam dcvote citciter centum vicibus fa- tem B. Virginis os quoddamgroflx perficx ufque ad 

lutatione angelica falutare : in qua oratione fubito osftomachitranfglutivit, fedultranwlatenustranfire 

obdormiens vidit fe in ecclefia Fratrum cotam al- valem ibidem infixum remanfit. Quimox peneexa- 

rari B. Dominki orantem in hxc verba , cum tamen nimatus & fpafmum pafliis corruit , fed fuper collura 

de hoc nunquam ullatenus cogitaflet , & feftum ab aftantibus percuflus & concufliis expergefactus 

penitus ignoraret : Beate Dominice propitius cfto cft, admonitufque a circumftantibus ad altare B.Do- 

xnihi peccatrici, quat tibi & tuis miracuhs detraxi , minici proutcitius potuit cucurrit. Cumquedevino 

tibique devotos tanquam fatua detifi : miferere reliquiaruminejus eflct ftillatum ote,nec unamqui- 

quxib mei & indulge mihi. In quibus verbis exci- demguttam potuit tranfglurire. Volutabatur itaque 

tata , fi adhuc dies eflet ad familiam exclamavit : coram altari B. Dominici miferabiliter , multis eum 

comperto verb quod non dieseflet, expc&ata lu- aipictentibus & compatientibus in tanta anguftia , & 

ce cum defiderio , ftatim ceream tibiam fieti fibi inftantis mortis difcrimine conftituto. Admonitus 

juiHc ; qu*am aflumens furgere ccepit dicens fe vel- autem a quodam Fratre , peccata fua tanquam mox 

lc ire ad S. Jacobum ad B. Dominicum , cunctis moriturusproutpotuiteftconfeflus.Faclaautemcon- 

qui aderant ftupentibus & clamantibus , quod hoc feflione Deo & B. Dominico emendationem vitat 

facere ahquatenus non valeret. Cura etgo domura prout loqui poterat promifit , dcvoteque fedevovit, 

egrefla paululum proceffiflet , mox in tibia fenfit fi eum ab immincntis mortis periculo liberaret. Fadto 

pruritum & quafi graves formicarumpun&uras. Cum autem modico intervallo populo & Fratribus Deum 

autem portamprimam Fratrum fuifletingtefla,cef- &B. Dominicum pro illo devote rogantibus, cum 

faverunt omnino punftiones hujufmodi & pruritus : fe jam fuffocari fcntiret & extingui , jamque anheli- 

ut autem ad B. Dominici reliquias acceffit & ado- tum penitus intcrcludi , Deoquc animam iuamvelut 

ravit , omnis pehitus dolor aufugit. Redienfque moriens commendaret, omninoque deiperaret de 

cum gaudio fine difficultate ad domum , invenit vita,de vino reliquiarum in ejus oreeft iterumin- 

ribiam ab omnibus ulceribus &doloribus penirusli- ftillatum. Fidelis fermo , mox enim ut vinura tranf- 

betatam. Mirantur amici, vicini, infuper chirurgici, gluttvit , mirabili facilitate multis aftantibus coram 

grarias agentes Deo & B. Dominico , qui ficut vult altari fuper pavimentum os illud evomuit adeo fu» 

la'ubriter percutit & fanat , erudit 8c flagellat. Ve- bito quod nec fenfit. Clamor populi cura lacrymis 



rumramen prxfara domina rem geftam fortaffis ex Prx gaudio artollitur , devoteque a populo &c Fratri- 

quadam verecundia , quia fancto detraxerat , non bus Deus in fancto fuo Dominico collaudatur. 

ftatim Fratribus intimavit : fed poftmodumper fo- 10. In parochia de Doudevilla vcrfus Fifcanum* 

porem frequenter admonita , diligenter de vtta B. fuit quidam juvenis clericus Guillelmus de Fraxino 

Dominici a Fratribus inquifivit , devote & cumla- nomine, cujus patcr eodem nomine vocabatur , no- 

crymis audivit , & totius rei geftx feriem recogno- men autem matris ejus Johanna. Hic cum laboraflec 

vit , fe deinceps fervara & famulam B. Domintci diuturna infirmitate febrium& lateris, tandcm inci- 

profitendo. dit in languorem. Qui cum vidiflet quod nulla hu« 

17. Mulier quxdam Petronilla de Chdumont no- mana medicamina nec in febre nec in languore ei 
minede parochia S. Candidi R juniorisRothomagen. aliquatenus profeciflent, licet multa talia circa ipfum 
in fefto B. Auguftini in fero carnes comedens , os appofita fuiflent, jam omni fpe curationis deftituti, 
quoddam ex utraque parte acucum & longum juxta non expectabant ipfe & parentes ejus de ipfo nifi ejus 
Fere duorum latitudinem digitorum tranfglutivit : mortem, maximecumipfe in tanrumfceteret, quod 
Ced profundum in gutture tranfverfatum & infixum vix poterat fiifttneri, & jam ita erat extenuatus, quod 
remanfit , ita quod nullatentus educi potuitvelindu- hanchs Cax viddbanrur petforatx , & per multum 
ci. Cumque vehemcntiffimi cruciarus aculeis agitata temporis omne quod comcdebat per os rejiciebat, 
multis fe devoviflet SanCtis , adhuc nihilominus infta- etiam quod in inteftinis jam receptum erat. Accidit 
bat periculum mortis. Inle&oergo fuorummanibus autem quadamdie Domino volente, quod quxdam 

. repofita cum nullatenus quiefceret , utpote qux mor- mulier de Rothomago familiaris eorum venicbat per 

ris inftantis in fe fenticbat indicia, a filia eft admo- locum illum apud Fifcanum peregre proficifcens : 8c 

nita, ut fe B. Dominico devoveret. Qixx mox de leclo cura mater inflrmi defideraret ire cum ea , filius hxc 

confurgens cubitos & genua cum filia in tetra pofuir, audiens prohibuit ■ dicens fibi mortera imminere, ita 

B. Dominicum devotionequapotnit invocavit , illi- quod quafi ccrtus erat, quod moreretur ea nodteJ 

que vovit quod ejus reliquias nudis pedibus & fine Sed tunc miiericors Dominus qui non vult mortem 

camifia s vifitaret , fi ipfara ab inftanti moitis periculo peccatoris , mifit in mentem mulieris advenx mira- 

liberaret. Mirum in modum mox ut verbum com- cula B. Dominici : & ait , ha quare morietur juvenis 

plevit , os mira celeritate evomuit , & hxc de cujus ifte ? & convctia ad infirmumdixit , eia cariflime , de- 

omnino defperabatur vita , fana gaudens evafit. vovetevosad B. Dominicum, cujus altare & reliquix 

.Mane igitur fadtofiiht devoverat, devote ad alrare funt in ecclcfia FF. Prxdicatorum Rothomagi, qui 

B. Dominici venit , rem geftam coram rauitis rctulit, tam crebra facit miracula apud nos. Qiii defidetans 

Deo & B. Dominico gratias egit , ofque prxdi&um falutem propriam corporis continuo votum emifit, 

Fratribus prxfentavit. " quod requireret , & eflet de cxtcro fcrvus ejus, & 

1 8. Puclla quxdam feptennis Johanna nomine de ftatim melius fuit ei , & quod ftupendum eft , fenfic 
parochiaS.Hermelandi T Rothomagen. aliquo tem- quafi quoddam iignum aridumin corpore fuo inte- 
poreamiieratuiumlingux: duda autem* a matread rius frangi , dixitque clara voce, ego fumtotus fa- 
reliquias B. Dominici , mox ut de vino guftavit , in nus , & venit ad reddendum gratias Deo & B. Domi- 
quo intin&x B. Dominici fuerant reliquix , integri- nicocumiacerdorequodahonefto & Fratribus noto. 
tatem lingux parirer recuperavit & ulum. 11. Apud Novum caftrum in Braio Y quxdam 

19. Juvenis quidam Guillelmus nomine de paro- mulier nomine Ydonia habebat quemdam puerum 

R Duplex Rotomagi ecclefia 8c parcecia S. Candidi vcrna- ita vicins funt ut folo cccmctcrio xxx circiter pafliram feccr- 

cule Candn s altera dicitur veteris , quae exempta & diceccfis nantur. 

Lexovienfis , altera junioris forte qu6d recentior. x Fiicannum cclebriscftin oraNormannix portus, ubi ab- 

* Sintc»tntfi*. An fubucula, an potius ornamento quodam, batiadives. Doudevilla pagus cft in archidiaconaru quem vo- 

quo fupra veftcs tum mulieres utebantur } cant parvi Calctenfis decanatus Cauvillx , quinque circiter mil- 

T Ecclcfia S. Hermelandi fitaeft in fine magni vici ante liaribus Gallicis feu Icucis Fifcanno vcrfus Rotomagum diftans. 

axeam bafilicz majoris. ' y Sraium vcrnacule U fais de Sray , rcgio quxdam eft ad 

? £cclefia S. Gildardi Sc ccclcfia S. Laurentu de qua fupra agram Caiccenfcra w Nornwnnia diceccfis Rotoougenfis , «a* 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PR^DI C ATOS.UM; 

mafcu!um , qui crat maliginoius & gravjs mirabi- t6. Monialis quxdam dc Bondevilla A Maria Stc; XIII- 

litetad educandum. Qui cum fupra modumgrava- nomine cognata de Vernone , ciim feie xn annis 

retur amittendo fomnum fuum fepiflime & in aliis , interius ad minus x in corpore quafi morbo qui di- 

multis, quadam nocte inftin&u diabolico licet eflet citur ficus B vel potius hydropifis infirmaretur , vul- 

mulier devota , cum cffet valde txdio affecta prx tuque femper pallido nunente debilis & aliis one- 

gravamine quafi effrxnata maledixit puero paflione rofa multum eflet , nec aliqua medicinalia eidem 

illa peifima , ad quam male aflueti funt multi , & valuiflent , licet multa adhibita fuiflent , tandem 

quod horrendum eft > ftatim illa pafllo occupavit confirmata eft in hydropifim , & tunc venit Rotho- 

puerum forte tricefies vcl quadragefies illa nocte magum, & manfit ibidem perfere tres menfes , ut 

& die fequenti vexans cum. Quod cum fcivit fo- haberet confilium medicorum. Sed cum txdio affecia 

ror lua devota mulier valde , recordata miraculo- in quxrendo & fuftinendo diverfas medicinas jam 

rum B. Dominici emifit votum pro nepotulo fuo ad eflet , nec fperaret aliqua medicinalia fibi valitura, 

fandtum Dei Dominicum, & cxtunc a morbo illo maxime cum de die in diem deterioraretur , rediit 

caduco liberatus eft. Sed non multo poft tempore ad doraum fiiam , & quotidie plus &plus fentiebat 

ipfa pueri fupradidi mater peracuta febre correpta fe debilitari & inflari , & in corrigia fiia percipie- 

in tantum vexata eft , ut morteut dicitur imminen- batur inflatio excrevifle circa menfuram pedis. Di- 

te,& utcredebatur muta eft effe&a. Quodvidens cebantetiammediciquodinbrevi moreretur. Porro 

di&a Beatrix foror fua , cum eflet tencrx confcien- quia fummus medicus refervabat eam a fe per fancla 

tix , vehemcnter timuit ne moreretur dicta foror fiii Dominici merita fuiandam, cumeiplacuit raifla 

lua infufficienter parata : unde & B. Dominicum fibi occafione venit ibi quidamFrater devotusAmi- 

rogavit devotiflime pro* reddenda forori loquela, • cus nomine tunc leclor inconventu FF. Prxdicato- 

ut fakem poflet fufficienter conficeri peccata , vel rum Rothomagi , qui eam monuit de faciendo voto 

quod mallet impetraret ei fanitatem perfe&am. ad fan&um Dei Dominicum. Quo fa&o ftarim fen- 

Quod ftatim fa&um eft , quia ilhco ei loquuta eft, fit fe clevari in fpcm recuperandi fanitatem , & 

& in brevi recuperavit fanitatem. jam fe melioratam , & inbrevi quafi in tribus diebus 

, ii. Quxdam puella circa xm annos xtatisha- perfecte curata eft , infra enim triduum poft vo- 

bens Marota 2 nomine dc parochia S. Eligii Ro- tum fenfit morbum quafi omnino eam reliquifie. 

thomag. ciun jam vexata miflet febre quotidiana Sed & ex tunc ccepit in B. Dbminicum tantam fi- 

fcre per totam quadragefimam , circa paicha recor- duciam habere , quod in omnibus necelfitatibus fuis 

data miraculorum B. Dominici venit ad altareejus, five corporalibus five fpiritualibus & anguftiis ipfum 

& ficut videbat & audiebat ab aliis fieri , candela inrerpellans fenfit femper fibi ab ipfo iubveniri. 
enita rogavit fanftum Dei ut fanaret eam , ftatim- 27. Qusdam autem alia monialis difcipula fupra- 

que curata eft , ita quod ex tunc de illo morbo dictx curatx Afcelina nomine vifo tanto miraculo, 

maculam non fenferat aliquam. cum eflet quartanaria , & vexaflet eam febris quar- 

13. Mulier quxdam erat Rothomagi qux habe- tana per menfes circa vm, fado yoto ad B. Do- 

bat filium parvulum quem permultum diligcbat, minicum perfe&am ex tunc recuperavit fanitatem» 

Jnaxime quia videbatur ei quod pro puero illo ma- Voverunt enim tam magiftra quam difcipula , quod 

xitus ejus magis ipfam diligeret , cum prius eam fi B. Dominicus impetraret eis fanitatcm , facerent 

potius haberet dcfpectni : fed diabolus totius boni officium fuum amodo in feftis fuis annuis. 
xmuIatotprocuravitjUt puer fubito morefetur. Sed 28. Anno etiam dni mcclxvii circa nativira- 

ipfa mater aliunde venieqs , puerum mortuum de- tem Domini fupradida Maria monialis de Bonde- 

prehendens , vicinas convocans, & pix dojore in . villa ufu membrorum fuorum omnino ffit trcs dies 

altum ejulans , devovit eum B. Dominico , & attu- deftituta , cum fe devoviflet B. Dominico , quem 

lit &c revixit. multories fenferat fibi beneficum in infirmitatibus 

24. Mulier quxdam alia attulit filium fiium fuis tam fpiritualibus quam corporalibus , continud 
quafi trium annorum ad altare B. Dominici , cujus arripuit eam fudor fuaviflimus durans per tres dies, 
brachium dextrum erat emottuum , ita quod pen- & in illis tribus diebus perfecte curata eft , licct 
debat ad latus ejus quafi quxdam manica pellicea. a multis paraly tica judicaretur. Sed & difcipula fiia 
Cum autem mater vellet offerre pro filio cande- fupradida hoc vifo , 8c a fua magiftra de indevo- 
lam accenfam , mox puer extendit manum prius tione ad fanctura Dei Dominicum reprehenfa , fadto 
mortuam ad candelam , & cepk eam de manu ma- voto liberata eft a tentatione tk tribulatione maxi- 
tris,& ex tunc curatus cft. ma,diu tamen a talibus antea vexata. Qiix etiam 

25. Alia quxdam de parochia S. Gervafii habe- cum eflet in anxietate & fietu magno pro fe & 
bat filium parvulum , quo lacte mammillarum pafto pro magiftra fua , aliquautulum prx Tafiitudine fo- 
neceflc habuit mater ire in civitatem : & non ha- porata > apparuit ei quidam pulcher & venerandus 
bens commode & promte cui dimitterer filium fenex in ipccie Fratris dicens ei , ne timeas quia 
cuftodiendum nifi Deo & B. Dominico , ipfiim di- juvabo te. 

mifit fecurx commendans B. Dominici cuftodix. iq. Fuit apud vallem Rodolii c quxdam devota 

Cum verb poft magnum temporis fpatium eadem mulier a longo tempore dolore dentium acerrime 

tamen die rediret , percepit fumum magnum exire vexata Ada nomine , erat autem priorifia hofpitii 

de domo & loco ubi jacebat puer , & cum intraret Dei , & habebat unam fociam de Beguinnis Rotho- 

deprehendens ledtum fuum jam infiammatum , cla- magen. Aelefiam nomine , qux hortabatur eam de 

mans quafi furibunda , B. Dominice reddite mihi faciendo votum ad B. Dominicum. Quxcumeinon 

filium , appropinquavit ad puerum , & extrahens aflentiret , fecit fibi dentem extrahi maxillarem a 

eum de ledto , invenit puemm fanum & incolu- quodam chirurgico dentium } qui fere extraxit ma- 

mem , Iicet ignis fere omnia circa puerum confum- xillam , remanfit tamen gena quafi dis;uncTta cum 

fiflet videlicet ftramen, culcitram & pannos fuper media parte dentis , in quo dolotem fenferat, do- 

qux jacebat, & etiam manicamcircabrachium pueri lore autem ultra modum augmentato. Sedtandem 

ipfo brachio illxfo remanente. cumpuncta de confilio caftellanx de Vallerodolii 

quc pinguiflima & fcrtiliflima , ubi plura non contemnenda B De morbo qui dicitur Fieus > ez hoc loco habctur fic 

oppida, inter alia Novum-caftrum vcrnaculc Neuchattl ad alias dictam quamcumque diftillationem feu tumorem vel 

initia fluvioli Arcae vernacule Arques difti fitum. epiphoram potiflimum ventris, ut hic fignificat hydropifim. 

t- Marota. Sic Rotomagi pucllas quibus nomen eft Marisc c Vallis Rodolii infignis eft & frcqucns pagus dioccefis 

infra pubertatem vocare folent. Ebroicenfis ad Aduram medius cucitci iater Luparias & Pojt- 

* De Bondcvilla vide fupra n. tem areus £tus. 

T o M. I. r I ij 



\ 



Digitized by 



68 



SCRIP TOR.ES 



XIII. devovit fe fan&o Dei Dominico , & continub fuit 
curata , venitque ftatira Rothomagum ad mcrao-» 
riam fancti , dtgnas Dco & fan&o fuo Dominico 
grarias exfolvens. 

30. Quxdara juvenis Beguinna , qux creditur 
mulrum fimplex 8c devota nomiue Johanna , cum 
infirmaretur graviffime febre tertiana , Sc jam con- 
tinuata effet fibi febris per fex feptiraanas , nec jam 
expe&aret nifi mortem fibi appropinquantem , dc- 
ficiente fibi penitus cibi cujuflibet appecitu , & quafi 
tota virtute raembrorum deftituca , cum fiducia ve- 
nit ad B. Dominicum profternens fe ante ejus al- 
tare, preces 8c devotiones fuas Deo 8c fandfco fuo 
effundens , vovit quod fi ab illa febre liberaretur, 
ipfa de cxtero feftivaret B. Dominici feftum. Mira 
res quia ftatim fuit a febre curata , cum illa hora 
eflet in fervore fux acceffionis , nec deinceps ha- 
buit aliara acceffionem. 

51. In civitate Rothomag. erat quxdam Burgen- 
fis , cui fatis hujus feculi profperitas arridebat no- 
mine Johanna de Boutelles , qux quemdam par- 
vulum habebat , quem tenerrime diligebat Tho- 
mam nomine ; qui fxpe gravi laborabat infirraitate, 
& ferael & iterum invaluit in eo , quod nihil aliud 
in ipfo nifi mors fperabatur. Qux cum filium fuum 
quafi mortuum deneret , nec confblationem vellet 
accipere , nutrix pueri Matildis nomine ait matri : 
dna mi vovete filium veftrum B. Dominico per cu- 
jus raerita Dominus multis patrocinarur. Refpondit 
illa , quare petam quod obtinere non pofllim , en 
moritur puer. Secure ait nucrix vovete , quia inde 
nihil poteftis amittere. Tunc mater, Dneinquit S. 
Dominice fuccurrice ifti matri rniferx , Sc reddite 
mihi filium meum fi poteftis , & ipfe erit homo 
vefter reddens fingulis annis altari veftro quatuot 
denarios. Mira res vix verba ifta finierat , & ipfe 
puer priftinx fanitati fuit ftatira reftitutus. Mater 
vcrb ingracicudiius oblivio propoficum raatris itaim- 
pedivit , quod infra ufque ad annum ad B. Domini- 
cum puerum afferre diftulit. Unde accidit quod 
infirmitas graviflima puerum eumdem arripuit , qux 
in tantum eum vexavit , quod jam nonnifi de fe- 
pulrura 8c feretro cogitarent afliftentes. Mater ta- 
raen ad fe rediens animadvertit , quod voram du- 
dum factum pro puero non folverat , & ideo fibi 
merito hoc accidere debebat. Qux accurrens cum 
magno ejulatu ad ecclefiam Fratrumvenit, fed in- 
trare non potuic quia nimis erat tarde , de voto 
tamen fatisfecit : ipfa vero ad domum rediens pu- 
tavit puerum invenire mortuum , fed per Dei vir- 
tutem 8c B. Dominici meritis invenit eum priftinx 
fanitati penhus reftitutum. 

31. Sub filentio firailiternon eft prxtereundum, 
quod accidir in parochia S. Andrex D extra por- 
tam. Quidam enim civis Rothomagenfis Galterus 
de Ambianis noraine , 8c uxor ejus Gemmina habe- 
bant quamdam filiam parvulam , quam tenerrime 
diligebant. Hxc ciira quadam die afcendcret fola- 
rium domus , in quo folario erat quxdam apertu- 
ra , per quam in domum inferius refpici poterat : 
8c pater timens de cafu filix , multotiens ea die 
ab illa apertura puellam fecerat reportari : infti- 

D Duplex Rothomagi S. Andreac parcecia & ectlefia : prima in 
urbe infcriori verfus portum : attera quac vernaeule dicitur hors 
de l* porte extra portam fcilicet Caletenfcm in ipfb fuburbio. 

E S. MarU U petite fic ctiamnum vernacule dicitur , id cft 
parra , ad difcrimcn bafilicx majoris. 

r Snnguini Fifiamtum Sic forte* rum ob rem vulgo notam 
compcndio loquebantur : fcilicet in facrario monafterii Fifcan- 
nenfis fervatur phiala , quam plenam fanguine Chrifti fcrunt 
a Nicodemo in Angliam transftetante apud Fifcannum re- 
tiftam , qua: cura pluribus annis latuiflet lub Richardo duce 
Normanix a monachisFifcaimenfibus retefta eft. Certius cum 
. S. Thoma dixeris cjus rationis efle fanguinem , qualis in plu- 
ribus aliis loeis habetur , qui ex aliqua imagine Chrifti per- 
caS» muaculofe fluxcht, cx crucifixo puta Berythcnfi adeo 



gante tamen inimico humani generis occupatis pa- 
rentibus , filia fua iterura afcendit , 8c per dictam 
folarii aperturam refpiciens , in aream domus qux 
diftabat a folario plus quam xxv pedibus corruit, 8c 
quafi exanimis ad terram jacuit : pater ver6 cafum 
intelligens accurrens 6t"ejulans & jurans dicebat ma- 
tri, vere accidit quod verebar , mortuaeft filiatua. 
Mater verb ponens in Domino & B. Dominico to- 
tam fiduciam fuam , votum faciens ad B. Dominicum, 
quodfieiillam filiam fuam fanam redderet, eidem 
vultura ceteumfiliafingulis annis ofFerret. Quo facto 
Deus qui in Sandris fuis oftendit fe mirabilem,dictam 
puellam prius omni motu 8c fenfu defticutam ad ho- 
norem fuum & fan&i fui Domintci exattationem , 
nulla apparente lxfione vel livore, priftinx reddidic 
fanitati. 

33. Anno Dni mcclxv quodam fabbato Stepha- 
nus le Danois de parochia S. Machuti , ( ejus uxor 
Johanna nuncupata eft ) filiam habebac nominc Pe-' 
tronillam , qux monftruofe & defbrmiter manus ha- 
bebat inverfas 8c penitus inutiles ad operandutn : 
cujus patcr recolens multa per merita B. Dominici 
auribus fuis infonuifle miracula , eidem filiam fuam 
aflumta fiducia devovit , 8c fuam obiationem B. Do- 
minico fe redditurum proraifit. Mtrum in modum, 
vix verba finierat , 8c ecce puella ftatim ufum dcx- 
terx totaliter recuperavit} 8c in craftino videlicec 
dominica ufum finiftrx & plenam ambarum manuum 
ad gloriam Dei 8c fan&i Dominici fui recepit fani- 
tatem. ^ 

34. Anno autem Dni mcclxvi accidit in paro- 
chia S.Marix dictx /4 petite 1 quod quxdam mulier 
noraine Aviegne habebat quemdam puerum nondura 
anniculum Robinura : huic tradidit mater annulum 
fuum cupreum , quem puer ori fuo applicans in gut- 
tur recepit, quem cura nonpoffet inducere vel edu- 
cere , mutaco jam colore propter conftrictionem, 
gucturis anguftiam 8c anheiitus interclufionem , quafi 
in extremo fpiritu pofitus , vicinx mortis eventum 
fentiens expirabat. Quo comperto a parentibus & 
dicente matre fe credere quod haberet annulum 
fuum in gutture , pater impofito dtgito tentabat annu- 
lura etipere. Quod cum non poflet devoverunt fe Sc 
puerum fanguini Fifcannum F . Quod cum non fibt pro- 
defTe viderent,confilio cujufHam devotx mulieris de- 
voverunt eum B. Dominico. Quo faclo vix etiarn 
voto emiflb puer evomuit annulum fanguinoientum 
recuperata penitus fanitace. 

35. Eadem die& annoin parochiaS.Pecri G Ho- 
norati fuit quxdam puella quafi xv annorum Aelieia 
nomtne qux ufum ungux quoad loquelam omnino 
amifit , 8c propter curationem in civitate fua Rotho- 
raagenfi multa de confilio amicoiura fuorum, Sanclo- 
rum 8c Sandtarum pecivit limina nec profecit : tan- 
dem ad reliquias B. Dominici veniens fadta oracione 
8c oblatione loquelam illico recuperavit. 

56. Apud Bondevillam H verfus Fifcannum fuic 

Spxdam mulier , qux os quoddam cum poreta fua 
atis magnum ignoranter lumfit , quod ita fbrtiter 
gutturi inhxfit , quod nec inducere illud poterat , nec 
cibumnifiin liquida fubftantia fumebat , 8c fere de- 
ficiebat : facTris autem votisadplures San&os , videns 

celebri, tc ex Oriente a quodam Terrz-fan&sc percgrino alla- 
tus fucrit. 

G Tres fiint Rotomagi fub nomine S. Petri ccclefix tc 
parcecix , prima (uperius laudata Portarii dida , altcra ele- 
gans qux Honorati agnomen habet , ad initium vici lcbetum 
zreorum fabrts dicati , tertia de eajlello in civitate inferiori 
non longe a ftatione navium fita. 

H Bondcvilla de qua hoc n. uno tantum milliari Gallico 
feu leuca Fifcanno diftat , proindeque altera cft a Bondcvilla 
de qua fupra nn. 9, 16, 17 8c 18. Erratum autem notaiii cen- 
fco ubi id accidifle dicitur anno mcclvi frtiiHo , nam nulla 
hujus anni in fupcrioribus mentio. Lcgcndum itaquc ccn- 
fuerim mcclxvi , qui indicatur n. 34 & ad quem alludit au- 
ftor ceu fupcrius rclatum. 



Digitized by 



Google 



ORDIKIS PRJEDICATOR tTAfc 



3> 



iein nullo proficere > de confilio cujufdam alcerius ad 
fi. Dominicttm fe deVovens ftatim ufilm cdmedendi 
recepit , & dolotem priftinum amplius non (enfit : & 
interjefto tempbris fparid doloris anccrioris oblita , 
os illud quod tahdiu guttilri fiio ihhstferat , abfque 
humano ftdfnihiculo ih rhanu fua cecidit , plena fa-» 
nitate fecuta. Hsfcc orhnia dicta rhulief cum fnarito 
adjunftis fibi plutibus profnifcui fexUs in ecclefia 
Fratruni cdrani pluribus Fratribus & plutimorum tef- 
timonio vicinorurh aflettiiteflfc vera. Habebatetiam 
in focietate quamdam mUlierem cum parvulo &pa- 
tre , qui erpiflb voto ad fanttum Dei Dominicum, 
uxot ejusa quartana febre & puer a terf iana fuerunt 
protinus liberati. Hrtc autem fa&a fuht circa nati- 
vitatemB. Joan. Bapt. anho Dni mcclvi pnedi&o. 

37. De patochia de SottCvilla 1 juxta Rothorria- 
gumvitquidamnomine Guillelmus/e Pilouer, quem 
eravis dolor guttae in via S. Jacobi arripuit, vovit 
Te B. Dorhinico , & fuit omnino liberarus. 

38. Qusdam mulier de Bofco Guillelmi K cu jtts fi- 
lius graviter infirmabatur , vovit eUm B. Dominico, 
& continub recepit fanitatem , Sc inde gtatias Deo 
& Sanlto referens obtulit in altari B. Dominici pal- 
lam unafn. 

39. In domo SororumOrdinis B. Dominici Ro- 
thorhageh. L Soror quaedam juvencula Perreta no- 
minc neptis Fratris Gaufiridi de fielloloco , gravi 
manus circa nodum pcrcuffa eft morbo : invalef- 
centeque fholeftia morbus ufque adtorum brachium, 
poftremb ufque ad fpatulam graviter fe infudit. Ad- 
hibitis igiturper cujufdam Sororis magiftrs fuaefo- 
iicitudinem multis Sc variis medicorum remediis non 
folumnon convaluit, quin immO morbus fortiusin- 
valefcens continue augebatur, & in tantumpoftre- 
mb invaluit, quod brachium emortuum & omnino 
invalidum remanfit. Defperantibus igitur de puellac 
convalefcentia mCdicis, videns prafata Soror numa- 
ba omnino deefle juvamina fe contulit ad divina. 
Unde de confilio Bc lictntia confeilbris ftti puellam 
Deo & B. P. Dominico devotione qua potuit tradi- 
dit Sc devovit. Dum autem cum puella haberet col- 
loquium ipfam mohendo Sc ihfttuendo qualiter a 
priorifla peteret iicentiamB. Dominico fe vovendi, 
fitbito manufn extcndit , quam antc tanquam penitus 
invalidam ncc ad modicum movere valebat.Qtto vifo 
dicta Soror tanto rfeplfeta eftgaudio pariter 8c ftupo- 
re, quod pene nefciret, quafi extra fe pofita, ubi 
eflet. Cum auterh pttellam adprioriflam perduxiflet, 
faftum btachiUm ihVenCruht. Congregato igitur con- 
ventu Sorores cafnpaham pulfaverunt , & Deo gra- 
tias agentes Te Deum Lutdamus devotis mentibus 
cantaverunt. Interim autem dum cantatent, puella 
flexis genibus faiutationem B. Virginis frequentet 
repetens , forrnicariones quafdahi ih brachio fentie- 
bat. Finitis autem a Sororibus Te Deum,Sc a puel- 
la centies falutarione virginea , repertum eft bra>- 
chium ab omni infifmitate totaliter liberatumomni^ 
bus prorfus doloribus efmgatts. Hafc autem a prio- 
fifla difti loci , Sc a prsdi&is puella fcilicet de qua 
agitur & magiftra ejus fide per omniadignisaudivi, 

1 Sottevilia paguS eft ad Rotomagum ex altora parce Se- 
quaiwc a dclicata (pumae lactis pinguioris 6c eoncretioris con». 
cinnatione in ea regione celcbrior eaque ratione hcquetua- 

IDS. 

K Sofcus Guillclmi fic etiamnum dic"his vernacule Boguih 
Uaumt pagus cft amphflimus in montc ad 8c fiipra Roto- 
inagum fitus. 

L Domus Rotomagcniis Sororum ordinis , quae ob lon- 
gum monaftcrii murorum traftum Immurau vuigo dicun- 
tur , rpfa cft S. Mattlizi in fuburbio S. Scveri ultra Sequa- 
ham , quam primo noftri Prxdicatores inhabitarunt , & quam 
in urbem fc transfcrcntes Odoni Rigaudi ord. Min. archic- 
pifcopo Rotomagcnfi reliquerunt anno mccxlviii : a quo 
poftca anno mccl fanclus Francorum rcx Ludovicus ix re- 
demit , & in monafterium Sororum ordinis crcxit , agcntc 
haud dubic confeflario fuo P. Gauftido de Bclloloco hlc lau- 
dato , qui propterca cujufdam aut gcrmani fui aut gcrma- 



& ictipto fideliter commendavi. ASLum cft hoc ahho 3 1 c. 
gratias ucttxx. 



CHRQNICON VULGO DICTUM 
Humberti v magiftri ordinis. 

£x duflici cod. MS nbftto antiquiori dd calcem librl 
vitas Frattum ubi titulum habet , Cbronicn ordi- 
ttis , alteto motiafterii regalis Pijftacenfis cired 
mccc firifto , ubi eft caput x partis quinta ejufi 
dem oferis yitas Frarrum. 

ANno Dfli Mccnt B. Domintais cura Oxo- 
menfi epifcopo Didaco Tolofam venit , ubl 
ipfa die cooperante Dcohofpirem fuum haereticum 
ad veram fidem reduxit. Deinde petadka lcgarione 
tegis femel & iterum , & curia vifitata abipio epif- 
copo , remanfit cum eodem quafi per biennium in 
prxdicationis oficio in partibus Tolofanis. A. D* 

MCCV. 

Poft reditum Didaci epifcopi ad fuam dicecefiro 
B. Dominicus remahens quafi folus paucis fibi ad-* 
hzrentibus fine profcfllonis tamen vinculo per de- 
cem annos per diverfa loca provincis Narbonenfisj 
& praicipue Carcaflbnam & Fanumjovis impugnati- 
do hxrericos catholicam fidem extulit , & anima- 
rum faluti datus totus officio predicationis vacavit , 
multas vilitates Sc abjeftiones & anguftias laete fuA 
tinens ptopter riomen Domini Jefu Chrifti. lllis 
etiam temporibus domum Sorontm de Prulianoin- 
ftituit ante ordinis confirfnationem. 

Illo quoque in tempore comes Mohtisfortis 
pugnans contra hsereticos gladio maferiali , & B> 
Dominicus gladio vcrbi Dci in partibus ilHs fadtl 
adeo familiares , quod voluit comes , quod ipfe 
B. Domintcus benedidWonem * faceret in nuptiis 
ttxotis filii fui A , quam accepit , filiat fcilicet Del- 
phini Viennenfis apud Carcftflonam , Sc filiam quanv , 
dam fuam baptizarec , qua; ufque hodie vivens St 
priorifla apud S. Antonium Parifius religiofiflima SC 
magnac fandiratis habetur. Dedit etiam quoddam 
caftrurh B. Dominico in fuftehtarionerh fui & fibi 
adhaefehtiurh ih pfatdicatione. Unde ufquc hodie 
genuS illud diledionem Sc familiaritatem habet ad 
ordinern , in tanttim quod quaEdarn filia comitis 
prxdidtifcilicetdnaAmiciade Joviniaco magni no- 
minis & fahdta mulier voluit multotiens , quod 
filius fuuS unigenitus & excellentis gratiat intraret 
ordinehl fi Fratres voluiflent : & in extremis agens 
ipfe apud Cyprum inexercitu regis Francorum ha- 
bitum noftrum fufcepit & fadhis eft Fratcr. Ipfa 
quoque ficut dixit qtita horho non erar , nec eflfc 
Frater poterat , ut faltem Soror fieret , fecit do* 
mum Sororum de Monte Argis & bene dotavit, 
in qua caxatus eft numerus quinquaginta Sororura , 
qua: fpeciali prxrogativa fanditatis & ■ religionit 
fulgcnt in Francia , intCr quas Sc ipfa fepulta re* 
qttiefcit. Fuit autdm tanti fervoris « animi in do- 
mus pradidhe promotiotie , quod cum Fratribus 

nas filiam ad rcligiofam vitam aipirantem in co monaiteri» 
collocavit. 

*■ SintdHUontm fattrtt in nuptiis uXeris filii Jki. De hit 
fic Sernenfis cap. 79 ad mccxiv. Iffi verb comet ( Montitfortis ) 
t*m fuo frimogenito Aimmrito dtftendit ufque Vatentiam . 
invtnitquc ibi ducem Bnrgundu & Velphinum , habitoqu» 
fufet frtfato matrimonto cot.filio & ajftnfu , tomet nofier qttiA 
non erat temfus tongruum ad contrahendttm , nec ifft frofttr 
tnultimodas guem necejfiiates ibi foterat facere multos dies , 
diBam fuellam duxit ftcum Carcajfonam , ibtque fuetunt nuf* 
tU ceUbrata. Non addit Sernenfis bcncdictionem a B. Do- 
minico impartitam , fed quis poft Humberci tcftimbnium 
de eo dubitct i Hinc aSernenfi multa omifla colligas. Iftt 
princeps Beatrix dicebatur , filia Andrcz Burgundi & a ma- 
trc Dclphini & cjus primx conjugis Beatricis Claufiral c ftirpe 
Sabran. Sic Quercetanus in gencalogia Delphinorunf edit. 
altcr. Parifiis , Cramoify 1618. 4. 



Xllif; 



Digitized by 



Goog 



70 



SCRIPTOitES 



Sie. XIII. multts fc opponentibus Hccntiam conttruendi illam 
h. bere non poflet aliquomodo ab ordine , in pro- 
pria perfona multotiens ivit ad curiam papx , Sc 
obcinuit litteras efficaciifimas ad fuum defiderium 
confummandum. 

Porro inftante tempofe quo prxlati fe parabant ad 
eundum ad conciliumLatetanenfcquidamdeTolofa 
Petrus Sciliani nominefe Sc domos nobiies quas ha- 
bebat juxta caftrum ineadem civitate obtulitB.Do- 
ininico , in quibus primb apud Tolofam ipfe cum fibi 
adhxrentibus habitavit , & ibi moribus religioforum 
fe conformare cccperunt. Epifcopus verb Tolofanus 
vir fandtus & fidei zelatOr Fulco nomine fextam par- 
tem decimarumcum confenfu capituli dedit ad libros 
& neceflaria, fperans fc habiturum eos fidclespugi- 
les ad hxrefim expugnandam. 

A. D. mccxv B. Oominicus Romam ivic ad con- 
cilium generale cum epifcopo Tolofano Fulconc 
caufa procurandi ordir is , qui dicerctur & eflet or- 
do Fratrum Prxdicatorum > Sc tunc accepit reipon- 
fum dc .redeunlo ad Frarres , & regulam eligendi. 

A. D. mccxvi. Redeuntc B. Dominico Romam 
Innocentio mortuo & Honorio fubftituto , conceflus 
eft ordo 8c confirmatus. Eodem anno data eft Fra- 
tribus ecclefia prima quam habuit ordo fcilicet S. 
Romani infra Toloiam , in qua fecerunt clauftrum 
& celJas , & erant numero circiter fexdecim. 

A. D. mccxvii. Difponencibus Tolofanis infur- 
gere contra comitem Montisfortis , difperfit B. Do- 
minicus Fratres , electo primo in abbatem F. Mat- 
thxo , alios mittcns in Hifp.miam , alios Parifius , Sc 
ipfe Rom ;m ivit , Sc iilo tcmpore domum S. Sixti 
Sororum inftituit. 

A. D. mccxviii. Circa principiura anni mifit B. 
Dominicus fratres de urbe Bononiam, & eodem 
anno in curia F. Reginaldi notitiam acquifivit , qui 
codem anno venit Bononiam xn Kal. januarii. 

Eodem quoque anno B. Dominicus in Hifpaniam 
rediens , duas ibidem domos inftituit , & eodem 
anno data eft Fratribus Parifius domus S. Jacobi , nam 
ante fhbant in domo condu&a intra domum epifcopi 
& domum Dei. . 

A. D. mccxix. De Hifpania venit B. Dominicus 

* Mirum in re tam publica qualis fuit B. Dominici cano- 
nizatio , tantum inter (criptores & xquales & fuppares , imo 
eorumdcm fcriptorum varios codices , & bullx ipfius vana 
cxcmpla efle difcriminis , ut ncc quoad locum , ncc quoad 
annum mcnfem dicmvc conveniant. Ambo codices hic ex- 
cepti noftrum & Pifliacenfc aftam Perufii codem tranflatio- 
nis anno ftatuunt. Contra Malvenda in fuo cod. ms quem 
prxftat antiquiflimum , adtam lcgcbat apud Reatem , cxtera 
eadem. 

Trivctus no.ler locum omittit , at cxtera confcntit , fic 
enim habet ad ann. mccxxxiii. Gregorius papa B. Domini- 
tum , qut primus ordtnem Pr-dtcatoru.i* inftituit , catalogo 
fanQorum a/crijfi: , tujus corpus eodem anno in eapitulo Fra- 
trum generali Bononia ad eminentiorem tranflatum efl locum. 

Thcodorici dc Appoldia codiccs ms non conveniunt. In 
eo quo ufus cft Sui ius fic legtt lib. 7 cap. 1. ltaque a partu 
Vtrginis mccxxxiii Romanus pontifex ejfc. prafentibus arcbie- 
fifcopis &c. fidtlem Chriftt fervum Domimcum Perufii in 
fanBis numeranium prcnunciavit cjrc. In bulla ver6 quam re- 
fert integram ad finem lib. 8 fic lcgitur : Datum Reate ter~ 
tio idib. julti pontif. vm. Contra m cod. ejufdem Theodo- 
rici ms apud noftros Tolofanos fervato , in bulla qux fequi- 
tur ad lib. 8 fic legitur : Datum Spoleti v Kal. Sept. pont. vm. 
Idcm Datum legitur apud S. Antoninum P. 111 Tit. xxm 
cap. v § xvii. 

Tholomxus de Lucha Hift. Ecd. Nov. lib. xxi cap. xxxv 
fic loquitur : Propter qua miracula ( fcilicet in rranflatione 
patrata ) Gregorius motus efl apud Reate ipfum fanilorum ca- 
talogo adnotare. De anno menfc die filct. 
. Bzovius in Annal. ordinis ms omnia componere fibi vifus 
eft , dicendo "canonizationem faftam Perufii anno mccxxxiii 
augufti xxviii fou v Kal. firpt. diploma ver6 a Gtegorio ix 
non prodiiilc nifi anno fequenti Rcate julii xin. Idem tamen 
in Annal. Ecdef. poft B-sronium , cztera omittens bullam fun- 
plicitcr profert ditam Reate 111 idihus julii pont. vm. 

Ferdinandus de Caftillo Hift. Gcn. lib i cap. 9 videtur 
indicare rem a&am Romx anno mccxxxiv julii xm pont. 
viii , fcd rvpotum ertatum crcdidchm , cura bullam citct 



Parifius , Sc invenit ibi de Fratribils fcrrne triginta. 
Pauiulum ibi commoratus divertit Bononiam, ubi 
jam magnus erat Fratrum numcrus fub F. Reginaldo 
congregatus apud S. Nicolaum : nam antc fuerant in 
alio loco a principio : qui cum cum mirabili gaudio 
rccepcrunt, Sc idco mifit F. Reginaldum Parifius. 

A. D. mccxx. Primum capitulum gencralc ccle- 
brarum eft Bononix fub B. Dominico , cui intcrfuit 
etiam F. Jordanis miflus ad iftud de Parifius , ubi 
intraverat paulb antc ordinem in quadragefima prx- 
cedenti. In hoc autem capitulo intcr multaquxfta- 
tuta fuerunt , fuit & hoc ftatutum , quod amodo pof- 
fefliones & redditus non reciperentur , Sc quodilla 
refignarent, qux habebant inpartibusToloIanis, Sc 
quod capitulum generale uno anno Parifius , alioan- 
no Bononix celebraretur , quod Iongo tempore ob- 
fervatum fuit fed poftmodum aliter eft ftatutum. 

A. D. mccxxi celebratum eft fecundum capitu- 
lum generale Bononix fiib eodcm pacrc Dominico, 
& de illo capitulo mifli funt Fratres inAngliam,& 
Fratri Jordani qui prxfens non erat injunctnm eft 
officium prioratus provincix Lombardix, ad quod 
officium exequendum cum iretde Parifius, F.Eve- 
rardus archidiaconus quondam Lingonenfis virma- 
gnx au&oritatis , qui luo exemplo ad ingreflum or- 
dinis multos commoverat Parifius, vadens cum eo 
defiderio vidcndi B. Dominicum , Sc ipfius F. Jorda- 
nis amore illc&us , mortuus eft apud taufannam, 
ubi aliquando in epifcopum fuerat electus. 

Interim autem eodem anno mortuus eft B. Domi- 
nicus odtavo Idus augufti , & intraecclefiam Fratrum 
honorifice fepultus. 

Pofiett ubi de B. Jordano S. Dominici in magiftrAtn 
Ordinis fnccejfore , Jic babet : 

Sub eo etiam A. D. mccxxxiii tranflarum eft cor- 
pus B. Dominici ad locum honorabiliorem , & eodem' 
anno eft Sandtorum catalogo B aggrcgatus apud Pc- 
rufium per papam Gregorium IX : in quo tempore 
tanta gratia prxdicationis Sc mirabilium per Fratres 
effufa cft in Lombardia , & alibi pcr Fratrcs indc 
venientes , quod totus mundus fere ex auditu ftu* 
pebat. 

Romse apud Antonium Bladum anno i$<€ editam , in qua 
ccrto legitur Reate ■• & Joanncs Lopcz Ferdinandum fcre 
totidcm vcrbis excipiens , & eamdcm bullz cditionem cicans, 
legit Reate , cxtcra cadcm. 

Malvenda contendens literas apoftolicas non alia tempo- 
ris nota confignari , quam ejufiiem anni menfis & diei , qui- 
bus folemne canonizatiouis officium a papa pcradtum cft, 
non dubitandum addit,quin B. Dominici in fan&orum album 
relatio fafta fit Rcate tertio idus julii pontif. vm : fic cnim 
habcri in regifiro Grcgorii ix , ex quo has litteras fibi def- 
cribi fumma diligcntia curavit. Malvendx favet Bernardus 
Guidonis , qui fic habet in chronico ordinis : Hunc B. P. 
Dominicum prtfatus D. Hugolwus epifcopus Hoftitnfis pojl 
mortem D. Honorit m fatlus papa C$* Gregorius ix appelLttut 
canoniz.avit apudRextcm civitatem Tufeia 111 idutjulit A.t>. 
mccxxxiv pontif. Gregorii papa anno vm • * confirmationt 
vero ordinis xix , & a felici tjus tranfitu xm. Idem totidcm 
vcrbis habet in chronico pontificum. 

Omnes tamen haclenus rclatos fatcndum eft rem ad unguem 
non attigiflc . quamvis ultimi ad veritatem propius acceflcrinr. 
Certiflimum itaquc habcat leiftor , B. Dominicum fan&orum 
faftis infcriptum Rcate anno mccxxxiv quinto nonas julii 
pontif. viii , fic emm habet Bulla ejus xtatis authentica iigil- 
lo plumbeo firmata & apud noftros Tolofanos fervata. Sic 
annquUm bullarium ordinis apud eofdcm fcrvatum ms in 
memb. in quo exdcm littetx apoftolicx inteerx tranfcriptx. 
Sic etiam cxdem ibidem tertio habentur ad calccm vitx B. 
Dominici per B. Humbertum v ordinis magifttum concinna- 
tx. Odoricus Rainaldus qui cafdcm refert ad mccxxxiv nn. 
14 & it , haud dubic ex ipfo Gregorii ix regiftrodatas pro- 
dit Reate quinto nonas julti anno pont. vm. Hanc eamdem 
epocham confitmat Stcphanus Salanhacus xqualis & jam an- 
no mccxxviii ordini afcriptus in fuo de rebus Ordinis ope- 
re , quod bis habetur ms Tolofx apud noftros in duobus va- 
riis Bernardi codd. ms , in utroquc erim legitur bulla Uata 
Reate v nonas julii pontif. vm. Verum cft in alio ejufdem 
opcris codice fcorfim fcripto lcgi 111 nonas julii , fed non 
dubiurn quia fitnotarii cirAtum, nam codiccm illumriaaiai 



Digitized by 



Google 



ORDINIS fKJE 



AD MAJOREM ACTORUM 
S. Dominici illuftrationem quaedam 
vifae funt addendae differtationcs hifto- 
ricae & criticar , ex quibus hiftoria noftra 
antiqua non parum lucis accipiet. 

DISSERTATIO PRIMA. 

An tx Rtgtnaldi Aurelianenfis S. AnUni decani 
vifione indnmentafriora S.Dominicus muta- 
vtrit » & novo cultu fodales fuos $nduerit. 

CEleberrima eft in ordinis annalibus , qux fupra 
n. j4 Jordani & 14 Conftantini relata eft, vi- 
fio B. Virginis Reginaldo xgrotanti apparentis , 8C 
Ht Prxdicatorum ordinem ampleftererur excitantis : 
exinde Dominicum veftem priorem dimififle , ic no- 
vam ut volunt a B. Virgine Reginaldo oftenfam in- 
duifle , acfodalibus induendam juififle , plures etiam 
anriqui narrant : alii non alteram fed eamdem , qua 
jam Dominicus fuique per Europam tum difperfi ute- 
bantur , a B. Virgine Reginaldo allatam , & ut accipe- 
ret ab eadem excitato contendunt. Utrorumque mo- 
menta vifa funt referenda , ut quidtenendum peritio- 
ies antiquitatum noftrarum fcrutatores judicenr. 

Qui immutationi favent ifti funt , F. Jacobus de 
Voragine fub finem feculi xiu clarus qui in fua 
SS. Legenda vitam S. Dominici ex ea quam Con- 
ftantinus fcripferat , in compendium contraxit , Sc 
laudatam vifionem fere totidem verbis refert , fed 
ad hxc Conftantini verba , Mane autemfaSo ad eum 
(Reginaldum ) S. Dominicus veniens , eum fanum 
reperit , & ab eodem totius viftonis feriem audivit, 
hxc addit qux non habet Conftantinus, habitum 
quem virgo monjlraverat , ajfumjit , nam mtea Fra- 
tres fuperpelliceis utebantur. 

Theodoricus de Appoldia vitx B. Dominici lib. & 
cap. ii apud Surium pag. 64 , poft relatam vifionem 
fic coramentatur : £h*a antem eft pietate eferendus, 
&. quanta veneratione profequendus hujus inftituti 
habitus , qui a matre Domini eidem Reginaldo in 
Vijione oftenfus fuit &c. fpecialis enim caritatis ar- 
gumento , ftngularifque gratia privilegio hujus facri 
Ordinis filiis ipfa habitum tribuit peculiari eos ornans 
indumento : ctlm enim initto canonicorum regula- 
rium vefttbus uterentur , nunc beatijfima Virginis 
veftiti amitlu ccelitus pra catetis gloriantur. 

Clarius id explicat Bernardus Guidonis vitx S. 
Dominici jam plurics laudatx cap. 54 : Poft pradi- 
ilam verj cceleftem viftonem & habitus ordinisPra- 
dicatorum oftenjionem B. Dominicus & cateri Fra- 
tres deponentes fuperpellicia , loco ipforum alba fca- 
fularia pro habitu diftintlivo induerunt , capas de- 
fuper tunicas albas retinentes , quas prius ut cauonici 
regulares deferebant. 

Hinc faltem clare refcllitur recens hiftorix ordi- 
num regularium cum imaginibus ex xre excufis il- 
lorum varias veftcs exhibentibus Gallice fcriptx edi- 
tor. Quantuminaliis a vero aberrarit , illis quosres 
tangjt , difcutiendum relinquo , noftra tantum attin- 

eife accuratum aliunde mihi pcrfpectum eft , ut alibi moneo. 
Accedit ipfe Bernardus , Guidonis , qui coualibi fcriptaemen- 
dans, fichabetinvita B. Dominici ex tnbus antiquionbus 
concinuaM & plutibus aucUi cap. 66. tnit antem B. Domi- 
nicnt eanonizatus rjr fandorum confefforum catalogo annota- 
tni fer Gregorium papam IX apud Keatet» urbem Tnfcit 
ftntifieatus fui anno v 1 1 1 quinto nonas julii , Domin. Vert 
lntarn. anno mccxxxiv, * felici ejut tranfm* armo x 1 1 1 
iecnmnte. Hanc vitam edidit Percinus in fuis Monum. To- 
los. ex cod. ms ejufdcm domus , fcilicet ex P. iv fpeculi fanc- 
toialis : quas eadcm quaru pars Parifiis habetur m Colbert. 
n. 748 , qui idcm cft codex membrancus quem auftor D. tit. 
S. Stepbani in Coclio monte prcfbytero cardinali dedit , 
«t inicio annotatur , idem vcro totidcm vcrbis habct , quod 
Tolofaaus. 



DIC ATOtUM. H 

go. Huic igitur novo auftori ubi de ordine Prxdica- S«e. iCItl 
torum, placuit imaginem primam cudere , in qua vir 
exhibetur tunica nigra ad ralos ufque demifla , & de- 
fiiper rocheto cum manicis ad pugnum ftriclioribus, 
vixque ad genua defcendente , brevi quale nunc epif- 
copi &abbates gerunt, veftitus, cxtera capiteom- 
ninonudo Sc Ubero , eamque S. Dominici & fodalium 
ad annum ufque Mccxixvult fuifle feveftiendi ra- 
tionem. At putum putum efle hominis aberrantis 
commentum , nullo veteri documento innixum , nul- 
la antiquaimagine aftrudumevincunt allata ceftimo- 
nia , qux S. Dominicum ex quo in capitulum Oxo- 
menfe alledtus eft , tunica talari alba, & faltem capa 
defupernigra cumcaputio ejufdem coloris veftitum 
fuifle aflerunt. Rochetum a Sanfto nunquam gefta- 
tum patebit ex fequentibus , ubi genus hoc indumen- 
ti toto feculo xiii incognitum fuifle oftendetur. 
Itaque profequamur. 

Idem Bernardus in commentario rerum ordinis 
citato , fic habet : Anno eodem mccxviii cum S. 
Dominicus effet Roma , M. Reginaldus S. Aniani 
Aurelianenjis decanus a regina cctli perunftus eft 
Roma , oftenfo Jibi coelitus per B. Virginem habitm • 
Pradicatorum. En inquit Virgo Maria habitus ordi- 
nis tui , fcapulare quale deferimus , omnemque hu~ 
jus ordinis habitum ftbi demonftrans : & ex tunc tam 
B. Dominicus quam cateri Fratres habitum quem 
virgo demonftraverat ajfumferunt : nam antea fuper- 
pelliciis utebantur , ipfumque habitum Reginaldut a 
B. Dominico tam feliciter quam perfeveranter acce- 
fit , &c. 

Prxterea Stephanus de Salanhaco in fuo libro 
de quatuor in quibus Deus ordinem Prxdicatoruin 
infignivit , ubi de illuftri prole fic habet : F . Regi- 
naldus S. Aniani Aurelianenfts alias decanus ,quem 
Virgo Maria corporaliter vijitans ad ingrejfum or± 
dinis Pradicatorum monuit & induxit , nabitumqu* 
noftrum oftendit , quia anteadhuc Fratres veftieban- 
tur fuperpelliciis &c. Quod teftimonium magni ef- 
fet momenti , fi a Salanhaco fcriptum cfic ' confta- 
ret , fed cum Bernardus Guidonis ipfe moneat hunc 
tradarum a fe ubique interpolatum , fSC plura poftea 
fibi cognita & a Salanhaco omifla a fe fuis locis in- 
ferta , non aliam quam a Beftardo habet audtorira- 
tcm , cujus xtate ifta de mutatione fada invalue- 
rat opinio. 

Hinc quidam ex noftris Anonymus , quem cen- 
feo Italun» & fub finem feculi xm viventem, 
qui fcripfit TraEiatum de approbatione ordinis Pra- 
dicatorum , ( extat Parif. in Colbert. cod. ms 3118 
memb. fol. ) agens de indumentis ordinis , fic habet: 
De habitus verb feu veftium eorumdem prarogati- 
va fciendum quod eminet a duobus , fcilicet ab inffii- 
tucntis dignitate feu nobilitate ,& aconvettienti officio 
figniftcatione. Primum patet , quia Dei gettitricis di- 
gnitati nullaalia valet comparari. Et.polt quxdam 
ex fcripturis fic profequitur : Ambrtjius. Stuid no- 
bilius Dei matre , quid fplendidtus ea quam fplen- 
dor elegit? Habitaque tam digna , tam nobilis , tam 
praclara , qua Jua Virginea carnis talari tunica ve- 
rum Jofeph induit , etiam hujus ordinis habitum ap- 

Ex haftenu* diftis colligas non abfolute verum quod aftruit 
Malvenda » faltcm feculo xm non obfervatum , ut bullae pon- 
tificiat eo femper dic datx fignentur , quo primum prodie* 
runt, nifi id de primis intclligatttr : nam in polterioribus exem- 
plis Sc locus tc annus & dies mcnfis apponebantur , quibus 
qualibet vicc rurfus ex aftis pontificiis prodibant. Hinc bul- 
larum canonizatiofiis S. Dominici varietas quoad locum tuv> 
num & diem menfis : prsetcr jam indicatas , mihi eft prae 
manibus data Pcrufii 11 idus oftob. ann. viu : duz fimt apud 
San-jacobeos Parifienfcs a me vifae , Perufii datx altefa v fod. 
martii , altera v nonas martii ann. viii hz proindc ann* 
mccxxxv tantum ex archivis pontificiis dcpromta: , nam 
Grcgorius xx aprilis mccxxvii untiim electus eft. Itaquo 
cum omnibus ant!quiores datz afcribantur v noo. jalu *m>. 
vhi. i» mcri» dies caaoAizatiomis ftapurac. 



Digitized by 



Goo 



7* 



SCRIPTORES 



Sec XIII. parens illi infirmo feliei Reginaldo dcmonftravit & 
inftituit dicens , H:c eft habitus ordinis tui. Nonne 
videtur tibi quod tancfuam materfamilias famdi* 
ffonfi fui curam gerens folicitam , domefticos fpeciales 
veftivit duplicibus i duplictbus quia albo & nigro , ut 
infra dicendum eft. O Fruter qui a tam praclara 
fatrona opertus es quafi pallio x,eli , cogita dtligenter, 
& perpende fubtiliter , & rcvolve frcquenter , quia 
nec Salomon in omm gloria fua opcrtus eft ficut tu. 
Defer ergo reginx cceli honorem cujus geris infignia , 
ha bitum ipfum tan<juam de vellere Gedeonis manibus 
facra Pirginis tranfnfum dignis moribus & religiofis 
geftibus pariter ac motibus adornando Scc. p!ura: 
<juat licet orarorie magis quam hiftorice di£ta do- 
cent fub finem feculi xm vifionem ReginaJcli fic 
Vulgo in ordine intelledtani , quafi ex ea immutatio 
fuperpelliceorum in fcapularia fa&a fit. 

Recentiores fupervacaneum eflct hic afferre , cum 
omnes, Jacobusde Sufato , Leander Albertus, Lu- 
fitanus , Michael Pius Sc cxteri , qui de actis S. Do- 
minici fcripferunr , hanc fenrenriam* ample&antur , 
Sc ut indubiam habeant , prxfertim cum fodalibus 
Sc pietarem crga B. Virginem ceu dulciflhnam ma- 
trem , Sc reverentiam etiam erga veftem ut de ccc- 
lo allatam infpiret , quod viris religiofis , ac potif- 
fimum candidatis 8c tironibus haud parum utile. 

Non defunt tamen qui veteribus monumentis at- 
tentius Sc accurarius perpenfis , nullam ex ca vifio- 
ne immutationem in veftibus fadtam , fed iifdem 
jam antea Doniinicum ufum contendant. Notant 
enim antiquiores qui fan<5H gefta fcripferunt , al- 
tum de ea immutatione fa&a filentium fervare. 
Jordanus fupra n. $4 hxc cantum habet : Nihilo- 
minus etiam ei ( Reginaldo fcilicet B. Virgo ) om- 
nem hujus ordims habitum demonftravit. Qjiae faci- 
ie fic intelligas , Reginaldum jam propenfum a B. 
Virgine etiam cxcitatum , ut ad ordinem qui his 
"veftibus uterctur , abfque mora fe aggregaret. 

Conftanrinus poft relatam un&ioneni addit n. 14 : 
7««» c i habitum ordinis Pradicatorum oftendens , en 
inquit ifte eft habitus ordints tui : flatimque HU ab 
agrotantis oculis fpeciem fua vifionis fubtraxit. Sane 
fic planus eft fenfus^n quo habitu induuntur fo- 
dales illius ordinis , cui te adfcribendum cupio & 
moneo. Alioquin fi diverfo culru Domtnicum quem 
jam noverat , indutum vidiifet , non ei fibi adhxren- 
dum putaflet, fed alium fibi quxrendum ordinem, 
qui tali vefte uteretur : unde mox fubjic*t Conftan- 
tmus : Recepta igitur taliter fanitate Deo fe & ordini 
totaliter obtulit. Nulla mentio Dominicum ac foda- 
les ea rarione veftcs mutafle • quod fignum Reginal- 
dum folum veftem jam in ordine ufii rcceptam 8c 
a B. Virgine fibi monftratam c manibus B. Domi- 
nici accepifle. Conftantinum totidem verbts exci- 
pitint Vincentius Bellovacenfis , &: Humbertus fupra 
relatus , de ulla in veftibus ordinis mutationc facta 
nihil adduht. 

Sed audiendus Stephanus de Borbone anno 
mccxxiii jamordini adfcriptus, &rum jam clarus; 
qui fic habet P. 11 de dono pictatis , tit. vi cap. 
16 cod. Sorb. fol. 219. a. Legitur in vita B. Do- 
minici , quod c\m magifter Reginaldus decanus Au- 
relianenfis ei ( B. Virgini ) devotus laboraret in ex- 
tremis , & effet ab omnibus remediis quafi defpera- 
tus relittus , apparuit ei B. Virgo cum duabus puel- 
lis , quarum altera portabat ordinis Pradicatorum 
habitum , qui ordo novus erat & incognitus , & alte- 
ra unguentum. Sfuem inunxit B. firgo fupra mem- 
bra fingula exprimcns ccrtam formam verborum , & 
oftcndtt ei habitum ordinis fradifti , quem monuit 
eum fufctperc : & rim pcdcs inungeret , dixit ,■ ungo 
tibi pedcs in frxparatione evangclti facts : cnmrcnes 
dixtt , conftringantur renes ifti cingulo cafiitatis , & 
fromifit ei quod die tertia rediret , &■ plenam fani- 



tatem ei daret. Cum autem die tertia coram diEl» 
magiftro effet B. Dominicus & quidam Frater Hof- 
pitalarius , afutt B. Virgo , qua etiam non folnm 
liberavit di&um Reginaldum ab infirmitate corporis, 
fed a tentatione carnis , ita ut poftea failus Frater 
Pradicatorum ordinis & egregius Prtdicator , pri- 
tnum etiam motum carnis ex ipfa ttn&toue ejus uon 
fentiret , ut ipfe poftea fuit confefus. Qjiid clarius > 
Hic fo!um perpendas : Apparuit ei B. Virgo cum 
duabut puellis , quarum alttra portabat ordiuis Pri* 
dieatorum habttum , nempe quo Dommicus ejufqoe 
fod.Jes jam veftitt erant : qui ordo uovus erat & 
incognitus , cujus proinde veftis Reginaldo exhiben- 
da erat, ur etfi recens inftitutum Virgini admodunj 
placere ille noflet : & oftendit ei habitum ordtnis 
praditli , quem monuit eum fufcipere. Non dixit : 
Dic Domihico ut hunc habitum prius induat , Sc 
fuis fodalibus tradat , poftea eumdem dc manibus 
ejus fufcipics : fed cum eflet jam ordinis pradicH 
veftis , Reginaldum monuit ut camdcm acciperet. 
Undc poftca nihil addit de ulla mutatione in ordine 
circa veftcs cxinde fequuta , fed Reginaldum tan- 
tum ordini Prxdicatorum continuo nomen dedifle. 
Hxc jam a pluribus annis fcripferam , cum apiui 
Joan. Petrum Puricellum in Difleix. Nazar. afiud 
quzrenti fimile ratiocinium occurritp. 556. Locum- 
intcgrum placct referre. 

Contendit ille jam a confirmatione ordinis an* 
no mccxvi Dominicum eadem vefte ufum quan» 
geflit deinceps , ficque habet : Rcginaldus profcilo 
priufquam m urbe Roma ager jaceret in /eilo fatii 
jam noverat Dominicum Pradicatorii ordinis fun- 
datorem, cni fe ordini jam tandem aggregare dccre- 
verat , pofteaquam cum Dominico ipfo familiariter 
colloqumus fuifet : qualibus item indumentis Domi- 
nicus tunc uteretur , quam optime viderat. Ex alte- 
ra ver) parte Deipara Virgo Reginaldi oculis ob~ 
vcrfata omncm Pradicatorii ordinis habitum ti de- 
monftrans fic eum alloquitur : Hic eft habitus ordi- 
nis tui. Per hac utique Deipara tllum iu fuo Pradi- 
catorii ordtnis , quem Dominicus inftituerat quem- 
que profitebatur , fufcipiendi propofico confirmare m- 
tendit , ejufdemque propterea ordtnis habitum illi 
demonftravit. Non igitur habitum illi demonftravit . 
alium cfr diverfum ab eo qucm Dominicus tunc 
gcftabat , quemque Reginaldus in ipfo proxime conf- 
pexerat. Si enim alium & diverfum ab eo demon- 
ftrafet , quidni Reginaldus talem Deipara fermo- 
nem itapotius interpretari debuifet , ut non Pradi- 
catorius fed alius & diverfus ordo fibt fecundnm di- 
vinam voluntatem confetlandus proponeretur f Non 
tnim oftenfio ipfamet habttus nou adjecla verba 
fignificabant novum tunc habitum ab ipfamet Deipa- 
ra pro Pradicatorio'inftitui prafcribique prdine : quo^ 
circa ne Reginaldus quidem prudentcr exinde perci- 
pere hoc foterat. Sin autem fupponamus ( ut iffamet 
oftenfto & verba illa fecundnm frofriam & ufitatam 
fignificationcm fuam praferunt ) oftenfum illi tunC 
fuife habitum illum , quem proxime in Domtnico 
ipfo confpexerat , quid pronius intelletlu quid faci- 
lius , quam pbi quoque divino nutu capcfcndum efe 
ordinem ipfum a Dominico partter ipfb inftitutum & 
frofefum. Hoc argumentum fane videtur omnino 
peremrorium , quod & caetera omnia confirmant. 

Primb. F. Gerardus de Fricheto in vitis Fratrum, 
& F. Thomas de Cantimprato in libro de Apibus, 
ctfi uterque ea fibi fumferit fupplenda , qua: in vitis 
prioribus S» Dominici omifla fuerant , quxque ad 
laudem ordinis faciebant , neuter quicquam habet 
de mutato habitu : idque eo magis urget, quod pri- 
musP. i.cap. 1 idfufceperat probandum , quod Do- 
mina noftra ordinem FF. Pradicatorum impetravtt a 
Filio : & cap. 6 quod Domina noflra fpeciali dfetlm 
& efetlu ordinem diligit & procurat : Cantimpra- 

tanus 



Digitized by 



Google 



, O R D I N I S PO 

tanus verb minuta quxque qux ordini quomodo- 
cumque honori efle pofliint eolligit. Cum igitur 
ambo de ea mutatione fileant , adnuc fua xtate in 
ordine nondum adinventam nec vulgatam indicant. 

Secundb. Ipfi teftes in proceflu canonizationis 
S. Dominici auditi, qui ab ipfo plures adordinem 
aiciri fiiere , nihil de eaveftis immutatione loquun- 
tur , quam tamen fi vera eflet , mirum foret ab iis 
filentio preflam. Laudandus inter alios venit F. Joan- 
nes Hifpanus teftis quintus , cujus hxc tantum re- 
peto verba : Jnratns dixit qnod in ilU anno qno 
ctnfirmatns fitit ordo Tradicatornm in concilio D. 
Innocentii fafa III , iffe tcflis intravit ordinem 
ifiitm , & in ftfio S, Angnfiini froximo ventttro 
trnnt dtcem & 0Q0 anni , ficniFrater credit de 
temfore , qnod rtcefit habitnm de mann F. Domi- 
nict flantatorit iffins ordinis & frimi magiflri: 
& iffa dit fecit frofejfionem in manu fradi&i 
Fratris i» ecclefia S. Romani afttd Tolofam &c. 
Facile omnes inteliigunt Joannem teftari fe anno 
mccxvi in fefto S. Auguftini Tolofx in S. Romani 
& ad ordinem afcitum & una fimul eodem die pro- 
fefliim , quod tum commune : currebat enim tum 
annus quo in Lateranenfi fynodo menfe novembri 
mccxv nabita Innocentius III S. Dominici confi- 
lium de ordine Prsdtcatorum inftituendo approba- 
lat : cumque hoc teftimonium ferret anno mccxxxiii 
circa medium augufti , juxta communem loquendi 
modum in fefto S. Auguftini proximo xvm ab ejus 
in ordinem ingreflii numerandus erat annus : ac 
proinde duobus circiter annis ante Reginaldi vifio- 
nem qux anno tanriim Mccxvm fcilicet poft paf- 
cha evenit. Perpendas autem quod ait habitum or- 
dinis tum fe de manu B. Dominici recepifle , habi- 
tum fcilicet faltem quoad formam quem tum fere- 
bat , cum hoc teftimonium rcdderet , alioquin fi ex 
vifione Reginaldi immutatus fuiflet , dixiflet fe & 
priorem anno mccxvi Tolofx induifle, & in pof- 
teriorem cura aliis anno mccxviii juflii B. Virginis 
mutafle , quod honorificum erat nec filendum. 

Tertio. Quiprimi irnmutationem.fa&am fcripfe- 
runt , quantis difficultatibus fubjaceat , non videntur 
£uis attendifle , videas enim. Ex Conftantino n. 28 
jam anno mccxvii fodales xl in S. Sixti cum B. 
Dominico degebant, & plures fuifle anno mccxviii 
verifimillimum eft : itaque ob novitium unum fci- 
licet Reginaldum recipiendum non alia data ratio- 
ne , quara id divino confilio fieri ( nam ut fcribit 
Humbertus , quem alii excipiunt ad S. Antoninum 
ufque , adjuratus a Reginaldo fuerat Dominicus , 
ne vifionem eo vivente alicui revel^ret , quod fe- 
crctum faltem in ipds initiis fcrvatum fuerit ) tan- 
tum panni emendum pauperibus , quibus fxpius pa- 
nis deficiebat , xot fcindendx , fuendx , innovandx 
veftes : Dominicus fummo pontifici ac cardinalibus 
notus erat in primis & acceptus , ac rrequentius eos 
invifebat : ergo qui heri & nudius tertius alio cul- 
ru ad illos acceiTerat , qua recepit Reginaldum die , 
oovo ac invifo hadbcnus veftis genere iliis apparue- 
rit : putas Ecciefix principes ratione allata conten- 
tos , nec fanctum virum arguifle levitatis i In Hif- 
paniis , Bononix , Tolofx , Parifiis ordo jam erat 
ftabilitus , fodales a fancto per eas regiones difperfi 
quamplures fibi jam aggregarant : jubendum igitur 
erat , ut omnes prioribus in quibus profeflionem emi- 
ferant veftimentis reje&is , pannos novos pauperrimi 
ac pftem oftiatim mendicantes emerent , fefeque 
novo illo cultu adornarenr. Qux populorum admi- 
ratio > Qux intcr Fratres ipfos de ea novitate collo- 
cutiones ? Annon verendum ne quidam obludaren- 
tur J Id non artenderunt primi iramutationis fcripto- 
res , fcd pofteriores ut Jo. Ant. Flaminius , Lufita- 
nus , & ex iis Malvenda videre , qui & narrant 
fodales Tolofanos , eos nimjrum primogenitos Do- 
Tom» I. 



IDICATORUM: 7i 

minici filios immutationi revera obftitifle t & qui- Ssc» XIII» 

dem ita pertinaciter , ut iicet fanctus poft admif-> 

fura Reginaldura Hifpaniam petens Prulio & To- 

lofa iter habuerir , & ex Hilpania regrefliis Tolofa 

iterum Parifios petens tranfierit , eofque ut pote 

non amplius vifurus tenerrirae amplexus fit, novum 

ejus habitumexhorruerimvac induere detredarint. 

Imo amplius. Etfi anno mccxx in comitiis primis 

Bononix fub ian6to habitis nova illa habitus forma 

prxcepta fuerit, morruo tum Reginaldo , & vifiono 

omnibus jam revelata , Tolofanos adhuc non folum 

non acquievifle , fed fummum pontificem appellaf- 

fe , Romamque procuratores litcm conteftaturos 

mififle , quos nifi cafu Bononia tranfeuntes Dornt- 

nicus adhibito brachio feculari apprehendiflet , ac 

feverius caftigaiTet , ordo nafcens funeftiflimum 

fchifina cum raaximo Ecdefix fcandalo pafliirus erat. 

Hxc referre vifiim eft , ut qux immutationis defen- 

fores fingere ac devorare coguntur , omnibus pa- 

teat. Nam ifta omnia putidiflimam efle fabuiam cer- 

to certius eft , cujus nec apud Jordanura nec in vi- 

tis Fratrum quo in libro noftrorum defe&us nec 

omittuntur , nec palpantur, nec apud ullum fcripto- 

rem xqualem aut fupparem vel lcviflimura vefti- 

gium. Tolofanos itaque fodales Dorainico fumma 

animorum confenfione conjun&iflimos femper fuif- 

fe certiffimum eft : neque fanftis illis ordinis lapi- 

dibus primariis ejufmodi protervia nifi per furamam 

calumniam rribui poteft. Scio noftros Socgium 8c 

Percinum fabulam illam Flarainianam ex eo refel- 

lere , quod veltnt Tolofanos ita fan&o femper obr 

fecutos , ut ad primas ipfius literas cojitinub no- 

vum habitura afluraferint : verura annon prorarius 

revera non rclu&atos , quia revera nulla fa&a eft 

immutatio > fadam enim neraine reludante Fla- 

minii fequaces fibi pcrfuaderi difficillirae patien- 

tur. 

Quartb. Ab immutationis propugnatoribus libent 
pcterem, in quo innovationem fadam efle velint. 
Malvenda ad 1218 cap 10 quem excipit Socgius T. 1 
augufti p. 351 cenfet ante Reginaldi vifionem ha- 
bitum ordinis fuifle tunicam talarem albi coloris , fu- 
perpelliceum lineum & capam nigram abfque ullo 
caputio. Verum jlle licer alias accuratus feculorum 
xii , xiii , & xiv raores non artendifle certb dicen- 
dus eft : nara iis teraporibus non folum regulares» 
fed & feculares clericos & laicos, nobiles & cives 
caputiis ufos imagines ejus xtatis invicte probant» 
Percinus inMonum. Tolof. pagg. 24 & 15 vult ha- 
bitum priorem Dominici hxc comprehendifle , tu- 
nicam talarem albam cum caputio albo more inquic 
ecclefix Oxomenfis, rochetum more canonicorum 
regularium , capam cum caputio nigri coloris : in 
immutatione verb habitus loco rocheti quod depo- 
fuit , caputio albo appendicem illam additam ante- 
riorem & pofteriorem quam fcapulare vocant , non 
quidem a caputio divifam , quafcm nunc geftamus, 
id enira novitiura eft , fed ipfi caputio aflutam , qua- 
lem primis ordinis feculis tulerunt , unde in confti- 
tutionibus caputium Sc fcapulare indifcriminatim pro 
eodem ufurpanrur. Tota igitur difficultas eo tandera 
redibit, an caputiura illud album quo more ecclefix 
Oxomenfis juxtaPercinum Dominicus utebatur , col- 
lo runicx aflutum fiierit, an appendicium illud an- 
terius & pofterius habuerit quod fcapulare vocant. 
Sane ejuunodi eft ipfo Percino tefte oculato , quod 
apud fandimoniales Prulianas etiamnura ut Domi- 
nici prOprium fervatur : & licet cujus anni fit jam 
ignoretur, ex iisunum efle verifimillimumeft, qux 
Sancto dum earum inftimtioni ab anno Mccvud 
m c c x v 1 1 operam daret , conficiebant Sc lavabant 
ipfx : nam poft hunc ultimum anuum , nonnifi ia 
tranfcurfu dumiter Hifpanicumconficeret, easvidit. 
Rochetura vcrb alan&o Doxninico nunquam gcfta- 

K 



Digitized by 



H 



SCRIPTORES 



S i c. XIII. tum invi&um argumentum cft , qubd genus indu- 
menti fit toto feculo x 1 1 1 & fequenti regularibus 
omnino incognitum Sc a nullis umrparum, nam & 
ipfi canonici Vi&orini tum non-rochecis , fed fuper- 
pelliceis cancum utebantur tunicx albx fere xquali- 
t>us , Sc quorum manicx latiores duobus palmis ultra 
digitos prominebant, ficenim ineorum conftitutio- 
nibus antiquis forma prxfcribitur. 

Quinto. Caputium fcapulare habens adjun&um 
inter veftes regulares initio feculi xiu non fuic ita 
rarum , ut eam habitus formam ccclirus doceri nc- 
cefle fuerit. Canonici Vallis Scholarium , qui tefte 
Bernardo Guidonis in chronico pontificum ab Ho- 
norio Illanno mccxvii confirmati fuerunt,ubi ca- 
pas nigras deponebant , mox caputia alba cum lato 
fcapulart induebant, ficque ipfis prxfcribit fummus 
pontifex in litteris confirmationis , ut Fratres fcaptt- 
laria deferant laborantes* In eorum verb rituali die 
ccenx ad mandatum peragendum fic legttur: Provi- 
dtant Fratres ut ante iUam boram indutifint fca- 
fulartbus fubtus cafis : tunc in choro debent omnes 
Fratres inftdibus fttis cafas defonere & fic iufcafu- 
laribus ad lotiontm fedum fimul exire. Qax habitus 
forma proceilii remporis iiiis it i commoda vifa eft, ut 
femper & ubique icapularia illa deferrent. A&orum 
fanctorum eruditi editores T. i. jiuiii p. S6i occafione 
fcapularis Prxmonftratenfium notant caputium fca- 
pulare habens afiucum non folum apud ecclefix Lau- 
dunenfis canonicos, fed & in pluribus ecclefiis ca- 
thedralibus alias in ufn fiiilfe , & addunr : Nam eos 
qui ftofrio titulo ditti fuere Tradicatores , uti a 
S. Dominieo canonico Oxumenfi infiituti feculo xm 
fitrit , ita vtrifimile eft fui quoque vtjtitus , adto- 
que & fcafularis formam fimilittr ab Oxumenfi- 
bus in Hiffama canonicis rttinuijfe. Optandum eflet 
ut curiolius quis inquireret , qualis revera Oxumen- 
fium canonicorum in reformatione Didaciana veftis 
fuerit , quod forteilli eruditi editores prxftabunt ali- 
quando , tum certb Sc non verifimiltter tantum locu- 
turi. Quod autem ante Reginaldi receptionem Domi- 
nicus fcapulare geflerit , aflerit ipfe Theodoricus vitx 
ejus lib. i cap. 3 apud Surium. Sic enim ibi de populi 
Romani erga fanctum concionantcm devotione legi- 
tur : Itaque cucullus & cafutiumejus adeo ab illis 
confcindebantur , ut vix fuffictrent genibus obtegen- 
dis &c. Caputium ad genua & infra defcendens 
procul dubio caputium eft fcapulare habens adjun- 
£tam. Cum autem hxc adannum mccxvii referat, 
manifeftum eft ipfomet tefte Dominicum fcapulare 
geftafie anre vifionem Reginaldi , quem nonnifi an- 
no mccxviii poft pifcha cognovit, utipfe fatetur 
Theodoricus cap. 11 fequenti, & Jordanus, Conftan- 
tinus , Humbertus uno ore affirmant. Hoc idem ac- 
curate annotavit Puricellus citatuspagg. 55} Sc 554. 

Omnia componere haud eiTet diflficile , dicendo 
habitum eumdem ordinarium domefticum Sc civi- 
lem more ecclefisc Oxomenfis a B. Dominico ab ip- 
fis initiis femper geftatum hoec fcilicet compleden- 
cem , tunicam albam talarem laneam , cingulum co- 
riaceum , caputium album fcapulare habens auutum, 
capam defuper nigram cum caputio ejufdem coloris 
iridem aifiito , & fodales ejus primores fic veftitcfe 
ab initio incedifle : cum verb chorum ingrederen- 
tur > vel alrari miniftraturi fe pararent , non folum 
capa fi forte tum haberent , fed Sc caputio albo pro- 
indeque & fcapulari ei adjundo depofitts , fuper- 
pellicea more canonicorum induifie , quac rurfus e 
choro vel ex altari recedentes exuerent , refumto 
tum caputio albo , & fepius etiam capa prxfertim 
ubi coram fecularibus comparere tenebantur. At 
poft Reginaldi vifionem , vel ut hoc Flaminio con- 
cedam Sc verifimilius videtur , in primis comitiis 
anno mccxx Bononix habitis , ob reverentiam B. 
Virginis qus Reginaldo apparcns fola priora indu- 



menta exhibuerat , a fuperpelliceis in choro depor- 
tandis ut ornnes deinteps aoftinerent , communi con- 
fenfu decretum ruifle : quod cum paupertatem prx- 
terea maxime decerer , nemine rerragante accep- 
tum fuerit. Nec mirum videri debet , quod dico 
caputium etiam atbum noftros exuifle , cum fuper- 
pellicea aut alias facras veftes induerent , fiquidem 
ab ipfis ordinis primordiis ad ufque faltem xm fe- 
culi finem ita in rubricis prxfcribebatur , ut quo- 
ties ecciefiaftica indumenta altari miniftraruri acci- 
perent , caputium album proindeque fcapulare ad- 
jundum prius exuerent. £n rubrica ex officio ec- 
clefiaftico ab Humberto V ordinis magiftro con- 
cinnato excerpra : Quando mijfa in couventu fiterit 
celebranda , miniftri altaris audito figno ft frafa» 
rare non differant , &in frimis acoljtbi fuftrfelli- 
ciis induti vtl albis iuduflicibus & totis dufltcibus 
alios minifiros juvent. Nihilominus tamen fubdia- 
conus & diaconus juvent fe mutuo & ambo factr- 
dottm. Jn bujufmodi autem frafaratione femfer 
funt defoneuda cafutia a miniftrantibus in convtn- 
tu, nifi forfan inttrdum frofter frigus retineant» 
& tunc fic aftanda fuut fub vtftibus ccclefiafticis, 
ne gibbus aliquis uotabilis affareat in bumeris 
Fratrum. Quibus verbis indicatur , fi fcapuiaria ob 
frigus retinerent , caputia iis afliita fub facris vefti- 
bus occultaca fuifle , & fic decenter inter humeros 
aptata & comprefla, ne gibbum facerent. Et in ru- 
brica de proceflione ad Salve regina fic le^irur: 
Omnitemfore frttcrquam in\v & v & vi feria ante 
fafcha cantetur foft comfletorium antifhona Salve 
rtgina vel Ave regina fractdtntibus duobus qui 
notati funt ad acoljthatum in mijfa cnm candtla- 
bris & cereis in fuferfeiiciis fine cafutiis. Quae 
oftendunt jam a primordio ordinis fic fuifle ob- 
fervarum , & poftea diutius cuftodirum. !n cap. gen.' 
Parif. anno mcclxxxvi tantum video inchoatum ut 
acolythi fcapularia rerinercnt , 5c capurium album 
extra fiiperpelliceum apoareret. Sic enim in a&is 
titulo Ifia funt inchoationts , legitur : Ittm hanc 
in ordinario in rubrica de officio minifirorum al- 
taris , ubi dicitur , in frimis acoljthi fuferfel- 
liciis induti &c* addatur : quicunquc auttm Fra- 
tres five ad officium mijft five ad alia officia fur 
ferfeUiciis utantur , fub iffis ( fcilicet fuferfelli- 
ciis ) fcafularibut five futs five communibus a fa- 
crifia frafaratis > mundis tamtn rtttntis , ita ta- 
men tjuoi cafutium fcafularis fit extra fnfcrpcUi- 
cia inttr fcafulas ordinatum. An vero ira tum in- 
choatum fervatum dcinceps fuerit , dubitaverim , 
nam in fequentibus capiculis id non lego nec appro- 
barum nec confirmatum. 

Jam ut ad propofirum revertar , fi Jacobum de 
Voragine & Bcrnardum Guidonis excipias , apud 
omnes antiquiores nullam Icgo in veftibus fa<5tarri 
immurattonem , fed apud quofdam fola fuperpelli- 
cea qux antea defcrebanr exclufa , quod rc&e m- 
telligas , ubi chorum ad laudes divinas canendas in- 
trarenr :idque alii ratione paupertatis , alii ob vifio- 
nem Regtnaldi prxcepcum indicanc. Joannes Hif- 
panus quinrus in proc. canoniz. teftis jam laudatus 
poft alia p'ura fic habec : Ittm dixit quod citm or- 
do Fratrum 'Pradicatorum haberet cajtra & foffef- 
fionts multas in fartibus fufradiSlis ( nora Tolofa- 
nis ) ftcuniam fortarent fecum in via , & equita- 
rent , & fuferfcllicia dtftrrent , frafatus F. Do- 
minicus laboravit & ftcit quod Fratres iffius or- 
dinis dimitttrent & contemnerent omnia ttmfora- 
lia , & infifttrtnt fauftrtati , & non tquitarent 
& viverent de elttmofjnis , & nihil ftcum in via, 
fortarent. Hic fuperpellicea rarione paupertatis di- 
mifla, nullam aliamin veftibus immutationem fadam 
innuic. Sahnhacus citacus fi non inceroolarus fic lo- 
quitur : Reginaldo virgo Maria habitum nojtrum 



Digitized by 



Google 



ORDINIS P RJE D I C A T O R. TI 



7i 



tftendit, q«i* ante adhnc Fratret Veftiebantnrfn- 
ftrfellictis. Hic vidctur indicare B. Virginem ex 
prioribus induraentis fuperpelliceum Reginaldo non 
oftendifle , ideoque Dominicum Sc fodales ceu illi 
morcra gefturos priori cultu ita fe orhafle , ut a fu- 
perpelliceis deinceps abftinerent. Verum illud q Hta 
&c. Guidonis additamentum efle facile fufpicor , 
Unde ad priora ordinis Bononis anno mccxx comi- 
tia id potius rcvocandum cum Flaminio cenfuerirn. 
Caeterum ha&enus di&a peritiorum ac in antiquis 
ordinis ritibus monnmentifve magis verfatorum ar- 
bitrio permitto , quicquid cuilibet opponere vifum 
fuerit nunquam repohmrus : fi cnim certiora pro- 
tulerint, libenter ample<aar, & cxnunc plaudo : fi 
jurgia aut lites tantum movcrint , filentium unum 
crit fortitudo noftra. 

Addo folum pro iis qui aliquam in vefte c ccelo 
allata pietatis partem ponunt , nihil honorificenrius 
de ordinis Prsdicatorum vefte dici pofle , quai« cam 
nos adhuc 4eferre propugnando,quamabinitioSS. 
parens geftavit. Qiiid enim honorificum magis , quam 
ea nos vefte indui, quafan&usDominicusdecem& 
amplius annis adverfus haereticos decertavit, quam 
tot fudoribus apoftolicis confecravit , quam coelum, 
ipfum tot vifionibus illuftravit * In ea fcilicet Inno- 
centio III beatus vifus eft ecclefiam Lateranenfem 
humerisfuftinere , ex quo fummus pontifex ejufdem 
filios auguratus eft in eademilla vcfte Ecclefiamuni- 
verfam fuftentaturos. In ea patriarcham eumdem 
confirmationi ordinis anno mccxvi inftantem cum 
S. Francifco B. Virgo Filio fuo praefentavit , quo ejus 
iram adverfus mundum acceniam mitigaret , ambos 
prajftans omnium faluti impigre allaboraturos , quod 
& fupremo jadici probatum eft : fane fi prior illa 
veftis divinae matri difplicuiflet , tum Dominicumut 
eam muraret , monere commodius erat. In ea eidem 
jfancto confirmato tum primum ordine oranti anno 
eodem mccxvi Petrus & Paulus apparenres dede- 
runt alter librum alter baculum haec addentes ; vadt & 
fradica,qnoniam aVeo ad hoc minlfterinm es eleStns, 
eVftatimfilios fuos in eademvefte vidit perorbem 
difperfos binos Sc binos incedentes , verbum Dci po- 
pulis omnibus annunciantes : unde Sc vifionem ilfam 
veluti cceleftc monitum & prophetiam e ccelo alla- 
tam interpretatus , quamprimum Roma Tolofam an- 
no mccxvii rediit, fodales quantumvis paucos in 
diverfas Europae reglones difperfit : fi veftis immu- 
tata, prophetiafalfa fuit. Quid fupererat quim ut B. 
Vireo quantum illa veftis pnor fibi accepta eflet, ipfa 
decfararet,eamReginaldo fibi devoto fuamque expe- 
tenti voluntatem e ccelo ipfo afferri jubens,& ad eam 
induendam ordinemque ample&endum excitans. 
Haec funt fi qua funt Dominicanae veftis decora , qui- 
bus nos fpoliant, non ornant, qui fa&am immuta- 
tionem volunc. 



DISSERTATIO II. 
J>e Antiquis ordinis Prtdicatorum veJHbut. 

AD complementumdi&orum in fuperiori difler- 
tatione , Sc illuftrationem dicendorum in fe- 
quenti , difcutiendum eft quae primis ordinis fodali- 
, bus vcftesin ufu fuerint : licet enimprafcipuxnotae 
fint Sc ha&enusfervatx , eft tameniniis quiddam de- 
curfu longioris temporis negle&um , indeque etiam 
plerifque incognitum. Cum verb Anonymus fupe- 
rius laudatus , ac fub finem feculi xiii vivens in iuo 
J)t affrtbatione ordinis 'Pradicatornmlibto eas om- 
ncs fibi propofuerit explicandas , illas ex eo defu- 
memus refe&is tamen allegoriis, quibus easornare 
ftiiduit , & cjus di&a tum ex conftitutionibus tum 
cxandquis noftris fcriptoribus confirmabiraus , unde 
Tou.Ii ' 



plana erit toto feculo xiii Sc fequcnti xiV quoad Sse. kllKi 
veftesi ordinis facies. 

Non abs re erit praernittere qua fariOhe rhotus 
illc Anonymus fcripferit , eam autem in fine libri 
fic refert : Hac Frater carifimt imo Pattr in Chrifi 
fto rtvtrtndt, qni mt knjns habitns tam pracUr* 
vtftifti armatnra , & gladto vtrbt acctnxtftt ad 
fralinm , ad tna frtcis txhortatibnem dt ifftus »r* 
dinis & habitns qnalitatead jnntornm nformatto* 
ntm , non tam exmeo ingenio vel ftndio qnamfanc* 
tornm Tatrnm ttftimonio ftrftnnxt : rogans m 
Chrifto tnam fatemitatem. , & aliornm Mt hoclt- 
gtrint caritatem , qtatenns fro mt afnd Chftfinm 
& ejns beatijfmamgenitticemintercedatts, nt ho* 
qnod alios de hoc ordine vel babitn menn* • 'ffi 
qnoqnc imflere fojfm ejficaciter & fervare Jtrft» 
vtranter, nt iBtns beatitndinis farticefs tffictar, 
cnjns meminit foanncs Afocal. \ Heatns qnt vt» 
gilat , & cnftodit veftimenta fna , ne nndns ***!>Hr 
let, iffo fraftante &c- Exflicit trattatns qnt eft 
de affrobattone wdinis Fratrnm Pradicatornnu 
Jam monui cxtare in Colbert. cod. ms 3"» toL 
memb. 

Non immoror in colorc albo & nigro , de qui- 
bus ille fufius , ciim res fit omnibus nota. Veftes 
fex aut feptem diftinguit , quae fic ab eo numcran- 
tur , tunica , cingulum duplcx exwrius & intenus 
feu lumbare , fcapulare , capa, calceamenta , & ton- 
fura cum corona rafili , plerafque brevitcr peiftringo. 

Tunica inquit , qua frinib indttimmr , & notan- 
dum quod tunica fub numero quaternario Fratribut 
conceditur &c. cui confonant conftitutiontfs- dift. i 
cap. 10. de veftitu : Nullus habeat flures tunicas 
quam tres cum pelliceo in hieme , vei quatuor finft 
pelliceo. His intelliguntur interula lanea carnem 
ipfam conftringens , rhorax interior , pelliceum iti , 
hicme vel ejus loco thorax alter , & veftis albaad 
talos defcendens. 

Cingulum duplex remitto ultimo defcribendum, - 
quia plura fiint de co notanda. 

Scapulare fic pingit , quod cafutio oftrit cafut , 
nos etiam ante fetius oftrit & a dorfo : hac fart 
fofterior in farte fuferiori jungitur cum farte ante* 
riori , & amba conjunguntur cum cafutio. Quibus do- 
cet fcapulare tum non fuifle ut his temporibus a 
caputio fepatatum. Hinc in conftitutio|ubus loc. 
cit. pro eodem ufurpantur : Scapularia circa **°9er- 
turam gtnuum defcendant , nihil de caputio dici- 
tur , quia non diftinguebatur. Profequitur Anony- 
mus. 

Capa operiendo , & cafiti fervit , &protegit veftet 
fub fe contentas , & fua capackate corpus comple^ 
tur. His eriam docet quam vocamus capam cura 
caputionigro aflutam fuifle.non ut nuncdiviGun, 
quod etiam indicant omnes ejus aetatis imagines. 
De forma caputii nihil atddit , quia eadem eratnon 
folum regularibus omnibus , fed & clcricis fecula- 
ribus , canonicis , magiftris artium , do&oribus > 
epifi:opis , laicis etiam communis , ea «tate acumi- 
nata qualem geftant qui proprio nomlne vocantut 
Capucini : quod etiam probaiit imagines ejus fe-. 
culi & fequentis : poftea pro ratione qua variabatuc 
apud feculares , apud regularcs eriam varia fuit , 
ut & nunc qui regulares pilcis utuntur , ea forma 
deferunt , quae laicis eft m ufu , quia in his nihii 
fan£ti vel ,facri unquam habitum eft. 

De calceamentis fufius agit, afFereris illud apo- 
ftoli Ephef. 6. Calceati pedes in praparatione evan- 
gelii pacis. Nota qnod non vult apoftolus nudis pt- 
dibus evangelium pradicari , ne pratermijfts fauStt* 
rum vefttgiis propria prudentia vel fubtilitati tan* 
quam nudopedi innitamur &c. quibus redarguithae- 
reticos fiue aetatis Valdenfcs forfan Sc Albigenfe» 
vel cerum reliquias > qni fuprd aliot fe ja&abant 



Digitized by 



7* SCIIFTORES 

**c» XIII. Chrifii ■& apofioUrum maxime ejfe imitatores , quod uid nudum in Pradtcatoribus durus fitferlumbos fu- 

nudis fedibus incederent. Videant ne forti fic itmi- niculus. Adid attendebat capitulum provinciale pro- 

tantur propria cuti corporis , & Jic humilitate ppft- Vinciae Provinciae anno mcclvii celebratum, inter 

fofita confidant in fenfihut proprii cordis : fciautque alia fic monens : Jtem quod a monialibus chordus 

nihilominns , qu«d meliorefi humilitas cakeataqukm vei cingula non quarant , nec terforia. Hanc ordi- 

difcalceata fuperbia. Annon ejl fuperbiacontraevan- nis aufteritatem tyronibus moliire fatagebat Ano- 

gelium contra fan&os ajferere Chrifium & apofioUs nymus quidam myftagogus anno mcclxxxui flo- 

uon fuijfe ufos calceamentis i Et ailato Joamris loco rens opufculo fic infcripto , De confolatione & inf- 

cap. i & explicatione Auguftini lib. 83 qcj,. cap. 70 truftione novitiorum a quodam Fratre ordinis Pra- 

cum eodem concludit ,fit ergo obedientia , non fub- dicatorum , quod ms memb. in 4 foll. 147 conftans 

repat fuperba jaSantia. Et qua fit illa jatlantia etiamnum apud noftros Tolofanos fervatur , ubi fic 

fubjungit. Ego evangelium impleo , quia nudo pede habet particula 2 dift. 9 csp. 4. De dupltci cingulo. 

ambulo. Plura addit eximia ex SS. Patribus , prxfer- Bjjfmum dr cingulum cotleftis veftiarius dedtt Pra- 

tim ex S. Gregorio , & ex S. Auguftino , qux bre- dicatori dicens , cinxi te bjjfo & candore continentia 

vitati ftudens omitto. Addo folum in his de facro & cafiitatis : propter quod quilibet Frater ordinis 

Minorum ordine non agere , unde fubjungit : ^uod noflri portat duplex cingulum five z,onam , interio- 

etiam apoftoli calceamentis ufi fint Marco cap. 6 re- rem fcdicet & exteriorem , itt interius & exterius fit 

fertnte cognofcimus , quia fandalia in pedibus , quod pracinSus in fignum duplicis caflitatis corporalis fi- 

utique genus efi calceamenti jubente Domino habue- mul & ntentalis ut videlicet qnantum ad lumbos 

runt. Concludit tandem : Sed de hoc fatis ad pra- mentis & corporis fit pracintlus , juxtaidquod idem 

ftns , cum five calceato five difcalceato orandum fit caeleflis vefliarius dicit difcipulis fuis , fint lumbi 

cum propheta : Non veniat mihi pes fuperbia , quia vefiri pracintli , Luc. u. Sed & B. Petrus dicit ,fuc- 

fbi ceciderunt , qui operantur iniquitatem. cintli lumbos mentis vefira , fobrii & perfetli fpe- 

Agit poftea de pilorum tonfura , & coronae rafu- rate in eam qua vobis ofertur gratiam. 1 Pet. 1. Sed 

ra. Sub hac tonfura , inquit , merito aures ordinan- & B. Paulus dicit , flate fuccinfli lumbos veflros in 

tur fitu propinquo &c. & nota quod inter coronam veritate. Ephef. 6. Servit hoc genus veftimentorum 

rafilem & aures jubetur , utnon fit nifi triumdigi- ad fortitudinis firmitatem , quiu fcriptum efl de 

torum diflinilio tjrc. quae omnia ad morcs religio- muliere forti : Accinxit fortitudine lumbat fuos. 

fos elegantcr traducit. Proverb. ultimo. Quod opufculum ut ad calcem 

Nunc pluribus agendum de cingulo , quod du- ejufdem legitur jubenre magiftro ordinis vi Joanne 

plex diftinguit , exterius & interius , exterius quod de Vercellis anno indicato cxaminamm fuit. 

ad tunicam albam talarem, & de corio eft inquit , Hocverbparnitcntia: genus unde B. Dominicus ac- 

mortui animalis ; interius quod lumbare vocat , quia ceperit , non longius arceflendum : nimirum is erac 

ad carnem & fupra renes portabarur. Secundum autem mos jam olim in antiquioribus receptus feu monacho- 

inftitutionem ordinis , inquit , lumbare hoc ex funi- rum feu canonicorum regularium congregationibus , 

tulo filis conferto componitur , & fitum habet circa ■ quarum confuetudines quafdam afcivit fanctus. Hanc 

rmes , ficut lumbare adharet ad lumbos viri , ut di- habebant tum , 8c nunc etiam obfervant Cartufiani , 

Citur Jerem. ij 8c addit : Nec abs re efi , quod in quorum tn confuetudinibus fic legitur lib. 1 cap. 57. 

die utimur duplici cingulo , unico autem de noEle. vefiitum habent tunicas tres &c. lumbaria duo 

Qiiibus doce"t qua ratione intelltgendum , quod di- & c - Idem repetitur lib. z cap. 15 lumbaria duo ca- 

citur in conftitutionibus dift. 1 cap. 9. Cum tunica nabina & grojfa. Et lib. 3 cap. ix de veftimentis : 

& caligis cinfti dormiant. Manifeftum cnim cingu- Advefiitum accipimus triacilicia , duo lumburia ,'id 

lum nodu fervandum non efTc exterius quod ad tfl funiculos , quibus renes fuper carnem pracingimus 

tunicam taiarem , fed interius feu lumbare , quod &«• De quo etiam lcgendus Petrus Sutor de vita 

ad carnem , & a renibus numquam dimittendura. Cartufiana lib. 1 cap 5 ubi fic habet : Porro duplex 

Quod cum fere in defuctudinem abierit , & a pau- cingulum geflant Cartufiani , extrinfecus unum , al- 

cis cognitum fit , imo & Vadinghus de ea csremo- terum intrinfecus. £>uod exterius oflentant &c. 

iria pcrperam commentetur , accuratius eft expli- £tu?d autem interius occulte geritur , lumbare di- 

catodum. citur. Efl enim funis excanabe crudaquo lumbi cin- 

Ita fua aetate fuiflc obfervamm docet Humber- guntur &c. 

tus lib. Inftitut. de offic. veftiarii cap. 31. Ad of- Sed hac de re audiendus in primis nofter Stepha- 

ficium ejus pertinet habere curam de omnibus , qua nus de Borbone P. V de dono confilii. Tit. de pru- 

fertinent ad htdumenta & calceamenta & annexa dentia. cod. Sorb. fol. 616. b. ubi paftoribus Eccle- 

his ut funt capa , caputia , tunica , pellicia,capelli , fiae proponit in exemplum duodecim conditiones 

cingula brachalia five chordt &c. Vides diftinc- paftorum ovium. J}htintb paftor materialis non curat 

tioncm cinguli a brachali five chorda. Et de officio habe re_ corrigiam de ferico v.el de auro vel argeutri 

nragiftri novitiorum cap. 5 §. quoad veftes. Item no- ftd habet funem procingulo, quo conftringit ventrem 

vitii informandi funt quod ad primam tunicam cin- & renes : fimiliter puftores animarum non debentcu- 

gttlum , & chordam pro brachali habeant &c. En rare , quod pretiofo cingulo vel vinculo conftringant fac- 

ctngulum a chorda clare diftindhim , cingulum quod cumftercorum. Ideo multi nobiles & de genere regio fi 

ad primam tunicam id eft exteriorcm, & quae pri- humiliant adeo propter Deum , ut veniant ufque ud 

v nia fe ocults offert , & chorda pro brachali. Bra- chordam intrando religionem paupertatis & vilitatis , 

ehale inquit Joannes de Janua nofter in vocabula- ut ad literam religiofi conflringuntur fune adnudam 

rio quod infcripfit Catholicon , idem eft ac lumbare, carnem ,quam non femnt manifefie coram hominibus 

hinc Gallicum Braier , quod certe fuper nudo : fedfub veflibus,utfit eis memoriale , quod ficutchorda 

chordam igitur ad carnem & fuper lumbos in ipfo conftringit eorum renes & ventrem , fic conflringantur 

ingreflu novitii deferre docebantur. Idem teftatur renes & venter eorum cingulo continentia , ut fervent 

Stephanus de Salanhaco P. iv de fecuro modo pro- fic artlam caflitatem & fobrietatem , ut pojjint digne 

fcflionis 8c vitx. Auflerior eft , inquit, quam appa- verbo Dei populum ejus pafcere , & agnum pafcha- 

reat , quia magis efl in exiflentia quam in apparen- lem fufcipere. Vnde eis qui debebant carnes agni fuf- 

tia : chordam enim portat intrinfecus adcarnem , non cipere diciturExod. xn. Renes veflros accingetis &c. 

exterius ad hominem. Idem habet Cantimpratanus Eis etiam potefl competere quod Job xn dicitur : Bal- 

Vth. 1 dc Apibus cap. 10 § 10 ubi aufteritaces ordi- theum rcgnmdijfulvit ,& pracingit funerenes eorum: 

nh Prsdicatorum recenfens hanc inter alias refert : hoc facit Dominus , quanda nobilts & divitts addu* 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjE 

eit ad humilitatem ordinis , in quo fro nobili baltheo 
conftringHntur in renibus corda dura ad caftigationem 
carnis , <£• ur eam redigam in fervitutem , ne cum 
aliis pradicaverint , ipfi reprobi efficiantur. Alicfui 
etiam religiofi ex ordinis fui ftatuto deforis fitper 
veftes fitas deferunt ditlam chordam ad humilitatis 
exemplum , & paupertatis indicium , & Jbbrietatis 
& caftitatis fervanda evidens monimtntum. Quibus 
addendum quod habet Tit. fcq. de Temjperantia. cap. 
Incitativa ad virginitatcm. cod. Sorbon. fol. 633. c. 
Httc autem duplex caftitas camis & eordis fignifica- 
tur in duplici cingulo religioforum : cum uno dehent 
religiofi dormire fcilicet interiori , ut femper habeant 
foli in corde propofitum caftitatis , & rejiciant a fe 
omnes cogitationes & deletlationes noxias. Ifa. xi. 
Erit juftitia cingulum lumborum ejus , fides cinilo- 
rium renumejus. 

In his multa vcniunt notanda , & ut ab ultimo 
loco incipiam , per cingulum interius proculdubio 
intelligit chordam illam ad renes, quam religiofi 
femper defercbant , 8c qua ctiam dormicntes cincti 
efle debebant , ut fupra docebat Anonymus. Pra»- 
terea cum de religiofis in communi loquatur' in 
utroquc loco , id non folum apud noftros , fcd 8c 
apud alios ea aetate ufu receptum fuifle inflnuat , 
quamvis 8c noftros fpeciatim fatis indicet , cum dicit 
corda dura in renibus conftringi ad caftigationem car- 
nis,ne c)m aliis prxdicaverint , ipfi reprobi effician- 
tnr. Licet enim & alii praediccnt, aliudeft, utredte 
Anonymus pritnus citatus , quod fit ex tjuadam ac- 
cidenti imitatione , & aliud quod ex propriu & prin- 
cipali inftitutione. Denique non negligendum quod 
ibidem addit Stephanus nofter : aliqui etiam religiofi 
ex erdinis fui flatuto deforis fuper veftes fuas defe- 
runt diftam chordam &c. ubi modus ille Ioquendi 
norandus, deferunt diftamchordam :js enim oftcn- 
dit chorda prxcingi apud religiofos fuifle commune, 
at cum caeteri occulte & fub veftibus , aliquos Fra- 
trcs fcilicet Minorcs ctiam palam detultfle , quod & 
in aliis S. Francifci ingcnium fuit. Mam cumalio- 
rum ordinum regularium inftitutores aufteritatcs 
fuas ab hominum vifu fubducere curarint , Fran- 
cifcus nova mundum arte aggreflus , quxcumque ab- 
jedla quxcumque horrida omnium oculis objecit. 
Dominicum nudis pedibus facpius itinera confecifle 
poll inftitutumordinem produnt fcriprores, at quan- 
diu tantum id fecreto poterat,cx quo poterat vi- 
deri , calceamenta refumebat : Francifcus palamcai- 
ceos rejecir. Dominicus ut & caeteri ordinum infti- 
tutores vili at honefto habitu fuos indui voluit, quod 
quibufdam aliquando offenfioni fuit,ut piae illifoc- 
minae de qua in vitis Fratrum P. r cap. 6 §. 4 quae 
confiderans' ejus fodales juvenes & pulchros & in 
honefto habitu defpexit eos , exiftimans tjuodtales per 
mttndum difcurrentes non pojfent diu vivere continen- 
ter , quam node fequenti correxit B. Virgo : Fran- 
eifcus novis etiam veftibus fegmina panni detriti 
frper ajfui , qua paupertatem oftentarent , commen- 
davit. Hunc tamen & illos in his quantumvis diver- 
fis agendi rationibus a Spiriru Sancto edo&osnemo 
cordatus ac vere pius ibit inficias. 

Ex hadenus di&is colliges Georgio Colvenerio 
in (uis notis ad locum Cantimpratani fupra citatum 
noftros fcifcitanti redte refpondifle eam ie ex ordine 
confuctudinem habere , duro nempe funiculo ad car- 
nem conftringi : fed puram putam fabulam efle , quod 
ibidem Colvenerius fubjungit ex Henrico Sedulio in 
commcntario ad caput xn vitae S. Francifci , & ex li- 
bro cui titulus Speculum vita ejufdem ftnSli , Domini- 
cum cum Francifco aliquando congreflum ab eo chor- 
darn nodofam qua cingebatur petiifle , & licet argre 
tamen obtinuifle, qua.mox fiib interiori tunica fc 
cinxit , nec deinceps dimifit. Primb enim licet B. Do- 
minicus durum funiculum ad rcncs fuis prsfcripfc- 



DICATORUM. 77 

cit ex more apud religiofos communi , ipfe fiinicu- s , c xiir- 

lum nunquam geftafle legitur , fed catenam ferream. 

Sic enim Rodulphus Faventinus fextus in proc. ca- 

non. teftis : Item -Jixit tfuod diftus F. Dominicus 

femper portabat catenam ferream cinilam ad carnem 

fuper lumbos , & portavit eam fic cinilam ufijue ad 

mortem : & quando mortuus fuit invenit eum cinftum 

dicla catena , & accepit eam , & poftett dedit ma- 

giftro ordinis fcilicet magiftro Jordani. Qiii locus 

illic chordae , ubi catena ferrea 1 Sane fi & ill a 

etiam fiiiflet, eam non fecus ac catenam ceu de- 

pofitum duplici ex capite facrum Rodolphus fer- 

vaflet , Sc quod S. Francifco ufui fuiflet aliquando , 8c 

quod S. Dominico tam arcte tamque intime adhae- 

fiflet, cujus tamen nulla eft memoria. Exemplum 

Dominici plures imitati funt ejus fodales , qui funem 

quantumvts afperum fuaviorem exiftimanres cate- 

nam ferreamei fubftituerunt. Sic fanclus ille Frater 

de qno in vitis Fratrum P. iv cap. 4 §. 3. Sic B. Ja- 

cobus dc Mevania ut in ejus fefti le&ionibus habe- 

tur , fic innumeri alii , quod & infirmioris fexusnon 

paucae aggreflae funt.- Secund6 quod fibi fingit Col- 

venerius iftum apud noftros morem fune ad carnem 

fe praecingendi , ex illo Dominici cum Francifco con- 

greflu fluxifle , jam fupra abunde confutatum eft , ubi 

oftendimus iftum morem fuifle religiofis antiquio- 

ribus communem , nifi velit Cartufianos qui jam ante 

annum mc eumdem cultum fervabant , & etiamnum 

fervant , & eum a S. Francifco centum annis 8c plus 

juniore accepifle. Memini me legifle Templarios in 

folemni adverfus illos inftituto proceflu interroga- 

tos , cur funiculo ad renes fub interula cingesentur, 

hujus ritus rationem dare non potuifle , nec id mi- 

rum in equitibus caetera parum piis , fed haud dubie 

ut religiofi id ferebant a majoribus acceptum , &uc 

vetifimile a S. Bcrnardo qui iilis regulam fcripfit in- 

ftitutum. At quandoquidem Wadinghus non folunj 

hanc Scdulit fabulam fuftinet Annal Minor.T. 1. ad 

ann. mccxix. n. i; fed & idin capitulo generali pri- 

mo Storearum di&o everrifle aflcrit , volens illi con- 

ventui Dominicum adfuifle &cum S. Francifco tum 

congrcflum. Nova ifta fabula fequenti diflertatione 

refellenda eft. 



DISSERTATIO III. 

J>)ub anno S. Dominicus iter Hiffanicum & 
exinde Farifienfe aggrefus efiejr confecit , ejr 
an comitiis primjs ordinis Minormn Storea- 
rum diftis affuiti 

S. Dominicum poft ftabilitum Romae in fancti Sixtt 
inftitutum iter Hifpanicum uni 8c Parifienfc fuf- 
cepifle 8c confecifle certiflimum cft. Tempus hujus 
itineris fic dehniunt Ferdinandus de Caftillo, Joan. 
Ant. Flaminius, ThomasMalvenda&alii noftrates, 
uc Roma Dominicus egrcffus fit circa odobremanni 
mccxviii , Scgobiae affuerit & praedicarit anre Na- 
tale Domini , hiemem 8c partem veris anni fequen- 
tis in Hifpania egerit ufque poft pafcha, tum Hif- 
pania relicta Galliam repetens Parifios ufquc excur- 
rerit , undc in Italiam rcverfus Bononiam' pervenic 
circa finem augufti ejufdem armi mccxix , tumque 
Reginaldum Aurelianenfem Parifios mifit. 

Annalium ordinis Minorum parcns Lucas Vadin- 
ghus fines fuos egreflus , non fua tantum fed & noftra 
cerncre fibi aflumens, Caftillum & fequaces emcn- 
darc aggrcditur , illudque Dominici itcr fic definic, 
ut Roma exiens anno mccxviii Hifpaniam intra- 
rit , & eodem anno indc egreflus per Galliam 8c 
Parifios Iraliam repetens Romae redux fuerit ante 
quadragefimam fcqucntcm, qua: ftjrlo nunc uficato 



Digitized by 



7* 



S C R I P 



$■*. XIII. dicenda anni mccxix. Sicenimille Annal.T. i.ad 
mccxix n. 5 & feqq. Hxcautem ita ftatuit , ut Do- 
minicum probet poft pafcha ejus anni S. Francifci 
yifendi caufa Pcrufium venifle , habitoque cumeo 
- de multis colloquio abeodem fando invitatum ad 
numerofum illud capitulum generale Storearum 
Gallice des nattes didhim, cui quinque , vel ut ha- 
bet ad hune annum Brietus decemMinorum raillfa 
Sc amplius interfuifle narranr,etiamacceflifle:qui- 
bus ita conftitutis & ut putat demonftratis , plura 
fuperftruit Dominico nc quid gravius dicam,haud 
digna. 

An capitulum illud Storearum revera habimm 
fit , feu potius , nam congregationem Fratrum fuo- 
rumprincipum S. Francifcum convocafle ncmo for- 
fan negabit , quam fi capitulum generale appellare 
placuerit, fas efto : verum an tot millia fodalium 
luo ccetui jam tum alle&a fuerint , unaque in iUis 
comitiis convenerint , inquirere non cft animus : 
erunt fortaflis aliquando, qui rem a S. Bonaventura 
omiflam , at ci quantum conjicere licet , vel inco- 
gnitam, vel non probatam fcrutabuntur curiofius , 
legendamque trium S. Francifci fociorum nomine 
jadbtam , quam fe exfcribere profitetur Vadinghus, 
adlydium lapidem revocantes, quam fidem merea- 
tur , pro fufcep^ta provincia docebunt. Dc S. Domi- 
nico hic tantum ago , contendo plane commenti- 
tium efle relatum illud ab Wadingho ejus cum S. 
Francifco fcu Perufii feu Aflifii in capitulo Storea- 
rum colloquium. 

Ipfo Annalifta Francifcano tefte in eo tota ver- 
titur quzftio, an anno Mccxixfeftum pentecoftes 
S. Dominicus in Italia cclebrarit, quemproinde fi 
in Hifpania vel Gallia tum egifle dcmonftravero, 
narrationem Wadinganam funditus ruere neccfle 
cft. Rem conficcre ex auftoribus xqualibus haud 
eft difficile, fcd priufquatnaffero, raonendus le&or, 
ut fcmper ob oculos habeat in computandis annis 
ftyli veteris difcrimen a novo , quod cum fcripto- 
res quidam recentiores Sc in iis Wadinghus fxpius 
non attenderint, invariasambagesfefe intricarunt, 
& graviflime funt allucinati. Scriptores itaque fe- 
culi xm, Sc in iis noftrates, ubi de chronologia 
agunt , ftylum veterem femper fequuntur , quo an- 
nus vel a dic Annunciationis xx v martii ad xxv mar- 
tii fcquentis, vel a fefto pafchx ad pafcha fequens 
computabatur , adeo ut januario , februario , martio 
Sc aliquando aprilis parte acta ad annum prxce- 
dentem rcferant. Huncftylum fcquebanturin Gal- 
lia, Hifpania , & pluribus Italixcivitattibus utFlo- 
rentix Sc Romx , quod innumeris diplomatibus pon- 
tificiis ab Odorico Rainaldo relatis evincere faciUi- 
mum. Legatur tantum ad annos 1117 Sc 1118, ubi 
litteras refcrt cardinalis Rainerii datas primas La- 
terani v. Kal. martii mccxvi Honorii anno 1 : alte- 
ras itidem Laterani vi idus febr. ind. vi mccxvii 
Honorii anno 1 1 , quz juxta ftylum novum datx 
dicendae eflent primx anno mccxvii , altera* anno 
mccxviii, fed his non iromorandum , cumincon- 
feflb fint apud omnes. 

Praemittenda tamen eft adhuc certafeftorum mo- 
bilium in annis de quibus agendum notitia , neque 
enimabWadingho, nec a quibufdam aliis accurate 
notantur. Erant igitur, 

Anno Mccxvm Lit. Dom. G. Num Aur.j. Pafcha 
xv april. Pent. 11 1 junii. 

An. mccxix Lit. Dom. F. Num. Aur. 4. Pafcha 
vii april. Pent. xxvi maii. 

An. mccxx Lit. Dom. E. D. Num. Aur. 5. Pafcha 
xxix mart. Penr. xvn maii. 

An. mccxxi Lit. Dom. C. Num. Aur. 6. Palcha 
xi april. Pent. xxx maii. 

Igitur qux menfibus illorum annorum ante pafcha 
ada funt, ea feculi xm. fcriptores ad annumprae- 



tor.es 

cedentem referunt , fic ada jan. fcbr. martlo antc 
pafcha mccxix ad annum mccxviii pertinent , &c 
fic de aliis. Novi Senis Sc Lucae alium fuifle com- 
putum,fed de ifto in praefcnti non agitur. His ita 
prarftitutis ad iter Dominici Hifpanura & Parifienfc 
venio , cujus tempus certo docebunt Sc cernent noftri 
feculi x 1 1 1 & xquales fcriptores, quibus accedent 
fuppates SC alii deinceps. 

Primus laudandus eft Jordanus , cujus hxc folum 
fupra relata n. 37 recolenda funr : Anno eodem 
Mccxvm perrexit in Hifpaniam S. Domtmcus , ibi- 
que dujbus domibus injiaurdtis , revertens inde Pa~ 
rifius venit anno mccxii &c. paulutum autem 
ibi demoratus venit Bononiam &c. Tranfmifit au- 
tem inde Parifius F. Reginaldnm. Nihil clarius. 
Roma exivit anno mccxviii pergens in Hif- 
paniara. Menfem quidem noh notat quo Roma 
egreflus eft , fed ex quo exivifle & in Hifpa- 
niam venifle anno mccxviii aflerit , fatis monet 
apud Hifpanos jam fuifl; ante pafcha anni mccxix. 
Prxterea in vitis Fratrura P. 11 fupra relata n. 6. 
Segobix fuifle & prxdicafle inftante fefto nativitatis 
Dominicx diferte affirmatur , tumque infigne illud 
miraculum de pluvta divinitus obtenta egifle , ex 
quo fequitur ita tempeftive Roma exiviflc anno 
mccxviii , ut jam Segobix adeflet ante natale Do- 
mini. Addens vero Jordanus ex Hifpania Panfios 
venifle anno mccxix docet Hiipaniara reiiquifle 
poft pafcha ejus anni quod fuit vn aprilis , Sc Pa- 
rifiis affuifle circa finem maii vel initia /unii , unde 
in Italiam rediit,ita ut Bononix affuerit circa fi- 
nem augufti. 

Idem habet Humbertus in chronico : Eodem quo- 
que anno mccxviii B. Dominicus in Hifpauiam re- 
diens duas ibidem domos infiituit &c. Anno mccxix 
( ac proinde poft pafcha ) de Hifpania venit B. Do- 
minicus Parifius , & invenit ibi de Fratribus ferm» 
xxx. Paululum ibi commoratus divertit Bononiam, 
ubi jam magnus erat Fratrum numerus fub F. Re- 
ginaldo congregatus apud S. Nicolaum &c. & tdeo 
mifit F. Reginaldum Parifius. Vides Humberrum 
convenire cum Jordano. Conftaminus meminit qui- 
dem itineris Hifpanici , fed nihil habet de Gallico. 

Theodoricus lib. 4 cap. 8 fic habet ftylo fuo 
primigenio : Cumque in Hifpania duos inftaurujfet 
conventus , non fua fed e/ux Jefu Chrifti jugiter cju<t- 
rens ad terras alias properavit. Ex Hifpania egref- 
fum Tolofa tranfiifle refcf t. Tolofa , inquit , profi- 
cifcens Lutetiam ad Rupemamatoriam venit , ubi in 
ecclefia B. matris Dei vigilans perno&avit. Exinde 
Aureliam octavo die pervenifle narrat. Sic autem 
profequitur : Anno reparata falutis mccxix B. Do- 
minicus Lutetiam veniens in cotnobio S. Jacobi xxx 
Fratres invenit , apud quos ad breve tempus harens 
eis valedixit , & gratia Dei eos commendans pro- 
fettus eft. Inde ad Caftellionis caftrum accejfit &e. 
Tandem aftate B. Dominicus Bononiam ingrejfus eft. 
Et poft plura : Eodem anno quo Bonfniam venit Domi- 
nicus, F.Reginaldtts ab illo Lutetiatn mijfus eft.Thco- 
doricum licet annum non notet , quo Dominicus 
Roma exiit Hifpaniam petirurus, facile tamen eft 
oftendere in omnibus cum Jordano & Huraber- 
to convenirc. Hxc enim attendas velim. San- 
ctam Lutetia in Italia reducem Bononiam xftate 
mccxix ingrefliim ait,nempe ut mox evincetur 
ad finem augufti : Lutetix igitur fub finem maii vel 
menfis junii initiis aderat. Cum verb Lutetiam c 
Tolofa, &Tolofam ex Hifpania anno mccxix ve- 
nerit , poft pafcha Hifpaniara reliqucrit & hoc iter 
aggreflus fit , hiems igitur quam in Hifpania tra(n- 
fegit , fuit anni prxcedentis mccxviii , quo Roma 
egreflus Segobix jam aderat ante Domini natale. 
Hxc cnim omnia itinera continenter , Sc ut ita di- 
cam uno contextu fa&a. 



Digitized by 



Google 



ORDINIS T&M 

Ncc piger referre quae habet Bernardus Guidonis 
in. ordinis chronico , licet Jordanum & Humber- 
tum fere totidem verbis excipiat , ut teftium multi- 
tudine narrationem Wadinganam evertam. Sic er- 
go Bernardus. 

Anno eodem Domini mccxviii fofl receptionem F. 
Reginaldi ad ordinem Beatus inJii/paniam frofeilus 
efl , ubi duas domos inflituit , unam fcilicet apud Ma- 
tritum vel Majoricum , qua modo efl monialikm S»- 
rorum ordinis noftri , & alteram in Hifpania apud 
Segobiam , cjua domus FF. Pradicatorum prima fuit. 

A. D. mccxix B. Domimcus de Hifpania venit Pa- 
rifius , & in dotno pradiSla S. Jacobi convtntum xxx Fra- 
trum invenit , & inde mifit Ltmovicas ad cenventum ac- 
eipiendum ibidem F. Petrum CeUan Tolofanum fuperius 
memoratum : qm cum ignordntiam & librornm penuriam 
aUegartt , nam unum folum quaternum de homiliis B. Grt- 
gorii tantum habebat , refpondit pius pater, cujuscorertt 
fiduciam habens in Domino , vade inquit fili , & confi- 
denter vade , ornni die bis hahebo te coram Deo , & ne 
dubitts multos acquirts Dto & affirts multum fruttum , 
trefcts & multiplicabtris , . & Dotninus erit tecum &c. 
Revera idem Bernardus in catalogo priorum Lemo- 
vicenfium fic habet : Amto mccxix circa epiphaniam 
Domvi F. P. CeUani Lemovicas veniens ab epifctfo & 
capitulo Lemovicenfis ecclefia benigne receptus fitit. Ubi 
annum mccxix intellige ftylo veteri , novo mccxx. 
Profequitur Bernardusin chronico. 

Amto eodtm D. mccxix dt Parifius projifiut eft 
( B. Dominicus ) Bononiam , & apud S. Nicolaum 
reperit magnum Fratrum cottegium quos fiib difcipltna 
Chrifti F. Reginaldi cura & ddigentia nutritbat : tranfi 
wnfit auttm inde Parifius mtmoratum F. Rtgmaldum , 
mu femptr & ubique indefeffo memis firvore Chriftum 
jefitm & hunc crucifixum verbo pradicabat & opere , fid 
tko de ttrra fuftuut iUum Dtus &c. Mbrtuum fuifle 
initio februarii fequentis mccxix ftylo vcteri no- 
vo mccxx poftea ubi de eo probatur : at quantum 
ad iter B. Dominici Hifpanicum & Parifienfe , 
vides Bemardum cum fupra citatis omnino confen- 
tire. 

S. Antoninus P. 1 1 1 tit. xxm cap. i v §. v 
idem habet : Poft receptitntm magiftri Reginaldi in ordi- 
ttem , B. Dommcus in Hifpaniam prtfitlus eft anno D. 
Mccxvm &c. eadem. Pofthoc veniens Parifios, armo D. 
mccxix (ac proinde poft pafcha) ibique paululum cum 
Fratribus demoratus &c. Bononiam adiit. 

Sed audiendi fele&i illi in procefiu canonizatio- 
nis ex ordine jutati & oculati teftes. 

Guillelmus de Monteferrato teftis fecundus de 
fe fic loquitur : Dum ipftjhtdertt Parifius ,venit prafit- 
tus F. Dominicus ittue de Hfpama , & tunc recepit ha- 
Htum Fratrum Pradicatorum , & intravit ordintm &c. 
Hic Guillelmus ut fupra in ejus teftimonio videre 
pores , B. Dominicum Romae quadragefima anni 
Mccxvn noverat , ac de ordine ampleftendo pro- 
miflum tum fecerat , fed poftquam Parifiis annis 
duobus theologis operam dediflet : tempora con- 
veniunt , anno mccxix poft pafcha jam duo anni 
effluxerant. 

Paulus Veneros teftis oftavus juratus dixit quod 
xiv anni funt & plns quod tntravit ordinem Pradi- 
eatorum Btnorda & profijfiontm ficit in manibut magiftri 
Reginaldi,o& rectpit habitum Deminku m qua cantatur 
tvangelium Chananaa ( ea erat fccunda Dominica 
quadragefimae , qua? anno mccxix accidit tettia 
martii ) & magijkr Domimcus in fequtnti aftate venit 
Momniam &c. 

Id magis explicat teftis nonus Frugerius Pennen- 
fis -.juratus dixit quod quatuordecim annifuerunt in qua- 
dragefima proximo praterita, quod iffe intravit ordintm 
Pradicatomm , & ftcit frofijfionem in manibut F. Regi- 
naldi , & ab eodem recepit habitum apttd tcclefiam de 
Mafcartka, ubi primofuit ordo Pradmttmm Bontnitn- 



DICATORUM. 79 

fium : & todtm annvin aftatt feqntnti venit F. Dommcus S i c XIII. 

fundator trdinis S. Nictlai & primus magifter Bononiam : 

& quia de lictmia magiftri Reginaldi vifitavit propria t 

& ia Katendis fiptembris rediit Btnoniam , & mvtnit 

apud ecclefiam S. Nicolai de Bontnia ordinis Pradicatt- 

rum diUum magijhrum Dtmmatm &c. 

Quadragefimaquam unicam Reginaldus Bononiat 
tranfegit, ea cft qux ftylo veteri mccxviii nume- 
rabatur adhuc , tic ftylo novo mccxix diccretur , cui 
quadrant hxc duo teftimonia , quae anno mccxxxi i i 
menfe augufto reddita fuere , quo a quadragefima 
jam xiv anni effluxerant. Vides igitur teftcs cum 
chronographis laudatis convenire. Nempe chrono- 
logi Dominicum dicunt anno mccxviii Romaegref- 
fum , inftdnte natali Domini Segobia: concionem 
habuifle , ex Hifpania excefllfle anno m c c x 1 x ac 
proinde poft xxv martii velpoft pafcha, alterutro 
enim tum annus incipiebat , Parifios eodem anno 
venifle , unde in Italkm reverfus sftate Bononiam 
intravit. Teftes narrant unus fe fuifle Parifius cum 
ex Hifpania venit Dominicus , & ab eodemtum or- 
dini aicitum, alii duo fe Bononix lllum xftatead- 
venientem Sc ante Kalendas fcptembris jamibi ex- 
ftantem vidifle. Quis jamWadinghi narrationem de 
congreflu B. Dominici cum S. Francifco Perufii pau- 
lo poft pafcha mccxix , & deinde Aflifii in capi- 
tulo Storearum maii xxvi > ( qua non verb xix die 
ut mendofe habcr Wadinghus feftum pentecoltei 
incidit eo anno ) plane everfam non videat l Quis 
eum ferat fic obfirmate aflerentem loco citato , fe 
nullum ex vetuftis aut prvbatis recentioribus S. Do- 
minici vita firiptoribus itmenire , qui expreffe aut 
affeveranter Hijpania ittr hoc anno mccxix reponat. 
Qui veftutiores probatioresve vitae Dominici fcrip- 
toresquam Jordanus , Humbertus , Theodoricus 8t 
alii jam adducti , quam apotheofi ejus aflerendx tef- 
tes adhibiti > An expreffius afleverantiufve, luce ipfa 
mcridiana clarius Hifpanicum & Parifienfe iter ad 
annum mccxix reponere potuerunt, quamipforum 
verbis mox retulimus ? 

At inquit Wadinghus , monumenta Hifpana Do- 
minicum teftantiu* anno mccxviii in ea regione 
fuifle. Eft in cccnobio Segobienfi antiqua infcriptid 
lapidi facrarii infculpta iic habens : Hic ferviiniur 
multa reliquia Santlorum > & corpus S. Corbalani 
focii S. P. N. Dominici , qui. obiit tn huc ade anno 
mccxviii. Eft & alteta in stde monialium S. Do- 
minici Matriti , qux fic habet : A. D. mccxviii 
venit P. M. S. Dominicus in hanc adem , & rem 
facram fecit in hac adicuta , & in eadem plhres 
puellas fuo veftivit habitu. Sed quid tum J Ergo 
Dominicus jam erat in Hifpania anno mccxviii. 
Et id tantum abeft ut negemus , quin fupta mo- 
nebamus Segobiae co anno jant aftuifle ante natale. 
Adde & annum mccxviii ftylo veteri numcratuni 
ad xxv martii faltem aut etiamad pa&ha fcquens , 
quo incepit annus mccxix , tumque Hifpaniam 
egreflus vcnit Dominicus Parifios , unde Bononiard 
non acceflit nifimcnfe augufto. In feriisigirur pcn- 
tecoftes anni mccxix quadringentis ab Aflulo lcucii 
aberat B. Dominicus. 

Subruto fundamento aedificium fiiperftrudhim 
ruat necefle eft , quia tamen fcriptores nonnulll 
Wadinghi fidci nimium ttibuentes , ejus dicta fuii 
liiftoriis ccu authentica infcruerunt , cujus poftea 
cos plurimum puduit , cum erroris admoniti & con- 
vidti fuetc , agedum quamam funt illa tam gravia 
quae Dominicum rebus fui ordinis rettaxcrunt , ut 
S. Francifcum inviferet ? Tria in colloquio Perufino 
inter utrumque a&anarrat Vadinghus : primum am- 
bos coram Hugolino cardinali prafentes ab eoque 
interrogatos , an non e re Ecclefiae Cenferent eo- 
rum fodales ad infulas abripi : alterum Dominicum 
a Francifco petiifle , ut ex arobobus ordinibus unu« 



Digitized by 



so 



SCRIP TORES 



XHI. fierct , quod ifte non probavit : tertium Domini- 
cum tandem amica humiiitate Sc fanc"ta importu- 
nitate a Francifco faltem nodofam qua prxcinge- 
barur chordam obtinuifle , quam mox ille fub fuis 
veftibus corpori circumdederit. Nxnias fcilicet iftas 
ryrunculis Minofitis cum veftiebantur canebant, 
puerilia enim ejufmodi & infulfa pueris tantum 
conveniunt , verum fan&orum ad majorem Dei 
gioriam nonnifi magna cogitantium haud majeftate 
digna. Non chorda Dominicum , fed catena ferrea 
occulte cin&um , S. Francifcum veri> quam anti- 
quiores monachi fub veftibus ferebant chordam , 
luis ut aperte fiipra veftes omnium oculis objice- 
rent prxfcripfifle diflert. fuper. oftenfum cft. Al- 
terum ut ex ambobus ordinibus unus fieret , quo- 
cunque modo inteiligatur , in mentem Dominici 
vcnire non potuit : non quidem ut in Francifca- 
num fuus cranfiret , quem tot laboribus inftituerat, 
per Europam jam dilperferat , ccelum tot vifioni- 
ous approbarat , fummus pontifex folemni diplo- 
mate confirmarat , & multis privilegiis jam orna- 
rat , cum S. Francifcus nullam adhuc fux focietatis 
confirmationem fcripto faltem obtinuiflet , nec nifi 
pluribus annis poftea obtinuerit : neque etiam ur 
iuo Franciicani accederent , Dominicus enim ut 
alter Paulus , quemque in fua vocatione perma- 
nere fuadcbat , fic ut diflert. feq. oftendetur , va- 
rios ex variis ordinibus Sc monafteriis focios in 
prxdicatione anno mccxx afcifccbat , fed in pro- 
prio quemque fui ordinis habitu , cur Minores 
luum dcponere voluiflet ; Jam quantiim ad cardi- 
nalis Hugolini propofirionem , utrumque fan&um 
Vadinghus fateor lummacum modeftia refponden- 
rem exhibet , at idne tanti eft , ut tota Dominici 
vitx ratio propterea evertenda fit. S. Bonaventura 
quidem de his Hugoiinum cum S. Francifco ali- 
quando egifle rcfert : at cum ncc illc ncc fcripto- 
res noftri qui ante mccc floruerunt , Dominicum 
in eo congreflu prxfentem fuifle meminerint , iftud 
poftea adinventum credere eft ab iis , qui res ut 
apud primos ac ingenuos auctores legitur , fimpli- 
citer narrare non fuftinent , nifi novis pro libtto 
circumftantiis augeant Sc adornent. Scio S. Anto- 
ninum qui in vita S. Dominici hujus congreflus 
nullus memtnit , eum in vita S. Francifci P. 111 
tit. xxiv cap. i §. i referre. Verum nec S. Anto- 
ninus nec qui eum ex noftris excipiunt , Wadm- 
ghum quicquam juvant , ille enim non Pcrufii fcd 
Romx habitum hoc colloquium fcribit abfque nota 
anni. Soegtus nofter Anni Dominicani Gallici T. i 
augufti p. 381 Romx item collocat ante pafcha anni 
mccxx , quod cum chronologia vitx S. Francifci 
nullo modo cohxret , nam poft annum mccxvi 
ambos fanctos Romx convenifle negat 8c probat 
Wadinghus. Anno autcm mccxx vix e Palxftina 
vel Syria ubi annum circiter hxferat redux S. Fran- 
cifcus , non Romam fed per plures Longobardix 
civitates pedetentim Aflifium , ubi plurima ipfi ne- 
goriaerant , fe contulit. Tot incerta S. Bonavcnturx 
narrationi ftandum evincunt , nihilque addendum. 

Jam ad alterum in capitulo ftorearum collo- 
quium veniendum , quo cum fola tam celebris quin- 
que millium Sc amplius Minorum fimul adunato- 
rum ccetus vifendi curiofitate motum Dominicum 
cum leptem fuis accefllfle velit Wadinghus , fatis 
cft ut non adfuifle cenfeamus , cum aliunde acto- 
rum ejus accurata ratio mox ftabilita id non per- 
mittat. Hujufmodi enim curiofitas fraterculos otio- 
ibs 'forfan moveat , non grandes illas animas non- 
nifi magna & excelfa cogitantes , & ad fuorum 
confiliorum perfectionem redimendo tempori unice 
applicit„s. Relationem illam Wadinganam Socgius 
nofter in vita S. Dominici loco citato fic evertit , ut 
addito non fit opus. Sed quid tandem de babito 



illic colloquio narrct Wadinghus expendcre pla- 
cet. Vult tum primb Dominicum S. Francifci exem- 
plo de reditibus in ordine non habendis , ac victu 
oftiatim emsndicando confilium cepifle , cujus con- 
trarium antiqua omnia monumenta evincunt. Vi- 
defis fiipra Jordanum n. 24 ubi de Pralii geftis 
poft reditum a concilio Lareranenfi in ele&ione 
regulx anno mccxvi. Profofuerunt ttiam & infiitue- 
runt fofiejfiontt non habere, nc prddicatitnis impediretur 
afficium fillicitndifte terrenorwn ,fid tanthm redim eis adhue 
haktrt complacuit , fcilicet quoufque plenam Sc certam 
haberent ordinis confirmationem. Idem habet Con- 
ftantinus n. 17 de deliberatione circa regulam eli- 
gendam : Ne prddicatums cui fiamnoptrt debthant in- 
tendert , imptdirttur officium , fropefittnmt tx tunc terre- 
nas pofojfiones & rtditut prerfits abjictrt, quod pofimo- 
dum in primo capitulo reneraU Bononia ttlthato afcSu 
farittr cT tffeSlu ptr conptutitnem inmobUem ptrpetua fuit 
txtcutioni mandatum. Qux deliberatio certo habita 
ante donationem ecclefix S. Romani, quam acccpe- 
runt xftate anni mccxvi , tum autemDominicus non- 
dum S. Francifcum noverat. Quibus addas quos exin- 
de conventus erexit fanchis , fine reditibus voluifle, 
Sc ex mendicato vivendum inftituifle. Sic refert idem 
Conftanttnus n. 17. Sub Jiltntio, inquit , prttertundum 
non tfi , tpud citm Fratrts adhuc apud Ucum S. Sixti 
morartntur in Vrbt, tnultamqut necefiariorum prtpttr ordi- 
tiem apud honints nondum notum frequtnter paterentur 
inofiam , contigit dit quadam ut prosurator Fratrum Fra- 
ttr fcUictt Jactbus dt MtUe Romanus panem quem apfo- 
ntret Fratribus mn habertt : tniffi vtro Fratrts pro tlte- 
mofyna , citm domos multas mtrt folitt circuifient &c. fac- 
tum tfi ut panit vix modicum & valdt modicum rtporta- 
rtnt &c trant autem in ctnventu tmte ttmporit Fratrtt 
circiter quadraginta &e, Viden Fratres pro eleemo- 
fyna domos more folito circumeuntes 2 en jam igitur 
Romx ab anno mccxvii vitam mendicantem a Do- 
minicq inftitutam in ipfo ordinis primordio. 

Cxtera convcniunt. Rodulphus Faventinus in 
proc. canon. teftis fextus fic de San&o loquebatut : 
Qttod diflus F. Dominieus multum diligebat paupertattm, 
& hortabatur ad paupertatem, & feit htc quia quando 
diBus F. Dominicus venit Bononiam, D. Hodericus Ga- 
liciahi voltbat dart Fratribus quafdam pofSeffionct fuas , 
qua valebant bent uttra quingentas libras Bononienfes, & 
fktla erat inde charta coram D. epifiopo Bononienfi : fid 
ipfe F. Dominicus ftcit refiindi eontraaum , & noluit quod 
haberent iUas vtl quafdam alias pofejfiones , fid filummodo 
vivtrtnt dt clccmofyms & parct ■' quoriam fi haberent in 
domo , unde pofient vivert in die , noUbat quod rtciptrtnt 
aUquid iUm die , nec mitttrtnt fro tUcmofynis &c. Id 
demonftrat Dominicum in itinere Hifpanico & 
Parifienfi ex quo redibat cum Bononiam acceflit , in 
erectione domorum per ilia regna rum redituum 
omnium abdicationem , tum vitam ex mendicato 
inftituifle : neque enim dicas in Hifpania aut Gal- 
lia permififle , quod Bononix ubi primum ingredi- 
tur , tam fevere prohibet. Qux Wadinghura eo 
magis urgent , quod illud itcr Hifpanicum ante ca- 

Eitulum ftorearum exactum velit. Clariorahxc ad- 
uc Sc certiora evadcnt ex a&is capituli primi ge- 
neralis ad facra pentecoftcs mccxx Bononix habirt, 
de quo fic chronicon Humberti xlnhoc autem capitulo 
inter muka qua fiatuta fuerunt , fuit & hoc fiamtum , quod 
amodo poffeffionts & rtditus non redferentur, & quod iHit 
refignarcnt , qua habebant in fartibus Tolofanis. Quod 
fignum eft Tolofx folum bona, decimas fcilicec 
ab epifcopo Tolofano jam ante inchoatum ordi- 
nem collatas , non ver6 in aliis ccenobiis ad qua- 
draginta circiter jam erectis recepta fuifle : alioquin 
tam iftis quam Tolofanis ut renunciaretur juflum 
fuiflet. 

Illx ipfx litterx epifcopi Tolofimi anno mccxv 
datx, quibus fextam partem decimarum Dominico 

ejulque 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRiEDICATORUM, *i 

ejufque fociis nutriendis , veftiendis ac in valcru- poft capitulum Storearum collocant , ubi contra Sec. 
dine procurandis , idque tantum cum prxdicando yadingnus totus in eo eft,utprobet ex eo itinere 
difcurrerent , contulit , votum ipfum de pofleffioni- jam quibufdam ante capitulum mcnfibus Romam re- 
bus non habendis ab illis jam conceptum ac propo- diifle. Viderunt nempe eruditi editores narratio* 
fitum exprimunt. Infiituimus, inquit Fulco , Pradica- nem Wadinganam nulla ratione ftare pofle cura iis* 
torts in cpifiopttit mftro F.Dominicum & ficios ejus t qui qux au&ores xquales conftanter unoque ore afle- 
in pauperute cvangtlica psdites rdigiofi propofuerunt ioce- runt , Dominicum eX idnere Hifpano & Parifienfi 
dere , & ventatis evangclica vcrbum pradtcart i & ifuia non re&a Romam, fed Bononiam acceffiiTe metife 
dignus efi optrarius cibo fito &c. Unde fi quid poft an- augufto. 

num fupererat , non nobis accrefcebat , fed ad paro- At quod iidemeditores eo loci aftruunt feti po* 
cbiales ecclefias adornandas , vel ki ufum pauperum tius proponunt re nondum difcufla , ubi diligentius 
juxta epifcopi beneplacitum refundebatur. Eane infpexerint , veritati non magis confonum agnof- 
veroerat pofleflio? fed & ratio quam aftert epifco- cenu Sic enim illi pag. cit. 8z8 col. i. Ex iio ca* 
pus notanda : Citmemm jnre cautum fit ,quod aliquan- pitulo ( Storcarum ad pentecoften mccxix, Domini* 
ta pars decimarum debtat ftmptr pauperibus ajfignari & cus in Hifpamam ptdiiittr inftituit , & magna afiatis par- 
trogari , confiat illis pauptribus nos ttneri patem aliquam tt peraHm Segoviam appuUt , nec nifi fiquenti anno men* 
dcctmarum petius ajjignart , qui pro Chrtfio tvangeUcam fi fiptembri Bonomam rediit, ntque Roma fuit quoad vi- 
pauptrtattm eUgentes , univerfis & Jingulos extmplo & xit , id tfi mfque ad augufium anni mccxxi. Hxc 
doBrind donis codefiibus tlaborant diiare &c. Viden iilis inquam fe iplis ruunt omnia. Si Dominicus poft 
decimas titulo paupertatis milfionifque fuftentandx pencecoften anni m c c x i x tantum pera&a jam 
caafa defignatas potius quam datas , remanenre fci- fere xftare Segoviam venerit, nec exeo itinere Bo- 
licet penes epifcopum dominio , qui quod fupere- noniam redierit nifi menfe feptembri anni fequen- 
rat , ut fibi videbatur , aliis diftribuebat : & tamen tis , ergo anno mccxx facris pentecoftes feriis pri- 
quia jus quoddam eo inftrumento ad eas decimas mum mura capituiura generale Bononix non habuf t , 
acquifitum erat , & quamdam pofleflionis fpeciem quod eflet foli ipfi tenebras oftundere , ipfique edi- 
prxrendebat , & illud abdicandum prxceptum eft. tores non probabunt , cum eorum mcminerint , quX 
Itaque ut ha&enus dicla colligam, jara anno mccxv, Bollandus ad vitam B. Jordani menfe februario irt 
quo prima ordinis delineatio facta eft & ante con- commentario prxvio prxfacur. Quid eruditis viris 
cilium Lateranenfe iv , fimul & propofitum de nul- hnpofuerit non ignoro. Noverant integram hie- 
lis pofleifionibus habendis aS.Dominico conceptum: mem Dominicum in Hifpania rcftitifle , nec inde 
anno mccxvi in elcdtione regulx Sc conftitutionum per Parifios reverfum niu circa feptembrem anni 
votum illud etiamab omnibus unanimiter' approba- iequentis , & ob nimiam Wadingho fidem ut capi- 
tum : anno mccxvii fodales in diverfa regnadivifi tulum ftoreatura falvarent, feupotius Domihici curti 
abfque viatico mittuntur , uno excepto Joanne de S. Francifco in illo capitulo colloquium , iter Do- 
Navarra , cui ad duritiam cordis , cujus ipfum poftea minici Hifpanum poft capitulum prorogare ma- 
graviter pcsnituit , verum adhuc neophyto tum & luerunt. At fi unquam hxc retraclent , tum iis ex 
delicato duodecim denarii, ut Tolofa Parifios iret ipfo Bollando conftabit dc capitulo primo genera- 
concefli:inS. SixtoRomajannisMccxvii&Mccxvm li Eonopix ad pentecoften anni mccxx a Domini» 
ftx pane oftiatim mendicato vivitur : Bononix anno co celebrato : ninc colligent feptembrem anniprx- 
mccxix charta prirai prxdii oblati jam fcripta mox cedentis Mccxtx eum efle quo Dbminicus ex iti- 
Ut refcitur , cum quadam horroris fpecie coramepif- nere Hifpano Bononiam appulir , ac proinde cuin 
copo abrogatur : anno mccxx in primis comitiis men- hicmem in Hifpania ab eo adara negari nequeat 
dicitas lege perpetua fancicur : eo toto temporis de- Sc ipfimct ftatuant , jam ab anno mccxviii faltem an^ 
curfu S. Francifcus nonnifi fcmel Dominico vifus te natsle Domini Roma Segoviam acceflifle certif?» 
fub finem anni mccxvi, nempeRoms, cum hic fime concludent. Ex quibus luce clarius ipfis de- 
ordinis confirmationi inftaret , quo in colloquio fupra monftratum erit, colloquium illud o Wadingho adeo 
relaco de paupertate nihil inter eos aftum , & fate- decantatum Dominici cum S. Francifco , fcu Peru- 
Cur Wadinghus : a novembri mccxviii adauguftum fii coram cardihaii Hugolino, feil Affifii irt capitulo 
mccxix Dominicus Italia abfiiit : a feriis pentecoftes ftorearum ad pentecoften mccxix , inteir tot quar ip- 
mccxix S. Francifcus per annum & amplius egit in fis indecurfu immenfioperis occurrerurff figmenra, 
Syria : qui Wadingho venit in mentem Dominicum non aliam quam ex infulfis Fratrum quorumdam 
aS. Francifco de abdicandis pofleflionibus confilium otioforum confabulationibus originera habentia nu- 
accepiile; merandum. 

Si haec aliquando eruditi AAorum SS. editores Quod autem addunt eruditi editores Domini- 
Antverpiani legerint , ac pro criterio fuo attentius cum ex quo Bononiam ex irinere Hifpano adceflit , 
pcrpenderint , nondubito tum ab ipfis longe alirer Romx quoad vixit non fuiffe , id eft ufque ad au- 
fentiendum, quam fcripferint in appendice ad To- guftum anni mccxxi, cum ab ipfis abfolute aflcra- 
rtum ii maiiin vira S. AngeliCarmelitxcap. 5 pag. tur, & id cum geftis fan&i non convenire jam fu- 
8*8 col. 1 , ubi fic habent : 5. Dominicnm Roma finffe pereft demonftrandum. 

falttm ufqut admartium mccxix demonftrat fittis clart \ ... , , . . 

Wadtngbas : docet etiam utrumqut Francifcum & Do- r»tcc'ruTATTr» itr 

minicum intra feftrnn pafihatis & pentecofies fuife PeruJH DIJ>J>HK.1A11U IV. 

ap»dca : i^UmHugolinum y &dcindt^^ MH(f fi B , Domiaims Neapo l„. 

eenerait Mmorum , cut imtmm ipfa dte pentecoftes xxv „ 7 . , J .. ,. „ ~ * . 

maii. Erratum hic ut conjicio typorum , legendura nem Stephani cardsnalts a Fefanova cttfan^ ■ 
enim xxvi. Hxc cadem repetunt Append. 1 in vita guineum fufcitavit , & Sanffimomates apud 
ex aliis conflata pag. 840 col. 1. Ubi inquam hacc S. Mariam tram t Tiherim degentes ad S.Six* . 
adexamenrevocaverint, fatcbuntur fi unquam ali&s, // ceenobium tranflulit. 
hic fane fibi accidifle , quod ejufdemvitxS. Angeli 

Anacephaleofipag. 835 col. 1 profitentur , multaqux "^J" Eapoleonem nobilem juvenem Romx apud 
ipfis primb viia fiant folidiflima atque in Jubitabilia, S. Sixtum a B. Dominico fufcitatum tradunt 

dodioribus poftea faclis judicata revera nihil aliud tres primi ejus vitx fcriptores Jordanus, Conftan- 
efle*quam figmenta. Wadinghum jam ipfi maxima tinus, Sc Humbertus, ut fupra relatumeit, at an- 
ex parte deferunt , nam iter Donanici Hifpanicum num mcnfemve quo ptratum hos miraculum illf 
T o m. I. ^ L 



Digitized by 



8* SCRIPTOES 

Sic. XIII. tres omiferunr. Mirum verb illos de tranflatione Etpoft plura quae hic non necefTaria, fic profcqui-* 
San&imonialium e S.Mariatrans Tiberim adS. Six- tur cap. 6. Pojha fidelis Domirri fervus & prudens ex 
ti domum cedentibus Fratribus & ad S. Sabinam confenju trittm cardinalium, quorum rtgebatur & munie- 
tranfeuntibus omnino tacuifle , quamvis utrumque batur auxiliis , id conftituit ut apud S. Sixtum quarta fe- 
opus eodem tempore adkum fit. De illa tamen ria incapite jejunii ipfi quatuor convenirtnt , & ibidemab- 
tranflatione a Dominico fumma prudentia ad finem batiffa cum moniaUbus ommbus prafens admmfirattonem 
ufque perdu&a nullatenus eft dubitandum , cum re- & jura omnia cardinalibus & ipfi refignaret ', uti etiam 
vera San&imoniales illx domum S. Sixci quadrin- faftum efi. Eccc autem fidente viro fanttifftmo cum iUis 
gentis fere annis incoluerint , pluribus diplomatibus cardinaUbus in media capitulari domo, abbatiffa vero cum 

{•ontificiis in ea conftitutx & ornatae , hujufque tranf- monialibus afiante , ut ea rts divinitus gefia evidenti mi- 
ationis fldem faciant ipfe Humbertus non quidem raculo declararetur , vir quidam ejulans & comam vellens 
in vita fan&i ut di&um eft fedin chronico , Theo- voce horribili exclamat eheu eheu. Cunttis exterritis & 
doricus de Appoldia , Bernardus Guidonis in noti- fcifeitamibus quid haberet , refpondit , nepos Stephani car- 
tia ordinis , S. Antoninus & alii deinceps. Verum dinaUs ab equo cadens mortuus eft , dicebatur is Neapo- 
ifti veteres alii tempus hujus tranflationis non an- leon. Poft relatas omnes miraculi fecuti circumftan- 
notarunt, alii ita retulerunt , quod vitio notario- tias, ftc concludit : Jacutrat Neapoleon mortuusama- 
rum afcribendum cenfeo, ut in innumeras amba^es ne ufque ad horam mnam , fufcitatus vero efl utopinor& 
fcriptores feculi xvi Sc xvn conjecerint , ficquc cum cenjictre poffum xvi Kal. martii in die martyris Valentini. 
omnes annum & menfem conentur indicare , ne- Difficultatem quam ingerit illa diei nota pofteacx- 
minem adhuc legerim , qui aliquid certi & ad ra- plicabimus , fed prius videnda fequentia. 
tionem chronologix accurati aftruat. Cap. 7 fic habet : Ad hoc ufijue tempus in*V--be 

Ut pedetentim in re tam obfcura procedam , il- FF. Pradicateret apud S. Sixtum manferant , ubi hac & 
lud in primis ftatuendum , in eo enim omnes con- plura atia admiranda omnipottns falvator per S. Domini- 
veniunt , tranflationem iliam fa&am menfe februa- cum operatus eft. Atpontiftx Honorius quivirum Deihaud 
rio, adeo ut.fuperflt tantum quxrendus annus quo vulgariter amabat t eccUfiamS.Sabinaeistradidit incolen- 
ada. De tribus autem annis tantum poteft efle quxf- dam , ubi hodieque pontificum benevolentia perfeverant. 
tio , an anno mccxvii ftylo vcteri novo mccxviii, Eo libros & omnia qua haSenus apud S. Sixtum kabue- 
an anno mccxviii ftylo veteri novo mccxix , an rant tranfiulere. Ad quam fane cum fe comuliffcnt ut di- 
anno mccxix ftylo veteri novo mccxx. Jamexdic- ximus Fratres cum omnibus rebus fuis t agemte B.Dommi- 
tis diflertatione fuperiori explodendus eft februa- cotempus prafiitutum efi , quo deberent forores in ecclefiam 
rius anni mccxviii ftylo veteri novo mccxix, tot S. Sixti ubi Fratres haQems habitaverant fucctdere. C ap. 
cnim argumentis evi£tum eft Dominicum jamante 8 fic prdfequitur : Anno ab incarnatione Dm mccxix , 
natale Chrifti anni mccxviii ad auguftum anni fe- xu Kal. martii, qua tunc erat Donmica primaquadra- 
quentis mccxix Roma abfuifle & in itinere Hifpa- gefima , venerunt D. abbatiffa cum fanclimonialibus fuis 
no & Parifienfi egifle , ut in controverfiam nunc de TranfHberim accipientes in poffiffionem ecdefiam S. Sixti 
venire non poflit. Februarium anni mccxvii ftylo *bi habitare coeperunt Domino perpetuo fervitura , inter 
veteri novo mccxviii eligit Malvenda, idque pri- qnas erat quadam puella nomine Cacilia tunc xvn anne- 
niummihi magis arridebat ,'ceu quod commodum rum juvencula, qua in ipfo porta introitu prima emnium 
omnino videretur ad plura cxpedienda , quae apud habhum ordinis affumfit a patre fantto , in manibufque ejue 
alios legebam haud paruni intricata. Hac enim ra- tertia vice obedientiam prefcffaefi, pofi hanc abbatiffa ca- 
tione miraculum Neapoleonis fufcitati inveniebam teraque meniales , nec non tota aUa fimtliter induta & 
fa&um xvi Kal. martii die mercurii non quidem ci- fnftffa funt , qua omnes numero x i 1 v cxtucrunt &c. 
nerum , fed feptuagefimae , tranflationem Sancti- apud audorem legenda. 

monialium xn Kal. martii die Dominica non pri- Qux hadenus referenda fuerunt , ut reigeftslec- 
ma quadragefimx , fed Dominica fexagefimae , quod tor feriem habeat , in his verb annotandi potiflimum 
viris in hifce antiquis verfatis forfan non difplice- funt annus & dies miraculi Neapoleonis fcilicet laC- 
bit. Verum re attentius perpenfa , pluribufque inf- citati , tum & dies tramlationis monialium. Annus 
peftis veteribus inftrumentis & ille annus rejicien- ftatuitur mccxix & menfis februarius , recte , nempe 
dus vifus eft. juxta computum feculo xm Ronue ufurpatum , quo 

' Supereft itaque februarius anni mccxix ftylo veteri annus incipiebat xxv martii , iUe qui nunc m c c x x 
novo mccxx ad quem tranflationem di£bm ccnfeo diceretur. At quantum ad utrumque diem afligna- 
revocandam. Primb enim omnes qui annum diftinc- tuni error in tolerandus irrepfit , quod vitio notario- 
te annbtarunt , februarium anni mccxix diferte ex- rum afcribas. Dies fufcitati Neapoleonis indicatur 
primunt,: certiflimum autem illos ftylo fua aetatc fcria quarta cinerum xvi K 1. martii, dies verb 
vulgati ufos efle , ac proinde menfem eum indica- tranflationis monialium dominica prima quadrage- 
re quf nunc februarius mccxx diceretur. Audien- fimaexn Kal. martii, quod utrumque impoflibile eft. 
dus Theodoricus de Appoldia qui primus tcm- Nam quod mircris inter annum mclxxxiv dc 
pus 8c miraculi & tranflationis retulit : fic enim mcclxiii fpatio odoginta annorum nullus fiut , quo 
ifle vitae S. Dominici lib. z cap. 4. Per id tempus pafcha dic prima aprilis evenerit , & confequenter 
confentientibus carSnalibus confHtuerat Honorius pomtfex quo dies cinerum merit xvi Kal. martii , & domi- 
orttmt-fanfttmniaUs fer diverfit urbis Uca difperfas rnodo nicaprimaquadragefimx xii Kal. martii.Hunc itaque 
id fieri poffit in unum redigere, ut & faeilius pefient regi Theodorici Iocum torruptilfimum efle certiflimum 
& cautins cufiodiri. Porro ittas ita adunatas decreverat eft. Quid igitur ? Expungendi dies ab eo notati & 
apud S, Sixtum propter antiqui loci reverentiam & op- ftandum in anno ab illo indicato nempe mccxix mo- 
^ pprtunitatem collocare. Ctmens vero B. Dominicum per re Romano ejus feculi , qui nova noftri feculi com- 

owjtia 'virum religiofum & ad omnes gratiofum ilti pium putandi ratione mccxx diteretur , adeo ut miracu- 
hoc opus committendum cenfuit. At ille nihil pontificis vo- lum fufcitati Neapoleonis x v 1 Kal. februarii feria 
hmiati reCifiens id unum a pontifice modefHjfime petiit , vi poft cineres patratum fuerit , tranflatio verbmo- 
quandoquidem tam grande bput ipjius umus viret fitjKne- nialium acta xiv Kal. martii domin. prima quadra,- 
rq non poffent\ , a ijtuores idoneos ut ipfi (argiretur. Adjunc- gefimae. 

ti fitnt igitwr ei a pontifice tres cardinaUs , Hugolinus Of- Huic noftrae fententiae cxtera omnia conveniunt. 
tienfis qui pojiea fitit pontifix maximus , Stephanus de TheodoricUs ipfe cum Jordano & Conftantino F. 
Foffanova, Nicolaus cardinalis Tufculanus epifiopus , quo- Tancredum miraculo prxfentem exhibet Sc prxci- 
rjtm bac in rt txequtnda fidtU epera & confilio ufus tfi. puum acloiem : at ipfe Tancredus habitum ordinis 



Digitized by 



yGoogle 



ORDINIS P R/E DICATORUM. 83 

non induit nifi poftpafchaanniMCcxvm ,cumillum ftantiam B.Dominici fundatoris & inftitutoris ordinis FF. Sec. XIII. 

acceperit Bononix , quo S. Dominicus fodales non Pradicatorum ipfum ordinan confirmwit , & eidtm B. 

mifit nifi circa pafcha ejus anni , ut fupra narrabac Dommico & fms Fratribus ditlum locum S. Xiftiadtorum 

Jordanus n. 34. Cum igitur quadragefimam anni ufum conctfftt. B. Dmimeus proctffu temports auditns dic- 

mccxviii ftylo veteri novo mccxix Dominicus in tummonafterium ai ufum monialium fuifft adificatum, 

Hifpanta egerit, fupereft ut miraculum & tranflatio dutlus ttneritudine confcientia ,mUtit quod Fratrts fui or- 

evenerint quadragefima anni mccxix ftylo veteri dinis ulttrius ibi mantrtnt , ftd cutn muita falicitudine 

novo mccxx. Favet S. Antoninus P. III tit. xxm multoqut labort tccltfiam S. Sabma a fumrno pomfiet fibi 

cap. iv §. vii ubi fic habet de miraculo : Jacutrat & fuoordmi impttravit. Poftrtmovtro ipfe B. Dominteus, 

auttm Ntapoleo mortuus a mant ufque ad horam nonam , ne locus S. XiJH ad Dei honerem adificatus ad alios ufus 

fufcitatus vero eft ut opinor xvi Kal. martiiin ditmartyris quam ordinatio adificantis intendtrat , pontrttur , & nt 

Valtntvni. Ubi notandum non addere idfactum fc- iffe cui pradtHut kcus dudmn cenctffut fiterat , aliquo rt- 

ria quarta : dixerat quidem paulo ante abbatiflam morfu confcitmia laderttur , ccepit tx concejfwit fibi d 

cum monialibus convenifle apud S. Sixtum in capite fummo pontifict faila ptr Vrbtm divtrfa fanclimoma iurn 

jtjunii , fed id de feria fcxta poft cineres xque in- monafttria circnirt , cifque vtrbttm Domini pradicart , & 

telligi poteft. Dc tranflatione verb monialium fic *i intmtum ditli monafttrii admontre , ficqut ibi ruultat 

habet $. xi. Anno mccxix vtntrunt domina abbatiffa voluntarias tandem fub dtbita cUufura locavn. B. ergo 

cum fuis monialibus dt Tranftiberim aceipitntts in pofftf- Dot/dnicut omnet monialts S. MariainTcmpulo , &ma- 

fionem tctUfiurn S. Sixti , ubihabitare cceperunt &c. li>- gnam parttrn moniaitum S, Biviana dt licentta pr*fati 

fcrius verb docet hanc tranflationera factam domi- Honorti papa & dt voluntatt ip^arum tranftulit ad pra- 

nica prima quadrasrefimx. Sic enim ilie . Cum attttm dtclum monafttrittm S. Xifti. liaque uno dit tranJLta 

in fcunda dominica quadragtfima , fiilicet poft otlo dttt ab fi*Nt xl nunia ts tam dttli monajteni , quam xxi de di- 

acceffu eatwn ad diQum locum B. Dominicut ibi praiica- vtrfit aliis monafteriis urba ad monafttrtum S. Xjti : mui~ 

rtt i» tcckfia &c. ubi expulfionem dxmonis a forore tas & alias dtminat ftculares poft htc B. Dominicus ad 

Amata refert. Notarurlus S. Antoninum non adde- ordnem rtceptt , & cum altis i» d,th monafttrio recufit. 

re dominicam illam primam evenifle x 1 1 Kal. Htm quoqut B. Dominicus tifdttn moniaUbus fibi a pa a 

martii. Annus mccxix apud S. Antoninum Florentix conccffts habitum fui ordinis quo utuntur htduit , & vc- 

fcribentem , ubi ftylus numeijindi Gallicus erat in l*m tradtdtt, faciemcooperuit , adordinem rtctpit, preftfi 

ufu , ut multis cxemplis evince-tur in hoc opere, fiontm tpfarum ftcunditm rtgulam B. Auguftini & infti- 

prxfertim ubi de F. Jordano de Pifis , quoad tres tutionts FF. Pradicatorum adwifit. 

menfes januarium , februarium & martium ad paf- In qua narratione qux ab inger.uitatc plutiinum 

chaufque , ille eft qui nunc mccxx diceretur. Ita- allubeicit, licet non itacum dicli« Theodorici con-» 

que juxta S. Antoninum miraculum fadum fueiit veniat , iila faltem veiba velim attendas : B. Donu- 

anno ftylo novo mccxx die xiv februarii feu x v 1 tticut prattjfu ttmporit auditns &c. & i!la alia : Et nt 

Kal. raartii fcria vi poft cineres , tranflatio verb 'tyfi cm pradiftus locus dudum conctffut fuerat &c. Qiia 

monialium domin. 1 quadragefimx , qux anno illo arguunt non tamcitoDominicumdeftinationcmin- 

accidit xvi febr. vel xiv Kal. martii. Et cum S. nocentii III circa locum S. STxti cognovillc , & jam 

Antoninus Theodoricum fere totidem verbis exci- dudum id eft duobus faltem annis folidis noftros 

piat , licct non eodem ordine , colligcs vel in fuo illum incoluifle, cum de eo relinquendo Sanctusco- 

codice Theodorici duas illas notas qux hactenus gitavit : quod tranflationem monialium ad quadra- 

ftriptores adco torferunt , ftria 1 v eintrum xvi Kal. gefimam anni mccxx ftylo novo facile rejicit. Imo 

martii ad miraculum, & xn. KaL martii dom. i.qua- id evincunt, qux ibidemaddit diccus F. Benedichis. 

dragtfima ad tranflationem non legille , vel fi legit 5«c enim profequitur : Prf htc B. Dominicut ad iujvr* 

cxpungendas ut rem totam evcrtentes judicafle. mationtm diSarum mouialium votavit dt monafttrio dt 

EgoverbAntonininarrationilubensaflentior, exi!>i- Pruiiano , quod ipft adtficavcrat ferorm Blancham cutn 

moque veriflimam , 8c talera a rei chronologicx pe- fifttrn aliis moniakbus, quarum quattur poft aiqmt ttm- 

titis habendara fpero. p Q,a ad fupradiUummonafitrium rtdierunt: prad.ftaveri 

Confirmatur ex Conftantino , qui relata n. 23 B. firor BLtncha cum aliit tr.but ufqutin fintm rtmanfit inmo- 

Reginaldi mirabili curatione , 8c ad ordinem ag- nafttrio S.Xtjh,ubt tam B. Dominieus prioriffam infiituit, 

gregatione , quod geftum vult cu.n S. Dominicus qaa prafatas monialtsdt orditiis obfirvantiis docnit , lequi 

& uii fodales adhuc adS. Sixtum lr.orarentur , fic ptr Jignum manuum indieavit. Exaitliivo autem Prulia- 

habet n. 24. Std adhuc libtt ab Vrbe ncqnaquam di- no habetur vocationem illam fororis Blanchx& fep- 

vtrttre, ea qua in ea aliis quequt ttmporibus per tumdtm zcm aliarum fadam efle a B. Dominico anno mccxix 

fervum Dti Dtminicum eontigijfe didtcimus prefequentts. nempeftylovcteri,novoMccxx. Qux confirmant eo- 

Et immediate fubjungit fulckationem nepotis Sre- demanno&nonanteatranflationemmonialiuminS. 

phsni cardtnalis de Foflanova apud S. Sixtum. Iftud Sixtum factam , incredibile enim eft Dominicum eas 

nliit ttmporibm denotat non codem anno fufcita- duobus annis veletiam uno anno folido fineprxfec- 

cumNeapolconem, quo Reginaldus ordinem ample- ta nova & fui ordinis reliquifle : prxfertim cum ibi- 

xatus eft : ac proindc cim hic anno m c c X v 1 1 1 poft dem addatur abbatiflam S. Marix de Tempulo in- 

xxv martii noftris allectus fuerit , reCte nos tranfla- trando jn S. Sixtum munus fuum intcr manus B. Do- 

tionem Fratrum ad S. Sabinam 8c moniaiiumad S. niinicirefignafle.PercinusquiinAlonuin.ToIof.hxc 

Sixtum ad annum mccxx prolatamus. refert ex cod. ms archivi Pruliani a fe tifo, addit 

Hxc amplius illuftrabit F. Benedictus de Monte- hanc fororem Blancham ibidem dici origine Tolo- 

fiafcone , qui ab anno mcccxi ad mcccxviii ncgotia fanam nobilique viro prius matrimonio jun&am, qui 

monialium S. Xifti geflit , & chronicon ejus monafte- & ipfe ordinera amplexuseft, ambofque bona fua 

rii ab initio ad fua ufquc tempora fcripfir. Sicsutem monafterio Pmliano dcdifle, ex quibus media pars 

ille : Nota qttod D. Inntcentius papa III monafttrium dormirorii conftrudta eft. Vemm eft Petcinum ibi- 

S' XijH cum devotiont animi adificart de bonis Ecclefia dem pag. 12 b. non parum laborare , qui hanc Blau- 

tapit ,ut mulitrts urbis ac moniales aliorum menafteriorum chx vocationem anno mccxix componat cum Do- 

urbit perdiverfk vagantet poffent ibi fub artla clattfura & minici itinere Hifpano anno eodem facto , quia fci- 

diligtnti cuftodia Domino famuUri. Sed dum ai promo- licet ad diftin&ionem ftyli veteris a novo non at- 

tionem diSi leci firvemijftmo inftaret anirno mone pra- tendit : Dominicus enim xftate anni mccxix jam 

vtntu , monafterium imptrfitlum remanfit. Honoriut au- in Italiam redierat , &Romam menfe deccmbri , ja- 

tmpapa III immediatt fueceffor prafati Innocentii ad in- nuario verb 8c februario fequentibus qui ejufdem 
Tom. I. L ij 



Digitized by 



GoogL 



«4 SCRIPTORES 

$1«. XIII. anniMccxixtum adhuc cemputabantur , tractataeft Dominlct ineivitate Bomnunfi, & ineundo citmipjo ex- 

& completa Uionialium Romanarum in S. Sixcum tra civitatem fcr provinciam Lombardia &c. Et poftea 

tranflatio , cumquc ctiam ad eas rcgcndaS fororcs t piuribus rciacis dc his qux fan<2us in itincribus ob- 

Prulio vocatx. fervabat , addit : & htc fitpiffvne viiit per provinciam 

Sed quid plura. Rcm conficiunt Honorii III di- Lombarda fcilicet *pui MedioUnum & Columban 0* 

plomata duo. Priraum quo S. Dominico & cjus fo- aiibi in mukis tocis. Qux probant Oominicumex Hif- 

dalibus pontifex ecclefiain S. Sixti donat, Sc fic a paniare iucem nonitafcdem fixifleBonorix, ut non 

Rainaldo ad ann. 1119 n. 50 refertur : Honorms papa inde fxpius ad prxcipuas Iralix civitates excurrcret. 

///. Lignapomiftra in EccUfia paradifo pUntart ac firvere Secundus Guillelmus de Monteferrato , qui Patifiis 

pUntata , juxta qutd exofficii ntfiri ttnirnur dtbite tufien- in S. Jacobi e manibus San&t veftem induit anno 

tts t diletlo filio F. Dtminco& fratribus fni ordinis cccU- mccxix fic h.ibct : Et tx tnnc converfatus fitit cuta to 

fiam S. Xifli de V'bt duximus conttdtniam , fperantts in pluribus temporibus diverfis locis in eundo ad cur.tmt Ro- 

Domino , t/uei tam ipft q<*am Fratrts fui poma nova & manam & alibi &c. Et poftea : Et vidit eum ttmdo ftcum 

Vtitra, qua ffffits Ugitur fponfa ftrvafft , tmnifiraturi Romam fatientem gravem infimtitatem &c. Sc rurfus: 

Jint tfurumtibus animabus &c. Datum apud eivitatem Inttrrogatus ubi al as tum viitt infirmttm , rtfpondit 

CafieUanam xvi tXaL januarii pontif. mfiri anno IV quoi apud Vittrbium. Viterbium fane in via eft itine- 

quod eft x v 1 1 dec. mccxix. Cum igirur in hoc ris Romuii. T-ft s quarcus Bonvifnsie Plaeeutia juratut 

diplomate nulla fiat monialium mcntio , fcd Domi- dixit, tjuod fkit converfatus cum F. Dominico cic* ttm- 

nici tantum ejufque Fratrum , argumentum eft in- pus quatuor mtnfium Bononia in claufln B. Nutlai , & 

vi&umcos ibidem decembri mccxix adhuc manfifle, ttiam Rtna & tundo Romam& MtiioUsum &c. Tef- 

nec moniales in eam ecclefiam rranflatas nifi februa- tis fextus R .dulphus de F.iventia dixtr , q uoi nune 

rio fequenti. Scio Fontanam in Mon. Domin. pag. 11 fitnt xiv. armi ( igitur anno wcxix ) & vtnit F. Do- 

Brevc datum legerc anno 1 1 1 non iv , fed erratum minicus , & tx quo ventt Bononiam ufque ai jhtem vit* 

. efle haud dubium, cumipfc teftetur fe exRainaldo fua fietit in ditta civitatt Bononienfi nifi quando mt ad 

excipere. Deinde Rainaldus dicit epiftolam eflc 654 curutm Romanam, & vtfitavit quafiam villas terr* Lom- 

Hbri 4 quo ex libro epiftolas omnes anni ^Honorit bariia, & ttiam ctvitattm Ventttarwm &c. De ifto F. 

depromit. Non mirum autem ecclefiam S. Sixti nof- Radulpho cccnobii Bononienfis procuratore narrac 

tris tanrum datam decembri mccxix , licet a duo- Stephanus Lombardir prior provincialis teftis fep- 

bus annis Sc amplius eam incolcrent : fic enim & timus, il!um abfente aliquando B. Dominico xdiri- 

Parifiis ecdcfiam S. Jacobi noftri intrarunt menfe cia quxdam ampliora extruxifle , qux Sanctus in re- 

augufto mccxviii, qux tamen ut Jordanus notat ditu videns xgre admodum tulit , & ne perficcren- 

fupra n. 31 non fuit tumeis abfoluce data, fed tan- tur fevere prohibuit. Ad fufcipienda autem hujuf- 

tum menfe maio mccxxi. modi xdtficia quatuor aut quirque menfium fpatium 

Alterum diploma Honorii III in favorcm monia- vix fufficit : unde conjedtu pronum tum Radulphum 

lium fic habet : DiUSlis in Cbrifio filiabus priorif* ac hoc opus aggreflum efle , cum Romx Sandtus trilnf- 

conventui S. Sixti de Vrbt &c. fanc cum ecclefia S. M*~ lationi monialium relatx incumberet. Hxc B. Do- 

ri* ie Te *pore ufjut aieo in fpiritualibus tfftt coUapfa , & mtnici itinera adhuc magis explicat teftis nonus Fru- 

m ttmporahbus iiminuta , qitoi nttfuaqnam ibi abbatifia gerius Pennenfis , qui jwatus iixit quoi quatuordtcim 

& momalts ipfius poffint commodt rtmantrt , nos tnort in- anni fuerunt in quadragefima froximo praterita quoi ipfi 

dufirii vnitons , qui p'am*s fru£ltfir*s de Uco fierilt *d intravit o'd ; nem Praiicaiorum & ficit prtftffiomm in 

ftrtiUm latafjt tranfp antare y tam abbatiffam quam monia- nuwbus F Rtginaldi &c. . c proinde anno mccxix ; & 

Us catfas ad eccttfiam S. Sixti , ubi per Dti gratiam io- eoiem anno in tfiate fiquenti venit F. Dommcus funiator 

mut rtligiom apnjfi.na cnmmnh* iiligenti* funt fubricat* orimis Bononiam &c & iixtt quod converfatus f.iit cwa 

duximus iransfinnias , tranflata tttam magna partt monta- eo quatuor menfes & anvlius in convtntu Bononitnft , & 

Uum ecclefia S. B\biana de voluntatt ipfarum , qu* vna in conventu Fle<tntino , & in conventu Romano ,in tunit» 

vobijcwn elegerunt Domino fatnulari &t. in quibus pon- cum to Romam & per atias civitates &c. ubi iter Domi- 

tirtx S. bixci monafteriodat bona omniamonnfterii nici Ronunum fub finem amii mccxix eadeni ratio- 

S. Marix de Tempore , Sc pleraque monaftcrii S. ne narrat , quo fupra a noHs conftiruebntur , ut 

Bibianx , cui tamen ultimo aliqua relinquuncur ad fcilicet Bononia Florentiam iverit , ubi ccenobium 

eatum fuftenftionem , qux ibi remanferant. Datum jam erectum reperit , quo proinde F. Joannem Sa- 

Laterani vn Kal.maii attn. v fcdictt xxv *pril. mccxxi: lermitanum antea mferat , & Florcntia ad curiam 

quoci fignum eft ab anno fuperiori ad fummumeas Romanam Viterbii agenrem, denique Romam. 

in S. Sixtttm migr?fle , neque enim credibile duos Acta plura profene haud diflicile cft qux hac- 

aut tres annos ponriricem eas facras virgines abfque tenus dicia confirmant. Jam fupra relarum diploma 
bonis ad vidum neceflariis reliquifle : poft annum donatnnis ecclefix S. Sixti Dominicumprobat xvn 

verb td urgebat, ut & fccure earum villici folvere, & dec. mccxix pontificem in civitate Caftellana con- 

jureillar debita exigere poflenc. Hoc diploma fanum venifle. A iud refert Rainaldus ad 1119 n. 54 quo 

6c intcgrum cum bulfa piumbea etiamnum apud Honorius archiepifcopis Scc. Ecdefiarum prx'atis 

di6ras moniales ad SS. Sixti & Dominici dt Magna- commendat priorem Dominicum & Fratres fuos or- 

ttapoli nunc morantes fenratur, vi Mtque Francilcus dinis Prxdicato um, datum Viterbii vi idus decem. 

h'. Torrijjius, & re*e r in fua hifhria deH' imagint di pontif. ar.no iv , id eft Viti dec. mccxix , & hoc 

Maria Vergine pofi* ntBa chitfa di dettt monacht. Romx probat pluribu diebus Dominicum in illis non lon- 

Jvjane fi. 1^41 in 4. ge a Roraa civitatibus cum pontifice egifle : Sc forte 

Solvendus jam eft nodus quem proponunt cru- tum confilium de transferendts in S. Mxtum monia- 

diti Adorum SS. editorcs loco ad finem d'"'T*e tatto- libus captum , cujus exequendi caufa Romam Sanc- 

nis <"itr>eri">ris Isi-d»^, (ic en'm i'li : Dtminicus e.t tus DrogrelTus fuerit,& februario fequenti felicicer 

Hifpania menfe fcptcnbri Btnoniam reiiit , ntque Roma confummarit. Duo alia diplomata, a'terum datum 

fmt qmaivixit, ii efl ufque ad augufium atmi mccxxi. Vite bit x » 1 1 Kal. april. ann. 1 v , alrerum tbi- 

At qtiibus documenris perfuafi id aitruaut , fufptcari dem pridie nonas maii ann. cciam 1 v , fcilicet x x 

non p->(Tum : contv. vium erim evincunt&reftesin martii & vi maii mccxx refert MaVenda pagg. 194 

procedit ejus cmonizationis uditi , Sc diplomata & 19^, qux forfan obtinuerit R Jtm poft ftaSiltcas 

p itra Rom-e rb eo vel cb enta vel ftgn-ra. Teftes in S. Sixco moni iles Bomniam capitu'um fuumpri- 

fiinra re'ari ht tpc-iatim le^eudi : primus Ventu a mum generale aH '•■encecoften xvu maii celebr.iturus 

Veionenfis hxc habet nocaiida : & fittit cum ipfo F. redeunuo. AUud cft quod ut potc rarum Sc a Soegio 



Digitized by 



Google 



i x 



Digitized by 



Google 



1 

Tabula Chronologica Ateum SandiDominici, additis ad marginem cujuflibetanni Indiaionc,Numcro aurec 
i auuw ^iiw 4Wb p^frKiP feu novo a Drima Januarn , monitus una apud Chronologos leculi xin prad 



Anni. 

MCLXX 
MCLXXVI 
MCLXXXIV 
MCXCI 


Inditt. 
9 

t 

9 


Num. Aur. 

7 
14 


Lit. Dom. 
D 
D C 

F 


Pafcha. 

r. Apr. 
iv. Apr. 
i« Apr. 
xtv. Apr. 


MCXCIV 
MCXCIX 


It 
t 


«7 
J 


B 

C 


x. Apr. 
xvm. Apr. 


MCCKI 


€ 


7 


E 


vi. Apr. 


MCCIV 
MCCT 


7 
« 


S 

? 


D C 
B 


xxv. Apr. 
x. Apr. 


MCCVX 


9 


to 


A 


11. Apr. 


MCCVIt 


10 


n 


G 


xxii. Apr. 

* 


MCCVHI. 


tt 


u 


FE 


ti. Apr. 


MCCUt 


u 


|J 


D 


xxix.Mar. 


MCCX 


ij 


*4 


C 


xvm.Apr. 


MCCXI 


14 


*i 


B 


111. Apr. 


MOCXII 


1« 


vt 


A G 


xxv. Mar. 


Mccxin 


t 


»7 


F 


xiv. Apr. 


MCCXIT 


t 


11 


E ' 


xxx. Mar. 


MCCXT 


! 




D 


xix. Apr. 


MCCXVX 


4 


. t 


C B 


x: Apr. 


MCCXVII 




t 


A 


xxvi. Mar. 


mccxviii 


< 


) 


G 


xv. Apr. 



d; 



Ominicus nafcitur. 
Avunculo foo uadirur educandus. 
^ Palentiam in univerfiute humanis & diviftis inftruendus difciplinis amandatur. 
Thcologiz dans operam cxoru fiunc libros & fupelleculcm diftrahir tc pretium dat paupcribus & pcc dcce 

annos a vino abftinct. 
Palentiz facras intcrprcratur litersts. 

Hoc anno circitcr Palentia unde nondum alii cxcurrcrat , Uxamum five Oxomam cvocatur a Didaco epi 
copo , fitque canonicus regularis , tum capituli fiipprior : collatioaes Patrum legit : fi quandoque concionacu 
ut verifimile, fcmper intrafines dicecefis. 
Hactcnus nondum Uxamo egreflus, Didacum cpifcopum ad Marchias Alphonfi rcgis Caftilix Icgatum « 

mitatur , tc Tolofit tranfiens hofpitem fuum hxreticum convcrtit. 
Cum epifcopo ad regem Alphonfum reverfus, turfus cum codcm iterum a rege ad Marchias legato vadic 
Cum eodcm epifcopo legatione pcracu Romam pergit , undc redeundo Moncempeflulanum accedunt fub finei 
anni fcbruario fcilicct vcl martio fequenti : tres legatos Sc duodccim ordinis Ciltercicnfis abbatcs ibidem con 
ercgatos inveniunt , quos ad profcquendam apud Albigenfes milfionem adhortati cifdcm duces fe prxftant 
f ulco reccns detbis epifcopus Tolofanus pofleifioncm init quinta februarii ftylo novo mccvi vctcri uccv 
Circa pafcha ut di&um vel paulo antc vel paulo poft Didacus epifcopus 6c Dominicus ceu Prxdicatorum Iau 
datorum antefignani & duccs , hxreticos Albigcnfes verbo tc exemplo adoriuntur , variifquc in locis acrc 
cum iis habcnt conccrtationes. ApUd Carcaflbnam meflcs hzrericorum fanguine flucntcs apparcnc dic S 
Joannis-Baptiftx. Arnaldus unus c lcgatis Sc abbas Ciftercienfis menfc juho vcl augufto Ciftercium ac 
comitia ordinis gcncralia regrcditur , tc fcquuntur plures abbatcs. Didacus & Dominkus in mifiione perftan 
impigri. Apud Fanumjovi» cclcbris habetur cum hxreticis difpuutio. Libcllus a Dominico fcriptus fidcm 
cathoiicam cxponens tcr in ignem projedus cxit iuxfus. Dominicus tam monaftcrium Prulii crigic , & 
feminas nobiles a fe converfas ibidcm indudit inua natale Domini. 
Menfc aprili Bercngarius archiepiicopus plura monaiterio Pruhano confert bcncficia. Apud Montemrcgalcxn 
plurcs habcntur cum hxtedcis difpucacioncs. Ibi adhuc erant Didacus , Dominicus & aiii Przdicacorcs , cmn 
Ciitcrcio rcdit Arnaldus abbas Sc legatus abbatibus duodccim comitantibus mciife maio. Hi omncS nudt 
pedes bini vel terni divifi totam rcgionem pcrambulant ubique pcr trcs mcnfes cvangelizances . Dum qua- 
dam die noltri Prxdicatores cum Albigenfibus dilputarent, Dominicus uni cx illis fchcdulamdat a fc fcnp- 
tam . Sc fidci catholicx atgumenu contincntcm. Hanc haercticus ctim fuis fodalibus uadidiflet , hi in ignem 
ter projiciunt , unde fcmpcr cvolavit illxfa : fcd hoc privatim tc inter pcrfidos foliim aftura , quod umen 
rcvelavit miles quidam qui aftuciat. Appamiis folcmnis indicitur circa novcmbrcm vcl deccmbrem difputauo 
cum Valdenfibus : eo fc conferunt plures epifcopi Sc abbates , intcrquos Fulco Tolofanus, Navarrus Coa- 
ibranenfis , Didacus Oxomenfis cum Domioico U alii. Exitus felix fuit plurimis converfis , aut in vera fide 
confirmatis. Tum in Hifpaniam redit Didacus , fed priufquam difcedcret , Dominicum prxdicationis duccm 
tc prxfcctum initituit : jam quibufdam antca mcofibus plerique abierant abbatcs. Petrus dc Caftdlonovo 
unus ex legatis papx tum occifiis eft : Radulphus altcr lcgatus tum etiam obiit : Arnaldus jam laudacus 
vir magnarum pattium in Franciam ad regcm fe contulit. 
Didacus Uxami moritur fcxu fcbruarii. Fulco Tolofanus tc Navarrus Conforanenfis epifcopi Romam adeunt, 
ut ab lnnoccntio III cruccm obtincant advcrfus Albigcnfes przdicari. Voto adepto crux m Fraacia prx- 
dicatur in provinciis prxfcrtim Cis-Ligcrianis . Guido Vallium-Scrnaii abbas intcr prxdicatorcs crucis fcr- 
vcntiflimus clarct. Intcrim Dominicus in Occiunia pcrftat Albigenfium converfiom la omni paticntia Sc 
doctrina totus incumbcns. 

Cruce fignati duce Simonc Montisfbrtis comite in Occitaniam adveniunt. Dominicus huic bollo noo implici- 
tus verbo Dei (bium inftat. Irrifioncs contvnclias iafidias ab Albigenfibus paatur. In his omnibus fupe- 
rat fuo cis martyrii dcfidcrio declarato. 
Idem prxdiutoris munus Donunicus profcquitur. Holpiutus apud nobiles doniinas quadragefimam in panc Sc 

aqua jejunat fic fuper nudam ubulam cubat , eafquc ad fidem reducit. 
Concionari pergit. Sunon comcs Monusfortis Totoum obiidet : incerim Dominicus in quodam ad Garum- 
nam ucello otat , Sc xl percgrinos Anglos navi qua flumcn trajicicbant dcmerfii pcreuntes fuis prcobus 
ex aqux profundo fuftoliit & libcrat. xu Kal. junu Guillclmus dc Cardalliaco epitcopus Caturcenfis apud 
.Simonem Mbntifottium chcntclam profitctur : intcr magnates tcitcs adcit Dominicus , St initrumento exin- 
dc confcdto figillum appomt. S. F. Vtmintct Prtdtentortt. 
Guido Vallium icrnaii abbas dcAus epifcopus Carcaflbnenfis c Francia rcdit , & Albiz jam aderat vigilia 
pafthx i menfe maio Narbonx confccratur : quibufdam poitca mcniibus in Franciam rcvcrtitur rclicto in 
(piritualibus Sc conltituto vicario Dominico. Ipfc Dominicus Bcdefiarum Conforancnfis , Convenarum , Sc 
Bitercniis paftor cligicur , quas umncs conicanrer recufiu. 
Guidone toto hoc anno abfentc Dominicus vicatias ejus partes agit, Sc per quadragcfimam condoncs fcmper har 
bcns , in panc tc aqua jejunat , nec ledtum intrat. Menic leptcmbri commicckur prxlium ad Murellum. 
Vincit Monfortius. Pcuus Aragonum rex ocfliditur. Intcrun dum fervet pugna , Dominicus cum cpifcopis 
in ccclcfia Mureili auxilium divwum implorat. 
Guido cpifcopus Carcafibneniis c Franda in Ocdtaniam fevertitur , & ad partcs Albigenfcs venit circa ocla- 
vam paichx. Dominicus nuptiis Almarici primogcniu Montisfortis cum Beacricc Delpliina bencdic^ioncoi 
impcrtit Carcaflonx : filiam Simonis Montisfbrus pauis hoc circiter anno bapuzat. 
Fctrus Cellani quas Tolblx ad caftrum Narbonenfc habebac acdes dat Domiuico , qui cum & Thomam dvcm 
Tolofanum vitum nobiiem aliofque ordini a fe inltituendo aggrcgat. Fulco cpifcopus Dominicum & focios 
Przdicatorcs conlcituit m fiu diccccfi . & ut vidui aliifque neccliaria habcanc , fextam parcem decimarum cis 
confert. Eumdcm cpifiopum Komam ad concihum Lateranenfc pergcntcm comicatur Dominicus , qui Roinx 
jam cxiitens menfc octobn ab Iimocentio III ante concilium ecdenaium , caitrorum , przdiorum , redituum 
hactenus monalterio Pruliano datorum confitmationcm obunct. lum ab codcm pontihce poltulat , ut ordi- 
nem inftituere fibi liceat , qui Prxdicatorum ordo dicerctur Sc eflct. Rcfpoiifum accipit ut ad ibdales To- 
lofie agcnccs rcdcat , cum eis co mm u n i confihb rcgulam jam approbatam clcdurus , Sc poftca Romam re- 
petat confirmauoncm fui ordinis accepturus. 
Dominicus Prulii cum (cxdccim circitcr (bdis regulam S.Auguftini & quafdam fcvcriores inftitutiones eligit. 
Mcnfc junio vd julio datut eifdem ccdcfia S. Romaui Tolofx , ibiquc cngitur prima ordinis domus. xvt 
julii moritur Innoccntius III , cui attcro dic fuificitur Honotius III. Scx c iiiis ibdalibus nondum in facris 
lttcris fatis exerciutos Dominicus ad fcholam Theologix publtcam ducit > ac fcdulam ftudiis opcram darc 
jubct : ipfc vcrb Romam abit , etatque jam in Uibe ut verifimilc menfc Novcmbri. xxu dccembris con- 
firmationcm ordinis duplici diplomatc teltatam obtinct. 
Duo alia diplomau Dominicus ab Honorio Illobtinet mcnfibus januario & fcbruario. Quadragefimam Romx 
tranfigit, & uc conjcctu pronum in aula ponttficis epiltolas S. Pauli exphcat publice. Tum apud cardinalem 
Ofticnfcm frequcntans cum Guiiidmo dc Montcfcrrato ibidem morantc iamiliaritatcm jungit, a quo & pronuf- 
fum accipit ordincm amplcctcndi , fed poitquam per bicnniiun cxinde Lutetiz thcologtam audiiliet. Poft paf- 
cha in Galliam adfuos rcvcrtttur Domimcus, quos Tolofz in S. Romani agenccs invciut : menfcs duos trefve 
iis ultimo formandis infumit. Dic aflumtionts omncs in Prultano monaltcrio congrcgatos dividit , quatuor in 
Hifpaniam , feptcm Parifios ablcgat : duos Pruhi , totidcm Tolofx c primis fociis rciinquit , fed Sc ' plurcs 
tum ad ordinem alleeit. Mcnfc leptembri etiamnum ipfc in partibus Tolotanis perftabat , forte & ultra. 
Tum Romam vadit focium afliimens F. Stcphanum Metcnfem fcd Sc quatuor alios reccns ad ordinem afci- 
tos. Quos Lutetiam nufcrat, xu fcptcmbris alii, alii paulo poit advcnerant , St domum ad majorcm ecclc- 
fiam conduxerant, ubi fcrc pcrannum morabantur. Qttos itt Hif^aniam F. Pctrus Macrtti , F. Sucrius Gomcz 
Scaiabi domos ordinis crexerunt , alii duo F. Mtchacl dc Uzcro & F. Dominicus ad lpfum Romam rcdierunt. 
aminicus Romz ab Honorio ecdcfiam S. Sixti & cccnobium d adjundum accipit. iodaics plurcs in dies 
aggregat. Collationes in palatio apofiolico refiimit, vel cvangclium Matchzi, vcicpnoias Pauli cxplicarc 
pergendo : intcrim & pcr Urbcm concionatur , etiam in S. Pctn baulica tanto plaulu & trudtu ut ejus veftes 
auditores veluti reliquias conftindcrcnt , ita ut ejus fcapularc iic per particulas dccifum vix ad genua def- 
cendcret. Ciica imtium anni quod Romz a die annunciationis numcrabatur, quofuam e fuis ncmpe Joan- 
ncm de Navarra & quemdam Bcrtrandum Bononiam mittit. iifquc Ricardum artate jam piovectum przficit 
iUum fdlicct qui Tancrcdum vixum nobilcm & alias in cxcrcjtu unpcratoris tribuaum allegit ad ordinem, 



Digitized by 



Google 



i*o LittcraDominicali, acdiePafchae in commodum le&oris ut in promtu habeat , qui numcrct initium anni feu ftylo 
%ini Gallos annum a Pafcha fcmpcr inchoari, mcnickiue prscedentes iupcrioris anni cenferi. 

Pafcha. | 



ipis 



Aaai. 



HCCXIX 



Indid. 



Nam. Aur. i Lit. Dom. 



E D 



MCCXXX 



ttecxxxiii 



BCCXXXIT 



vii. Apr. 



xxix.Mar. 



». Apr. 



III. Apr. 



xxm.Apr. 



quibus poftea Michaelem de Uzero & Dominicum ad fe ex Hifpania reverfbs jungit. Tum etiam Regi- 
naldum Aureliancnfem S. Aniani decanum a febre ardcntiflirna miraculofc fanatum veftc fua donat , voti 
tamen explendi caufa in Palxftinam ire permittit. Plura ipfc in S. Sixti miracula edit. Architcctum fub 
ruina xdificii opprclTum incolumem reftituit. Sodales in fumma retum omnium penuria una vjcc quadra» 
ginta , altera ad ccntum pane ccelitus miflb pafcit. Conventus procuratorem jam inunctum 4c jamjam animam 
exhalantem ad vitam revocat. Ex Urbe ita tempeftive cgrcditur , ut pcr Galliam Narbonenfem Tolofanafquc 
partcs tranieundo, Segobix in Hifpania affuerit pauloante natale Domini.ubi cum ob fummam ficciutcm 
agricolx nondum feminare incepiflcnt . precibus copiofum illiseccclo imbrem impetrat, & domum ordinis 
erigit. Reginaldus e Palxftina' rcdux Bononix jam adctat xxi decembris. Hoc eodcm anno fodales Lutetiat 
agentes e domoa fc conducta ad ecclefiam S. Jacobi fibi conceflam tranfcunt & ingrediuntur fexta augufti. 
Matritum Dominicus progrcflus domum a F. Petro , quem e Tolofa eo roifcrat , anno mccxvii eredam in- 
ftaurat, & plutes ad ordinem allegit. Apud Gualdafattu feu Guadalajara muitos novitios induit, moxque 
propofiti pcenitentcs liberos abire finit, fed precibus ad Deum fufis ut redeant obtinet. Pluribus in Hifpa- 
nia geftis circa pafcha in Galliam revcrtitur. Tolofarurfus iterhabet. Sodales cirones aqua in vinumvcrfa 
rtcreat , 8c verbis mcllifiuis ad dura quxquc pro Chrifto fortiter fuftinenda excitat. Tum F. Bei trandum 
de Garriga ibi inventum fdcium aflumcns primo ad Rupcm-amatoriam , cxinde o&o dicbus Aureiianos, 
ac tandem Parifios advenit, ubi conveutum triginta fodalium fub F. Matthxo abbatc (anctiflimc rcctum 
lxtus afpicit. Collationes plures ut illi ubique folemne, publice habct. Remos, Mctas, Pictavos , Aurc- 
lianos mittit , qui in his civitatibus domos novas erigerent. F. Pctrnm Cellani ibidcm invcntum cum 
quibufdam focus Lcmovicas deftinat , & jubct ut iutra januarium fequentem eo advencrit. Jordanum fuum 
poftca fuccclforcm , tum facrx facultatis baccalaureum , nec dc ordinc amplectcndo adhuc cogitantem , fa- 
miliarem fibi facit. Guillelmum de Montcfcrrato de quo fupra , & a duobus annis Lutctix ex condicto theo- 
logix dantcm operam , promifliim cxigens fua vcfte induit & focium aflumit , Bcrtrando dc Garriga To» 
loum dimiflb. Italiam tum cogitans itcr pcr Burgundiam inftituit. Caftellione tranfiens , filium fui hofpitis 
qui de (uperiori tabulato cecidcrat , quait cxanimcm vitx rcftituit. AIpcs dum pcdcs fupcrat qucmdam F. 
Joanncm converfum fecum ex Hifpania dcdu&um , animo prx laflitudine & famc dcficicntcm pane cceli- 
tus miflb reficit. Bergomum primo , tum Mcdiolanum ingreditur. Hic apud canonicos S. Nazarii hono- 
rificc excipitur. Concionibus fuis totam commovet civitatcm , trcfque prxitantifiimos viros ad ordinem af- 
citcit. Hos fecum ducens Bononiam pervcnit fub fincm augufti. Numerofius jam crat Bononix Fratrum 
collegium fcrvcntiflimis Rcginaldi concionibus & fanftifiimis cxcmplis aggrcgatum. Hinc iuque Domi- 
nicus eumdem Rcginaldum Pariiios ablegat, fimilem ab co fperans in rcgia urbe (uccerTum. Tum vcrd 
fodaks ad cclebriorcs Longobardix civitates mittit, qui domos ordinis erigant &inter alios F. Joannem 
Salcrnitanum Florentiam. lpfe Romam cogitans Florcntia tranfit , ubi Benedi&am forminam nobilcm , fcd 
ob morcs mundanos permittcnte Deo a malo ipiritu vexatam libcrat, & ad mcliorem frugcm adducit. 
Vitcrbii apud S. P. Honorium III jam adcrat xv novembris. Aulam fiimmi pontificis fcquitur ad xvn dc- 
ccmb. quo die per brcvc apoftolicum in civitatc Caftcllana datum ecclefiam S. Sixti fibi fuifquc Fratribus 
abfolute conccdi obtinct. Poftea Romam pergit. 
Dominicus Romam forte antc Natale ingreflus fodalcs fua prxfentia beat. Tum vcro refcicns ccenobium ad 
ecclcfiam S. Sixti quod fui inhabitabant , olim ab Innoccntio III rccludcndis fanctimonialibus Romanis 
creltum fuiiTe , licet morte pontificis opus interrumpcnte non pcrfectum , confilium Innocentii tam falubrc 
fc tum confcio & quodammodo obicc irritum ficri non patitur : facilem eflc omnia componendi rationera 
Honorium monet , fibi ecdefia S. Sabinx detur , in eam fui fodalcs deducannir , tum in S. Sixti ccenobium 
noftrorum curis rcligiorii aptiflimum factum transferantut monialcs Romanx. Laudat Honotius , ncgotio 
cum Domimco conficiendo trcs prxponit cardinales , Hugolinum Ofticnfem & Nicolaum Tufculanum cpif- 
copos, ac Stcphanum de Foflanova tit. xn apoftolorum preibytcrum. januario rcs tncepta , fcbruario pcrfi- 
citur , at non fine miraculo. Die S. Valentini marryris xiv februarii fcria lcxta cinerum ad S. Sixtum acccf- 
fcrat cardinaUs Stephanus prxfatus & cum Domituco colloqucbatur , & ecce afFcrtur Neapoleonis juvenis 
dicli Stephani confanguinei cum cquo in fbvcam prxcipitati corpus ab omnibus exiftimatum jam inanime. 
Dominicus jubet in quamdam ccllam defcrri , omnibufque cxdufis folus ingreflus oratione ad Deum fufa ju- 
vcncm vitx reftituit , & patruo Stephano coram aftantibus reddit fanum & incolumcm. Prxfentcm miraculo 
ait Theodoticus fuiflc abbatiflam S. Marix de Tcmpore, qux cum quibufdam fuis monialibus venerat, ut 
ccenobium in quod transfcrcndx erant luftrarct. Dominica fequcnti priroa quadragefimc xvi febr. quadra- 
ginta monialcs omnes ecclcfix S. Marix de Tempore , vel ut alii fcribunt de Tcmpulo ad S. Sixtum vc- 
ninnt ibi deinceps intra clauftra abfque egredicndi facultatc moraturx. His voluhtartx fc jungunt codcm dic 
magna pars monialium S. Bibianx , & alix cx divcrfis Urbis monafleriis ad nomerum viginti unius : qui- 
bus deindc acceflcrc plures nobilcs virgines Romanx , qux fccuU deliciis contcmtis cruccm Chrifti magno 
animo amplcxx funt. Octo Sorores e monafterio Pruliano a Dominico vocatx mox advcniunt , quarum 
primam nominc Blancam fandus vir monialibus S.Sixti dat prxfcdam feu prioriflam. Has certum ePru-. 
lio cxceflifle faltem menfc martio , forte & Romam advcnerint ante xxv martii , quo Romx novus annus 
incipicbat. 

Dominicus hac occafione S. Hyacinthum ejufque focios B. Ceflaum , Henricum & Hcrmannum ad ordincm al- 
legit , & poft pafcha fecum Bononiam ubi ad pcntecoften prima fua comitia genctalia habcnda cdixcrat 
dcducit. Ex itinerc Scnis tranfit , ubi fodaics a fe Roraa miifos invcnit jam a xiv martii locum a valctudi- 
narii publici curatoribus ad iphabitandum accepifle , interim dum commodius ad crigcndam ordinis domum 
folum repcrirctur. Florentiam etiam in tranfcurfu vifitaflc volunt. In illis primis Bononicnlibus comitiis rc- 
gula S. Auguftini & conftirutioncs in monaftcrio Pruliano anno mccxvi fuperadditx ab omnibus confirman- 
tur , & pro toto ordine acceptantur , illa in prtmis qua reditus ccrti cujufcunquc gencris abdicantur. Mox a 
finitis comitiis Dominicus Hyacinthum & focios in Poloniam ablcgat. Ipfe civiutes Lengobardix pcrcur- 
ric, ubique de roore concionatus. Mcdiolani crat die S. Barnabx , fuofque in S. Euftorgii ecclefia quam 
dominica paflionis xv martii intravcrant jam ftabilitos & in magno numcro reugiofifftmc viventes lxtus 
vidct. Ibidcm fcbri corrcptus quibufdam diebus hxrcre cogitur , fcd mox convaicfcenS alio pergit , ubi 
domus ordinis nondum erectx erant facilc obtincnS. Bononiam jam redierat antc aflumtionem B. V. illo- 

J|ue ipfb fefto die Conradum Teutoncm famofum univerfitatis magiflrum dum primam cancrcnt ad pcdcs 
uos proftratum & habitum ordinis cnixe pctcntem abfquc mora in gremium admittit. Poftea idcntidcm 
ad alias Longobardix ut videtur infctioris civitates ordinis diiatandi caufa fc transfcrt , tumque ut conjcctu 
pronum , cum Mutinx prxdicantem dccanus quidam de Francia audivit , qut & ei tentationcm gravcm 
qua impetebatur confcflus , ejus precibus a Deo caftitatcm obtinuit. Dum cttam agit Bononix five hoc an- 
no five iuperiori Fratrcs vidui neccflariis carentes miflb coclitus panc bis reficit. Menfc novembri Romam 
rurfus contendit , & Florentia iter inftituens , ac BenediAam quam anno fupcriori a maligni fpiritus vexa- 
tione liberaverat , in ncgotio (alutis ncgligentiorem rcperiens , ea confcntiente , ipfoquc Dco rcm commit- 
tcnte , ut fpiritus falvus fierct , in carne ut olim vcxatam vidct. Initio decembris Dorninicus jam crat 
Romx. Vide annotata ad vitam per Jordanum n. 37. 
Dominicus Romx agcns xvm januarii ab Honorio III breve obtinet, in quo canonicus tantum didtur, tc 
aliud xxix martii in quo prior ordinis Prxdicatorum nominatur. Lc&ioncs verb fuas in palacio apoftolico 
rcfumfifle vix dubiuverim , ut & paflim in urbe prxdicafle, td enim illi fempcr in morc. Ibidem cxiftcns 
millc nonaginta libras dono accipit pro monafterio Sororum S. Sixci. Perftabat adhuc dic xvii apnlis, 
quo cum Fulcone epifcopo Tolofano inUrbe etiam prxfente tranfigit, & fextam portcm decimarum olim 
ab co fibi & fuis conccflam in ejufdem manibus rcmittit, cedit, & ut loquitur, defamparat inperpetuum. 
Bononiam rcdcundo quam viam tcnuerit non omnino ccrcum : probabilius Viterbium cum Raynerio car- 
dinali Capoccio ivifle , tumque ab co ecclefiam S. Marix ad gradus & ccenobium adjunftum acccpifle, hinc 
Scnas , Florcntiam & tandcm Bononiam. Ad ferias pentecoftcs xxx maii fccunda habet in ca dviute comi- 
tia generaUa. In his ordine in ofto provincias diftributo totidcm prxfefti provincialcs crcantur , Sc ut fu- 
prcmum fupcr cos caput magifter dcinceps vocaretur , injungitur. Poft comitia quinta junii ablbluta Ve- 
netias ad cardinalem HugoUnum vadit , tumque ut vcrifimillimum in ea urbe ccenobium ordinis crigit : rcdic 
fub fincm julii , fcd prx nimio xltu fcbre acriori corrcptus , qua in dics invalefcente tandcm in ccelura 
rapitur vm idus feu fcxta augufti die vcneris hora meridiana , xtatis quinquagefimo primo. In eccleiia 
vctcri S. Nicolai (epultum fuit cjus corpus , facra & omnia funeris oflkia celebrante (xpius nominaco D. 
HugoUno Oftienfi cpifcopo fummo poftea pontifice Gregorio IX. 
Die xxiv maii feria tcrtia pentecoftes dum comitia ordinis generalia Bononix haberentur , prxfidc magiftro 
ordinis B. Jordano S. Dominici fucccflbre , hujus fan&iflimi parentis corpus in locum decentiorem "'<■* 
bcrrima cum pompa tranflatum fuit. Cujus tranflationis hiftoriam fcripfit idem Jordanus, quam»videlis 
apud Bzovium in Ann. Ecdc. ad mccxxxiii n. 5. & apud Malvendam ad cumdem annum n. 9. 
Gregorius 1 X B. Dorrunicum SS. albo infcribit Reate v Non. julii. 

L iij 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



ORDINIS PRjEDIC ATORUM. 



«5 



primum editum vifum eft hic inferendum : Bono- 
rius &c. Diltltisfiliis magijtro Roberto S. Vitto- 
ris, Vincentio de Sillia > Cattorgio de Manfit, Jo- 
fipho de Flore , facobo V 'allifnmbrofit , & Domin- 
|« de Aquilari monafieriorum monachis & c. Qu-a 
fii feminant fitper aquas , & qui frumentum abf- 
condunt , in fofulo maledicurtur , confitlte agitis, 
fi taltnttem vobis a Vco creditum in fitdario non 
ligatis , citm a nemine accendatur Ittcerna Ht fona- 
tnr fttb modio , fed fitfer candelabrum ut cunttis 
tjtti in domo fttnt Ittceat , fiatuatur. Cttm ergo dt- 
leclus F. Dominicus frior ordinis Pradicatorttm 
tnagnum credat animarttm frofcBum , fi quam re- 
cefijtis a Vomino fradicationis gratiam , juxta 
fitam trogetis frovidentiam utilitatibus froximo- 
rnm , difcretioni vtftra fe> afoftolica fcriftaman- 
damns ', quatenus fro illins amore qui frofter ni- 
tniam caritatem qtta diltxit nos » de fccrctoPatrts 
td fttblicttm humana conditionis exivit, froftcifca- 
mini cnm iffo F.Dominico ad frofonendum qmbus 
exfedire viderit verbttm.Dei , qup hmine verita- 
tis ofienfo errantes ad viam jufiitia revertantun 
fcientes qttod vos concejfmtts Fratri fradifto , ut 
eidem in minifterio verbi Dei cooferari ttneamini 
frofrittm femfer habitttm defcrcndo. Datum Viter- 
biiiv idtts maii pont. noftri ann» iv, fcilicet xn 
maii mccxx. Hoc diplomanon putem Dominicum 
prsfentem accepifle , cui non fatis fuperfuiflet tem- 
poris , ut Bononiam rediret , ubi xvn ejufdem 
mcnfis die pentecoftes capitulum fuum generale 
aperire debebat , fed faltem ad ejus preces dum 
Roma paulo ante reverteretur a pontifice obcen- 
tum. Porro cx his litteris Dominicum difcimus 
etiam dum inftitutioni ordinis ardehtius inftaret , a 
przdicationis officio propterea non retardatum, 
fedperpetuo ac indefinenter ei defudafle > & quot- 
quot cx aiiisetiam ordinibus ad idem munusaptos 
viros graves & eruditos noverat allegifle , fibique 
focios adjunxifle. 

Anno fcqucnti Dominicum non paucis menfibus 
Roma: fuifle afta plura probant. Diploma Hono- 
rii III referc Malvenda pag. jzj Dominico priori 
ordinis Prxdicatorum inlcriptum , datum Laterani 
vi idus dec. anno v, fcilicet vui dec. mccxx. 
Idem Malvenda pag. 325 & ji<J aKa duo profert, 
primum in quo Dominicus dicitur canonicus ordi- 
nis Prsedicatorum & praefentium lator , datum La- 
tcrani xv Kal. jan. anno v : alterum in quo idem 
fancius diciturprior ordinis Pra:dicatorum , &ver- 
bi Dei evangelizationi totaliter deputatus , datum 
Laterani IV Kal. april. anno v id eft xxix martii 
mccxxi, quae oftendunt adventum & quadragefi- 
mam cjus anni & Romx egifle , imo & ultra, 



nam a£ka hxc habentur ibidem ab eq fignata. 

Jn nomine Domini. Notitm fit omnibtts frafentem 
paginam inffeEturis , qttod nos Fttlco Tolofana Et- 
clefia gratia Dei efifcoftts donamtts & libenter con~ 
cedimus fer nos & fitcceffores noftros in remijfionem, 
anima nofira & ob tuitionem fidei catholica , & ad 
tttilitatem totitts dioecefis Tolofana tibi dilcfto Do* 
minico magiftro Pradicationis & fro te tttis fuc- 
ccfforibtts & Fratribtts ejttfdem ordinis ecclefiam 
i. Marit. Fanijovis , qttam eidem ordini PradU 
cationis cum decimis fivt ad nos ftvt ad fabricam 
ecclefia five ad capellanttm ibidem infiituendum 
quondam fertinentibus oblationibus & cum omni- 
bus juribus fitis & fertinentiis jure ferfetuo fofft- 
denda integre affignamus : tt & ptr tt FratrtS 
tjufdem ordinis cum traditione frtfentis charta in 
poffefftontm inductntts , falvo tamen jurt tfifcopali 
nobis & fitccejforibus nofiris tam in cathedratic* 
quam in frocurationibus , & in commiffiont cnra 
animarum-illi facerdoti , qui a magiftro vel priore 
in ditla tcclefia a difto magifiro inflituto , vel 
Fratribus jam dicli ordinis nobis vtl nofiris fitccef- 
foribus fiterit prxfentatus. 

£t nos fupraditlus Deminicus mhgifier Prtdi- 
cationis per nos & fitccejfores , & Fratres ipfius 
ordinis , vobis D. Fulconi epifcofo & vcfiris fitc- 
ctfforibus fextam partem decimam ecclefiarum pa- 
rochialium totius Tolofana dioecefis , quam nobis 
& ordini praditlo de confenfu camnicorum S. Stt- 
phani Tolofani rttroattis temporibus libert concef- 
fifiis , ficut in infirumento publico plenius contine- 
tur, folvimus & dtfimparafnns in ptrpetuum , it4 
quod dictum infirumentum fit penitus irritum & 
iriant , renunciantes omni legttm & canonum au- 
xilio , quod nobis vel ordini anttdiSto ex donationi 
vtfira vel alio mado fuper pradiita fixta partt 
decimarum poffet competere vel valere. 

Ut autem omnia fupradiSta omni firmitate fitb-* 
nixa permaneant , figillorum nofiri & Dominici 
magijtrt Pradicationis prafati munimint ftcimus 
roborari. Attum in urbt Roma anno Dni Mccxxi 
inditt. 9. xV Kal. maii. Prafentibus ad hoc con- 
vocatis Aimerico & Petro monachis Ciftercienfis 
ordinis, & F» Bertrando converfo tjufdem ordinis» 
& mag^firsArnaudo de Camfragnanv , & Willel- 
bo Calveto^& me W. Garrado , qui hac rogatuS 
fcriffi D. Amico Artlattnfi archidiacom dic* 
tantt. 

Sicexfcripfit Quetifius noftcr ex archetypo To- 
lofae apud noftros etiamnum fervato , cui pendenc 
tria figilla , primura ecclefis S. Stephani , alterum 
epifcopi , tercium Dominici miniftri Praedicationurti 
hac forma. 






Quibus addendum S. Dominicum jura omnia fibi inftramentum acquifita , monialibus Prulianis cdffifli, 
& fuis fuper di&am ccclcfiam Fanijovis per hoc cjux iis ab eo tcmpore etiaranum potiuntur. 



%6 



SCRIPTORES 



S re. XIII. Aliud inftrumenrum eodem temporc Romxcum 
fan&o a<ftum refert clariflimus Mabillonius Mufei 
Italici T. I p. 74 ex vereri codice Bibl. Chigianx, 
quod fic habet : Magifier Ctnthins C regorii Ran- 
paxjili in prtfentia Stephani cardinalis JanStornm 
tfoftolorttm reverendo & per omnia referto Fratri 
vomtnico priori venerabilis monafierii S. Sixti re- 
eipienti pro ipjo monafterio & pro monafierio S. 
jifaria in Ttmpnlo & eorttm fervitntibns in fer- 
petttttm eoncedit mille nonaginta libras prov. Sen. 
tjnas Dna Engenia olim abbatijfa ditti monafierii 
S. Maria in Tempnlo mntnaverat , & Je quibns 
ipfe pignns fecerat » fcilieet in hortis ipfins mona- 
fierii de circnlo maximo. Attnm anno mccxxi 
pont. D. Hontrii papa anno v inditt. ix. ac pro- 
inde faltem poft xxv martii quo die annus Romx 
tum incipiebat. Poft tot a&a & teftimonia , quin 
B. Dominicus duobus ultimis vitx fux annis Ro- 
mam bis faltem iverit , pluribufque menfibus qua- 
libet vice commoratus fuerit , nemo jarri ut exifti- 
mo negabit : prima Fratres fuos in S. Sabinam Sc 
moniaies Tranftiberinas in S. Sixtum ttanftulit, 
quod actum menfe februario mccxix ftylo veteri, 
novo mccxx : altera fufficiens erat itineris caufa, 
ut & Fratres & Sorores in fufcepta religione magis 
ac magis ftabiliret : uttaque multa in gratiam ordi- 
nis a pontifice diplomata obtinuit. 

Non puto objiciendam mihi qux nunc vifitur in 
ecclefia SS. Sixti & Dominici fupra montem Ma- 
gnanapoli infcriptionem ad imaginem B. Virginis , 
quam efle credunta S. Luca depictam, & a S. Gre- 
gorio papa I in folemni fupplicatione olim laram, 
cujus infcriptionis hxc cft ultima linea : Contigitta 
tranfUtio ad S. Sixtianno mccxix ftbruarii xxlv prima 
dominica quad/agtftma. Facilis enim refponfio : nem- 
pe hoc monumentum opus eft feculiultimo elapfi, 
occafione novx circa mdcxl imaginis B. Virginis in 
locum magnificcntiorem Sc ornatiorem tranflatio- 
nis ere&um, & abhominein veteri numerandi an- 
ni ratione non verfato fcriptuin. Is legens apud 
Theodoricum de Appoldia antiquam ejus imaginis 
e S. Maria trans Tiberim ad veterem S. Sixtum 
tranflationem facbam anno mccxix , xn Kal. mar- 
tii dom. I. quadragefimx , annum m c c x i x juxta 
ufum hodiernum accepit : fed ex ephemcridibus 
accuratis videns anno illo fic computato domini- 
cam primam quadragefimx non xu Kal. fed vi Kal. 
martii evenifle , Theodoricum corrigendum merito 
putavit , fed perpwam correxit fcribens x x i v fe- 
• bruarii fa&am ttanflationem. Cum autem conftet 
feculo xi i Sc xi ii & ultra diutius annum Romx 8c 
alibi a die annunciationis xxv martii fuifle inchoa- 
tum, cujus prxter exempla jam fuperius data , Sc 
hoc addendum ex Ughello Ital. fac. T. vi p. 499 
ubi refert diploma Lucii III datum Vellctri x 1 1 1 
Kal. april. indi&. 1 , incarn. Dom. anno mclxxxii 
pont. anno fecundo : nifi enim computum veterem 
a moderno diftinguas , egregie falleris : Lucius enim 
eledhis fuit circa feptembrem mclxxxi : prxterea 
anno mclxxxii juxta computum hodiernum erat 
indiftio xv : fupeteft igitur ut ille annus mclxxxii 
menfe martio ante diem annunciationis fit illc qui 
nunc diceretur mclxxxiii quo erat indi&io I , & 
annus Lucii fecundus : cum inquani hxc conftent 
apud peritos,certo apud Tlieodoricum annus mccxix 
menie februario intelligendus venit ille qui nunc 
Mccxxquo dominica I quadragefimx fuit xiv Kal. 
martii (eu xvi februarii , & fic emendandus erat 
Theodoricus , ficque corrigenda infcriptio Ronia- 
na nobis objedta. In idem erratnm impegit Torri- 
gius fupra citatus Hifioria dtffimagine &c. cap. 5. 
ipfe emcndandus , dum Theodoricum feu potius 
ejus codicem mendofum non recle corrigit : quem 
tamen Torrigium cxtera magni facio ccu virum 



diligentem, ficcui pluraantiqua ordinis monumerv- 
ta, inter alia fupra relammF. Benedidi de Montc- 
fiafcone me deberc libens Sc gratus agnofco. 

Si fupra relata omnia a£ka Maivenda vidiitct , 
non ita in geftis B. Dominici per tres uitimos vita: 
fuac annos recenfendis ac in ordi.-:em collocandis 
intricatum fe cxhiberet , qualem ipfum videre eft 
pagg. 203 n<5 t$6 & feqq. ncc dixiflet extra orn- 
ntm controverfiam tffe S. Dominicum nomi<fi poft migra- 
tionem monialium in S. Xifium ivijftin Hijpanias , quod 
abunde jam confutatum. Qiix verb addit eadem 
pag. 2 3 6 b. certum eflc cx confenfu aucLorurn 
S. Hyacinthum cum tribus fociis ordinem intrafle 
anno mccxviii , & tamen poft fufcitatum Neapo- 
leonem , nec veriora funt nec ccrtiota, imo ex /ara 
didis facilc rcfelluntur. Ivonem eleftum Craco- 
vienfemepifcopumanno mccxviii Matthias Micho- 
vienfis ab eo citatus fctibit quidem , fed quo mert- 
fe non addit. Vel igitur Michovienfis annum nu- 
merat ftylo novo , tumque etiamfi Ivonem ftatuat 
cle&um menfe januario, impoflibile videturut epif- 
copus tantam famtliam fecura ducens , totque im- 
pediraenta trahens Roraam advenire potuerit , ac 
jam ibi prxfens negotia fua omnia expedivifle uc 
vult Malvenda ante rairaculum fufcitati Neapoleo- 
nis, quoddie S. Valentini martyrisx iv februarii 
patratum narrant Theodoricus & S. Antoninus : vel 
quod verifimilius, Michovienfis ceu qui hac ab an- 
tiquis fcriptoribus excipit, annum mccxviii nume- 
rat ftylo vetcri , tumque Malvendam nihil juvat , 
nara februarius hujus anni illc eft , qui nunc dice- 
retur anni mccxix, quo S.Dominicumin Hifpania 
egifle contendit & redfce Malvenda. Itaque velit no- 
lit adnoftram fententiam accedat necefle eft , fcilicet 
miraculum fadum februario anni mccxx fedquiea 
xtate mccxix tantura dicebatur faltem adxxv martii, 
Sed quid tumde Hyacintho ejufque fociis ? Ve- 
teribus inftrumentis deflituti , nam hactenus nulla 
vidi a Polonis fcriptotibus allata , nihil certi af- 
truere poflumus , at en quod probabilius videtur. 
Ivo fub finem anni mccxviii ele&us fuerit prxful 
Cracovicnfis , parando itineri aliquot menfcs infum- 
ferit , Romara petvenerit anno mccxix poft paf- 
cha reliquum anni Sc menfes aliquot fequentis cx- 
pediendis negotiis moram fecerit , interea menfe 
decembri ejufdem anni mccxix Romam advenit B. 
Dominicus & februario fequenti x v 1 Kal. martii 
feria vi poftcineres Ncapoleonem fufcitavit, xiv 
Kal. mattii dom. I. quadragefimx fan&imonia- 
les e S. Maria trans Tiberira ad S. Sixti perduxit , 
his admirandis geftis Ivo cum fiiis familiaribus prx- 
fertim cum Hyacintho & Ceflao affuit , ifti ambo 
juvenes tum his miraculis excitati , tum concioni- 
bus Dominici accenfinomen ei.dederunt, ejufque 
inftitutum amplexi funt , ad aprilem cum eo in S. 
Sabina permanferunt , forte & cum eo RomaVi- 
terbium & Bononiam iverunt , & capitulo genera- 
li ordinisprimo ad pentecoftenxvn maii affuerunt, 
hinc per Frizacum in patriam fuam rcdicrunt : id 
certe xque probabile imo longc verifimilius qudm 
quod habet Malvenda , illos cum Ivone patruo re- 
diifle , quibus jam Fratribus pedibus tantum non in 
curribus & equis ire liceret , prxlertim cum Ma!- 
venda velit illos Frizacitotos fex menfes fubftitif- 
fe , quo cetto pedites Sc a patruo Ivone fcparati 
pervencrunr. Cum inftituta a nobis narratione con- 
veniunt omnia , ftat & quod in litteris canonizatio- 
nis legitur , perexiguo tempore omni Dominiei dijciplirut 
egregie infiruUum Hjacinthum. 

Qiiod verb per annum ctrcitet Ivonem eledfcum 
Cracovienfem retinemus Romx , non mirabitur qui 
caufam itineris noverit. Nimirum Vincentii epifco- 
pi Cracovienfis viri religiofifllmi, Sc jam a xn cir» 
citer annis fuo munere diligcntiffime perfunfti ab- 



Digitized by 



Google 



ORDINIS P RjEDICATOHUM. 

dicatio voluntaria pontifici probanda erat , fic enim hxc cochlearia fecum attulifle , a quo B. Domini- Sic. Xiti. 
refert Dlugofliis Hift. Polon. lib 6 adann.Mccxvni, cus dono accepta poftea fub finem anni Romam ut 
hujufmodi autem cefliones ejus meriti epifcopis dicrum eft fe conferens Sororibus Sanxiftinis mu- r 
sgerrime femper fummi pontifices permiferunt : nufculum hoc Hifpanum diftribuerit : ficque verba 
adde & ca conceffa , fuaque ob egregias dotes car- Theodorici recce ordines : Temport epudam redieni 
dinali Hugolino ab olim cognitas facile probata in Romxm B. Dominicus detulit Soronbus ex Hifpania alla* 
locum Vincentii furrogatione , Ivonem alia forfan ta cwhkaria cypreffina , unum pro qualibet Sorore. 
Ecclefis Sarmacics habuifle ncgotia pertractanda , Adde fororem Cxciliam ex" cujus ore hsc Borio* 
qus citius exequi non potuit. Undc Dlugoflus fic nis anno mcclxxxviii a F. Geratdo mm pro Teu» 
habet loco citato : Qm ( Ivo ) dum Roma promstionit tonia in comitiis' generalibus Luchs habitis difEni- 
[h* pertraSans negotia moraretur , B. Dominicum magnis tore , & poftea ejufdem Teutonis priore provincia- 
jam prodigiis initia faa fantlitatis & rtligienis declarati- li accepta funt, o&ogefimum quartum artatis tum 
tem videre, ejufaue fitmiliari converfatione uti , & pradi- excefluTe , qnX & facile prx fenio in quibuldam cu> 
cationi fita coram mtereffs promeruit. Has fateor iblum cumftantiis rei ante annos txvm geftx errare po- 
cffe conjedturas , rem forfan accuratius narrabunt tuerit. Imo ut vetularum eft qux fiia juvenili retate 
Poloni , fi quando cpifcoporum fuorum feriem acciderunt non rarb exaggerare , hinc evenifle haud 
fcripferint, & ex litteris pontificiis fuifque archi- immeritb quis putet, ut prxdidta Cxcilia quxdam 
vis , 8c menfem quo eledus Ivo , ut & illum quo de B. Dominico retulerit , verbi gratia de dxmone 
ab Honorio probatus , ac diem tandem & annum in fpecie modb lacerts , modb pafferis moniales tur- 
quo ab Henrico Gncfiienfi archiepifcopo confccra- bante aut terrcnte , vel etiam fimis quam Safiftus 
tus fuic , prodant. Interim mihi fatis cft ut quidem candelam coram (e tenere ad digitorum ufque com- 
opinor demonftrafle , illum Romx Dominicum an- buftionem jufferit & alia fimilia , qus ut verbo Fer- 
tc quadragefimam anni mccxviii ftylo novo vidc- dinandi de Caftillo ad hiftoriam generalem otdinis 
re non potuiffe , fiquidem nondum crat eledus, prsfantis utar, a viris gvavioribus ceu pueriles inep- 
vel fi clettus in Urbem tam cito pervenire non tije, ninerias y cuentos habentur. Hsc enim cum an- 
potuit : Dominicum in Hifpania egiffe menfe fe- ti^uiorcs & fanfto squales vel fuppares fcriptores 
bruario anni mccxix ttjlo novo , ac proinde Hya- Jordanus , & Humbertus ordinis magiftri & Conf- 
cinthi vocationcm ad ordincm in annum fequentem tantinus provincis Romans alurnnus , ejus licct re- 
rejiciendam menfe februario ftylo novo mccxx , rum vel minimarum curiofiflimi non meminerint, de 
fed ftylo ejus feculi mccxix. iis nil unquam vel a fororibus Sanfixtinis vel a fo- 

Chronologis hactenustam aptead temporacon- dalibus qui vivurh vidcrant fe audiifle oftendurit : 
■cinnats, unum tantum video quod objici poflit» ac proinde ceu viro fapiente ut Dominicum Bonifa- 
nempe quod habet Theodoricus lib. j cap. 7 ubi cius VIII vocarc folebat , non fatis dignis , ea faltem 
fic loquitur : Tempere quodam rediens de Hi/pania S. ratione qua a Theodorico narrantur,fi fidem omnino 
f. Dominicus detulit Sororibus cochlearia cyprtjfma unum non adhibeas, haud injuria feceris : ita tamenutin 

Cquahbet Sorore. Hsc cnim jam in S. Sixtum tranf- relatis aliquid veri latere cxiftimes , ficque Melchio- 
as moniales indicare viderentur , priufquam B. rem Canumde locis theologicis lib. xi cap. 6 omnia 
Dominicus itcr HifpanUm fufciperet , adco ut ille fufquedequehabentemj&MalvendamadMccxixn. 
filiarum fuarum vel Segobis vel Matriti memor fin- 14 omnia iufpicientem ac propugnantem conciliabis. 
gulis hsc xeniola cOmpararit. Sed idne tanti eft, ut O f E R A. 

propterea tota ratio itinerum fandi tot momentis 1. LibeUus rationet atqueauftoritattsin confirmationem 
firmata fit everrenda. Itaque cum ut*P" 1*1***?** >n fidti contintns. In difputatione apud Fanumjovis cum 
narratione Theodorici ncceflario fit agnofcendum, Albigenfibus habita a B. Dominico fcriptus fuit, 8C 
ubi tranflationem moniaiium refert ante iter Domi- omnibus aliis per prxdicatores in illis partibus tum 
nici Hifpanum , utrumque tamen ad annum mccxix agentes fcriptis plus csteris commendatus & appro- 
collocans , quod fi verum ut mihi conitat , iter batus , quique palam inignem projectusillaefus eva- 
prsceflit, & tranflacio fubfequuta eft , ut fupra a fit. Sic Jordanus n. 14. Conftantinus n. 11. Theb» 
nobis conftitutum : fic & in ifta cochrearium dela- doricus lib. 1 cap. 6. 

tione ac diftriburione aliquid in Theodorico ne- 1. Ssbedula aucloritatts pro EcclefiacatholiCafideexhibent» 
ceffario fupplendum. Nam prsterea incredibilc eft Hanc in alia apud Montemregalem difputatione cui- 
etiam fi moniales ills ante iter Dominici Hifpa- dam hjerctico tradidit B. Dominicus , quamille hxre- 
num tranflats afferantur, fancbim ex Hifpania tot ticusfociis fuis prxbuit,a quibus ter inignem pro- 
tegiones peragrare pedes cogitantem, fcilicet Gal- je6ta,toties fana& integra refilivit.Sic Petrus deVal- 
liam univerfam Parifios ufque,exindc per Burgun- libus Sernaii cap. 7. Qusftioeraran eccleliaRoma- 
diam in Italiam, tandem Bononiam, ubi tribus cir- na eflet fancta & fponfa Chrifti ut fuftinebant ca- ' 
citer menfibus fubftitit , priufquam Romam adiret , tholiei, an Babylon meretrix & mater fornicationum 
hujufmodi onus plufquam centum cochleavium , ut objiciebanc hsretici. Sic Guillelmus de Podio- 
nam ab ipfis iniciis plufquam centum Sorores apud laurentii. Fructus hujus fcriptieodem tefte fuit 150. 
S. Sixcum fuifle omnes produnc , cencum inquam hxfeticorum in finum ecclefis reverfio. 
Ula Sc amplius cochlearia fuis humerls impofuifle : Porro duo fcripta fuperiora inter manus judicura 
onus illucl importunum & faftidiofum fecum fem- quibus tradita fuerant , & quorum plures hxreticis 
per habuifle Tolofs , Parifiis , in Burgundia , per favebant perierunt , ut dc ultimo fpcciatim monec 
• Alpes , Bergomi , Mediolani , Bononis : fodales eum Guillelmus mox citatus. 

son incerrogafle quid fecum deferrec, nullosut fibi j. AUa tjus ut minijhi praiicatioms fiu potiut Ht mU 
daret poftulafle. Serio Dominicum alta omnia pro niftri reconciliationis hareticorum in finum Ecclefia redeun- 
Dei gtoria , pro majori Ecclefis incremento , pro tiuma legatis fummi pontificis conjHtuti. Dus fententis 
ftabilimento ordinis in toto hoc itinere cogitantem, ab eo hujusofficii auftoritate latx fupra in notisad 
ubique prsdicationi indefatigabiliter infiftentem, Jordani n. 17 referuntur, qus multb plures hujus 
aliunde codicibus evangeliorum & epiftolarum Pau- generis ab eo prodiifle indicant. Qui accrbiores cen- 
li , quos femper fecumin via ferebat fatis onuftum , fuerint , fic apud fe exiftiment antiquam feculo xm 
ad cochlearia attendifle nemini fapienti probabitur. adhuc viguifle difciplinam , nec Dominico leges a 
Quid ergo \ En quod verifimilius videtur , nimi- legatis fibi prxfc iptas tranfgrcdi licuiffe, cum ipfi 
rum quemdam e lodalibus Hifpanis , qui ad prima legati Raimundo comiti Tolofano duriores impofue- 
ordinis comitia Bononiam anno mccxx venerunt, rint. Hoc vero reconciliationis rnjniftcriuin Sanclio 



Digitized by 



$s scriptob.es 

Sic. XIII. pcr quam honorificum cft , quod apoftolusin fepo- jus tribunalis erc&ionem & officii executionem ne- 

fuiflc Chriftum tantura glotiatur. ceflarium erat , fed in continua concurfatione fuic 

Hac occafione quxritur an S. Dominicus haere- ordinis fui ftabiliendi caufa, in Galliara Sc Italiam 

ticorum cenfor , & ut aiunt inquifitor fuerit infti- pluries eundo & redeundo , Hifpaniam poftea tum 

tutus J Brcviter refpondeo certum efle apud omnes & Parifios petendo , Bononix denique fedem figen- 

hoc munere non fun&um , imo nec ullum alium id do , ubi tamen vix paucis menfibus hxrebat , alter- 

geflifle antc concilium Lateranenfc iv. Hinc illi gra- nis exiens , ubique verbum reconciliationis ad ulti- 

vifllme allucinantur , & geftorum ejus xtatis prorfus mum ufque fpirimm pupulis annuncians , fed nullutn 

ignaros fe produnt , qui Petrum de Caftellonovo tribunalis inquifitionisa&umexercens, faltemquem 

primum inquifitorcm fuifle aflerunt. Legatus ille prodantbiftorici.Deniquequiahujustribunaliserec- 

apoftolicus fuit adverfus Albigenfes, fed non ideo tio a fcriptoribus Gregorio IX afleritur, quiillud 

inquifitor dicendus , alioquin legationines,imoom- in Teutonia priraum inftituit ac magiftro Conrado 

nes epifcopi quibus ex jure competit in hxreticos Marpurgenfi commifit anno circiter m c c x x x r> 

animadvertere , inquifitores dicendi eflent , quod Tolofx verb anno Mccxxxiii,de quo fic 

nefcio an facile paterentur. Sed eft quid amplius. Bernardus Guidonis in chronico pontificum : tn 

Nempe Petrus nullum revera inquifitionis aftum diebus autem Ugatims tjufdem tpifiopi Tomueitfis ( is 

cxercuit : an & qui eflcnt hxretici fcrutandum non erat Walterus de Marvis ) ftr fwmmtm pontificem Grt- 

habuit, tum enim palam fe prodebant fidei catho- gorium IX commifia efi Fratnbus ordims Pradicatorum in- 

licx hoftes , adverlus legatos apoftolicos , iifquc fub- quifitio in fartibus Tolofanis , Albigenfibus , & CarcaJJo- 

miniftrantesprxdicatores locis condidtis ex xquo pu> ntnfibus , atqut Agemttnfibus contra hartticos facitnda A. 

blice difputabant , fuos errores pro virili propugna- D. mccxxxui fontif. fui anno vtt , x Kal. maii &c. 

bant , ullum hxreticum Albigenlem ad annum ufque Ipfe verb Gregorius hujus confilti fui epifcopos Gal- 

M c c i x captum , ullum brachio feculari traditum, liae antea idibus aprilis ejufdcm anni monuerat, iis 

ullum morti addidtum nulla eft memoria. Legati fcribens fe attendifle quod diverfis occupationum 

apoftolici eotumque adjutores patientiara folam hx- turbinibus agitati , vix valerent inter inundantium 

reticis objecerunt , & ctim paterentur non commi- folicitudinum anguftias refpirare , ac per hoc di- 

nabantur: imo ipfe Petrus de Caftellonovo abAl- gnum duxifle ut eorum onera aliis dividerentur, ejus 

bigenfibus , quibus tamen nihil unquam vel minimum exemplo qui & duodttim apofiolos & alios lxx tltgit &c* 

intulerat mali , quos folum ad fidem revocare ftu- Primi virtute hujus diplomatis Tolofje inftituti in- 

duerat, impie intctfectus eft, verus Chrifti martyr quifitores fuerunt F. Petrus Cellani de quo invita 

& innocens viclima circa finem anniMCcvm. Jam S. Dominici, & F. Guillelraus Arnaldi, de quibus 

verb ab anno mccix quo cruce fignati in Occita- fufius agunt noftri fcriptores legendi. 
niam venerunt , ad concilium ufque Lateranenfe Cacterum qui ita fentiunr, B. Dominicum tamcn 

nuila etiam hsreticorum perquifitio apparet.. Belio agnofcunt perfe&um inquifitorum exemplum inno- 

acri fateor hxretici oppugnabantur , fxpius vinceban- centia & aufteritate vitae, accurata fandarum fcrip- 

tur , fed ipfi non fe occultabant , imo rortiter & ani- turarura & facrorum canonura peritia , ardentilTimo 

mofe refiftebant , &aliquando fuperiores erant : tura pro Chrifti fponfae Ecclefia: decore zelo , odio in 

quidem multi rebelles ac in crrore pertinaces flam- errores , in errantes caritate infuperabili , patientia 

mis addicti , fed a principibus Sc ducibus cruce fi- in perfecutionibus lxta & gloriante , conftantiflima 

gnatorum ha: ftrages fiebant , in his primorum Prae- in fedem apoftolicam devotione , animo ad effuden- 

dicatorum & fpeciatim B. Dominici aflenfus non dum pro fidefanguinem paratiflimo, virum denique' 

petebatur. Huic multas contumelias illatas , multas omni virtutum genere fulgentcm, quibus alterum 

ftrudas infidias legimus , vim vi repulifle non le- fe fui feculi Paulum exhibuit. Qtiae verb ego hac- 

gimus, imo martyrii fitibundum intrepidum apud tenus, haec tantum relative fcribo, nam de munere 

eos manfiffe , quod cum illi viderent , & perfequi inquifitoris quid certum ac tenendum a faptentiori- 

dcfierunt. Ut Chrifto & Ecclefix reconciliarentur bus & rerum ordinis peritioribus libens docebor. 

hortabatut indefefie , quos ob paupertatem hxreti- Jam revertor ad opera. 

cis addictos noverat, iis neceflaria miniftrabat , apud 4. Ccnfiitutionum tjuas S. Auguftivi regula /uperaeUU- 

nobiles fceminas aliquando hofpitabatur,ut fan&a fua dit , corpus ab ipfi dt primorum fidalium ajfenfu ex an- 

aufteraque vitbe ratione ab haerefi revocaret , & tan- tiqmorum ordinum fiatutis coUetlum & ctncinnatum, Hoc 

dem obttnebat : converfis vel de fide periclitantibus ms in memb. etiamnum apud noftros Ruthenenfes 

monafterium erexit in quo fecure vivercnt , & in fervari me monuit R. A. P. Melchior Thomas de- 

fide catholica inftrucrcntur. Lermite ceu a fe vifum , dum provincix Tolofanx 

In concilio Lateranenfi fui officii moniti fimt epif- prxfedus vifitationes fuas obiret. Opus jam rarum, 

copi, ac in primis ut quifque hxreticos a fua dicc- ex quo B.Raimundus tertius ordinis magifter licet 

ceii ejicere latageret , unde inquifitorem tumB. Do- idem alia tamen ratione compofuit. 
minicum delegatum nemo ftatuit. 

An verb poft concilium hoc ei munus impofitum H*c frattrt* rectnftntnr d Lttfitano. 

fuerit , dubium : affirmant aliqui & litteras hujus 

inftitutionis fe vidifle teftantur , fed quas deperdi- 5. /* Pauii afoftoli tpifiolas UQiontt Roma ln 

tas dolent : negant alii nec argumentis carent. Pri- falatio afofiolico ditTa. 

mb quod nullum in actis Vaticanis ejus xtatis fu- 6. Jn ffalmos & tfifiolas canonicas collationts 

perfit inftituti hujus officii veftigium. Secundb om- Bononia babita. 

nes illorum temporum hiftorix ecclefiafticx vel 7. Suptr Evangtlinnt Matthai tnarrationts 

ctiam vitx B. Dominici fcriptores altum de tribu- ac fiorfim fkfer caput v 1 1 1. Afctndtntt Jefit in 

nali inquifitionis tum conftituto fervant filentium. naviculam &c. nbi omnia navis armamtnta aii mo- 

Terrib mox a Lateranenfi fynodo finita hxretici in rts tleganter trahit. 

Occitania prxvalere cor perunt , & annis fequentibus Vidc qux fiipta de eo habet Joannes Hifpanus 

fuperiores catholicis fuerunt , ufquequo illa provin- tcftis in proc. canoniz. quintus : Ittnt dixit ejuod 

cia rcgi Franpix cclfit, quod non nifi poft mortem fraditlus F.Vominicus femfer geftabat fecumevan- 

B. Dominici evenit, adeo ut illo vivo nulla fuerit gelinm Matthai& epifiolas Pauli, &multitm fin- 

erigendi hujus tribunalis libera facultas. Quartb quia debat in tis , ita auod fere fciebat tas cordt tenus. 

poft illam fynodumB.Dominicus non vitam ftatariam Qui Matthxi evangelium , qui Pauli epiftolas con- 

uUibi egit prxfertuTV in GaHU, quod tamcn a.dhu-, tinua iegcbat, adeo. uc corde teneret iotcgtas , dif- 
* " ficilc 



Digitized by 



ORDI tflS PRjE 

ieile eft quin de his plura commentatus fit , prx- 
fertim cum aflercnte Stephano in eodem proceflu 
tefte feptimo, juvenis adhuc & in fchola Palenti- 
na agens codices plures , quos fcripturx facrae re&e 
conjicias , manu fua gloflis illuftraflet. Fatendum 
tamen rerum ac temporum feu viciflitudine feu in- 
curia, ubi jam hxc ejus fcholia habcantur,a nemi- 
ne prodi. Hinc faltem difcimus , qux fuerit ejus 
pra:dicandi ratio , quxve auditoribus pro concione 
depromeret : ciim enim ex abundantia cordis os 
loquatur , nonnifi veritates evangelicas folidamque 
apoftoli de fide & moribus do&rinam popuiis conf- 
tanter annunciabat. Quod agebat Sc fuis prxfcri- 
pfit, fic enim addit idem Joannes Hifpanus : quod 
fraditlus F. Dominicus fitpe monebat & hortabatur 
Fratres ditli ordinis verbis & litteris fitis , a uod 
/imfer fruderent i» novo & veteri tefiamento , & 
koc fcit tjuia andivit euni ilia dicentem, & litteras 
«jus vidit. Idem habet Theodoricus lib. 4 cap. 4 : 
fitadebat fideliter filiis ut femfer Buderent innov* 
& veteri tefiamento : iffe ettam beatus vir evan- 
gelium S. Maithai & cfiftolas Paulifecum defe- 
rens , multum ftudebat in eis > ut easftre corde te- 
nus retineret. Et lib. 7 cap. 7. Matthai evangelium 
cum feftem canonicis tfiftolis tantum in fradica- 
tionem euntes deferebant Fratres ordinis : divinus 
uamque vir S. Vominicus hac defirenda frovtda 
diffenfatione decreverat , ut filiorum fuorum fra- 
dicatio , & evangelica veritate firmaretur > & afo~ 
ftolica au£loritate roboraretur. 

8. Laudantur variaad fitos efiftola. Ejusquam 
Parifios e Bononia fcripiit , mandans ut ad fua pri- 
macomicia quaruor fodalesSanjacobei mitterentur, 
Jordanus meminit : fimiles Tolofam in Hifpaniam 
& Romam mififle haud dubium. Plures alias circa 
ftudium Frarrum Joannes Hi/panus mox citatus vi- 
dir. Quara ad San&imoniales Matritenfes fcripfit 
habent Malvenda Sc alii , utinam auro pretiofiores 
cmnes fervatx fuiflent. Caveas autem ne quam in 
fide Bzovii idem Malvenda refert , ceu a B. Do- 
minico e fuo altero cxpitulo generali ad provin- 
ciam Polonix fcripram , ejus efle credas : eft enim 
magiftri ordinis xv F. Joannis a Wildeshuzen e comi- 
tiis Londini anno mccl habitis data , ut ex accis 
ubique fervatis conftat. Adde coenobia Polonix in 
provinciam diftinciam nonnifi in generaliflimis Lu- 
tcdx anno mccxxViii habitis fiufle eredara. 

Opsra Supposititia. 

1* Liber di corfore Chrifii. Hunc ei tribuunt fe- 
fe mutuo excipientes Bernardinus de Buftis Ma- 
rial, ferm. c , Pclbertus de Temefvar Stellarii P. 1 
art. ult. Galatinus de arcan. cap. 5 , Cucarus in Elu- 
cid. Helmefeus ferm. 7 , Cocceius Thefauri lib. 3 , 
Petrus Canifius de B. Virg. lib. 1 cap. 7 » Salmeron 
in epift. ad Rom. Suarez Vafquez &aiii , quoscol- 
ligit Petrus de Alva , qui prxterea hunc librum 
eumdem efle contendit , qui in flammas ab hxreti- 
cis ter projcctus , ter etiam illxfus refilivit. Hos au- 
tem quorum antiquior fub finem feculi xv florc- 
bat , falli omnes ex eo facile probatur , quod li- 
bcllus B. Dorninici Fanijovis in igncm injedus , om- 
nia fidei capita ab hxreticis impugnata continebat, 
fic enim retert Theodoricus lib. 1 cap. 6 : atqui Al- 
bigenfes non folam in facramento euchariftix ve- 
ram corporis Chrifti prxfentiam ncgabant : fche- 
dula vero apud Montemregalem etiam igni tradi- 
ta,tefte Guulelmo de Podiolaurentii fupra lauda* 
to , de fan&itate Ecclefix Romanx agebat. His om- 
nibus , & fi qui funt alii qui idem aftmant , al- 
lucinandi occafio fiiit , quod nofter Dominicus de 
Pantaleonibus Flofentinus librum fcripfit hoc titulo 
Ve corpore Chrifti , & quod erat diicipuli ob no- 
auni%cognationem raagiftxo tribuerunt. Idque jam 
Tom. I. 



DIGATORtiM, 8* 

obfcrvarunt Joanncs de Turre - cremata tractatu $,c - Xlili 

de conceptione B. V. Bartholomxus de Pifis opufc; 

dc uniw corn gen; hum. Malvenda lib. de Para- 

difo cap. 60 , Theophilus Rainaud. de bonis Sc 

malis libris Eror. 10 n. 215 , & Dyprica Mat. P. i 

pund. x n. 19 quibus aftipulatur Nicolaus Antoniu* 

Bib. Hifp. vet. lib. 8. cap. 7. 

a. De gratid t)ei hemilia tres & totidem tti 
ineffabili Trinitate. Has in mufeo fiio fe habere 
Alphonfus Cicarellus aiebat , fed planum illum nul- 
lius fidei virum , impoftorum coriphxum vocat ci- 
tatus Nicolaus Antonius loco laudato; 
Tabula brevem confpe&um vitx S* Domlnici pet 
annos digcftx exhibens hic xeponenda n. 89. 

B M. I. REQINALDVS. 

BM. F.Rigimaldus oiim ecciefix 6c capitull * 
. fan&i Aniani Aurelix in Francia decanus inter 1 1 » 
primitivos ordinis patres , & ardentiores felicioref- 
que promotores in noftris annalibus laudatus , hanc 
eciam bibliothecam merito ornabit. Ejus quidem 
fupra in utraque S. Dominici vita celebris extat 
menrio , nunc verb aftoruin ejus accuratior exhi- 
benda eft chronologia. Quam Gallix civitateni pa- 
triam habuerit & locum natalem hac^enus incom- 
pertum. Ojiod enim ex municipio fancli J-gidii 
difto dioecefis Nemaufenfis in confiniis Occitanis 
Sc provincix fex circirer infra Bellamquadram mil- 
liariis fito ortum quidam aiiolantur , fola Antonii 
Senenfis in chronico p. 43 fide innititur, cuiprimo 
eum de fitn&o tAigidio agnominare placuit nullo 
veteri aliaro documento : apud quemerratum for- 
fan irrepfifle quis conjiciat , & de S. vSgidio pro 
de S. Aniano fcriptum , quod proclive : Uc ut fit 
Academiam Parifienfem prioribus annis coluit & ii- 
luftraVit Reginaldus , Sc juris canonici in ea dodtor . 
laureatus , idcm jus ibidem annis quinque e fupe- 
fiori loco interpretatus eft. Exinde ecclefix & col* 
legii canonicorum S. Aniani fummo pontifici nul- 
lo medio iubjedi decanus aflumtus , eo timlo jarh 
gaudebat anno mccxii , ut conftat ex inftrumenco 
ab eo cum capitulo di&x ecclefix a<Sto ejufdem an- 
ni menfe januario , quod videfis apud Francifcum 
le Maire in hujus opere cui titulus , Antiquitex. de 
V Eglife & diocefe £Orleans tomo altero pag. 8t 
& incipic : Reginaldus B. Aniani Aurelianenfis 
decanus, & univerfum ejufdtm ecclefia cafitulum 
&c. Cum Manafle 11 de Signeiaj nuncupato epif- 
copo Aurelianenfi fumma aniniorum conjun&ione 
vixir , qucm Romam proficifcentem , exinde in 
Terram-fan&am transfretamrum comitatus eft , 8c 
Romx jam aderat initio amii mccxvui circa finem 
martii vel initio aprilis. Qui tum in B. Dominici 
notitiam venerit , lupra relatum eft vitx fancti per 
Jordanum nn. 34 & 35 , & vitx per Conftantinum 
n. 14, & Diflert. iv ubi ejus ad ordinem coopta- 
tio accurate quoad licuit tractata eft. Ordini igitut 
aggregatus, vefte donatus & in manibus Dominici 
una profeflus , voti explendi caufain Terram-fanc- 
tam abire a fanfto permifliis eft puta menfe maio , 
unde reverfus forfan circa odtobrem , ejufdem fanc- 
ti juflu vlcarius etiam fuusinftitutus Bonuniam adiit , 
& ingrefliis eft xn Kal. januarii feu xxi decembris 
ejufdem anni mccxviii , eamque urbem difertifll- 
mis & ardentifltmis (uis concionibus totam ita com- 
movit , ut cum fodales initio hujus anni a fancto 
mifli eo ufque parum profeciflent , quamplures ipie 
Sc illuftriores Academix Bononienfis profeflbrcs 
noftris allegerit : quos Sc mira fuavitate regebat, 
ita tamen ut ne minimum adverfiis leges erratum 
impune tranfire pcrmitteret. Cujus Sc hxc in viti9 
Fratrum habentur exempla par 4 c. 1. Tantus ri* 
gorcirca corrigenda vitia & mavime frofrietatit 
vitium ftrvabaturt Ht modicum dcceftun* vtl da* 



Digitized by 



90 .S C R IJ 

$ ■ c. XIII. t* m fi** fpeeiaU Ucentia graviter puniretur. V,naf contigit 
Bononia , quod quidam Frater converfits quemdam pan- 
num vilem fint Uttntia rtcepiffet : hot comperto beata mt- 
moria nutgifter Reginaldus converfum in capitulo frrtiter 
difciplinavit , & pannmn toram omnibus concremavit. 
Cim autem diclus convtrfus non recognofcertt culpam , nec 
ft veUet humiliart ad difciplinam , ftd potius nturmuraref, 
ait vir Vei Fratribut , ut vioUnter eum ad dtfciplinam 
farartnt. Quo fafto magifter Reginaldus erttlis ad cotlum 
ocuUs ait cum lacrymis : Domint Jefu Chrifte qui fkmulo 
tuo BtnediUe dtdfjh virtutem , ut per difciplinam a cordt 
monachifui expelleret damonis acultum , daquafo ut hu- 
jus virtute difiipUna ab hujus Fratris anima diaboli ten- 
tatio txptUatur. Dtdit trgo ti difiiplinam tam tnagnam , 
ut Fratrts mtvtrentur ad fittum. Frater ajttem Jurgtns 
cum lacrjmis ait : Gratiai ago tibi pater, quia vtrtamt 
dUbolum expulifti : maniftftt enim fenfi quemdam ftrpen- 
tem exiiffe a renibus mtis : & fic proficuns valdt failus 
tfibonus & humiUs Frattr. Addiftir & hoc aliudexcm- 
plum. Quidam Frattr ttntatus dt txitu ordinis , & de- 
frthtnfus , cum domum vtlltt txirt , dutlus tft ad capi- 
tulum eoram F. Rtginaldo Bononia •" & ipfo cuipam rt- 
cognofiente , dixit F. Reginaldus , ut fi parartt ad difii- 
plinam. Quo fatto inctpit eum fortifftm difiipUnart , & 
modo vertens fi ai eum pertutiendo frrtiter , dictbat Exi 
damon : mode verttns ft ad fratrts dictbat ; oratt Fra- 
trts , fic volens per difciplinam & orationem fugart da- 
tnontm dt cordt iUius. Cum autem Rc diu ftciffet , excla- 
mavit iBt & dixit , Pattr audi me. Quo refpondentt , 
quid dicis fili ? Ait iUt : vtre dieo tibi , quod diabolus 
rtcejfit, & promitto tibi ftabilttatem* Quo audito gavifi 
funt Fratres gratias agentes Dto , & ille in ordint con- 
firmatns rtmanfit. Cura primum fodalcs initio anni 
Mccxvm id eft circa nnem martii vel initio apri- 
Jis a B. Dominico miffi Bononiam advenemnt , da- 
ta eis fuit ecclefia S. Mariz de2a MafiareU* di&a , 
ibique Reginaldus fub finem anni vehiens quibuf- 
-dam menfibus commoratus eft , eratque adhuc qua- 
.dragefima fequenti , ut ex fupra relato Fratrum 
Pauli Veneti & Frugerii Pennenfis in procef. cano- 
niz. teftimonio conftat : at cum locus non eflet 
commodus , ita cum epifcopo Bononienfi favente 
iniuper Hugolino Oftienfi epifcopo &fummi pon- 
tificis legato egit Reginaldus , ut ecclefiam S. Ni- 
colai ad vineas obtinuerit > hujufque ecclefiae rec- 
torem etiam ordini aggregarit. Eo verb loci longe 
plurcs & infignes viros in gremium cooptavit , adeo 
ut B. Dominicus ex itinere Hifpano 8c Parifienfi in 
Italiam redux , Bononiam intrans fub finem augufti 
cjus anni , magnum ibi repererit fodalium collegium. 
• Hinc fanc^us eximiam in promovendo ordine Re- 
ginaldi induftriam miratus , Parifios remittendum 
cenfuit , fperans in patria futurum adhuc felicio- 
rem , qui tantum prorecerat in aliena. Verum aliter 
difpofuit Deus , qui eum pauto poft quam Parifios 
advcnit , a fuis laboribus rcquiefcere voluit; Scd 
hxc narranrem Jordanum audiamus : Vtnit itaqut 
fantJa tnemoria F. Reginaldus Parifius , & indefrjfo mcn- 
tit fervore Chnftum Jefum & hunc crucifixum verbe pra- 
dicabat & opere ?fed cito de terra fuftuUt iium Deus , 
& conjummatus in brtvi explevit tempora multa. Deni- 
que pauco poft temport correptus ab infirmitate , & ad 
tnortem ufqne perduUut obdtrmivit in Domino , pefgens in 
gioriojas divitias domus Dei , qui durn hic viveret pauperta- 
tis ac viUtatis ftrtnuum fi exhibuerat amatorem. Stpultus 
eft autem in ecclefia B. Afaria in campis , to quod ntn- 
dum Fratres fepulturam haberent. Et jam fubit animum, 
quod dum adhuc vivtrtt F. Matihaus ( nempe primus 
& ukimus orrlinis Parifiis abbas ) qui iffum in fe- 
tulo gloriofum dtUcatumque cognoverat , aiiquoties vtlut 
admirans requifivk ab eo : tftnt vobis magifter ficvum 
htmc habitum ajfitmpdjje ? At iUt vultu fubmijfi refpon- 
dit : nihil in hoc ordine mereri me reputo , quia tdmit in 
tt mibi ftmptr complaeuit. Haec de Reginaldo Joida-. 



TORES 

nus , qui cum addat fe & F. Henricum Teutoor- 
cum juniorem folos ab co Parifiis ad ordinem ad- 
dudkos , manifefte probat eos falli , qui longe plu- 
res alumnos eidem afcribunt. Cum autem anno 
mccxx dies cinerum quo Jordanus & collega 
fuus Henricus veftem ordlnis induerunt , in xn fc- 
bruarii inciderit , & paulo ante Reginaldus obiiftec , 
circa initium ejus menfis mortuum colligas : emen- 
dandique tum auftur Anni Dominicani Gallici qui 
ad diem x martii prorogat , tum Andreas du Sauf- 
fay in martyrologio GaUicano, & hunc excipien- 
tes Aftorum SS editores, qui ad xvin aprilis af- 
cribunt. Non omittendum quod de eodem fervo 
Dei tegitur in vitis Fratrum P. v cap. x. §. i. Nar- 
ravit ventrabiUs pater primus & ultUnus ordmis nojhi ab- 
'bas , & poft multo ttmport Parifius prior F. Matthaut, 
quod cum Janfla rnemoria F. RtginaLdus quondam dtca- 
nus S. Aniani AurtUantnfis morti propinquus tjftt , ae- 
ctffit ad ipfum , rogans ut fe inungi permtteret , quia jant 
luSa mortts & damtnum prope trat. Cui iUe beatus rtf- 
pondit : Ego luftam iftam non tirneo , fed cum gaudit ex- 
■peto & txpttlo. Mater quidem mtfericordia me Roma 
tnunxit , & in ipfa confido , & ad ipfam cum multo dt- 
fiderio vado : tamen ne hanc ecelefiafticam untlitnem ctu- 
ttmntrt videar , piactt & tam ptto. Poftquam igitur inuno- 
tustft , coram pofitis Fratribus & orantibus in Domino eb- 
dorrmvit. Haec funt antiquiora & certiora de B. M. 
Reginaldo ordinis monumenta : qujedam folum 
fuperfunt a Malvenda allata ad incudem revocan- 
da. Omitto quod habet Reginaldum jam ante na- 
tale Dni mccxix mortuum, eoquod Theodoricus 
de Appoldia lib. 3 vitae S. Dominici cap. 10 fiib 
finem ejus anni obiifte aflcrat : fed cum Theodo- 
ricus id a noftris Parifienfibus acceperit , apud quos 
finis anni erat finis quadragefimae fequentis , conftat 
quob fupra notatum cft paulo ante quadragefimam 
anni ftylo veteri mccxix novo mccxx defunctum. 
Circa titulum vicaxii B. Dominici , quo Reginaldus 
infignitur in vitis Fratrum P. 1 cap. 5 §. 1 Mal- 
venda interpfctatur , quafi inftitutus fuerit vicarius 
generalis ordinis cum amplifllma poteftate : quod 
non placet , neque enim fuperiorem Romanum 
S. Sabinae Reginaldo fubditum quis dixit hacte- 
nus,autulto documento veteri probarit. Vicarium 
itaque intellige vicefgerentem B. Dominici idque 
tantum Bononiae. Addic Malvenda : Hifit noftris ttm- 
foribus ( nempe quibus anales fcribcbat a mdcv ad 
mdcviii ) ejfrffitm corpus ejus repertum eft integrum & 
imorruptum, & in decentiortm locnm tranfiatutn. Penes 
quem fides , nam nulla horum mihi aliunde me- 
moria : fcio tantum conftantem fuifle populi Pari- 
fienfis ad ejus fepulcrum fex unciis a folo eminens 
per quadringentos annos dcvotionem : quoufque 
anno mccxiv ecclelia S. Mariz de Campis fan&i- 
monialibus Tcrefianis conccfla eft , tum enim illae 
facellum ubi erat illud fepulcrum extcris claufe- 
runt , Sc fuis ufibus religiofis aptarunt. Dicuntur Sc 
variis tabellis ornafle praecipua beati vir; gefta rc- 
przfentatibus : fic enim rerert Joannes Francifcus 
Senault olim Oracorii Gallici przpofitus generalis 
in vita ejus beati , quam ad inftantiam dicTrarum 
monialium eleganti ftylo Gallico fcripfit & edidic 
Parifiis apud Petrum le Petit 1645 m 1X P ar - R°- 
vetta ad ixio Reginatdum fuos inter IcriptoresLom- 
bardos recenfet , nec quin plura fcripferit dubita- 
verim, Sermones przfertim aliaque opufcula , fed qux 
temporum vicilfitudine perierint : faltem ex ha<5te- 
nus didtis chronologiam geftorum ejus accuratio- 
rem quam tradita fuerit hadenus le£tor hic invenier. 

F. TANCREDVS BONONIENSJS. 

F.Tancredus Bononienfis faltem a profeflione, 
nam ejuspatria quz fuerit ha&enus incomper- 
tum cujus uuignis eft ia utraque 13. Donunifi vita 



o 



ORDINIS PRjEDICATORtm 



fiiperias rclata mcmoria, hic fpeciatim laudandus ve- 
nit , ne cum nefcio quo F. Tancredo de Tancredis 
Senenfi confundatur , uc a noftro Gregorio Lombar- 
delli factum eft, fed in hac parte inconfiderato. Tan- 
credus kaque hic Bononienfis iseft dequo in vitis 
Fratrum P. i v cap. 13 de intrantibus ex infpiratione 
B. Mariar fic legitur : Narravit F. Tancredus. de 
quo fit mentio in vita B. Dominici , quondam prior 
Romanus , quod cum iffe miles ejfet in curia imptra- 
toris ( Frederici II ) quadam die conjiderans fta- 
tum fuum periculofum, toto corde orajfet B. Mariam 
Virginem , ut eum dirigeret ad falutem , vidit in 
fomnis ipfam dicentem fibi , veni ad ordinem meum. 
Chmque ille evigilajfet Bononia exiftens , & iterum 
inftanter orajfet B. Virginem , & iterum obdormijfet, 
«pparuerunt ei duo viri in habitu Pradtcatorum , tjuo- 
rum unus fenex dicebat ei : Tu rogas B. V trginem, 
*t dirigat te ad falutem , veni ad nos vetti & falvus 
eris. Evigilaus autem ejr non inveniens hujufmodi 
ordinis habitum , quia nondum viderat Fratres , fe 
delufmm fomno reputabat. Et furgens mane rogavit 
hofpitem fuum , ut eum duceret ad ecclefiam , ubi 
mijfam audiret. ^tti duxiteum ad ecclefiam B. Ni- 
Colai , ubi de novo venerant Fratres Pradicatores. 
Cumque intrajfet clauftrnm , ftatim occurreruut ei duo 
Fratres , quotum unus erat prior Fratrum fcilket F. 
Ricardus fenex , quem ille ftatim retognovit , quia 
iffe ejfet vere qui eadem notle apparuerat ei , & dif- 
ponens de rebus fuis ordinem ibidem intravit. Qua 
in narratione duo funt maxime attendenda, pri- 
mum hunc Tancredi ad ordinem ingrefliim necef- 
iarib referendum ad annum mccxviii ftylo veteri 
id eft poft xxv martii hujus anni : tum enim primb 
B. Dominicum fodales Bononiam raififle docent Jor- 
danus fupra relatus n. 3 3 & Humbertus in chronico. 
Inter fodales verb miflos unus fuerit ifte fenex F. 
Ricardus, qui ratione antiquitatis & gravitatis aliis 
prafe&us fuerit. Nec obftat quod dicitur du&us ad 
ecclefiam B. Nicolai , quam ordini non fuifle con- 
ceflamnifi anno mccxix circa pafcha fupra ftatutum 
eft, ubi de B. Reginaldo : forte enim Gerardus au&or 
operis de vitis Fratrum , cujus xt&te jam a pluribus 
annis apud S. Nicolaum degebant noftri , diftin- 
guere non curavit hunc pofteriorem locum a prio- 
ri S. Mariae ad Mafcarellam quem ab initio inhabi- 
taverant. Unde per ecclefiam S. Nicolai refte in- 
telligas ecclefiam Praedicatorum quscumque illa 
fuerit anno mccxviii , quo dictus F. Ricardus nof- 
tris pracerat : nam ex quo illuc advenit B. Reginal- . 
dus xxi dccembris ejufdem anni , prxfes fuit foda- 
Jium, & omnes vcftis noftra; candidatos fuis ipfc 
manibus induit. Alterum notandum eft de duobus 
illis viris qui Tancrcdo in fomnis apparuerunt in 
habitu Prsdicatorum illi eo ufque non vifo:quod 
argumentum eft & B. Dominicum & focios jam ab 
ipfis initiis ordinis eamdem vcftem induifle quam 
modo gerimus,nullamque mutationem a vifione Re- 
ginaldi Romae anno mccxvih fadam. Si enim aliam 
vefte habuiflent illi Praedicatores in fomnis aTancre- 
do vifi, puta canonicorum reguiarium ut volunt, ( id 
enim antequam Reginaidus noftris cooptaretur cvc- 
nifle merito ftatuimus ) certeTancredus dubius non 
Jiaefifl*et,ad quem ordinem eumB. Virgo velletac- 
cedere , cum nullus eflet ordine canonicorum regu- 
larium ea aetate ubique clarior , nec veftis notior. 
In utraque vita B. Dominici prima per Jordanum 
n. 43 , altera per Conftantinum n. 15 , laudatur ifte 
Tancredus , ceu qui vivis fermonibus B. Domini- 
cum ad fufcitandum Neapoleonem excitarit. Qttod 
& fupra diflerr. iv a nobis annotatum ut argumen- 
tum invi&um miraculum fufcitatiNeapoIeonis& mo- 
nialium e S.Maria Tranftiberim in S. Sixtum tranfla- 
tionem non evenifle quadragefima anni mccxviii ut 
vult Malvenda , nequc fequenti qua B. Dominicus 
Tom. I. 



agcbat in Hifpania, fed mehfe februario anhi mccxix ^ 1 "^ 1 ^ 

ftylo veteri , novo mccxx. Eumdem Tancredum 

priorem Romanum S. Sabinae fuifle eonftat cx locO . 

vitx Fratrum hic citato , eo verb munere funftum • 

vcrifimillimum, cum anno mccxxi augufti vi mor- 

ruus eft. B. Dominicus, quo die Roma CxienS.Ti- 

bur acceflit , & F. Raoni iocio fuo celebraturo com? 

mendavit , ut bcati patris quem de vita periclitan- 

tem audierant , in fan&o facrificio memoir eflen 

Quandiu poftea vixerit Tancredus , quaeve praeclard 

geflerit, ubi Bc quando obierit , nemo refert , eurft- 

tamen aliqua a fe vifa de B» Dominico fcripfiflc, 

aut aliis qui fcripfcmnt aperuifle vix dubitaverirn; 

Ejus prxter citatos meminerunt Leander Albertus 

paflim in vita B. Dominici & fpeciatim foh 185. a. 

Pius P. 1 col. 19. Malvenda p. 195. b. quos tameri 

in quibufdam deferere antiqua nos coegerunt md- 

numenta. Ex ha&enus didis quid fentiendum col- 

ligas de quodam. 

Fi Tamredo de Tmncredis Sencnfi inter fcriptd- 
res noftros cx fide Gregorii Lombardelli recenfito^ 
Hunc Tancredum is vult Scnis nobili ftirpc natum 
anno mc l x xx v , Parifiis ubi ftudia cxegerat lau- 
rcatum, ac apud (iios reducem e manibus S. Db- 
minici e fynodo Lateranenfi cum Fulcone epifcopb 
Tolofano revertentis & per Senas tranfcuntis habi- 
tum ordinis accepifle anno Mccxv cum decem cir- 
citer gentilibus fuis , Scprimum ordinis ccenobium 
ibidem erexifle tum apud S. Mariam Magdalenam^ 
tum Romae apud S. Sixtum priorem praefeclum ari- 
nis mccxviii & mccxix : mortuo verb B. Domini- 
co ab ejus fucceflbre B. Jordano anno mccxxh irt 
Terram^ fandtam miflfum cum F. Burchardo &F. 
Bene annis novemdccim ibi ftetifle modo vicarium 
generalem , modo priorem provincialem , modo iri 
variis qua: erexerat cdenobiis , Ptolemaide, HierO-i 
folymis , Damafci , Bethlehem , Na2areth pratfidem, 
ac tandem anno mccxli cum fama fanditatis obiifle.' 
Qua: omnia fine ullo veteri documento aftruda> 
pleraque etiam falfi arguuntur. Nam primb S. Do- 
minicum e Laterancnfi fynodo revertentcm nullum 
ccenobium erexifle prius quam Tolofam ad fuos fo- 
cios redirec , cum quibus regulam & conftitutiones 
elegit anno mccxvi in monafterio .Pruliano , cer- 
tius eft quam ut in eo probando immorandum fit< 
Pr